29.01.2019

GE’nin 9HA tip türbininin kullanıldığı Fransa’daki bir RES’de, 2017 Ocak – 2018 Ekim arasında ekipman kaynaklı 86 kez durma gerçekleşmiş (bkz).

Normalde 25000 saat sonra blade/kanat değişikliği öngören GE, riskli kanatlarda 7000 saatte değişiklik yapılmasını öneriyor.

Dünyanın en büyük bakır cevheri ve nikel üreticisi Brazilya’lı Vale’nin Corrego do Feijao madenindeki atık barajının patlaması yıkılmasıyla, madencilik faaliyeti yönetim ofisleri ile Brumadinho kasabası şlam altında kaldı. 65 kişinin öldüğü teyit edilirken (bkz), yüzlerce kişi kayıp ve Brezilya hükümeti Vale’deki “altın hisse”si sayesinde şirkette yönetim değişikliğine gitmeyi planlıyor (bkz).

Brezilya mahkemesi, Vale’nin 3 milyar USD’lik varlığını, tazminatları karşılamak amacıyla dondurdu (FT).

Esaslı bir çevre felaketi olarak literatüre geçecek olan bir kaza söz konusu, zira bakır cevheri atıklarından oluşan şlam sülfirik asit üretme potansiyeline sahip ve başka bir madeninde benzer bir kaza yaşanan şirketin CEO’su Fabio Schvartsman’in ifadeleri ilginç: “Maden mühendisi değilim, mühendislerin tavsiyelerini takip ettim ve olanı gördünüz. Bı kazaları önlemenin tek yolu var, ulusal/uluslararası standartların ötesine gitmeliyiz“.

Video görüntüleri

Yıkılan bir köprü

Aramco, Hyundai’nin petrol rafinerisi iş kolu olan Hyundai Oilbank’ın %20’sini 1.6 milyar USD’ye satın alacak.

Polonya 2017’de toplam gaz tüketiminin yüzde 63’ünü Rusya’dan, %11’ini LNG ile Katar’dan karşılarken, 2022 geldiğinde %43’ünü Norveç’ten, yüzde 37’sini LNG ile karşılamayı planlıyordu (bkz). 2020’de Gazprom ile Polonya anlaşması bitiyor ve Polonya anlaşmayı yenilemek istemiyor. Bunun için de, 30 Kasım 2018’de Polonya’lı Gaz-System ve Danimarkalı ortağı Energinet, Norveç gaz sahalarını Polonya’ya bağlayacak Baltık boru hattı projesi konusunda anlaşmaya varmıştı (boru hattı, boru hattı).

Polonya’nın devlet kontrollü şirketi Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo (PGNiG), Norveç’teki Tommeliten Alpha gaz sahasına 220 milyon USD karşılığında ortak oldu.

 

Polonya merkezli Polityka Insight’tan analist Robert Tomaszewski’nin yenilenebilir enerjiye yaklaşımına bakılırsa dünyanın alacağı daha çok yol var. Şöyle demiş kendisi; “kömürden kurtulmak zorundayız, yenilenebilirler de kararlı değil, dolayısıyla elektrik kesintileriyle karşılaşmamak için arka planda bir şeyler yapmak zorundayız

(FT haberi)

Arabistan’ın Public Investment Fund’u Tesla’daki yüzde 4.9’luk hissesinin tamamına yakınını hisse hareketlerine karşı hedge etmiş.

Toyota Corolla Sedan’ın hibrit modelinin banttan indirilişine ilişkin törende dizel satışlarının sonlandırılacağı açıklandı. Böylelikle, sadece benzin ve hibrit araçlar satılacak.

Bu, TR’ye özel bir karar değil, 2018’de tüm Avrupa’da ticari araçlar haricinde dizel satışlarının durdurulacağı açıklanmıştı (bkz).

Çin’de uzun yıllar sonra ilk kez düşen araç satışlarının ardından Hyundai gönüllü erken emeklilik planının işçilere sundu (bkz). VW, Slovakya’daki fabrikasında 2009’dan bu yana ilk kez işçi çıkarmaya hazırlanıyor (bkz).

Yalnız, ilginç şekilde, 2018’de 2017’ye oranla Çin’deki araç satışını %14.3 artıran Toyota 2019’da 1.6 milyon araç satmayı hedefliyor (2018’e göre %8 artış) (bkz). 2019’da Çin’de 28.1 milyon araç satışı bekleniyor.

Audi de önümüzdeki 5 yılı kapsayan 17 milyar USD’lik masraf kısma politikasının sonucu olarak bu süreçte iş gücünde yüzde 3’lük (=14000 kişi) azalma öngörüyor (bkz).

Alman hükümetinin lityum madenciliğinde lobicilik başarısı. Çin’liler, global lityum üretiminin yarısını ve batarya üretiminin de yüzde 60’ını karşılıyor ve lityum madeni yatırımlarına son 2 yılda sadece Güney Amerika’da 4.2 milyar USD yatırdı; fakat Bolivya’daki rekabeti ACI Systems GmbH isimli bir Alman şirketi daha iyi bir teklifle kazandı.

BP, BP Ventures üzerinden, Çin’li elektrikli araç şarj platformu PowerShare’e yatırım yaptı.

Apple, 2018’de ABD’li parça parça/bileşen tedarikçilerine ve şirketlerine toplam 60 milyar USD harcamış ve ABD’de yarattığı istihdam 2011’deki 600 binden 2 milyona çıkmış.

03.05.2018

ABB Group tarafından yayınlanan ve 25 ülkenin incelendiği Automation Readiness Index’e Türkiye 15. sırada yer alıyor. ABD’nin 9’da kendine yer bulduğu çalışmada Güney Kore 1. ve Almanya 2. sırada.


Google kurucucularından Sergey Brin, AI konusunda Musk’ın düşüncelerine yakın konumda duruyor.


GlobalData’ya göre, 2018-2022 yılları arasında küresel olarak 249 yeni gaz işleme tesisi işletmeye alınacak ve böylelikle bugün 531 bcfd olan kapasite %13.5 artışla 603’e çıkacak. Analiz firmasına göre, şirket bazında kapasite artışında 6.8 bcfd ilave ile İran’ın ulusal petrol şirketi NIOC birinci olacak. İran’a yatırım konusunda TOTAL haricindeki yabancı tüm şirketler bekle-gör politikası izliyordu, şimdi de Trump suyu iyice bulandırdı, GlobalData’nın yaklaşımı çok belirsiz gibi.


Tesla hayranları yüzme biliyor mudur? (AutoPacific şirketinden Dave Sullivan)

Elon Musk, Tesla’nın ilk çeyrek sonuçlarının açıklandığı toplantıda, şirketin nakit ihtiyacına ilişkin sorulara cevap vermedi ve soruları çok düz buldu.

Musk, ayrıca, Tesla’nın ikinci Gigafactory’sinin çin’de olacağını doğruladı ve Model 3’ün batarya paketi imalatının 7 saatten 17 dakikaya kadar azaltıldığını ve buna göre haftada stabil olarak 3000 araç üretilebildiğini söyledi.

Bu arada, bir klasik Musk tutumu daha, Tesla Y  geliyormuş, 2020’de.


Batarya şarj-deşarj aralığına ilişkin şuradaki yazıyı ilgililer okuyabilir. Gözüken o ki, 70-80’e kadar şarj edip 20’nin altına da deşarj etmemek efdal. Daha önce Nissan Leaf araçtaki 30 kWh kapasiteli bataryaların hızlı degrede oldukları ortaya çıkmıştı.


Imperial College London’dan Clara Heuberger ve Niall Mac Dowell isimli 2 araştırmacı, 2050 vadeli yenilenebilir enerji modellerini, gerçek hayat koşullarını dikkate almadığı gerekçesiyle eleştirerek, önemli olanın %100 yenilenebilir hedefi yerine karbonsuz bir geleceğin hızlandırılması olması gerektiğini vurgulamışlar. Bu yaklaşımı beğendim, her ne kadar yenilenebilir savunucuları da özünde aynı şeyden hareketle bunu ifade ediyor olsa da, onlarda bir sabırsızlık hali vâki.


Hindistan, kırsal bölgelerdeki köylerin tamamına elektrik ulaştırıldığını duyurdu. Burada, yerleşik halkın %10’u elektriğe erişebilmişse ve hastane, okul gibi kamu binaları da elektriğe sahipse o köy elektriğe sahip kabul edilmiş.

25.04.2018

ABD’de Walmart ve Target mağazaları şarj istasyonlarının yaygınlaşmasına katkı sağlıyor. WV’nin Electrify America’sının Walmart’ın 100 mağazasına şarj istasyonu kurma konusundaki iş birliği sonrası, Walmart rakibi olan Target da Electrify America, Tesla ve ChargePoint ile 100 mağazada 600’den fazla şarj istasyonu kurulumu konusunda iş birliğine gittiğini duyurdu.

ABB firması da Hannover Messe’de duyurduğu 350 kW hızlı şarj teknolojisinin 8 dk içerisinde 200 km menzil sağladığını iddia ediyor. ABB’nin şarj istasyonu tam güçte 400 V ve 800 V araçları destekliyormuş (halihazırda 800 V araç yok, 2019’da Porsche bekleniyor).

BMW, Mercedes, Ford ve VW ortak girişimi olan Ionity de ilk hızlı şarj istasyonunu kurdu.

ABD’de 200 kW güçte kablosuz elektrikli araç şarj sistemi kuruldu. Momentum Dynamics (www) tarafından kurulan sistem BYD K9S’ye özel.


Centrica, bataryanın arbitraj amaçlı kullanılabilmesi için batarya fiyatlarının yarı yarıya düşmesi gerektiğini değerlendiriyor.

Bunu ifade eden kişi Centrica’nın ticari enerji direktörü Mark Futyan. Geçtiğimiz yıl 750 bin müşteri kaybeden Centrica ülkenin Kuzedoğu’sunda yer alan Gateshead’da 3 MW’lık li-on depolama projesini 2017 Eylül’de devreye aldı ve National Grid’in düzenlediği ihale kapsamında kurulumu devam eden 50 MW’lık da başka bir projeleri var.

kaynak

28.02.2018

Tesla, Yunanistan’da elektrik motoru konusunda küçük ir AE-GE ekibi kuruyor. Electrek sitesinde konuyla alakalı yüzlerce yorum yapılmış; ama kendi namıma faydalanamadım bunlardan ve Tesla’nın bu hareketinin özünde yatan şeyi anlamadım. Belki görece ucuz iş gücü olabilir; ama Türkiye bu konuda daha avantajlı. Türkiye’nin tercih edilmemesi hukuki sıkıntılarımızla alakalı olabilir mi diye düşünüyorum, ama bu da özellikle bu konu bağlamında anlamlı gelmedi. Türkiye’nin halihazırdaki elektrikli araç yatırımı planı nedeniyle olabilir belki. Bilemedim.


Update: Sibirya üzerinden gelen soğuk havanın Avrupa enerji güvenliğine etkisine ilişkin euanmearns yazısı çok iyi.

Enerjinin sürdürülebilir şekilde var olmasının sağlanması konusunda güneş özelinde bol keseden konuşmalar bugünlerde geri planda kalacaktır ve Trump kazanacaktır. Depolama sistemiyle entegre bir çatı tipi GES’iniz olsa bile, bu sistemin dayanımı 1-2 günü geçemeyeceği için, karla kaplı gün sayısının çoğaldığı ve şebekeden elektrik alamadığınız günlerde kabuslar sizi bekler. Bana kalırsa, Japonya’nın hidrojen yakıt hücre teknolojisine dayalı Ene-Farm projesi bu işi kökten çözecek on numara yöntem. Maliyetli ama kalıcı güvenlik noktasında en ümit vadeni o bence.


Çin haberleri

  • Çin’in kömür tüketimi 2017’de yüzde 0.4 arttı ve bu, 2013’ten bu yana ilk artış. Bu artışta, i) elektrik tüketimindeki %5.7’lik artışın, ii) hidroelektrik santrallerin üretimindeki %40’lık azalmanın, iii) soğuk havanın, iv) doğal gaz kısıtının etkisi var. Bu arada;
    • Kenya, Çin sayesinde ülkenin ilk kömür santralini kurmayı planlıyor.
    • Çin, 2017 sonu itibariyle, global GDP’den %15 pay alıyor ve dünyanın en büyük ikinci ekonomisi.
    • Çin, Güney Kore’yi geçerek 2017 sonu itibariyle dünyanın en büyük ikinci LNG ithalatçısı oldu (ortalama gerçekleşme 5 bcf/d).
  • 2018’in Ocak ayı itibariyle Çin’in en çok petrol ithal ettiği ülkeler sıralaması i) Rusya, ii) Andola ve iii) Irak şeklinde gerçekleşti. Suudi Arabistan 2017’de ikinci sıradayken, dördüncülüğe kadar geriledi. Rusya ise 2017’yle birlikte 2 yıldır Çin’in en büyük ithalatçısı konumunda (haberi ilk olarak Dr. Volkan Özdemir twitiyle gördüm).
  • Çin’liler dünyayı ele geçirecek. ABD de öyle düşünüyor ki, Alibaba’nın kurucusu Ma’nın sahibi olduğu Ant Financial’ın MoneyGram’ı satın alma işlemi ABD tarafından engellenmişti; ama Çin’liler Alman şirketlerde hayli aktif; Volvo’nun sahibi Geely Automobile’in Daimler’den 9 milyar EUR karşılığı hisse alması sonrası Reuters’in derlediği alımlara ilişkin haber okumaya değer (Alman şirketler özelinde). (credit: @caglayan_zy)
  • Daimler, Mercedes EQ’nun üretim için Çin’e 1.8 milyar USD’lik yatırım yapacak (BAIC ile işbirliği çerçevesinde).
  • BMW de elektrikli Mini araçlarını Çin’de üretmek istiyor.

Bugün çok ilginç bir şey öğrendim; Hindistan’daki termik santrallerin %40’ı susuzluk baskısı altındaki alanlarda yer alıyormuş. Hindistan ve termik santral demişken, ülkenin en büyük şirketlerinden Adani Group’un Başkanı Gautam Adani, Avustralya’da açılması planlanan dünyanın en büyük kömür madenine ilişkin eleştiriler için; “iklim değişikliğine inanıyorum; ama kömür Hindistan’daki 300 milyon kişiye elektrik sağlayacakdedi.


İsviçreli Mercuria, PDVSA’nın Citgo’daki hissesi karşılığı 6 milyar USD borçlandığı Rosnesft’e borcunun 1.5 milyar USD’lik kısmını almak için ABD Hazinesine başvurdu.


Avrupa Birliği genelinde, kamuya açık her bir şarj istasyonu başına 6 adet elektrikli araç düşüyormuş. Platform for Electromobility’ye göre bu oran 2020’de 10 olacak.

Elektrikli araç şarj istasyonu adaptasyonu konusundaki lider şehirler şu şekilde (WEF Press Release): Berlin, Buenos Aires, Dortmund, Guangzhou, Hong Kong, Los Angeles, London, Oslo, Paris ve San Francisco.


Morgan Stanley’e göre (bkz), Şili’de lityum maden sahalarında planlanan genişleme yatırımlarının neden olacağı arzı, elektrik talebindeki artış ofsetlemeyecek ve bu nedenle lityum fiyatları 2021 itibariyle %45 düşecek (tonu13375 dolardan,7332 dolara).

Banka ayrıca, Albemarle and SQM gibi büyük lityum madencisi şirketin ratingini equal weight seviyesinden underweight seviyesine düşürdü.


UK şebeke operatörü National Grid, yerel dağıtım hattına bağlı küçük üretim tesislerinin ne kadar üretim yaptığına ilişkin dataların yönetiminde zorlanıyor.

(credit: @barissanli)

Şebekenin her noktasının anlık yönetimi gittikçe önemli hale geliyor.


Önceki gün Engie’nin 5 yıllık direk PPA anlaşması haber oldu.


Siemens Gamesa Rüzgar YEKA ihalesi kapsamında ETKB ile sözleşmeyi dün imzaladı. Habere göre, 2022’ye kadar 700 MW türbin sağlanmış olacak.

Bu arada, sağlanan yer ve tek bir alanda kurulum özellikleri bağlamında bizim Solar YEKA’yı andıran ve dünyanın en büyük solar projesi olan 1.6-2 GW gücündeki Mısır’da yer alan Benban Solar Park projesi geliştirilme aşamasında. Şu ana kadar 29 proje finansman sağlamış ve bunların toplam gücü 1.5 GW.


Almanya’nın en üst düzey idari mahkemesi (top administrative court), şehirlerin dizel araç kullanımına yönelik yasak koyabileceğine hükmetti. Yalnız, bu kararı alan Stuttgart’daki mahkemenin aksine, Düsseldorf’daki mahkeme yasakların çok ciddi şekilde irdelenmesi gerektiğine hükmetmişti.


Nature Climate Change’de yayınlanan bir makale, Kral Penguenlerin çocuklarını beslemek için gittikçe daha uzaklara gittiğini ve ılıman havaların bu türü tehlikeye attığını tespit ediyor. Araştırmacıların geliştirdiği modele göre, Madagaskar’ın Güney’indeki Hindistan Okyanusundaki Crozet ve Prince Edward Adalarında yaşayan ve yeryüzündeki Kral Penguenlerin yarısının yaşadığı popülasyon 2100 itibariyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.

Makaleyi test etme şansım yok elbette; ama Penguenler ölmesin.


Değerli taşların (elmas vs) %90’ı işlenmek üzere Hindistan’a gönderiliyor. Bu süreçlerde sahtekarlığı azaltmak için Clara Diamond Solutions blockchain çözümü kullanıyor.

Bu arada, Avrupa Merkez Bankası (European Central Bank), TARGET Instant Payment Settlement (TIPS) adını verdiği bir sistemin blockchain’den daha iyi olduğunu savunuyor. TIPS’de işlemler 0.2 cent maliyetli ve 10 sn’de gerçekleşiyormuş.


#TarihteBugün (28 Şubat 1953): Watson ve Crick DNA’nın kimyasal yapısını ortaya çıkarttı.

19.02.2018

İklimle alakalı konularda pozisyonunu korumak isteyen (veya kaybetmek istemeyen) Alman siyasileri, Paris Anlaşmasının uygulanmasında Fransa ile yakın iş birliğinin devam ettirilmesinin de yazılı olduğu koalisyon görüşmeleri mutabakat metninde ilginç (bence) bazı noktalar var (yazı 07 Şubat’ta yayınlanmış):

  • 2019’da çıkartılacak yasayla, 2030 itibariyle sektör bazlı hedeflerin yakalanmasının sağlanacak.
  • Enerji depolama için Fraunhofer Research Institute benzeri Storage Institute kurulacak.
  • Elektrik şebekesinin genişletilmesinin teşvik edilmesi ve bu genişlemeden etkilenen arazi sahiplerine kârdan fayda sağlanması (periyodik ödemeler yapmak da bir seçenek olabilir) (Almanya’da kamulaştırma yok mu, yoksa ona ilaveten mi bu düşünümüş anlamadım).
  • Kömürden çıkış ile alakalı bir komisyon kurulacak ve bu komisyon 2018 sonuna kadar bir rapor çalışacak. Raporda, aşamalı devreden çıkış vs planları çalışılacak.
  • EU Emissions Trading System karbon fiyatlamasında önemli bir ilke olarak görülüyor ve bunun güçlendirilmesine çalışılacak.
  • Paris Anlaşmasının uygulanmasında Fransa yakın iş birliği devam ettirileceği yazılmış; ama öte yandan AB’nin nükleer santralleri herhangi bir şekilde desteklemesinin istenmediği de belirtilmiş.
  • 2020’ye kadar 4 GW onshore rüzgar, 4 GW solar ve 2018 ve 2019 yıllarında birer offshore rüzgar ihalesi düzenlenecek.
  • Ülkedeki raylı sistemlerin %70’i 2025 itibariyle elektrikli hale getirilecek.
  • Ülkenin LNG altyapısı oluşturulacak.

IEA, Meksika’nın da üyeleri arasına katıldığını duyurdu. IEA, Fatih Birol döneminde üye ülke sayısını artırarak temsil ettiği oranı artırmaya devam ediyor. 2015’te IEA üyeleri global enerji tüketiminin %40’ından sorumluyken, bugün itibariyle %70’inden sorumlu.


Japonya’da bir Prof ve ekibi yumurtanın beyazındaki proteinden hidrojen elde etmeyi başarmış.


National Grid İngiltere otoyollarına inşa edilmek üzere 350 kW süper hızlı şarj istasyonu kurulmasına yönelik planlama yapıyor.


Kuraklık her yerde; elektrik üretiminde %50’den fazla hidroya bağımlı Kenya kuraklık nedeniyle yüksek maliyetlere dizel santralden elektrik sağlamak zorunda kalıyor.

Hidroların yerini uzun süredir rüzgar almıştı. GWEC, geçtiğimiz günlerde yıllara sari global rüzgar kurulu güç artışını yayınladı. Rapora göre; 2017’de 52573 MW kapasite kuruldu (2015 ve 2016 yıllarındaki kurulu güç artışının altında). Türkiye, 2017 yılındaki 766 MW kapasite artışıyla 8 inci sırada yer almış (toplam kapasite ise 6091 MW ve Avrupa ülkeleri arasında 6 ncı sıradayız).

Global offshore kurulu kapasitesi 18814 MW.


Renault-Nissan-Mitsubishi ittifakının CEO’su Carlos Ghosn, elektrikli araçlardan kâr elde eden tek şirket olduklarını iddia etti. Grubun açıklanan kârlılığının ne kadarının elektrikli araçlardan geldiğiniyse açıklamadı. General Motors’un satılan araçlardan zarar ettiği bilenen bir şey ve üreticilerin şimdiden kâr yazmaları iyi bir şey mi bilemedim, fiyatları aşağı çekmelerini bekliyordum ben.

Bu arada, Nissan’ın geçtiğimiz ay 300 bininci aracı üretmesinin ardından (2011’de üretime başlamıştı), şimdi de Tesla 300 bininci aracını ürettiğini geçtiğimiz günlerde duyurdu (2013’te üretime başladı) ve bildiğim kadarıyla Tesla her aracını kârlı satıyor. Teslimat istatistikleriyse burada.

18.12.2017

“Eldeki 1 kuş daldaki 2 kuştan iyidir.” diyerek başlamak istedim, zira One Planet zirvesi sonrası kendisiyle söyleşi yapılan Macron, nükleerden vazgeçmeyeceklerini, aksine nükleerin yenilenilir kaynaklarla birlikte en çevresi kaynak olduğunu söyledi ve kömürden vazgeçmediği için de Almanya’ya taş attı. Yani, Fatih Birol’un geçtiğimiz gün söylediği üzere, herkes cebine bakıyor. Birisi nükleeri kötülerken diğeri savunuyor.

Ülkeleri yöneten insanların önünde sonunda kendi gerçekliklerine hareket ettiğini görmek beni çok mutlu ediyor. Trump’ın da iklim değişikliğin ulusal bir risk kategorisinden çıkaracağı söyleniyor.

Kömür demişken IEA’ya değinmeden olmaz ve öncelikle FT yazarının (Nick Butler) Fatih Birol’u yılın enerji insanı olarak değerlendirdiğini belirtelim ve IEA’nın Coal 2017 raporuna geçelim. IEA’ya göre; kömür talebi 2022’ye kadar global anlamda az miktarda da olsa artmaya devam edecek. IEA, kömür talebinin 2016’daki 5.357 Mtce’den 2022’de 5.534 Mtce’ye ulaşacağını öngörüyor. Bu, 2013’teki seviyeden %1 daha az olsa da iklim değişikliğiyle mücadele için çok daha fazlasına ihtiyaç var ki, Fatih Birol, Sabancı Üniversitesi’nde yaptığı son konuşmada Paris Anlaşmasının çok gerisinde olduğumuzu söylemişti.

Coal 2017 IEA
Change in coal demand from 2016 to 2022, by country and region, in millions of tonnes of coal equivalent.

Hollanda, alım garantisiz toplam 700 MW kapasite için rüzgar ihalesi düzenliyor.


Statoil, Roncsador sahasının %25 hissesini Petrobras’dan aldı.

Bu arada, Venezuela, Karayipler’deki iki doğalgaz sahasının işletme hakkını Rus enerji şirketi Rosneft’e verdi.


Mevcut batarya geliştirme hızıyla 2030 hedeflerinin yakalanmasını zor gören Toyota Panasonic ile (ve başka üreticilerle) ortak batarya geliştirmeyi planlıyor. 2020 yılına 10’dan fazla farklı elektrikli araç modelini piyasaya sürmüş olmayı hedefleyen (bkz) Toyota’nın 2030 yılı toplam satış hedefi EV ve FCV için 1 milyon, plug-in ve hibrit için de 4.5 milyon.

Bosch otomotiv birimi başı Volkmar Denner, 2030’da 200 GWh kapasiteli batarya hücresi üretimi için 20 milyar € yatırım yapacaklarını söyledi.

Bu çerçevede, 2020 erken dönemlerinde toplam (global) batarya üretim kapasitesinin 275 GWh olması bekleniyor. Bu arada ARK, 2022’de global elektrikli araç satışının 17 milyona ulaşmasını bekliyor.

Batarya konusundaki bir diğer gelişme de şu; ABD’li Solid Power, BMW ile solid-state batarya geliştirilmesi konusunda iş birliğine gittiklerini duyurdu. İş birliği kapsamında BMW, Solid Power’e, Solid Power’ın teknolojisinin elektrikli araçların gerektirdiği performans seviyelerine ulaştırılması konusunda yol gösterecek.


Tesla, hızlı şarj istasyonlarının (super charger) kötüye kullanımını engellemek için “fair use” politikası geliştirdi ve bu kapsamda ticari maksatlı kullanılan araçların (taksi, Uber/Lyft, kamu hizmeti veren, sevk maksatlı kullanılan vb) bu istasyonları kullanmasını yasakladığını duyurdu.

Söz konusu uygulama, duyuruyu takiben alınacak araçları kapsayacak.


#TarihteBugün: Venezuela’da 18 Aralık 1982’de elektrik üretim santralinde çıkan yangın 128 kişinin ölümüne, 40 bin kişinin tahliye edilmesine ve Başkent Caracas’ın yarısının elektriksiz kalmasına neden olmuş (bkz).

#GününSözü: “Let China sleep, for when she wakes, she will shake the world.” (Napoleon Bonaparte’ye atfedilmektedir.)

05.12.2017

Venezuela Devlet Başkan Maduro, gaz ve petrol rezervlerine endeksli “petro” isimli kripto para birimi çıkarılacağını ve böylelikle finansal ambargonun önüne geçilmesinin amaçladığını açıkladı.


Rusya’nın Yamal LNG tesisi bugün üretime başladı. Novatek tarafından geliştirilen projenin ortakları Total, CNPC ve İpek Yolu Fonu (Silk Road Fund).


Kıbrıs, Yunanistan, İsrail Bakanları ile İtalya’nın Kıbrıs Büyükelçisinin katılımıyla EastMed boru hattı projesi için MoU imzalandı.


UK’de yapılan bir araştırmaya göre, hayvansal içerikli gıdalar (et, süt) yerine yeşil ağırlıklı beslenme gıda kaynaklı sera gazı emisyonlarını %17 kadar düşürebilir. 2014 tarihli bir çalışmaya göre (bkz), UK’nin toplam emisyonunda gıdanın payı %20, dünya genelindeyse bu oran %30’a yakın.


Gersan Elektrik ile Tesla Motors Netherlands B.V. arasında tek taraflı gizlilik sözleşmesi imzalandı. Anlaşmanın, AC/DC elektrikli araç şarj istasyonları üretimi ve montajı ile ilgili olası bir ticari ilişkiyi değerlendirmek için imzalandığı ifade edildi.


ABD’de, şebekedeki yenilenebilir enerjinin payının artmasından mütevellit (yani, elektrik üretim kaynaklı emisyon salınımının azalmasından), 1978’den beri en yüksek emisyon salınım oranına sahip elektrik üretim sektörü, artık ulaştırma sektöründen daha az salınım yapıyor.


Türk lirası doğası gereği zayıf mı (bkz)?

Bu arada, yatırımlarımızın 3’te 1’ini PPP ile geliştirmeye devam edecekmişiz. Bu da, ülkemizin kur riskini daha iyi yönetmesi gerektiği anlamına geliyor, aksi durumda tasarruf falan kalmıyor/kalmayacak, tasarruf oranımız %15 altında diye biliyorum.


Tamamen elektrikli kargo gemisi, Çin’liler yapmış. Şimdilik, 50 mil gibi kısa menzile sahip ve kömür (?) naklinde kullanılacak


PSA, Opel’den parasını geri istemiş. Motor 1’den aynen alıntı: “PSA‘nın GM’den geri ödeme talep etmesinin nedeni, Amerikan üreticinin Opel motorlarındaki CO2 emisyon durumunu yanlış bildirmesi. Fransız marka, bu yüzden General Motors‘a dava açmaya hazırlanıyor. Bazı kaynaklardan gelen bilgiler iki tarafın müzakerelere başladığını belirtirken GM sözcüsü David Caldwell, resmi bir görüşme olmadığı konusunda ısrarcı.”


Japan Airlines Co Ltd, supersonic yolcu uçağı geliştiren Boom Supersonic’e 10m $ yatırım yaptı. Benzer kararları THY’den de duymak istiyoruz. Çok zor şeyler değil.


Starbucks kurulur, büyür, menşei ülkede butik kahveciler çoğalır, rekabet artar, Starbuck çoktan global olarak yaygınlaşmıştır, artan rekabet Starbucks’ı farklı şeyler geliştirmeye/sunmaya iter vs. Çin gibi büyük ülkelerdeki yerel bazı dükkanlar zincir haline gelmeye başlar vs… (bkz)

01.12.2017

SK Innovation, Macaristan’da li-on batarya fabrikası kuracak. 777 milyon $ yatırımla kurulacak fabrika 7.5 GWh/yıl kapasiteli olacak ve 2020 yılı başlarında üretime başlayacak.

LG’de Polonya’da fabrika kuruyor.

Türkiye’nin sanırım hiç cazibesi yok.


EPDK Nihai YEK listesini yayınladı.

2018 YEK Nihai Liste Analizi_20171201

(tablo daha büyük boyutlu olarak buradan görülebilir)

Türkiye elektrik piyasasıyla alakalı 2 önemli diğer haber de şu şekilde:

  • BOTAŞ, doğal gaz santrallerine uygulanan fiyatı yükseltmiş.
  • EPDK, ST limitini de 2400 kWh’den 2000’e düşürdü.

Shell ve PetroChina ortaklığındaki Arrow Energy ile Shell tarafından işletilen Queensland Curtis LNG arasında 27 yıllık JV imzalandı. Anlaşma kapsamında, Arrow’un Surat Basin’deki (surat havzası) 5 trilyon m3’lük gaz rezervi çıkartılacak.


Google, kullandığı tüm elektriği rüzgar ve güneş santrallerinden off-set eden ilk şirket oldu. Toplamda 3 GW gücü aşılmış (twit).


Dünkü notta, li-on batarya yapımında kullanılan metallere duyulacak ihtiyacın yıllara sari şekilde ne olacağına ilişkin grafiğe yer vermiş (bkz) ve nikel, alüminyum ile bakır elementlerinin her birisine olan talebin 250-300 bin ton seviyelerine çıkacağını belirtmiştim.

Ülkemizde nikel işletmecilik tesisi varmış, 2007’de Zorlu Grubu tarafından satın alınan ve üretime 2016’da başlayan tesise bugüne kadar 600 milyon $ yatırım yapılmış. Tesisin hikayesi vs buradaki haberde.


GM başkanı Dan Ammann, kentsel yoğunluğun fazla olduğu bölgelerde otonom taksi filosunun 2019’da hizmet vermeye başlayabileceğini söyledi.


Tesla, Almanya’nın teşvik programından faydalanmak için aracındaki bazı özellikleri opsiyonel yapmak suretiyle Model S’in teşvik almaya uygun olmasını sağlamış; ama bu, hile olarak değerlendirilerek Tesla Model S teşvik kapsamındaki araçlardan çıkartılmış.


Statoil, İskoçya’da devreye aldığı dünyanın ilk yüzer rüzgar santraline depolama sistemi entegre edecek. Younicos, söz konusu santrale 1MW/1.3MWh kapasiteli batarya entegrasyonu konusunda Statoil ile çalışacağını söyledi.


Euro Alanı’nda işsizlik oranı Ekim ayında düşüşünü sürdürerek %8.8’e indi. İşsizlik oranı 2009 yılından bu yana ilk kez Eylül ayında %9 düzeyinin altına gerilemişti.


ABD’li CME Group, Bitcoin ile vadeli alım satım işlemlerine 18 Aralık’ta başlıyor. Nasdaq Inc 2018’de benzer işlemlere başlamayı planlıyor. Bu haber, 9-10 bin $ bandında dolaşan BTC fiyatını 11 bine tekrar yaklaştırdı. Bu arada, bizim Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), sanal para birimlerine dayalı spot veya türev işlemler yapılmaması gerektiğine ilişkin aracı kurumlara yazı göndermiş.

Son bir gelişme de şu; PwC Bitcoin ile ödeme kabul edeceğini açıkladı.

15.11.2017

The Department of Energy (DOE), FERC’e (ABD EPDK’sı), Sandy fırtınası, Irma kasırgası gibi aşırı kötü hava şartlarının neden olabileceği durumların önüne geçmek için, uygun şartlara sahip (eligible) kömür ve nükleer baz yük santrallerinin tüm maliyetlerinin karşılanmasına yönelik bir kural (sistem) koyma işlemine başlamasını önermiş (proposed rulemaking). İlgili kural kapsamında, santraller 90 günlük kaynağı sahalarında bulundurmakla mükellef olacaklar.

(Not: tüm maliyetin karşılanması ifadesi 90 gün için mi, yoksa tüm yıl için mi anlayamadım).

DOE, çalışılması istenilen kuralın şebekenin esnekliğini/dayanıklılığını artıracağını ve kaynak güvenli santrallerin üretim eksikliğinden kaynaklı yaşanması muhtemel elektrik kesintilerinden tüketicileri koruyacağını değerlendiriyor.

Önerilen sistem eski FERC komisyon üyelerince eleştirilmiş. Bu eleştiriler şu şekilde: i) şebeke güvenliğine az katkı sağlanacak, ii) tüketici maliyetleri artacak, iii) çevre kirliliği artacak ve iv) nükleer ve kömür santrallerine para aktarılacak.

FERC’in, DOE’nin önerdiği sistemi olduğu gibi kabul etmesi beklenmese de, bu santrallerin rehabilitasyon ve tazmin sıkıntılarına cevap verilmesi planlanıyormuş. Trump’ın, DOE üzerinden FERC ile uzun bir mevzuatsal mücadeleye girmesi bekleniyormuş.

DOE’nin FERC’e gönderdiği rulemaking’e göre, ABD’de;

  • 2002-2016 yılları arasında, 59 GW gücü olan toplam 531 kömür santrali devre dışı kalmış.
  • EIA, 2020’ye kadar 12.7 GW daha kömür kapasitesinin devre dışı kalması bekliyormuş.
  • Benzer durum nükleer için de geçerli, şöyle ki; 2002-2016 yılları arasında 4666 MW nükleer kapasite devre dışı kalacağını ilan etti. 2016’dan bu yana 7167 MW daha nükeer kapasite devre dışı kalacağını ilan etti.

Reuters’in kömür çalışması da DOE’yi teyit eder nitelikte. EIA ve Thomsn Reuters verilerine göre, 2016’da 13 GW kömür santrali kapandı, 2017’de 8 GW daha kapanması bekleniyor. EIA’ya göre, kömür kurulu gücü 2025 itibariyle toplamda 226 GW seviyesine düşecek (bu, 2011’e göre %30 azalma anlamına geliyor).

Sanırım Trump, kömür sektörünü kurtarmak için elinden geleni yapacak.


Avrupa Birliği, Emissions Trading System’in gözden geçirilmesi konusunda 09 Kasım’da geçici bir anlaşmaya vardı. Anlaşmanın tüm detayları yayınlanmadı; ancak, uyum, emisyonlarını 2030’da, 2005 seviyesinden %43 azaltmak zorunda olacaklar ve limit dışında salınım yapanlar ton başına 100 € ödemek zorunda kalabilirler.

Türkiye’mizin havası da temiz değil; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün paylaştığı verilere göre; Avrupa’da en kirli havaya sahip 10 şehrin 8’i Türkiye’de yer aldı. Türk şehirleri şu şekilde: Batman, Hakkari, Antep, Siirt, Afyon, Karaman, Iğdır, Isparta.


GE’nin küçülme kararı; CEO Flannery, faaliyet alanını 3 ana iş koluna indirmeyi planlıyor; i) havacılık, ii) enerji, iii) sağlık. Dönüşüm, ederi 20 milyar $’ı bulan varlıkların satış, ayrıştırma veya başka şekillerde elden çıkarılmasını da içeriyor.

Şirketin hisse değeri son 5 yılın en düşüğüne geriledi.

Bu arada, GE Power Finland’ın CEO’su Markus Alholm, GE’nin İsveç’te ve Finlandiya’da her biri 80-100 MW güçte rüzgar çiftlikleri kurmak için görüşmeler yürüttüğünü söyledi.


Petrol

  • ABD’nin en büyük bağımsız petrol ve gaz üreticisi ConocoPhillips’in CEO’su Ryan Lance, petrol fiyatları 50$/bbl üzeri seyrettiği sürece önümüzdeki 5 yıl boyunca her yıl 5.5 milyar $ yatırım yapacaklarını söyledi.
  • Bu arada, Venezuela’nın günlük ortalama petrol üretimi Ekim’de bir önceki aya kıyasla 130 bin varil azalarak 28 yıldır ilk kez 2 milyon varilin altına indi.

Trump Çin’i bir ziyaret etti pir ziyaret etti:

  • Ford ve Çin’li Anhui Zotye Automobile, 756 milyon $’lık elektrikli araba fabrikası yatırımı için ortak girişim (50:50) kurdu.
  • Çin, finansal sektörde yabancılara uygulanan sahiplik limitini kaldırıyor.

Elektrikli araba

  • ABB, İzlanda’nın en büyük elektrik şirketi Reykjavik Energy’s ON Power ile imzaladığı sözleşme kapsamında ülkeye 15 adet hızlı şarj istasyonu kuracak. ABB’nin Terra 53 CJG tip şarj ünitesi tesis edilecek olup, bu ünite CHAdeMO, CCS ve Type 2 AC şarj bağlantılarını destekliyor. İzlanda’da trafiğe kayıtlı elektrikli araç sayısı 1400 kadar.
  • Opel, 2020’de 4 elektrikli (BEV+PHEV) modeli piyasaya sürmeyi ve 2024’te de Avrupa’daki tüm arabaları elektrikliye dönüştürmeyi planlıyor (Avrupa’daki ifadesi önemli). Opel, tedarik tarafında yaşanan kısıtlardan ötürü Norveç’teki dağıtıcılara elektrikli araba siparişi almamalarını söylemişti

Kısa kısa haberler:

  • Zorlu Enerji’nin %100 bağlı ortaklığı Zorlu Enerji Pakistan Ltd, Pakistan’ın Sindh bölgesinde bulunan mevcut Jhimpir sahasında (56.4 MW güçte RES) hibrit olarak geliştirmeyi planladığı 30 MW’lık GES için Pakistan Alternative Energy Development Board’dan önlisans aldı.
  • ABD’li solar lease şirketlerinden Sunrun bu yıl 40 milyon $ nakit üretecek, Vivint ise gelecek yıl artıya geçmeyi bekliyor. Bu, up-front maliyetleri çok yüksek olan lease şirketleri için önemli bir adım ve sanırım kurulumlardaki lease payının düşmesinin de karlılıkta etkisi vardır. Nitekim, Tesla (eski SolarCity) finansal sonuçlarına göre, 2017’nin üçüncü çeyreğinde gerçekleştirdiği solar kurulumlarının %46’sı  satış yöntemiyle yapıldı, bu oran 2016’nın üçüncü çeyreğine göre %13 fazla. Ancak, sanırım Sunrun ve Vivint Tesla kadar satış yapamıyor.
  • Kazakistan bile yüzünü güneşe dönüyor; 157 milyon € yatırımla 4.8 ve 100 MW güçte 2 GES kurulacakmış.
  • Aselsan bu sabah piyasa değeri bakımından 44.8 milyar TL’lik değeriyle Türkiye’nin en değerli şirketi oldu.
  • SoftBank, Uber’e yatırım yapmayı planlıyor (yatırım 10 milyar $’a ulaşabilir). Bu arada, 2 ay önce CEO koltuğuna oturan Dara Khosrowshahi, ABD pazarıın Lyft (Çin’li) rekabeti nedeniyle Uber açısından en az 6 ay daha kârlı olmayacağını söyledi. Bazılarına göreyse, Uber hiç kârlı olmayacak. Hakikaten ilginç bir şirket Uber.
  • Musk, Türkiye’ye kancayı atmak için ilk adımını atmış; Tesla, İstanbul Yeni Havalimanı’na da bir elektrik depolama ünitesi kurma teklifinde bulundu.
  • Erikoğlu Holding şirketlerinden Renoe Enerji’nin Acıpayam GES’i 1 MW’lık bölümü için 13 Ekim 2017 tarihinde geçici kabul işlemi yapıldı. Böylelikle, lisanslı GES sayısı 3 oldu.
  • Elektrik üretiminin %80’ini termik santrallerden karşılayan İran, bugüne kadar 8 GW kurulu güce tekabük eden 7.3 milyar $’lık YEK yatırımına izin vermiş.

08.11.2017

“The long tailpipe” kavramını tarihe gömmek gerekiyor sanırım 🙂 Zira, benzeri defalarca yapılmış olsa da, yeni bir çalışma gösteriyor ki, elektrikli araçların kullandığı elektrik en kirli kaynaklarca üretilse de elektrikli araçlar dizel araçlardan daha çevreci (haber burada). Çalışmaya göre, dizel bir araç km’de 200 gr CO2 eş değerinden fazla salınımına sebebiyet verirken, kendisine en yakın kirlilikteki Polonya’daki bir elektrikli araç km’de 160 gr CO2 eş değeri emisyon yaratıyor (grafik). Çalışma sadece CO2 esaslı yapılmış sanırım.


Brazilya, Arabistan’ın petrol kesintisi kapsamında görüşme önerisini reddetmiş. Brazilya, halihazırda günlük 2.65 milyon varil petrol üretiyor.


Atmosferdeki CO2 seviyesinin 2016’da tarihi zirve yaptığının BM ve WMO tarafından açıklanmasının ardından, WMO şimdi de atmosferdeki methane seviyesinin yükseldiğine ve son 10 yılın ortalamasının da üzerine çıktığını söyledi. Bu endişe verici olsa da, tuhaf olan yükselmenin sebebinin anlaşılmaması.


151 bin USD’ye 2 kişilik elektrikli bir uçak (seri üretim maliyeti değil). Bu uçak Çin Şınyang Havacılık Üniversitesi tarafından geliştirildi. RX1E-A isimli uçak 2 saat havada kaldı ve hızı 160 km/saat’e ulaşabiliyor. Uçağın pilot eğitimi, yolcu taşıma, fotoğrafçılık ve turizm amaçlı kullanılması hedefleniyor. Uçağın 2012’de başlanan geliştirilme süreci 3 yıl sürmüş ve ilk uçuğu 2015’te yapmış. O dönem yaklaşık 45 dakika hava kalmış ve 3 bin metre irtifaya ulaşmıştı.

Okurken nasıl da gıpta ettim.


OPEC, global araç sayısının 3’te birinin elektrikli olması durumunda, petrol talebinin 109 milyon ile 2034 zirve yapacağını ve sonra yatay seyredeceğini tahmin ediyor (grafik).

OPEC raporunda, piyasadaki elektrikli araç penetrasyonunun ciddi şekilde artmasının 24 yılı bulabileceği ve paylaşım uygulamaları dolayısıyla sahiplik oranındaki düşüşe değinilmiş olmakla birlikte; BP raporunda, 2040’a doğru piyasadaki araç sayısı 2 milyar ve elektrikli araç (otomobil, truck vs) da 70 milyon olsa 1.2 milyon varil/gün petrol azalımı yaşanabileceği hesaplanmıştı.

Dolayısıyla, OPEC’in raporu bana tuhaf geldi.

OPEC raporunda car-sharing iş modeline değinilmesi bağlamında, Didi’nin (Uber’in Çin versiyonu) filosunda 260 bin elektrikli araç var ve bu nedenle de şarj istasyonu altyapısına yatırım yapıyor.

Bu arada, BMW, Daimler, Ford ve Volkswagen (Audi ve Porsche ile birlikte), Avrupa genelinde, 2022’ye kadar 400 adet 350 kW DC güçte hızlı şarj istasyonu kurulması konusunda iş birliğine gittiklerini duyurdu (şarj istasyonu ağına IONITY demişler).


Alphabet’s Waymo, 100 m2’lik bir alanda tamamen otonom aracını kullanmaya başlıyor. Araçta bulunacak Waymo çalışanı, direksiyon koltuğunda değil arka koltukta oturacak. Video burada. Google, 2009’dan bu yana yürüttüğü çalışmaların meyvesini toplamaya başladı.

Bu arada, VW, Google ile, elektrik araç bataryalarının geliştirilmesi başta olmak üzere ulaşım ile alakalı geleceğe dönük geliştirmeler kapsamında kuantum bilgisayar teknolojisinden faydalanılmasını teminen işbirliğine gitti.


UK’de, SSE and Npower güçlerini birleştirerek yeni bir tedarik şirketi kurmak için görüşmeler yürütüyor.


Çin’li Tongwei Solar Energy (Hefei) 1.8 milyar USD yatırımla, her biri 10 GW kapasiteye sahip 2 adet solar cell fabrikası kuracağını açıkladı. Halihazırda dünyanın en büyük dördüncü cell üreticisi olan Tongwei 5.4 GW kapasiteye sahip ve 4.3 GW kapasitesinin de inşaatı devam ediyor.

Bloomberg New Energy Finance’e göre, dünyanın en büyük cell üreticisi 6.5 GW kapasiteyle JA Solar Holdings Co.


Fatih Birol Columbia Energy Exchange’e konuk olmuş, podcast başlığı Reflections & Outlook On the Global Energy Sector ve başlangıçta Galatasaray vurgusu yapıldı. Fatih Bey tam bir GS hayranı 🙂


178 mt hub yüksekliğiyle dünyanın en büyük türbini Almanya’da inşa edildi.

İmalatçı: Max Bögl Wind AG


Panasonic CEO’su Kazuhiro Tsuga, Tesla Model 3 üretimine ilişkin darboğazın anlaşıldığını ve üretim sürecinin otomasyona bağlanması sonrası Model 3 üretiminin hızlı şekilde yükseleceğini söyledi. İlginç doğrusu.


UBER için kötü bir haber daha; ABD’nin NY kentinde düzenlediği saldırıda 8 kişinin ölümüne, 11 kişinin yaralanmasına neden olan Sayfullo Saipov’un, Uber için şoför olarak çalıştığı bildirildi.


Shechtman Uluslararası Liderlik Ödülü’ne layık görülen Yüksel Yıldırım’ın hikayesi okumaya değer (bağlantı).