20.11.2017

“Yeryüzünün karasal alanının yaklaşık yüzde 20’si yol” (Greenland ve Antarctica dikkate alınmamış), Science dergisinde 16/12/2016 tarihinde yayınlanan makalenin (bkz) yazarları böyle diyor. Karasal alanın yüzde 80’i yol içermiyor olsa da, yollar bu alanı 600 binden fazla toprak parçasına (arsa) bölmüş, bunların da yarısından fazlası 1 km2’den daha az ve sadece yüzde 7’si 100 km2’den fazla alana sahip.

Ekolojik denge bağlamında çok ilginç ve dikkate değer bir çalışma.


23. Taraflar Konferansı (COP 23) Bonn’da düzenleniyor ve COP23 kapsamında, iklim değişikliğinin etkilerini azaltma amacıyla büyük veri uygulamalarına yönelik bir yarışma düzenlenmiş. TEPAV’dan Selin Arslanhan Memiş’in aktardığına göre (TEPAV), yarışmaya Türkiye’den katılan tarla.io, 67 ülkeden 450 ekibi geride bırakarak veri görselleştirme ödülü aldı. Ankara’da bir tarım teknolojileri startup’ı olan tarla.io; gıda şirketlerinin, çiftçilerin ve tarımla ilişkili diğer paydaşların problemlerini çözmeye yönelik veriye dayalı tarım araçları sunuyor. Oluşturulan algoritmalar ve tahminlerle, üreticiler ekim, sulama, gübreleme, ilaçlama ve hasatı en doğru zamanda ve koşullarda yapıyor ve verim artıyor. Her tarla için hava ve toprak bilgisi biriktiriliyor, tarla.io çiftçileri hem kendi tarlası hem de yakınlarında olan bitenle ilgili haberdar ederek en doğru kararları almasını sağlıyor. Ayrıca gelecek tahminleri yapıyor. Konya Şeker, Tat Gıda, Toros Tarım, TEB, tarla.io’nun farkına varıp sunduğu araçları kullanmaya başlamış şirketler arasında.

tarla.io sitesi


Global Carbon Project’e (GCP) göre (bkz), CO2 yoğunluğu 2017 yılında 5.3 Gigatone daha artacak (2016 artışı 6.1 Gigatone=2.89 ppm idi). Bu durumda, 2016’da tarihi zirveye ulaşarak 403.3 ppm olarak gerçekleşen CO2 yoğunluğu, 2017’de yaklaşık %2 daha artarak yeni bir tarihi zirve görecek (1750’li yılların CO2 yoğunluğu: 278 ppm).

GCP’ye göre (bkz), CO2 salınımını azaltan 22 ülkenin global salınımın %20’sine tekabül ediyor ve Çin’in salınımı 2017’de %3.5 artacak.

Çin’in ekonomik büyümesi ve kömür kullanımındaki artış Çin odaklı umutları boşa çıkartacak mı (soru burada)?


1 trilyon $ büyüklüğüne ulaşan Norveç varlık fonu, petrol ve gaz fiyatlarına daha az bağımlı olmak adına, 35 milyar $’a karşılık gelen tüm petrol ve doğal gaz hisselerinden çıkmayı önerirken, Norveç’in ulusal şirketi Statoil’in Kuzey Kutbu petrol arama faaliyetlerinden vazgeçmeyecek.

Almanya’ya da iklim değişikliğini önleme konusunda liderliğe soyunmuştu; ama ne dizel konusunda ne de kömür konusunda laftan öteye geçti Merkel’in söyledikleri.

Bunca yıl kaynak biriktirmeyen Türkiye’nin, şimdi linyit yatırımları için dış kaynağa ihtiyaç duyması ne hazin bir durum.


28 Avrupa ülkesini kapsayan sektör bazlı emisyon salınım eğilimini gösterir grafiğe göre, 2016’da 2015’e göre ulaşım kaynaklı emisyon salınımı 18.6 Mt CO2 eq, konut ve ticari bina kaynaklı salınım 19 Mt arttı. Ülkelere ayrı ayrı baktığımızda, 14 ülkenin salınımının 2015’e göre arttığını görüyoruz, en çok artış 6 Mt CO2 eq ile Fransa, takiben Polonya (5.1 Mt), Almanya (3.6 Mt), Finlandiya, İrlanda, İtalya, Danimarka, Hollanda, Estonya, Belçika, Slovenya, Macaristan, Kıbrıs, Avusturya.

Detay için bkz.


MIT araştırmacılarına göre (bkz), batarya üretimi için gerekli metallerin teminindeki darlıklar, yakın gelecekte batarya üretiminde sınırlamalara neden olmayacak; ancak uygun planlama yapılmadığı takdirde, üretimde geçici yavaşlamaya neden olabilecek bazı metallerin, özellikle de lityumun ve kobaltın tedarikinde kısa vadeli darboğazlar yaşanabilir.

Araştırmacılar 5 önemli metal üzerine odaklanmışlar: lityum, kobalt, manganez, nikel ve grafit şeklinde karbon. Bakır, alüminyum gibi diğer metaller yeteri kadar bol olduğunu değerlendirilmiş. Öte yandan, nikel ve manganez arzının etkilenmesi de beklenmiyor. Dolayısıyla, geriye lityum ve kobalt kalıyor. Araştırmacılar, kobaltın ana kaynağının Demokrotik Kongo Cumhuriyeti olduğunu ve buradaki politik risklerin problem yaratabileceğini ve katotu daha az kobalt bağımlı hale getirmek için çalışmaların olduğuna vs değinmişler. Tabi, politik riskler maliyeti de etkiler.

Araştırmacıların, metal arzıyla alakalı değerlendirmesinde, talep tarafına ilişkin varsayımları nedir bilemiyorum, nitekim, “Mr Lithium” olarak adlandırıldığı söylenen (?) Joe Lowry’ye göre (bkz), endüstrinin zamanında yapmadığı yatırımlardan ötürü 2025 itibariyle BEV penetrasyonun %5’i aşması nerdeyse imkansız.


Enel, Meksika’da düzenlenen ihaleye 1.77 cent/kWh teklif verdi, teklifleri ortalamasıysa 2.05 cent/kWh (tekliflerin tamamı tablo halinde burada). Ekim ayındaki Arabistan’daki 1.79 cent’lik ihale böylelikle geçilmiş oldu. Yani, yeni rekor Enel’in 1.77 cent/kWh teklifi.

Yıllara sari en düşük tekliflere ilişkin derleme burada (grafik).


Çin’li  POLY-GCL Petroleum Group Holdings Ltd, Cibuti’yle, doğal gaz boru hattı, sıvılaştırma tesisi ve ihracat terminali kurulumlarını kapsayan 4 milyar $’lık MoU imzaladı. Boru hattı, Etiyopya’dan Cibuti’ye yılda 12 milyar m3 gaz taşıyacak. Cibuti’nin nüfusu 1 milyondan az.


BYD, Kanada’da truck fabrikası açmayı planlıyor ve fabrikasının 2018’de tamamlanması bekleniyor. BYD Avrupa’da da otobüs ve kamyon üretimine odaklanıyor.


VW, Çin’e önümüzdeki 7 yılda 12 milyar $ yatırım yaparak 40 farklı Çin üretimi elekrikli aracı piyasaya sürmeyi hedefliyor.

03.05.2017

Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Karar’ın ilk uygulaması 24.04.2017 tarihli REGA’da yayımlandı. Buna göre, özelleştirme kapsamında Cengiz Holding bünyesine katılan Eti Bakır AŞ tarafından Mardin’in Mazıdağı ilçesine 2.884 milyar liralık yatırımla hayata geçilecek “metal geri kazanım ve entegre gübre tesisine” çeşitli muafiyetler tanınmış. 4 yıl içerisinde tamamlanacağı belirtilen yatırımla Türkiye’de kapasitesi olmadığı belirtilen aşağıdaki ürünler imal edilecek.

PBDS

Bu desteğin, Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Karar’ın 5.maddesinin 1.fıkrasının b ve/veya h bendi kapsamında verildiğini anlıyoruz (b bendi “Ülkemizde üretim kapasitesi yetersiz olan ürünlerde arz güvenliğini sağlama”). Diğer değerlendirme kriterleri kısaca şu şekildeydi: teknolojik dönüşümü gerçekleştirecek, yenilikçi, ARGE yoğun ve yüksek katma değerli.

Yatırımın cinsinin tevsi, entegrasyon ve ürün çeşitlendirme olduğu belirtilmiş Bakanlar Kurulu Kararı’nda ve sülfürik asidin de fosforlu gübre imalatında girdi olarak kullanıldığı düşünülürse esasen tevsi gereği gerekli girdinin artışı ve bu girdinin de ithal edilmemesi esas alınmış diyebiliriz. Türkiye’nin bu girdiler için ne kadarlık bir ithalat yaptığını vs bulamadım; ama TEPAV’dan Güven Bey’in ifade ettiği üzere, “Türkiye bir seçim yaptı; ama açıklamaya muhtaç ve derinliği olmayan bir seçim yaptı“. Şahsen umuyorum ki, elektrikli otomotiv başta olmak üzere, elektronik ağırlıklı bir yatırımcıya da Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Karar’da öngörülen sermaye katkısı dahil destekleri sağlar Bakanlar Kurulu.


Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’da değişiklik 03.05.2017 tarihli REGA’da yayımlanarak yürürlüğe girdi ve böylelikle nükleer enerji santral yatırımları öncelikli yatırım konuları kapsamında desteklenebilecek. Yani, şu anki yatırım yerleri itibariyle bu yatırımları 5. Bölge Destek Unsurları uygulanabilecek.


Avustralya Adelaide merkezli 1414 Degrees isimli startup, geliştirdiği Molten silicon thermal energy storage system (TESS) konusunda çok iddialı ve 100 MWh’lik ihaleye katılacaklarmış. Örneğin, 500 kWh’lik enerjiyi 70 cm3’lük bir hacimde depolayabildiklerini ve 10 MWh’lik tesisi 528 bin $’a kurabileceklerini söylüyorlar. Oysa, Tesla’nın Avustralya’da kurmak istediği 100 MWh’lik sistemin maliyeti kabaca 169 milyon $ civarında (detay için bkz: 08.03.2017 tarihli içerik). TESS sisteminin verimi şu an için %31’lerde, bunu artırmaya çalışıyorlar. Detay için tıklanılabilir.


28.04.2017 tarihli notta Almanya’nın alım garantisiz ihalelerinden bahsetmiştik, akabinde Danimarka Enerji Bakanı Lars Christian Lilleholt, önümüzdeki birkaç yıl içerisinde yenilenebilir enerji üreticilerinin devlet desteğine ihtiyaç duymayacağını söyledi. Enerji fiyatları Avrupa’da nasıl gelişecek önümüzdeki 5-10 yıllık süreçte acaba?


VW CEO’su Matthias Müller, satış adetlerinden hareketle, EV piyasasının halen niş (niche) bir pazar olduğunu ve VW’nin EV piyasasını bunun ötesine taşımak amacıyla önümüzdeki 5 yıl içerisinde 9 milyar €’luk yatırım yapacağını söyledi. Ancak, öte yandan, 22 milyar $ da daha verimli içten yanmalı motor teknolojisi geliştirilmesine yatırım yapacaklarını ifade etti.


Elon Musk, Kanada’nın Vancouver şehrinde katıldığı The Future You TED etkinliğinde Tesla’nın, SolarCity door-to-door sales ekibini kapatacağını söyledi. Bunun yerine internet ve perakende satış – pazarlama kanallarına ağırlık verilecekmiş. SolarCity ordu gibiydi aslında, bir dönem baktığım finansal raporlarında 2014 yılındaki sales&marketing çalışan adedi 3400 idi. Haberde, Tesla ve SolarCity’nin toplamda 30 bin çalışanı olduğu yazılı.


Blockchainle alakalı iki haber daha;

#1 RWE Almanya’da 100. elektrikli araç şarj istasyonunu devreye aldı. RWE’nin şarj istasyonların en farklı özelliği, ödeme ve şarj verilerinin yönetilmesinde ethereum esaslı blockchain teknolojisini kullanıyor olması. Innogy’nin (RWE) bu konudaki partneri Share&Charge.

#2 Dubai neler yapıyor öyle! Smart Dubai isimli hükümet ofisinin direktörü Aisha Bin Bishr, 2020 itibariyle Dubai’yi blockchain kullanan ilk hükülmet yapmayı istediklerini söyledi.


Musk’ın yeni şirketi Boring’in konsepti dikkat çekici. Öte yandan, Musk, haftada 300 ft (91 mt) olan tünel ilerleme hızının 1 mil’e (1609 mt) çıkarılabileceğine inanıyormuş.


Çin kendi Wikipedia’sını kuruyor.