02.12.2017

TETAŞ Tarafından Yerli Kömür Yakıtlı Elektrik Üretim Santrallerini İşleten Özel Şirketlerden Elektrik Enerjisi Teminine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar bugünkü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi, söz konusu Bakanlar Kurulu kararına göre;

  • Yerli kömür ile ithal kömür karışımı ve/veya sadece yerli kömür yakıtlı elektrik üretim santrallerinin üreteceği elektrik enerjisi 7 yıl süre ile TETAŞ tarafından satın alınacak.
  • Desteklenecek elektrik enerjisi miktarı aşağıdaki şekilde belirlenecek;
    • Sadece yerli kömür yakıtla elektrik enerjisi üretiliyorsa;
      • Kurulu güç (MWe) x 6500 saat x 0.5 x 1000. Buna göre, 630 MW gücündeki bir santralin üreteceği 2 milyar 47 milyon kWh elektrik TETAŞ tarafından satın alınacak. Bu değer, santral yılın 8760 saati tam kapasiteyle çalışsaydı üreteceği elektriğin %37.1’ine karşılık geliyor.
    • Yerli ve ithal kömür karışımı yakıtla elektrik üretiliyorsa;
      • Aynı formülü M katsayısı geliyor ki, o da, (yerli kömür tonajı/toplam kömür tonajı) x (yerli kömür kCal/ton/toplam kömür KCal/ton ile hesaplanıyor)
  • TETAŞ, ilgili şirketlerden temin edilecek elektrik enerjisi miktarını %40’a kadar artırmaya yetkili.
  • Destek birim fiyatı;
    • 2018 yılı Ocak-Mart dönemi için 201.35 TL/MWh
    • 2018 Nisan (dâhil) takiben 2024 yılı sonuna kadar her yılın çeyrek dönemleri için aşağıdaki formül uyarınca belirlenecek

Destek

 

 

 

 

 

 

 

 

Yukarıdaki formüle göre, eğer bu Karar daha önce çıkmış olsaydı ve 2017 Temmuz – Eylül döneminde 201.35 TL/MWh fiyat uygulanmış olsaydı, 2017 Ekim-Aralık döneminde fiyat %1.57 artışla 204.52 TL/MWh olacaktı.

Kömür

Daha önce kendimin 24.10.2016 – 23.10.2017 arası verilerden hareketle yaptığım çalışmalara göre, EPİAŞ’taki PTF’nin fiyat sıklığı aşağıdaki şekilde (mesela, verili aralıkta 67 gün fiyat 156 TL civarında çıkarken, çok az bir kısımda 200 üzerini görmüş).

PTF

Ancak, dün paylaştığım ve BOTAŞ’ın elektrik üretim amaçlı doğal gaz fiyatına yaptığı yüzde 8’lik zam haberi bu tabloyu değiştirir. Ne olmuştu; 01 Aralık 2017’den itibaren elektrik üretiminde kullanılacak doğal gazın Sm3 başına fiyatını yüzde 8’lik artışla 0.763615 TL olarak belirledi.


Samsung SDI, grafen esaslı li-on batarya geliştiriyor. Grafen bataryanın enerji yoğunluğunu, çevrim ömrünü ve hızlı şarj özelliğini artıran bir madde. Samsung Electronics Co. Ltd. tarafından desteklenen bir çalışmaya ilişkin Nature’deki makale burada.


Sudan ve Rusya, nükleer enerji konusunda iş birliği anlaşması imzaladı.


#TarihteBugün (02 Aralık)

  • Enerji ticareti şirketi Enron Corporation 2001’de iflas koruma başvurusunda bulundu. İflasından 1 yıl önce (2000’de), 111 milyar $ cirosu olan ve 21 binden fazla çalışanı bulunan bir şirketti.
  • Toyota’nın H2 fuel-cell yakıtlı aracı 02.12.2002’de ABD’deki üniversite araştırmacılarına  (University of California at Irvine ve University of California at Davis) teslim edildi.

28.11.2017

Eni ve Total, Kıbrıs Münhasır Ekonomik Bölgede (MEB), [Exclusive Economic Zone (EEZ)] enerji arama ve üretimi yapılmasını öngören ve 9 ay önce yapılan sözleşme kapsamında öngörülen gelişme planının bu yıl sonu itibarıyla hayata geçirilmesi,  Eni Başkanı Clausio Descalzi’nin Kıbrıs Cumhuriyeti Başkanı Nikos Anastasiadis ile görüşmesinde teyit edildi.

(kaynak: Ekonomi Bakanlığı E-Bülten Servisi)


TransCanada’nın Dakota boru hattının çalışmaya başlaması (bkz) ve OPEC toplantısına ilişkin süregelen belirsizliğin (bkz) etkisiyle petrol fiyatları düştü diyebiliriz, sanırım.


SofBank, Uber’den yüzde 30 indirim teklif etmiş. Bununla Uber değerlemesi 48 milyar $’a karşılık geliyor.


Climate Bonds Initative (CBI) tarafından yapılan açıklamaya göre; Çin Kalkınma Bankası’nın 16 Kasım 2017 günü gerçekleştirdiği tahvil ihracı ile, anılan tarihe kadarki tahvil ihracı 103.3 milyar USD oldu ve ilk kez 100 milyar sınırı aşıldı. Yıl sonuna kadar 130 milyarın aşılması bekleniyor. 2016’da verisi 81.6 milyar $ idi.

CBI verilerine göre Çin 16.6 milyar dolarlık ihraç ile bu alanda lider konumda, ikinci sıradaki Fransa 15 milyar, üçüncü sıradaki ABD ise 14 milyar dolarlık yeşil tahvil ihracı gerçekleştirdi.

(kaynak)


Almanya 600 milyon $ yatırımla ilk LNG tesisini kurmayı planlıyor. Tesisin kapasitesi Almanya’nın Rusya’dan aldığı gazın %10’una karşılık gelen 5 milyar m3/yıl.


Bireysel yatırımcılar, varlıklarının ne kadarını kripto para birimlerine aktarmalı sorunsalı önemli hale gelmeye başladı. Early adaptor olarak adlandırılan kişiler çoktan katladı kârlarını; ama yapılan fiyat tahminlerinden (mesela buradaki) hareketle hala ciddi bir potansiyel olduğu söylenebilir. BİST’te şirket hissesi almaktansa BTC almayı tercih ederim ben olsam. Bu, borsa hacmini azaltır; ama öte yandan, USD varlıklarını da eritir, Türkiye gibi ülkeler için bu kripto paralar ilginç durumlar oluşturabilir sanki.


Borusan EnBW, Gaziantep’te devreye aldığı 65.55 MW’lık RES ile birlikte toplamda 10. RES’ini devreye almış oldu.


BMW, yeni bir bataya hücresi geliştirme amacıyla BMW Group Battery Cell Competence Centre’a 200 milyon € yatırım yapacağını açıkladı.


Houses are for living, not for speculation- Xi Jinping, Çin Devlet Başkanı

Ev arzındaki fazlalıktan ötürü boş duran evlerin de etkisiyle, Çin ev kiralama piyasasını genişletmeyi planlıyormuş. Bu, demir, bakır gibi metallere olan talebi etkileyebilecek bir şey; ama Xi’nin ifadesinin çok yerinde olduğunu ifade edelim. Zira, eve bir yaşam alanı olarak bakılmadığı noktada, rant kapısı olmaktan öteye gitmiyor ev.


Dünya Bankasının Tarımsal Emtialara Yönelik Değerlendirmeleri

Dünya Bankası tarafından 2017 yılı Ekim ayında yapılan tahminlerde; tarımsal emtia fiyatlarının 2017’de ılımlı bir şekilde gerileyeceği ve 2018 yılında genel olarak stabil kalacağı öngörülmektedir. Hububat fiyatlarının 2017’de sabit kalacağı fakat 2018 yılında, mısır arzında öngörülen daralma dolayısıyla %1 artması beklenmektedir. Soya fasulyesi pazarındaki arz eksikliği dolayısıyla, bitkisel yağ ve yiyecek fiyatlarının %1 artacağı tahmin edilmektedir.

2017 yılında yaklaşık %8 düşmesi beklenen içecek fiyatlarının, kahve arzındaki daralma nedeniyle 2018 yılında görece düşük şekilde artacağı tahmin edilmektedir.

Tarımsal hammadde fiyatlarının 2017 yılında %2’nin üzerinde artması beklenmekle birlikte, kauçuk arzındaki azalma nedeniyle 2018 yılında tarımsal hammadde fiyatlarının daha fazla artacağı öngörülmektedir.

Dünya Bankası tarafından 2017 yılı Ekim ayında yapılan değerlendirmelere göre genel olarak, tarımsal ürün fiyatlarının Nisan 2017’den bu yana değişmediği, küresel düzeyde yaşanan kötü hava şartlarının bu sezonda beklenmediği, La Nina döngüsüyle ilgili (soğuk ve aşırı yağışlı dönem) bir tehlikenin olmadığı ifade edilmiştir. Düşük fiyatlarla karşı kaşıya kalan hububat üreticilerine verilen teşviklerin küresel fiyatları çarpıtmadığı da belirtilmiştir.

(kaynak: worldbank.org web sitesinden Ekonomi Bakanlığı E-Bülten Servisince tercüme)

20.10.2017

Ford conducted a study of its U.S. and Canadian employees and determined that they would be “choosing to purchase or lease electric vehicles if workplace charging is widely available” (bkz).

Sonuç olarak, Ford, ABD çalışma ofislerindeki şarj istasyonu adedinin 1 yıl içerisinde ikiye katlanmasına ve 2 yıl içerisinde de üçe katlanmasına (600’e ulaşacak) karar verdi.

Elektrikli arabalar böyle yaygınlaşacak zaten. Hele Türkiye’de çok az insan evine şarj istasyonu kurabilir. Kamuya açık hiç hızlı şarj istasyonu olmadığı da düşünüldüğünde ülkemiz için de tek yol bu.

Neyse, 2014 Ocak – 2017 Eylül arasında yapılan çalışmanın sonuçları şu şekilde:

  • Şarj için tercih edilen saatler 8-11 am, 3 pm.
  • 2014 Eylül’den bu yana, Ford çalışanları 165 bin seferden fazla araç şarj etti.
  • 2017 Ağustos başına kadar, Ford şarj istasyonları yaklaşık 2 milyon mil elektrikli sürüş sağladı.

Rosneft, IKBY krizi sürerken bölgesel yönetimin ana petrol boru hattının işletmesinde %60 ortaklık aldı. Mevcut işletmeci Kar Group payı %40’a düştü. Reuters’teki haberde, Rosneft’in IKBY sınırlarındaki 5 petrol bloğuna 400 milyon $ yatırım yapmayı kabul ettiği ve daha öncesinde de Erbil Yönetimine petrol satışı karşılığında 1.2 milyar $ borç verdiği belirtilmiş.

Bu arada, Dünya Bankası, Rusya ekonomisinin durgunluktan çıktığını, bu yıl ve 2018’de %1.7, 2019’da ise %1.8 büyüyeceğini söyledi.


IEA’ya göre, OPEC üyesi olmayan ülkelerin petrol üretimindeki artış, petrol talebi artışına rağmen fiyatları 2018 yılında baskılayacak. Bu arada, OPEC Genel Sekreteri Barkindo akıllı birine benziyor, piyasaya bir şey dikte edemeyeceğini biliyor ve yönlendirmeye çalışıyor.

OPEC ve Rusya petrol kesintisi 2018 sonuna kadar uzayacak gibi (bkz).

Dünyanın en büyük petrol borsacıları, petrolün 1 yıl içerisinde 60 $ üzerine çıkabileceğini ya da yeni bir shale dalgasının fiyatları 45 $ altına çekebileceğini söylemiş (bu, tıpkı, bilardo topu için deliğe ya girer ya girmez demeye benzemiş).

Bu arada, Wood Mackenzie’ye göre, petrol talebi tahmin edilenden daha önce, elektrikli arabaların yaygınlaşmasına bağlı olarak 2035’lerde zirve yapacak.


Hollanda, otoyollardaki ses kesici bariyerleri bifacial güneş hücreli olanlarla değiştiriyor. 2014’te test amacıyla kurulan bariyerlerin bekleneni karşılaması sonrası 2018’den itibaren yeni solar ses bariyerleri kurulacak. Ülkede 1250 km mesafede ses kesici bariyer bulunuyor.


Limpopo Üniversitesi ve Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, Mpumalanga’da bir manganez zenginleştirme tesisi kurdu (Mpumalanga, Güney Afrika Cumhuriyeti’nin kuzeydoğusunda bulunmaktadır). Araştırma amacıyla yaklaşık 2.2 milyon $’a kurulan tesisin nihai amacı ticari olarak faaliyet göstermek. Tesisin yıllık 10 bin ton kapasiteye ulaştığında 1600 kişilik istihdam ve 22 milyon $’lık ciro yaratması bekleniyor.

Güney Afrika, dünyanın yüksek manganez cevheri rezervlerinin% 80’ine sahiptir.


Almanya’da, toplam kurulu gücü 222 MW olan 750 kW-10 MW arası güçlerdeki 20 güneş projesi ihale edildi. Ortalama fiyat €0.0491/kWh, en düşük ve en yüksek gerçekleşme de sırayla €0.0429/kWh ve €0.0506/kWh oldu.


Dünyanın yüzer ilk rüzgar çiftliği projesi İskoçya’da işletmeye alındı. Hywind isimli proje Statoil ve Masdar Abu Dhabi Future Energy Co tarafından kuruldu. 30 MW gücündeki projeyi oluşturan 5 adet türbin, 25 km alanda gezebilecek. Peterhead sahilinde kurulan projenin maliyeti 200 milyon £.

Proje, entegre edilen Statoil’in Batwind lithium bataryaları sayesinde 1 MWh enerji depolayabilecek.

Statoil, projenin elektrik üretim maliyetini 2030 itibariyle 40-60 €/MWh aralığına düşürmeyi hedefliyormuş.


RWE spin-off Innogy, özel şarj istasyonu sahiplerinin bu altyapısı paylaşmasını sağlayan eMarketplace adlı platform oluşturdu. Bu, şarj altyapısının yaygınlığı doğrultusunda önemli bir adım.


Fransız Engie, Afrika’daki etkinliğini artırmak için Fenix isimli şirketi satın aldı ve 1.5 milyar €’luk yatırım planlıyor.

Piyasa değeri bakımından Avrupa’nın en büyük utility’si konumunda bulunan Enel SpA da yatırım yapmak için depolama üzerine çalışan girişimler arıyor.


NorthVolt isimli şirket Avrupa’da kurmayı planladığı giga lithium fabrikası İsveç’i tercih ettiğini ve bunun sebeplerini açıklamış. Hedefler şu şekildeydi: fabrikan 2020’de üretime geçecek, 2023’de 32 GWh kapasiteye ulaşarak, fiyat 100 $/kWh seviyelerine çekilecek.

Şirkete ABB’nin ilk fazda 10 milyon € fon sağlayacağı haberlere düşmüştü.


Avustralya’da kurulacak 160 milyon $’lık hibrit proje; 43.2 MW rüzgar, 15 MW tek yönlü tracking güneş ve 4 MWh kapasiteli li-on batarya. Rüzgar türbinleri her biri 3.6 MW kapasiteli 12 adet Vestas V136 (hub 132 mt), piller de Tesla.

Projenin 2018 sonunda tam kapasite işletmeye alınması bekleniyor.


LG, Polonya’da kurulumu devam eden li-on batarya fabrikasının 2015’te 50 bin olarak duyurulan kapasitesini 100 bin araca (6 GWh/yıl) çıkartmış. LG Chem’in fabrikaya yapacağı yatırım toplam 1.63 milyar $.


UK’de, 2017 Eylül’de 163 bin kişi Big Six olarak adlandırılan elektrik/gaz tedarikçilerinden küçük tedarikçilere geçti. Bu bir rekor ve Ofgem iyiye işaret olarak görüyor elbette 🙂 Tüketicilerin fiyat hassasiyeti çok yüksek, nitekim en çok tüketici kaybını yaşayan British Gas, 3.1 milyon müşteriyi kapsayacak şekilde elektrik tarifeleri 2018’den itibaren %12.5 yükseltmeye karar vermişti.

Bu arada, Npower, tüketicilerin 1600£’a kadar borçlanmasına izin veriyor (yani, şirketin tahakkuk edip de tahsil etmediği tutar 1600£ mertebelerine ulaşabiliyor). Mevzuatta buna yönelik bir limitin tariflenmediği belirtilen haberde, 2016 yılında sektör ortalaması gaz için 622£ ve elektrik için de 628£ olarak verilmiş (2015’e kıyasla %7 artış).


UK’deki toplam elektrikli araç sayısı 115 bini geçti ve Shell ilk şarj istasyonunu açtı.


Avrupa, uluslar arası uçuşları EU Emission Trading System’den 2024’e kadar muaf tutacak. Havacılık sektörünün toplam CO2 emisyonundaki payı AB’de %3.


ABD’li teknoloji devlerinin yenilenebilir enerji rekabeti; Google 1.85 GW, Amazon 1.2 GW, Apple 699 MW… (haber).


TAEK, Akkuyu NGS inşaatı kapsamında Rosatom’a sınırlı izin verdi ve tam inşaat izninin ise 2018’in ilk yarısında verilmesi bekleniyor.

Sınırlı çalışma izni kapsamında, nükleer adanın güvenliği için önem arz eden bina ve yapılar hariç, nükleer santralin geriye kalan bütün kısımlarında yapı ve montaj çalışmalarının yapılması öngörülüyor.


Doğu Akdeniz bölgesindeki FSRU projeleri (bkz)

  • Türkiye : 145 bin m3 + 263 bin m3 (2017 Kasım’da devreye girecek)
  • Ürdün : 160 bin m3 kapasiteli.
  • İsrail : 136 bin m3 kapasiteli
  • Lübnan : 3 ihale düzenlenecek
  • Mısır : 170 bin m3 x 2
  • Kıbrıs : 2020’de devreye girmesi planlanıyor
  • Yunanistan : 150 bin m3 + 170 bin m3 (2019 sonunda devreye girecek)

Whirlpool ve GE, Samsung ile LG üretimi konut tipi büyük çamaşır makinelerine %50 gümrük vergisi konulmasını önermiş. İşin ironik tarafı ise, Whirlpool ile GE’nin elektrikli ev aletleri kısmının geçen yıl Çin’li Haier  Group tarafından satın alınmış olması, yani bir Çin’linin gümrük tarifeleri ve/veya kota uygulaması yoluna gidilmesini önermesi.


Geçtiğimiz haftalarda, otomotiv ve uzay sanayine çelik tedarik eden Japon Kobe Steel, ürünlerinin kalitesi hakkındaki verilerin sahte olduğunu itiraf etmişti ve Japon otomotiv üreticiler (Nissan dahil), Kobe Steel’den temin edilen alüminyum parçalara kefil olduklarını söylemişlerdi. Ancak, başkasının malına kefil olan Nissan’ın 20 yıldır Ulaştırma Bakanlığı’nın kontrol prosedürlerine uygun hareket etmediği ortaya çıktı ve Nissan Japonya’daki tüm fabrikalardaki üretime ara verdi.

Ahlaklı bildiğimiz Japonlar dökülmeye devam ediyor. Kimse bana Japonlar ahlaklı demesin.


Avrupa’da dizel araç satışları 2017’nin ilk 5 ayında, 2016’nın aynı dönemine göre %5 düşük (grafik, haber).

02.08.2017

Gündemimde kazık bir haber var. Vatan’dan Meltem Kara’nın haberine göre Otopark Yönetmeliği değişiyor. 01 Ocak 2018’de yürürlüğe girmesinin beklendiği belirtilen taslak ilginç, zira şunlar öngörülmekteymiş;

  • Eskiden 3 daire başına 1 otopark alanı zorunluluğu daire başı hale geliyor. Üstelik, toplu konut inşaatlarında, kamu kurum  ve kuruluşları, sinema, tiyatro gibi yapılarda, hastanelerde ve otellerde otopark ihtiyacının parselinde veya bina bünyesinde karşılanması zorunlu oldu, yani otopark bedeliyle kurtulamıyor bunlar.
  • Her 50 park yerinden biri, elektrikli araçlara uygun olarak düzenlenecek.
  • Bütün otopark türlerinde, otopark alanının yüzde 1’i kadar ilave bir alan, bisiklet ve motosiklet park yeri olarak ayrılacak.

Değişiklikteki yaklaşımlar güzel; ancak inşaat maliyetleri yükselecektir. O nedenle “kazık bir haber” nitelendirmesi yaptım.


Gelecek, elektrikli (plug-in/hibrit) – dizel – hidrojen yakıt hücreli araçlardan oluşacak. Menzil söz konusu olduğunda elektrikli araçların alacağı daha çok mesafe var. Yakıt hücreli araçlar denildiğinde de maalesef elektrikli araçlardan daha da geride; güvenlik, maliyet (dolum istasyonu ve araç maliyeti) anlamında.

Yakıt hücreleri forkliftlerde kullanılıyor halihazırda ve Bloomberg’de çıkan bir habere göre Plug Power isimli şirket yıllardır müşteri arıyormuş ve sonunda Amazon’la 10 tane ambarda kullanılmak üzere anlaşma sağlamış. Benzer şekilde, Wallmart, Plug Power şirketiyle 600 milyon $’lık anlaşma yapmış Haziran’da ve forkliftlerin kullanıldığı ambar sayısını 2’ye katlamayı planlıyormuş (58 adet). ABD’de toplam 600 binden fazla forklif varmış ve bunların %3’ten azı hidrojen yakıt piliyle çalışıyor. Bu arada, Toyota dünyanın en büyük forklif imalatçısıymış ve Toyota aynı zamanda hidrojen yakıt piline odaklanan da yegane şirket diyebiliriz.


Bugün bir diğer önemli husus da Alman otomotiv devleriyle hükümetin toplantısı. CEO’lar, yetkilileri dizelin geleceği olduğuna ikna etmeye çalışacaklar. Alman otomotiv üreticileri, Tesla, Nissan gibi elektrikli araç üreten şirketleri yakalamak için zamana ihtiyaç duyuyor. Alman şirketlerin elektrikli araç konusundaki durumlarını resmetmeye çalışalım:

  • VW de 2025’te 30 yeni EV modelini piyasaya sunmuş olmayı hedefliyor. Daimler, 2025’e kadar 10 adet EV modeline 10 milyar € bütçe ayırmış. Morgan Stanley’e göre, EV dönüşümü nedeniyle VW 2025-2028 yılları arasında zarar yazacak.
  • VW CEO’su Matthias Müller, “Tesla S modelinin başarısı Phaeton planlarını gözden geçirmemize bizi zorladı.” ifadesini 2017 Mart’ta kullandı.
  • VW CEO’su Matthias Müller, satış adetlerinden hareketle, EV piyasasının halen niş (niche) bir pazar olduğunu ve VW’nin EV piyasasını bunun ötesine taşımak amacıyla önümüzdeki 5 yıl içerisinde 9 milyar €’luk yatırım yapacağını söyledi. Ancak, öte yandan, 22 milyar $ da daha verimli içten yanmalı motor teknolojisi geliştirilmesine yatırım yapacaklarını ifade etti. Bunu 2017 Mayıs’da dedi.
  • VW de, Anhui Jianghuai Automobile (JAC Motors) ile ortaklık kurup Çin’de yılda 100 bin elektrikli araç satmayı ve yolculuk paylaşım girişimi Didi’ye araç satmayı planlıyor. İlaveten, VW’nin Çin ülke müdürü, elektrikli araç kotasının nasıl uygulanacağı konusundaki belirsizliklere rağmen, gelecek yıl VW’nin tam elektrikli aracı Çin’de piyasaya süreceğini söyledi. Daimler de, Didi ile birlikte ne geliştirebiliriz diye konuştuklarını söylemişti.
  • VW Almanya’da kendi batarya fabrikasını kurma planı yapıyor (2 milyar $’lık bir
    plan).
  • Audi, emisyon skandalından sonra, 2022’ye kadar 10 milyar €’luk maliyet kesintisiyle (AR-GE kesileceği söylenmiş) elektrikli araç için fon sağlamayı planlıyor. Şirketin ayrıca 7 üst düzey yöneticisinden 4’ününü görevleri değişiyor.

Elektrikli araç işi, yılda 100 milyona yakın aracın satıldığı bir dünyada elbette niş gibi gözükebilir; ama düşünüldüğünden daha hızlı bir şekilde adapte olunuyor ve 2040’lı yılların nasıl olacağı az çok tahmin edilebiliyor. Bu konuyla alakalı kendi değerlendirmem burada (era of EV).

İlave bilgi: Almanların 2016 yılı araç motoru ihracatı 228, makine 170, kimya 107, elektronik 100 milyar EURO (grafik). 2015 Eylül’den bu yana Almanların dizel araç satışlarındaki payı düşüyor (%50’lerden 42’lere kadar gerilemiş) (grafik).


Hong Kong’lu milyarder Li Ka-shing akıllı sayaç (su ve eleketrik) geliştiren Alman Ista International GmbH şirketini borçlarıyla birlikte 4.5 milyar € karşılığı satın aldı (işlem rekabet otoritesi tarafından onaylandıktan sonra tamamlanacak).

Şirketin geçen yılki satış geliri 850 milyon € (12 milyon kişiye).

İlave bilgi: Panasonic, elektrik anahtarları, priz ve sayaç geliştiren Türk şirketi Viko’yu 2013’ün Kasım’ında 460 milyon $’a satın almıştı.


#Shell  – Düşük petrol fiyatları ve Shell’in yeşil yol arayışı (bağlantı)

Shell CEO’su Ben Van Beurden geçtiğimiz hafta demişti ki “gelecekteki aracım elektrikli olacak”. Bundan kısa süre önce de İstanbul’da düzenlenen 22nd World Petroleum Congress’de temiz New Energies bölümüne, yenilenebilir enerji ve elektrikli araçlar için 1 milyarlık harcama yapacaklarını söylemişti (Shell CEO’su hidrojen yakıtlı araçlarda, LNG’li ve yeni nesil bio yakıtlarda gelecek görüyor). Nitekim, 2017’nin aşında Toyota ile 7 tane hidrojen dolum istasyonu için işbirliğine gitmişti.

CEO’nun yatırımcılarını ikna etme konusunda başarılı sanırız. Zira, Shell ve SoftBank birlikte, 5 milyar $ değerlemeyle Asya’nın en büyük yenilenebilir enerji şirketi olan Singapur merkezli Equis Energy’yi satın almak için teklif verdiler. Portföyünde güneş, rüzgar ve hidro projeleri olan şirketin işletmedeki gücü 4.4 GW, inşaat halindeki (+geliştirilmekte olanlar) gücüyse 6.7 GW.

Teklif verenler arasında Engie de var (Japon finansal holding Orix ile birlikte). Engie’nin 1000 MW’lık rüzgar YEKA ihalemize katılmadığını hatırlatalım.

Yakınsama (petrol ve rüzgar)

Teknolojide yakınsama bilinen bir şey, convergence deniyor. Açık deniz petrol platformları sayesinde derin deniz projeleri geliştirilmesi konusunda petrol şirketleri çok deneyimli. Bunu çok iyi bilen Statoil New York sahillerinde rüzgar çiftliği geliştirmek için lisans aldı. Shell de, deniz aşırı rüzgar santrallerinde de pay kapmaya çalışıyor


Kısa kısa haberler

  • Zorlu, Filistin elektrik şirketi JDECO ile MoU imzaladı.
  • Şarkıcı Will.i.am tarafından2016’da kurulan i.am+, ev otomasyon sistemi geliştiren #Wink’i satın aldı.
  • Tesla Model 3 chip Alman Infineon’dan.
  • Toshiba chip birimini bir türlü elinden çıkaramadı. Süreç tekrar durmuş.
  • Rusya’nın, Siemens gaz türbinlerini Kırım’a gönderdiğinin ortaya çıkması sonrası, daha fazla Rus gerçek ve tüzel kişisine yaptırım uygulanması için Almanya’nın getirdiği öneri AB tarafından destekleniyor. Nihai karar ise henüz verilmedi.

14.07.2017

Günün sözü: Yeni bir gerçeğin keşfi, başka gerçekleri görmemize engel olmamalı.


BNEF: “Elektrikli araç devrimi ivmeleniyor” (v1) başlıklı haberin çıktıları (Electric Vehicle Outlook):

  • Elektrikli araçlar 8 yıl içerisinde benzinli araçların fiyat seviyesinde olacak.
  • 2040’ta yollarda 530 milyon elektrikli araç olacak (toplam hafif araç satışının %54’ü elektrikli olacak, bir yıl önceki tahmin %35 idi). Bu araçlar, benzin talebini 8 milyon varil/gün azaltacak.
  • Elektrikli araçların elektrik sarfiyatı 2040’a gelindiğinde 1800 TWh’e ulaşarak, global elektrik sarfiyatının %5’ine karşılık gelecek. Bu, yıllık 3400 kWh elektrik tüketimi anlamına gelmektedir (bir aracın yıllık 20 bin km yapacağını varsayarsak 100 km’de sarfiyat 17 kWh. 2017 model elektrikli araçların EPA menzil testlerine göre 100 km’de ortalama sarfiyatı 19 kWh, buna göre 2040’a doğru görünür bir verimlilik yakalanamayacağını varsayabiliriz bu durumda).
  • Dünya genelindeki aktif lithium-ion fabrikaların kapasitesi 90 GWh imiş ve bunun 2021’de 270 olması bekleniyor. BNEF daha önce, Çin’li firmaların hedefini gerçekleştirmesi durumunda 2020’deki kapasitenin 121 GWh olacağını ifade etmişti (BNEF’de bununla alakalı 28 Haziran’da yeni bir yazı daha çıkmış). Öte yandan, Deutsch Bank, 2020’de 250 GWh kapasitenin aşılacağını tahmin ediyor. McKerracher’e göre, elektrikli araçların batarya taleplerinin karşılanabilmesi için 13 yıl içerisinde 35 tane Gigafactory inşa etmek gerekecek.
  • Şarj altyapısı, 2030’lu yılların ortalarında Çin, ABD ve Avrupa pazarlarında büyümeyi sınırlayan önemli bir darboğaz olmaya devam edecek.
  • Lithium-ion hücre fiyatı 2010’dan bu yana %73 düştü ve BNEF, gelecek 20 yıl boyunca inovasyon sayesinde sert düşüşler yaşanacağını tahmin ediyor.

EV piyasasındaki bazı güncel/yeni gelişmeler:

  • Volvo’nun 2019’la birlikte yeni model tüm araçları sadece elektrik motorlu olacak (yani hibrit ve/veya bataryalı elektirkli araç). Böylelikle, Volvo’nun 2025 itibariyle benzinli/dizel model üretiminin bitmesi bekleniyor. Bu, sektördeki ilk karar.
  • 2020 yılında piyasada 120 farklı model bataryalı elektrikli araç olması bekleniyor.
  • BMW’nin 7 serisi modeli 2021’de iNEXT modeli tarafından ikame edilecek.
  • Fransa, 06 Temmuz günü açıkladığı Climate Plan‘a göre, 2040 itibariyle içten yanmalı motor satışlarını sonlandırmayı planlıyor. Öte yandan, Enerji Bakanı Nicolas Hulot, 2001 ve öncesinde imâl edilmiş benzinli/dizel araçların elektrikli olanlarla değiştirilmesi için de vergi teşvikleri sağlayacaklarını ifade etti. Ayrıca, hükümet, i) Fransa sınırları dahilinde petrol ve gaz arama faaliyetlerini de sonlandırmayı planı arasına aldı, ii) 2020 itibariyle de kömür yakıtlı termik santralleri devre dışı bırakacak ve hanehalklarını kendi elektriklerini üretme konusunda cesaretlendirecek.

Tahminler (kısa derleme)

  • OPEC, 2040 itibariyle toplam elektrikli araç sayısının 46 milyona ulaşmasını tahmin ediyordu; ama bunu 266 milyon olarak revize etti. Bataryalı elektrikli araçların da %23’lük dilime sahip olacağı tahmin edimektedir (2015 yılındaki tahmin %2 idi).
  • Excon’un 2040 tahmini 100 milyon (65 milyon idi önceki tahmini).
  • IEA, 2030 itibariyle elektrikli araç sayısının 58 milyon olacağını tahmin ediyor (önceki tahmin 23 milyon idi).
  • BP’nin 2035 tahmini 100 milyon (1 önceki yılki tahminine göre %40’lık artış).
  • Statoil (Norveç merkezli petrol şirketi), 2030 itibariyle, araç satışlarının %30’nun elektrikli olacağını tahmin ediyor.

Tahminlerdeki bu oynaklık, dönüşümün getirdiği politika belirsizliğinden diyelim. Zira, hükümetlerin ne yapacakları, petrolün fiyatı, otomobil üreticilerinin planları vs hepsi çok dinamik şekilde gelişiyor. Araştırmaları yapan kurumların işi kolay değil; ama GES gelişimini de tahmin edememişti bunlar.

Elektrikli araçlar winning idea olarak temiz ulaşımı domine etse de hidrojen yakıt hücresi aslında bataryalı elektrikli araçların menzil ve dolum süresi gibi sıkıntılarını ortadan kaldırma anlamında çok ciddi fırsat sunuyor; ancak onun da kendi sorunları var. Toyota kendini elektrikli araçtan adeta soyutlayıp bu alana çok ciddi yatırım yapmıştı; ama meyvelerini alamayınca elektrikli araçların ivmesini de kaçırmamak için olsa gerek elektrikli araç konusuna eğilmeye başlamıştı; ancak hidrojen yakıt hücresi yalnız değil. Shell CEO’su Ben Van Beurden İstanbul’da düzenlenen 22nd World Petroleum Congress’de temiz New Energies bölümüne, yenilenebilir enerji ve elektrikli araçlar için 1 milyarlık harcama yapacaklarını söyledi. Shell CEO’su hidrojen yakıtlı araçlarda, LNG’li ve yeni nesil bio yakıtlarda gelecek görüyor.


Fransız EDF ve Çin’li CNG şirketleri 29.06.2016’da İngiltere ile imzaladığı sözleşmeyle 3200 MWe gücünde Hinkley Point C santraline 2 reaktör kuracak. Santralin maliyeti 18 milyar £ olarak öngörülmüştü; ancak şimdi 19.6 milyar (finansman maliyeti hariç).


Almanya, 2017’nin ilk yarısında elektrik üretiminin %35.1’ini rüzgar, güneş ve biyokütle kaynaklı gerçekleştirdi. Geçen yılın aynı döneminde bu oran %32.7.

Türkiye’de durum şu şekilde (2017 ilk 5 ay için):

  • %34.9’lük oran: Hidro, rüzgar, güneş, jeotermal ve biyokütle kaynaklı.
  • Doğal gaz %33
  • Linyit %13
  • Taş kömürü ile ithal kömür %17.6

2004 yılında kurulan Hollanda’da kurulan 790 MW gücündeki Rijnmond doğal gaz santrali geçen yıl Blackstone Group LP tarafından satın alınmıştı (satın alma bedeli açıklanmadı). RWE ve Engie gibi şirketler gaz santrallerini kârlı olmadığı için atıl durumda tutarken Rijnmond Pazartesi günü elektrik sattı.

Blackstone, yakın gelecekte santralin operasyonel kapasitesinden yararlanmayı bekliyor ve Avrupa’lı şirketlerin varlıklarını satın alma konusunda Blackstone yalnız da değil;

  • Mayıs ayında, ABD’li enerji ticareti şirketi Castleton Commodities International LLC Rotterdam’da bir gaz santrali satın aldı (şirketin Avrupa’daki ilk satın alması ve şirket, aynı zamanda Engie’nin bir gaz ve bir de kömür santrali için de teklif vermiş).
  • EPH (Energeticky a Prumslovy Holdings), ortağı GE olan 2009 yılında kurulmuş bir Çek şirket ve kömür santralleri satın aldı. Şirket, 2013’ten bu yana 10’dan fazla santraline ve ilgili maden sahalarına 7 milyar $ harcamış.

Apple, Çin’e veri merkezi yatırımı yapıyor. Yatırım maliyeti 1 milyar $ ve tesis tamamen yenilenebilir enerji kullanacak.

Yatırım, global oyunculara koşulan şartın bir gereği, böylelikle Apple Çin’li kullanıcıların verilerini kurulacak merkezde tutacak. Rusya da benzer şeyleri talep ediyor ve 2016’da LinkedIn’e erişimi bu nedenle engellemişti.

06.06.2017

Purdue University’den araştırmacılar, lF-Battery adını verdikleri, elektrikli araçların çok kısa sürede, arabaya yakıt koyar gibi şarj edilmesine olanak tanıyan teknolojinin ticarileştirilmesine çalışıyorlar. IF-Battery sisteminde, araç sıvı elektrolitlerle dolduruluyor ve böylelikle harcanmış batarya akışkanları yeniden enerjilendiriliyor.

İlgili kişiler: John Cushman drbigjohn@gmail.com – Eric Nauman, enauman@purdue.edu – Michael Mueterthies, mmuetert@purdue.edu


Vladimir Putin, Ethereum kurucusu Vitalik Buterin ile görüştü ve mümkün olan Rus ortaklarla bağ kurma fikrini desteklediğini ifade etti. Rusya’da Blockchain konusunda yaşanan bazı gelişmeler şu şekilde:

  • Rusya Merkez Bankası Bitcoin ve diğer dijital para birimlerine yönelik yeni bir kanun yazıyor ve Banka, ulusal kripto para birimi geliştirilmesine de ilgili.
  • Moscow Exchange Group, yatırımcılarının Hyperledger Fabric teknolojisine sayalı blockchain esaslı hissedar oylama platformu kurulmasında son aşamada. Group, sayede uluslararası yatırımcıların konforunun artırılmasını amaçlıyor.
  • Merkezi Menkul Kıymet Kurumu, kurduğu konsorsiyumun aracılığıyla, blockchain teknolojisinin finansal sektörde yaratabileceği verimliliği artırmak istiyor.

Yenilenebilir enerji yatırımları, Avrupa’da teşvikler olmadan da yapılabilir mi? Our New Energy’nin enerji servis ve danışmanlık bölümü direktörü Miguel Marroquin’e göre;

  • Bankaların kısa süreli PPA’lar ve piyasa fiyat riski konusunda daha rahat olmasıyla yenilenebilirler Kuzeydoğu Avrupa’da %100 ticari hale gelecek. 8 yıllık PPA’lara rağmen 15 yıl vadeli finansman modellerinin varlığının bunun işaretleri.
  • Verimli birçok güneş ve rüzgar projesi 40 $/MWh mertebelerinde rabtıbl.
  • Yenilenebilir kaynakların marjinal maliyetlerinin çok düşük olması piyasa fiyatlarını çok aşağılara düşürdü, bunu telafi etmek için de tüketicilere yapay bileşenlerle yansıtma yapıldı ve çalışmalar yenilenebilir kaynakların hanehalkı ve büyük sanayi enerji faturaları üzerinden %6-8 arasında maliyeti olduğunu gösteriyor.
  • 20 Orta Batı Avrupa ülkelerinin çoğu, 10 yıl içerisinde, yeni yenilenebilir enerji yatırımlarına alım ve yatırım teşviği sağlamayacak.

Blockchain ve regülasyon engelleri

  • AB finans ve enerji düzenlemeleri, şeffaflık, rekabet vb amaçlar doğrultusunda raporlamayı zorunlu tutuyor.
  • Blockchain sistemine geçmenin gerektireceği zaman ve maliyet anlamlı mı?
  • Depolamanın dağıtık olması güvenlikli yapı olarak sunulmakla birlikte, güvensizlik de yaratıyor.
  • Küçük şirketler için anlamlı olabilir; ama bu durumda Blockchain’in e-point gibi muadilleri çift yönlü elektrik ticareti konusunda gelecek vadediyor.

Çalışmalar

  • BTL isimli şirket, bu yılın sonuna doğru blockchain tabanlı gaz ticaret platformu oluşturmayı planlıyor.
  • IBM’in Avrupa’da çeşitli projeleri var.
    • Almanya’nın şebeke işletmecisi TenneT ile yürütülüyor ve projeyle, TenneT evlerdeki güneş aküleriyle elektrik şebekesini yöneten ilk sistem operatörü olacak. Puant saatlerde üretin fazla elektrik enerjisi evlerdeki bu akülerde depolanacak ve böylelikle rüzgar türbinlerini durdurmaya gerek kalmayacak.
    • Hollanda’da yeşil sertifikalandırma üzerine çalışıyor. Blockchain, üretilen yeşil enerjiyi etiketleyebilir.
  • Ponton firmasınca, enerji ticaretine yönelik yazılım geliştiriliyor.
  • Innogy’nin, elektrikli araçların şarjı ve ödemelerin kripto para birimiyle yapılmasına yönelik uygulaması var.
  • İtalyan Enel, en iyi uygulamayı tespit etmek üzere yarışma başlattı.

Kısa kısa derleme haberler

  • California senatosu, elektrik enerjisinin 2045’te yüzde 100 yenilenebilir kaynaklardan elde edilmesi konusunda önlem aldı. Bu konudaki güncel oranı yaklaık %30 olan California, aşamalı olarak 2026 sonuna kadar %50, 2030 sonunda %60 hedefinin yakalamayı hedefliyor.
  • Nissan’ın elektrikli otomobili Leaf, 26 ülkede 113 şehirde taksi olarak kullanılıyor.
  • Vietnam nasıl bir PPA taslağı hazırladıysa artık, ülkedeki ticaret odalarını şemsiye altında toplayan Vietnam Business Forum (VBF), taslağın bu haliyle bankable olmadığını söyledi.
  • Hidistan’lı ACME’nin batarya değişim istasyonu hakkındaki basın duyurusu (bu haberi ilk olarak EAK‘de okudum)
  • Saudi Aramco Başkanı ve Arabistan Enerji Bakanı Khalid Al-Falih, halka arz sonrası Aramco’nun gaz üretimine yatırım yapacağını söyledi.
  • Katar, Siemens ile 790 milyon € değerinde trafo ve şat tesisi tedarik anlaşması imzaladı.
  • Mercedes’ten sonra da Renault Tesla Powerwall’a rakip bir depolama ünitesi çıkarıyor. Tesla’dan farklı olarak, elektrikli aaçlarda kullanılan batarya hücrelerinin kullanılacağı ürün için, Renault Powervault’la işbirliğine gidiyor ve maliyetlerin %30 daha az olacağını iddia ediyor.

30.05.2017

UK’nin, Brexit’e rağmen, AB’nin iklim değişikliği hedeflerini yakalamaması konusunda lobicilik yaptığını ortaya koyan belgeler ortaya çıktı. Taslak yasalar üzerinde UK’nin görüşlerini içerir dokümanlar şurada. Mesela, UK, enerji verimliği hedefinin 2030 itibariyle %30 artması ve bunun bağlayıcılığı yerine %27 ve non-binding olmasını önermiş.

May için Tump’ın köstebeği diyenler bile olmuş.


IRENA’ya göre, Türkiye’de fotovoltaik ve rüzgar enerjisi alanında sırayla 12700 ve 53 bin kişi çalışıyor. Dünya genelinde ise çalışan sayısı 9.8 milyona ulaşmış ve en çok istihdam yaratan alan 3.09 milyon ile fotovoltaik. IRENA basın duyurusu

IRENA


Elektrikli araç fiyatlarının içten yanmalı motora sahip araçları ne zaman yakalayacağı önemli bir soru. Bloomberg’in son analizinde vergi öncesi maliyet açısından ABD’de elektrikli araçların diğer araçları 2025’te geçeceği ifade edilmiş. Bloomberg daha önceki bir analizinde bazı araç modellerinin 2020 gibi içten yanmalı motorlu olanlarından daha ucuz olacağını ifade etmişti.


Rusya 1.9 GW’lık rüzgar enerjisi ihalesi için teklifleri almaya başladı. %40 yerli katkı şartı var. İspanya da 17 Mayıs’da düzenlediği 3 GW’lık ihalenin kazananlarını açıkladı (söz konusu kapasitelerin 2020 itibariyle devreye alınması gerekiyor) ve yaz bitmeden bir 3 GW kapasiteli ihaleye daha çıkılacağını duyurdu.


Trump yönetimi Office of Energy Efficiency and Renewable Energy (EERE) bütçesini %69 oranında azalttı. Böylelikle, EERE’nin bütçesi 2.07 milyardan 636’ya düştü. Öte yandan, National Nuclear Security Administration (NNSA) bütçesi ise 13.9 milyara yükseltildi (2016’ya kıyasla +1.4 milyar).


Enel ve RWE, elektrik ve gaz ticaretinde blockchain teknolojisine dayalı bir proje başlattı. Enerchain olarak adlandırılan yazılım, peer-to-peer anonim ve aracı olmaksızın enerji ticaretine olanak tanıyor.


Danimarka’nın en büyük elektrik üreticisi Dong Energy, upstream gaz ve petrol tüm varlıklarını 1.05 milyar USD’ye petrokimya şirketi Lneos’a sattı. CEO Henrik, satış işleminin Dong’u öncü saf bir yenilenebilir enerji şirketine dönüşümünü sağladığını söyledi. FT’ye göre Dong, global off-shore rüzgar kurulu gücünün üçte birine sahip.