22.02.2018

Dünya Enerji Konseyi’nin Geleceğin Enerji Liderleri programına (FEL-100 Programme) bugün itibariyle başvuru yaptım. Hakkımızda hayırlısı. İnşaAllah seçilirim.


Bloomberg Surveillance programında Annmarie Hordern sorularını yanıtlayan Fatih Birol (YouTube), kendisine yöneltilen, “How has OPEC created a new crysis for itself” sorusuna, ABD’nin dünyanın 1 numaranı üreticisi olmasının OPEC ile alakası yok, kaynak, politika vs ortada ve shale devrimi gerçekleşti şeklinde cevap verdi. Devrimin ise artık “sessiz” olmadığını söyledi. Tabi bu durum Arabistan’ın dünyanın bir numaralı petrol ihracatçısı konumundan ayrı bir şey ve Arabistan uzun yıllar daha 1 numaralı ihracatçı olacak.

Fiyatların geleceği hakkında yorum yapamayacağını ifade eden Birol, mevcut fiyatlarla tedarik konusunda herhangi bir sıkıntı olmadığını ve Kuzey Amerika başta olmak üzere Brezilya ve Kanada gibi yerlerden de piyasaya ciddi petrol arzının yaşadığını söyledi.

BP’nin 2035 yılında petrol talebinin pik yapacağı yönündeki raporuna ilişkin de, elektrikli araçların yaygınlaşmasının tek başına petrol talebinde zirvenin kısa vadede yaşanacağı anlamına gelmediğini zira petrol talebindeki büyümenin tırlardan, uçaklardan ve petro kimya endüstrisinden kaynaklandığını dolayısıyla IEA’nın en az önümüzdeki 20 yılda pik öngörmediğini söyledi. İbrahim: Fatih Bey uçak ve tır konusunda biraz korumacı davranıyor olabilir, bilemiyorum.


Iberdola CEO’su Ignacio Galán, sektörel tecrübesi olmayanların verdikleri agresif ihale teklifleri için finansal El Dorado dedi. Galán, ucuz para döneminin sonlanmasıyla sektörde bir temizlenme yaşanacağını söylüyor ve bu durumu Enron’a benzetiyor.

El Dorada nedir: Güney Amerikalı bir kabile reisinin vücüduna altın tozu dökerek göldeki ritüel yıkanmalarının yarattığı İspanyol kökenli bir efsane olan El Dorada için Wiki kayıp altın şehir tanımlaması yapıyor.


Rekabet Kurumu’nca yürülen, Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş., CK Akdeniz Elektrik Perakende Satış A.Ş. ve AK DEN Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini (hakim durumun kötüye kullanılması) ihlal edip etmediklerinin tespitine yönelik soruşturma kapsamında; Akdeniz ile CK şirketlerinin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiğine, AK DEN şirketinin ise ihlal etmediğine karar verdi ve bu kapsamda, 2016 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirleri üzerinden, Akdeniz Elektrik’e 11.814.184,76 TL, CK Akdeniz Elektrik Perakende Satış A.Ş.’ye 26.341.333,17 TL ceza verildi. Kararlar oy birliğiyle alınmış.

Kurul Kararı açıklama metni.

Bu arada, Birleşik Krallık düzenleyici otoritesi Ofgem de (EPDK muadili) küçük bir tedarikçi olan Iresa’ya müşteri hizmetleri süreçlerine yönelik soruşturma açtı. Soruşturma kapsamı da güzel; çağrı merkezinde müşterilere adil muamelede bulunulup bulunulmadığı, borçlu müşterilere yeterli süre verilip verilmediği, müşterilere tedarikçi değiştirme izni verip vermedikleri vs…


Hindistan Hyperloop One’a güveniyor sanırım ya da (detay bilmemekle birlikte) halihazırda zaten yavaş olan trenlere geliştirilebilecek en iyi alternatif olarak Hypoerloop’un olabileceğini değerlendirmiş ve bu kapsamda fizibilite yapmak istemiş de olabilirler. Akıllıca.

Bi arkadaşımın ifadesiyle bu projeler “trenin namludaki mermi gibi ilerlemesini amaçlıyor”, bu da mevzuyu klasik metrolardan aklıma gelen 2 durumla ayrıştırıyor; ilki tünel çapının daralması (Musk da değinmişti buna), ikinci ise trenin raya bağlı olup olmayacağı. Mesela maglev trenleri var, burada ray trene elektromanyetik tahrik sağlıyor, ama hyperloop’da bu tahrik farklı sağlanacak sanırım.

Hypoerloop One, Virgin’den aldığı yatırım sonrası isminin başına Virgin eklemişti. Şirketin yönetim kurulu hayli zengin.


Apple, bataryalarda kullanılan cobalt tedariğini sağlama almak için 5 veya daha uzun süreli tedarik anlaşması imzalamak üzere madencilik şirketinin biriyle görüşme halindeymiş.

2017’nin Eylül ayında, VW’nin de kobalt üreticilerinden, 2019’dan itibaren 10 yıllığına kobalt tedarik teklifinde bulunmalarını istediği haber olmuştu. BMW de benzer şeyi yapmaya çalışıyor.

Elektrikli araç dönüşümünden istifade etmenin en iyi yolunun bakır olduğunu değerlendiren BHP ise, lityum ve kobalt üretiminden ziyade bakıra odaklanacağı söyledi. BHP’ye, şarj ve dağıtım şebekesi altyapısı için bakır talebi 2035 itibariyle 1.2 milyon ton olacak. Bu arada, yaklaşım bağlamında bir şeye değinmek istiyorum. BHP’nin %5.4 oranında ortağı olan Elliott Advisors’un şirketin UK’deki ve Avustralya’daki şirketlerinin birleştirilmesini önermiş ve bunun şirketin getiri oranını artıracağını iddia etmişti. CEO’nun buna cevabı çok güzel olmuş: “For every study that points to large prizes, there are others that say it is risky“.


GTMResearch’den gelen bir mailde, enerji sektöründe blockchain teknolojine bugüne kadar 122 oranizasyonun dahil olduğunu, 40 projenin realize olduğunu ve 2017 2Ç ile 2018 1Ç arasında 300 milyon USD yatırım yapıldığı bilgisi paylaşılmıştı.

Konuyla alakalı güncel bir haber de şu: S&P Global Platts ile Birleşik Arap Emirliklerindeki Fujairah Oil Industry Zone (FOIZ) arasındaki veri akışı için blockhain esaslı bir sistem geliştirildi. Sistem, trader’ların haftalık petrol stok bilgilerini düzenleyici FEDCom’a güvenlik şekilde göndermelerini sağlıyor.

Yazıda dikkatimi çeken vurgu şu oldu: verilerin yapısal (structured) olarak tutulması.

12.12.2017

Avusturya’daki boru hattı patlaması İtalya’ya acil durum ilan ettirdi ve Sanayi Bakanı Carlo Calenda’ya göre Trans Adriatic Pipeline (TAP) ne kadar önemli olduğunu hatırlattı. UK’de gaz fiyatları da fırladı (kripto paraların anlık artışına benzemiş eğri).

Petrol fiyatları da günlük 406 bin varil petrol taşıyan Forties boru hattının çatlaklar nedeniyle kapatılması nedeniyle 65$/bbl aşmıştı (2015’ten bu yana ilk kez 65’i geçti petrol).

Petrol piyasası bu sıralar OPEC anlaşmasından ziyade casualties’den nemalanıyor.


Nijerya’da güç santrallerini özelleştirilmesinin ekonomiye faydalı olup olmayacağı tartışılıyor ve Nigerian Electricity Regulatory Commission eski başkanı Dr. Sam Amadi’ye göre hükümet iş yapış şeklini gözden geçirmeli. Dünyanın her yerinde aynı tartışmalar.


Saudi Aramco 2 triyon $ değerlemeye ulaşacak mı, yoksa 1.1 trilyon ancak mı yakalanacak?

Goldman’a göre emtia piyasası (ham madde), uzun vadede diğer ürünlere göre daha iyi bir getiriye sahip olacak.


VW CEO Matthias Müller, dizel teşviklerinin aşamalı şekilde elektrikli araçlara kaydırılmasını önerdi. Dizel skandalının merkezinde yer alan VW, kendini ayrıştırma gayreti içerisinde gibi. Faz’da çıkan habere göreyse Almanya hükümeti bu öneriyi reddetmiş.

Habere yapılan yorum ve ona yapılan yorum çok iyi:

Yorum: VW CEO doesnt want diesel subsidies? And Trump is US president?!?!?! Am I living in a parallell universe?!

Yoruma yorum: Yes you are. Tarantino will direct the next Star Trek movie and Bitcoin that was worth about 20$ for 10000 coins ten years ago is now 18000$ for one coin. Welcome to the Twilight Zone.


Dönüşüm geçirmek zor diş; Çin, kömürden gaza geçmeye çalışırken ciddi sıkıntılar yaşıyor, kış soğuk giderse durum daha da kötüleşecek. Bu, ekonomik büyümeyi de etkileyecektir, zira gaz eksikliği endüstriyel sektörlere de sıçrıyor. Mesela, Alman BASF Chongqing’deki fabrikasında force majeure ilan etti. Gaz dağıtma işini ulusal gaz şirketlerinden National Energy Administration devraldı.

Bu arada, İspanya hükümeti, 13 Kasım’da alınan kararla, kömür santrallerinin kapatılmasını veto etme yetkisine sahip oldu.


Nesnelerin interneti konusuna odaklı çalışan Trio Mobil araçtaki bazı göstergeleri uzaktan takip ederek, arıza riskiyle ilgili uyarma fikriyle yola çıkmış ve bugün 10 milyon lirayı aşkın ciro yapıyormuş. Dünya’daki haber burada.

30.11.2017

OPEC, arz kısıntısının 2018 sonuna kadar uzatılması konusunda uzlaştığı sinyalini veriyor, fiyatlar 70 cent kadar yükseldi.

Gazprom’un 9 aylık net kârı geçen yılın aynı dönemine göre %18 düşerken, geliri yüzde 7.4 arttı.


Batarya fiyatları ne olmalı ki elektrikli araçlar içten yanmalı motora sahip araçlarla fiyat konusunda rekabet edebilsin? Bu soru sürekli gündeme ve son olarak, Bloomberg New Energy Finance (BNEF) tarafından Shangai’de düzenlenen 2 günlük Future of Energy zirvesinde 2026 yılının bu konuda milad olacağı söylenmiş. Fiyat seviyesi de 100$/kWh.

Batarya yapımında kullanılan metallere duyulacak ihtiyacın yıllara sari şekilde ne olacağına ilişkin grafiğe göre (bkz), nikel, alüminyum ve bakır elementlerinin her birisi 250-300 bin ton gerekecek, inanılmaz.

Aynı zirvede, elektrikli araçların petrol talebini ne kadar azaltacağı sorusu da gündemdeydi ve BNEF’e göre 2040 yılında yollarda 530 milyon elektrikli araç (otomobil+kamyon…) olacak ve bunlar günlük petrol talebini 8 milyon varil azaltacak.

IEA’nın 2040 yılı elektrikli araç tahmininin 300 milyon olduğunu ifade ettikten sonra petrol talebine 2015 yılı verilerinin paylaşalım:

  • Petrol tüketiminde ulaşımın payı %56 (%20 otomotiv, %24 kamyonlar ve %12 diğer vasıtalar).
  • Toplam petrol talebi 95 milyon varil/gün. Bu durumda, 2015’te ulaşım sektörü günde 53.2 milyon varil petrol tüketmiş. Otomotiv kullanımı kaynaklı tüketim 19 milyon varil, kamyon kaynaklı 22.8 milyon ve diğer vasıtalar da 11.4 milyon varil.

2040 yılı

  • IEA’ya göre petrol talebi 2040’ta günlük 105 milyon varile ulaşacak (104.9).
  • Piyasadaki araç sayısı 1 milyardan 2 milyara çıkacak.
  • BNEF’nin 540 milyon araç tahmin kırılımını bilmek lazım (otomotiv, kamyon vs); ki sağlıklı değerlendirelim.

Yalnız, 530 milyon araç ilginç.


Petrol Ofisi, kendi geliştirdiği e-POwer şarj sistemlerinin ilkini Gebze’de, Osmangazi Köprüsü girişinde yer alan Oksijen 03 Dinlenme Tesisleri’ndeki istasyonunda devreye aldı.


Airbus, Rolls-Royce ve Siemens ile elektrikli uçak için iş birliğini gittiğini duyurdu.


The National Renewable Energy Laboratory (NREL) tarafından geliştirilen perovskite hammaddesiyle geliştirilen güneş enerjili cam prototipi %11.3 verimliliğe sahip.


Uber’in 3. çeyrek net zararı 1.46 milyar $; ama Waymo’nun açtığı ticari sır davasında da yara alma ihtimali yükseliyor gibi; duruşma, Uber’in gizlediği bir mektubun incelenmesi amacıyla ertelendi. Uber did so many bad things 🙂

28.11.2017

Eni ve Total, Kıbrıs Münhasır Ekonomik Bölgede (MEB), [Exclusive Economic Zone (EEZ)] enerji arama ve üretimi yapılmasını öngören ve 9 ay önce yapılan sözleşme kapsamında öngörülen gelişme planının bu yıl sonu itibarıyla hayata geçirilmesi,  Eni Başkanı Clausio Descalzi’nin Kıbrıs Cumhuriyeti Başkanı Nikos Anastasiadis ile görüşmesinde teyit edildi.

(kaynak: Ekonomi Bakanlığı E-Bülten Servisi)


TransCanada’nın Dakota boru hattının çalışmaya başlaması (bkz) ve OPEC toplantısına ilişkin süregelen belirsizliğin (bkz) etkisiyle petrol fiyatları düştü diyebiliriz, sanırım.


SofBank, Uber’den yüzde 30 indirim teklif etmiş. Bununla Uber değerlemesi 48 milyar $’a karşılık geliyor.


Climate Bonds Initative (CBI) tarafından yapılan açıklamaya göre; Çin Kalkınma Bankası’nın 16 Kasım 2017 günü gerçekleştirdiği tahvil ihracı ile, anılan tarihe kadarki tahvil ihracı 103.3 milyar USD oldu ve ilk kez 100 milyar sınırı aşıldı. Yıl sonuna kadar 130 milyarın aşılması bekleniyor. 2016’da verisi 81.6 milyar $ idi.

CBI verilerine göre Çin 16.6 milyar dolarlık ihraç ile bu alanda lider konumda, ikinci sıradaki Fransa 15 milyar, üçüncü sıradaki ABD ise 14 milyar dolarlık yeşil tahvil ihracı gerçekleştirdi.

(kaynak)


Almanya 600 milyon $ yatırımla ilk LNG tesisini kurmayı planlıyor. Tesisin kapasitesi Almanya’nın Rusya’dan aldığı gazın %10’una karşılık gelen 5 milyar m3/yıl.


Bireysel yatırımcılar, varlıklarının ne kadarını kripto para birimlerine aktarmalı sorunsalı önemli hale gelmeye başladı. Early adaptor olarak adlandırılan kişiler çoktan katladı kârlarını; ama yapılan fiyat tahminlerinden (mesela buradaki) hareketle hala ciddi bir potansiyel olduğu söylenebilir. BİST’te şirket hissesi almaktansa BTC almayı tercih ederim ben olsam. Bu, borsa hacmini azaltır; ama öte yandan, USD varlıklarını da eritir, Türkiye gibi ülkeler için bu kripto paralar ilginç durumlar oluşturabilir sanki.


Borusan EnBW, Gaziantep’te devreye aldığı 65.55 MW’lık RES ile birlikte toplamda 10. RES’ini devreye almış oldu.


BMW, yeni bir bataya hücresi geliştirme amacıyla BMW Group Battery Cell Competence Centre’a 200 milyon € yatırım yapacağını açıkladı.


Houses are for living, not for speculation- Xi Jinping, Çin Devlet Başkanı

Ev arzındaki fazlalıktan ötürü boş duran evlerin de etkisiyle, Çin ev kiralama piyasasını genişletmeyi planlıyormuş. Bu, demir, bakır gibi metallere olan talebi etkileyebilecek bir şey; ama Xi’nin ifadesinin çok yerinde olduğunu ifade edelim. Zira, eve bir yaşam alanı olarak bakılmadığı noktada, rant kapısı olmaktan öteye gitmiyor ev.


Dünya Bankasının Tarımsal Emtialara Yönelik Değerlendirmeleri

Dünya Bankası tarafından 2017 yılı Ekim ayında yapılan tahminlerde; tarımsal emtia fiyatlarının 2017’de ılımlı bir şekilde gerileyeceği ve 2018 yılında genel olarak stabil kalacağı öngörülmektedir. Hububat fiyatlarının 2017’de sabit kalacağı fakat 2018 yılında, mısır arzında öngörülen daralma dolayısıyla %1 artması beklenmektedir. Soya fasulyesi pazarındaki arz eksikliği dolayısıyla, bitkisel yağ ve yiyecek fiyatlarının %1 artacağı tahmin edilmektedir.

2017 yılında yaklaşık %8 düşmesi beklenen içecek fiyatlarının, kahve arzındaki daralma nedeniyle 2018 yılında görece düşük şekilde artacağı tahmin edilmektedir.

Tarımsal hammadde fiyatlarının 2017 yılında %2’nin üzerinde artması beklenmekle birlikte, kauçuk arzındaki azalma nedeniyle 2018 yılında tarımsal hammadde fiyatlarının daha fazla artacağı öngörülmektedir.

Dünya Bankası tarafından 2017 yılı Ekim ayında yapılan değerlendirmelere göre genel olarak, tarımsal ürün fiyatlarının Nisan 2017’den bu yana değişmediği, küresel düzeyde yaşanan kötü hava şartlarının bu sezonda beklenmediği, La Nina döngüsüyle ilgili (soğuk ve aşırı yağışlı dönem) bir tehlikenin olmadığı ifade edilmiştir. Düşük fiyatlarla karşı kaşıya kalan hububat üreticilerine verilen teşviklerin küresel fiyatları çarpıtmadığı da belirtilmiştir.

(kaynak: worldbank.org web sitesinden Ekonomi Bakanlığı E-Bülten Servisince tercüme)

27.11.2017

Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) Başkanı Yukiya Amano, İran’ın uluslararası güçlerle yaptığı nükleer anlaşmada kendi üzerine düşen şartları yerine getirdiğini açıkladı.


OPEC’in Rusya’yı yanında tutma ihtiyacı üzerine Bloomberg’de çıkan yazıda, Vladimir Putin için “enerji dünyasının yeni çarı” benzetmeleri yapılmış ve kendisini OPEC’in hükümdarlığına taşıdığı ifade edilmiş. 2016 yılındaki Viyana anlaşması sonrası petrolün fiyat seyri grafiği.

TransCanada’nın South Dakota boru hattındaki sızıntı nedeniyle hattan petrol sevkiyatının durdurulmasının da etkisiyle, fiyatlar şu sıralar 63$ üzerinde seyrediyor, bu geçici bir durum; ama toplantıyı nasıl etkiler bilemiyorum.

İçimden bir ses (bi gülme geliyor burada) petrolün 70’e doğru yolu var diyor (30$’lardan gelinen seviyeyi gösteren bir grafik).


Japon Ministry of Economy, Trade and Industry (METI) tarafından düzenlenen 500 MW’lık solar ihalesindeki geçerli tekliflerin toplam gücü 140 MW (bkz). Talebin bu kadar düşük kalmasının sebebini bilemiyorum. En düşük teklif (0.15$) FiT’ten (0.214$) ortalama %28 daha ucuzmuş.


FT’deki enerji dünyasının geleceği Çin’de yapılacak başlıklı yazı, Çin değişirse her şey değişir temasını işlemiş; ama biraz saçmalamışlar gibi geldi bana. Sadece, Çin gaz ihtiyacının ⅓’ünü ithal ediyor oluşu ve Çin’de 1.115 trilyon m3 shale gaz ve belki tight oil rezervinin varlığına atıf önemliydi kanaatindeyim.


Bitcoin, beklenildiği üzere 10 bin $ eşiğini aşacak gibi Aralık ayı içerisinde ve Bitcoin Energy Consumption Index’e göre (bkz), BTC mine etmek için 1 yılda sarfedilen elektrik miktarı an itibariyle 30 TWh’den fazla. Bu miktar dünya elektrik sarfiyatının yüzde 0.13’üne karşılık geliyor ve Bitcoin eğer bir ülke olsaydı, dünyanın en çok elektrik tüketen 64. ülkesi olacaktı. BTC’nin sarfiyatı ülke tüketimlerinin yüzde kaçına karşılık geliyor sıralaması burada.


Karsan, BMW ile Jest+ başta olmak üzere geliştirdiği bazı elektrikli araçlar için elektrikli motor ve batarya tedarik sözleşmesi imzaladı.


Shell de, Ionity ile, Avrupa’daki 80 tane istasyonuna 350 kW DC özellikte hızlı şarj sistemi kurulması konusunda anlaştı. Ünitelerin kurulacağı ülkeler şunlar: Belgium, France, the Netherlands, Austria, the Czech Republic, Hungary, Poland, Slovakia, Slovenia, UK.


4.1 kW güçte güneş panelleri, 30 kWh kapasiteli pil ve şarj istasyonu; Envision Solar tarafından kurulan bu sistemlerde her gün 150 mil yolculuk için enerjiyi sağlayabiliyor.

#GününSözü: People readily believe what they want to believe. Julius Caesar

23.11.2017

Enel CEO’su, yatırımcılara bol bol projeksiyon içeren bir sunum yapmış (bkz). Dikkatimi çeken hususlar şu şekilde:

  • Enel’in 2020 hedefleri:
    • 600 MW enerji depolama kapasitesi
    • 313 bin adet şarj istasyonu
    • 10.7 GW demand response kapasitesi
    • 47.9 milyon akıllı sayaç (+17.4 milyon ikinci nesil akıllı sayaç)
  • 2040’ta, elektriğin toplam enerji tüketimindeki payı %29’a yükselecek (2014’te %18 imiş) (ulaşım ve ısınma nedeniyle).
  • 2040’ta elektrik üretiminin %40’ı YEK’lerden gelecek denilmiş ve Paris Anlaşması’nın bunu gerektirdiği gibi bir not düşülmüş. Bonn’daki zirve, Trump, Fransa ve Almanya bir şey ifade etmiyor sanırım Enel’e. Anlamadım.
  • Battery pack maliyeti 2016’daki 270$/kWh seviyesinden 2025’5e 110$’a düşecek.
  • Energy storage hacmi 2016’daki 8 GW seviyesinden 2040’da 973’e ulaşacak.

Deutsch Bank’ın, baş stratejisti Ulrich Stephan, Bitcoin’i, aşırı dalgalanma ve regülasyon eksikliği nedeniyle günlük yatırımcılara (everyday investor) asla tavsiye etmediğini söyledi.

Uzun vadeli düşünün diyor sanırım 🙂


Dün Barış abi paylaşmış, UK’de evlerdeki enerji kaybı camlardan %20, çatıdan %25, duvarlardan %35, kapılardan %10 ve zeminden %10 (bkz).

Barış abi EAK’sinde gördüğüm bir diğer haber de, UK Hazine’sinin, tüketici faturalarına yük getirdiği gerekçesiyle, yenilenebilir projelere 2025’ten önce yeni destek (sübvansiyon) sağlamayacağını açıklaması (bkz).

Dün, 2016’da imzalanan anlaşma kapsamında Çin ve Fransız ortaklığıyla kurulması planlanan Hinkley Point C nükleer santralinin 35 yıllık alım fiyatının aynı nedenle eleştirilmesine yönelik haber paylaşmıştım burada.


Rusya Ekonomi Bakanı Maksim Oreşkin OPEC toplantısı öncesi şunu demiş: “OPEC’le yapılan anlaşma, petrol üretimimizi doğrudan olumsuz olarak etkiliyor. Ayrıca üretimdeki sınırlamalar nedeniyle düşük yatırımdan kaynaklanan dolaylı etkileri de var.


Afrika

  • Siemens Gamesa Renewable Energy (SGRE), Tangier/Fas’da rüzgar türbin kanadı (wind turbine blade) imalat tesisinin açılışı gerçekleştirdi. Tesis, Afrika ve Orta Doğu’da ilk olma özelliğini taşıyor.
  • Botswana, Energy Regulatory Authority (BERA) kurdu.
  • Nijerya Sokoto eyaleti, kırsal böglelerde elektriğe erişimi sağlamak için çatı tipi solar kurulumlarına başladığını açıkladı.
  • Dünya Bankası’nın 2017 Nisan’da yayınladığı Africa’s Pulse raporuna göre, Sahraaltı Afrika’nın (sub-Saharan Africa) yıllık 93 milyar$ yatırım açığı var. Benzer şekilde, AfDB tahminlerine göre, anılan bölge ülkeleri, yetersiz altyapı nedeniyle yıllık GDP’nin %2.1’nin kaybediyor.
  • Nijerya ve Rusya, Nijerya’da kurulacak nükleer santral ve araştırma merkezi için anlaşma imzaladı (Kasım başında). Taraflar: Nigeria Atomic Energy Commission ve Rusatom Overseas (a part of Rosatom).
  • Nijerya, 2017’nin Aralık ayında,  ilk devlet yeşil tahvilini çıkartacak (Sovereign Green Bond).
  • Nijerya, i) China Gezhouba Group Corporation, ii) Sinohydro Corporation Ltd ve iii) CGOC Group Ltd iş ortaklığıyla 3050 MW gücündeki Mambilla HES’in inşaatı için anlaşma imzaladı.
  • Kenya Energy Regulatory Commission (ERC), ticarethanelere ve sanayilere yönelik olarak, gece düşük birim fiyatlı tarife uygulamasına 01 Aralık 2017 itibariyle geçilmesini onayladı.
  • Eni, Gana’nın kuzeyinde 20 MW GES kuracak. Şirket, ayrıca Volta havzasına yüzer GES kurulumunu da değerlendiriyor.

Müzik meraklıları, Radyo Voyage dinlediğim şu Afrika müziğini dinleyebilir 🙂


Seekingalpha’da yayınlanan şuradaki yazıda, Ark Invest’in tahminlerine göre 2022’de elektrikli araçlar içten yanmalı muadillerini fiyat olarak yakalayacak (Ark Invest araştırması). Kıyaslamada, 200 mil menzile sahip bir elektrikli araçla, hemen hemen aynı özelliklere sahip Toyota Camry kıyaslanmış (grafik). 5 yıllık sahip olma maliyeti açısından bakıldığındaysa 2019-2020 arasında başabaş noktasının (tipping point) yakalanacağı hesaplanmış (grafik).

Otomobil sahiplerinin kullanım alışkanlıklarından da bahsedilen Ark Invest araştırmasına göre, tüketicilerin %61’i 50 milden, %21’i 200 milden fazla yapmıyor, kalan %18’i ise 200 milden fazla yapıyor (bu oranlar, herhangi bir tüketicinin 1 yıl içerisinde, herhangi bir tek seferde belirtilen kadar yol alıp almadıklarını gösteriyor ).


Dubai Electricity and Water Authority (DEWA), Etihad Energy Services Co LLC ile imzaladığı anlaşma çerçevesinde, Dubai’deki su rezervuarlarına GES kurulacak. Projelerin toplam 60 MW güçte olması bekleniyor.


Devlet kontrolündeki China Taiping Insurance Group Ltd, bir diğer Çin’li ve dünyanın en büyük üreticilerinden GCL’den %30’u geçmemek üzere hisse alımı için bağlayıcı olmayan bir anlaşma imzaladı.


Çin, Güney Kore’den ithal edilen poly-silicon ihtalatına anti-damping uygulamasını güncelledi. Yeni oranlar %4.4 ile %113.8 arasında değişiyor.


Avustralya, 650 MW açık eksiltmeli yenilenebilir ihalesi düzenliyor. Alım garantisi 15 yıl.


Enerji depolama

  • Tesla, 29.09.2017’de başladığı ve 100 gün içerisinde tamamlamayı taahhüt ettiği 100 MW/129 MWh kapasiteli depolama tesisini termin tarihi olan 1 Aralık’tan önce tamamladı. Yerli haber sitelerinde “dünyanın en büyük pili” benzetmesinin devam ettiğini gördüm.
  • Nature’da yayınlanan sodyum organik malzemelerle alakalı “Greener and cheaper” başlıklı bir makaleye göre, Standford Univeristy ve SLAC National Accelerator Laboratory araştırmacıları, sodyum iyon bataryaların (SIB) katod hammadesi olarak conjugated carbonyl gibi organik malzemeler kullanarak daha yüksek daha yüksek kapasitelere ulaşmayı başarmışlar.
  • BNEF, 2016’da 5 GWh olduğu tahmin edilen global enerji depolama kapasitesinin 2030’a kadar 6’ya katlanacağını söyledi. Crystal Market Research isimli bir araştırma şirketi de, pazarın 2012’de 1.51 milyar $ olduğunu ve 2022’de 3.42 milyar $ gerçekleşmeyle, %7.63 CAGR oranına ulaşılacağını söyledi.

IEA World Energy Outlook 2017

IEA World Energy Outlook 2017 (#WEO17) yayınlandı. Fatih Birol, attığı twitte IEA’nın global enerji sektöründe 4 devrim niteliğinde değişiklik öngördüğünü söyledi:

  • ABD, tartışmasız şekilde gaz ve petrolde lider olacak.
  • Güneşten elektrik üretimi en ucuz kaynak olmaya doğru gidiyor.
  • Çin’in yeni ekonomik modeli temiz enerjide büyümeye işaret ediyor.
  • Gelecek elektrikte.

07 Kasım’da 64.65 $/bbl değerine ulaşan Brent petrol, IEA’nın #WEO17 raporu sonrası da %1 kadar düştü, şu sıralar 61-62 arasında işlem görüyor. Petrolün IEA raporu sonrası gerilmesinde, IEA’nın;

  • Petrol talebindeki büyüme artışını 2017 için günlük 100 bin varil azaltarak günlük ortalama 1.5 milyon, 2018 içinse günlük 1.3 milyon öngörmesi,
  • 2018’in ilk çeyreğinde günlük 600 bin varil arz fazlası yaşanacağını söylemesi (IEA’ya göre, OPEC harici ülkelerin petrol üretimi 2018’de günlük 1.4 milyon varil artacak),

etkili oldu. Tüm bunlar, OPEC’in 2018 yılı değerlendirmesiyle ters (haliyle).

IEA değerlendirmeleri sonrası OPEC’in, Mart 2018’de sona erecek kısıntıyı uzatma ihtimalinin daha da arttığı değerlendirilebilir gibi geliyor bana; ama Rusya’nın da henüz ikna edilmediğini not edelim (bkz).

ABD’nin gaz ve petrol liderliği hususu: IEA’ya göre, ABD’nin petrol üretimi 2027’ye doğru, geçmişte olmadığı hızda artacak ve 2027’de ABD’yi net ihracatçı yapacak, yani, ABD ithal ettiğinden daha çok petrol ihraç edecek. ABD’nin LNG’de de 2020’lerin ortasında Katar’ı geçmesi bekleniyor.

Güneşten elektrik üretimiyle alakalı: IEA’nın baş ekonomisti, geçtiğimiz günlerde, rüzgar ve güneşte seviyelendirilmiş maliyetlerin artık önemsiz olduğunu söylemişti.

Petrol talebindeki büyüme hızında azalma: Yukarıda değinildiği üzere, IEA, petrol talebindeki artış hızının 2017’de günlük 100 bin varil azalacağını tahmin ediyor, bu, sektör için kasvetli bir tahmin, zira fiyatlara etki ediyor; ancak Morgan Stanley’in The Return of the Geopolitical Risk Premium başlıklı raporunun yazarları, global ekonomik iyileşmenin petrol talebinde artış getireceğini ve Brent petrol fiyatının da 2018 ikinci çeyrek itibariyle 63 $ seviyelerinde seyredeceğini değerlendiriyorlar. Raporun yazarlarına göre: arzın talepten fazla artması ve bu farkın günlük 2 milyon varile ulaşması petrol fiyatlarını jeopolitik risklere karşı korudu; ancak bu yıla kadar, OPEC kısıtlaması sonrası günlük arz 300 bin varil azaldı ve OECD stokları 190 milyon varille 5 yıllık ortalama değerine geriledi ve yazarlar, söz konusu daralmanın, i) artan petrol talebinin ve ii) azalan ABD shale gaz üretiminin düşük seyretmesinin etkileriyle 2018’de de devam edeceğini bekliyor. Ancak, IEA, 2018’in ilk çeyreğinde, arzın talepten 600 bin varil/gün daha fazla olacağını ve buna ikinci çeyrekte 200 bin varilin daha ekleneceğini öngörüyor. Morgan Stanley raporu ile IEA WEO17 birbirinin aksi değerlendirmelere sahip.

Petrol talebi, 2040’ta günlük 105 milyon varile kadar ulaşacak; ama bu talep ağırlıkla petrokimya sektörü kaynaklı olacak ve otomobil kaynaklı talep gittikçe düşecek ve 2015-2020 arasında otomobil kaynaklı talep 1.3 milyon varil/gün artarken, 2020-2025 arasında 0.1 milyon varil artacak ve takip eden yıllar talep yönü negatif olacak.

LNG: Barış Sanlı’nın EAK paylaşımına göre (sunum), ABD’den AB’ye LNG girişini engellemek için Rusya’nın tek tük girebileceği fiyat savaşına ilişkin bilgi verilmiş ve uzun vadede 5.5 cent/mmbtu’nun en kârlı fiyat olduğu ifade edilmiş. IEA da, ABD LNG’siyle Rusya’nın boru hattı gazı birlikte yaşamayı öğrenmek zorunda demiş. Bu durum petrol fiyatları için yapılan “lower prices for longer” tabirini hatırlattı bana da.

Not: WEO17, bir tahmin aracı değil; bunun yerine, çeşitli politik varsayımlara dayanılarak hazırlanmış projeksiyonlar içerir. Bunu Fatih Birol özellikle vurguluyor.

Sonuç olarakPetrol fiyatların, 07 Kasım’da son 2 yılın zirvesine ulaşmasında, i) Arabistan’da yürütülen yolsuzluk (?) operasyonu ve ii) IKBY’nin düzenlediği referandum sonrası yaşanan gelişmelerin etkisi var. Hatta, Venezuela’nın günlük ortalama petrol üretiminin Ekim’de bir önceki aya kıyasla 130 bin varil azalarak 28 yıldır ilk kez 2 milyon varilin altına inmesini de unutmamak gerek. Bu noktada, Morgan Stanley’in raporunda iddia edildiği üzere, petrolün jeopolitik risklerden etkilenmediğini söylemek zor. Dahası, IEA’nın da ifade ettiği üzere (bkz), jeopolitik bir durum yaşanmaması halinde, petrol fiyatlarının 50 yerine 60$ ve üzerinde tutunması bağlamında “yeni bir normal” durumdan bahsedemeyiz (okumak isteyenler için Kuwait Times’da çıkan benzer bir yazı). Dolayısıyla, petrol fiyatlarının 65$ seviyesinin üstüne çıkmaması ve 60$/bbl altına hatta düşmesi Türkiye için iyi bir şey, hele ki TL’nin yabancı para birimleri karşısında değer kaybettiği bu zamanlarda. Kur daha fazla yükselmezse, Türkiye spot elektrik piyasası fiyatlarının, diğer faktörler dikkate alınmadığı durumda, yükselmeyeceğini de söyleyebiliriz sanırım.


Diğer gelişmeler

  • Çin’in beklenenden daha az büyümesi maden fiyatlarını düşürdü ve madencilik şirketleri de değer kaybetti. Örneğin, li-on bataryalarda da kullanılan nikel elementi 01 Kasım’da Haziran 2015’ten bu yana en yüksek değerine ulaşmıştı (tonu 13 bin $); ama kayıp bu yükselmeyi götürdü.
  • Noble Gruop, borç yükünün şirketin batmasına neden olabileceğini ve yeniden yapılandırma için bankalarla görüşmelere başladığını duyurdu.
  • ENI, Qatar Petroleum ile Umman’daki block 52 sahası için arama ve üretim iş birliği anlaşması imzaladı.
  • Japonya ve Vietnam da enerji alanında MoU imzaladı.
  • Almanya’da koalisyon görüşmelerinde Yeşiller Partisi ile Merkel’in partisi anlaşamıyor; Merkel’in müzakerecileri 5 GW güçte kömür azaltılabileceğini söylerken Yeşiller Partisi, bunun, emisyon hedeflerinin yakalanmasını sağlamayacağını ve 8-10 GW kömür kapasitesinin devre dışı kalması gerektiğini ifade ediyor. Alman Çevre Bakanlığı iç yazışmalarına göre de 2020’de Almanya iklim değişikliği hedefini %5 kaçıracak (bazı analizlere göreyse %10).
  • Tamamı Avrupa merkezli sigorta şirketleri kömür yatırımlarıyla finansal bağlarını ya tamamen ya da kısmen sonlandırıyor (rapor burada).
  • Londra, elektrik direklerini şarj istasyonu olarak kullanmak suretiyle şarj ünitesi altyapısını genişletmeyi planlıyor. Güzel fikir. Müstakil bina eksikliği nedeniyle araç şarjında yaşanacak sıkıntıları azaltabilir bu.
  • ETD, elektrikte serbest tüketici limiti (2400 kWh/yıl) kalksın demiş. Kalksın tabi de, kalksa ne olacak anlamadım.
  • EnerjiSA (Sabancı Holding ve Alman E.ON’un iştiraki), ek satışla birlikte toplam yüzde 20 hissenin ortak satışı yoluyla halka arzı için SPK’ya başvuru yaptı. İş Yatırım, Sabancı Holding’in net aktif değerinin yüzde 17’sini oluşturan EnerjiSA’yı 2.9 milyar USD olarak değerlediğini söyledi.
  • Avrupa’nın buğday rekoltesi bu sene %25 azalırken Rusya’nınki %20 arttı.