10.04.2018

UK’nin nükleer düzenleyici otoritesi Office for Nuclear Regulation (ONR), Hinkley Point C nükleer santralinde EDF Energy’nin yönetimsel hatalarının güvenlik zafiyetlerine neden olabileceğini söyledi. Müfettiş, tedarik zinciri yönetiminde bazı sıkıntılar tespit etmiş. ONR raporu burada.

Ayrıca, Hinkley ile aynı tip olan ve yine EDF tarafından yapılan Flamanville nükleer santralindeki kaynak sorununun da düşünülenden daha kötü ortaya çıktı. EDF, Hindistan’ın 10 adet üçüncü nesil tasarım EPR nükleer santral siparişinden 1 tanesini bile teslim etmiş değil.

Aynı EDF, 2035’e kadar 8 milyar € yatırımla 10 GW enerji depolama kapasitesi geliştirmiş olmayı planlıyor.

Nükleer ile alakalı Güney Kore’den ilginç bir örnek paylaşmak istiyrum bu vesileyle (kaynak): Güney Kore’nin elektrik enerjisi üretiminde nükleerin payı %30, kömür %40, gaz %22 ve yenilenebilir ise %4. 24 adet nükleer reaktörün faal olduğu ülkenin Başkanı Moon, 2030 itibariyle yenilenebilir enerjinin payının %20’ye çıkarılacağını taahhüt etmişti. Ülkenin en eski reaktörü Kori 1 geçtiğimiz Haziran ayında kapatılmıştı. Moon, Kori 1’in kapatılma töreninde yaptığı konuşmada erken inşaat aşamasındaki Shin-Kori 5 ve 6 santrallerinin ise devam etmeyeceğini söylemişti. Ancak, muhalefet ve nükleer bilim insanlarının buna karşı çıkması neticesinde rastgele seçilen 471 vatandaştan oluşan bir komitede yapılan oylama sonucunda %59.5 ile santral inşaatının devamı yönünde karar çıktı.


Total’in Shetland’daki gaz platformu Alwyn’da kullanılmak üzere Avusturya firması Taurob tarafından geliştirilen robot (görsel) bu yıl içerisinde platforma yerleştirilecek. Platformda 120 kişi çalışıyor ve robot, gaz kaçaklarını tespit etmekte kullanılacak.


UK’deki shale gas geliştirme çalışmalarında yeni bir aşamaya gelinmiş gözüküyor. Hidrolik çatlatma (fracking) firması Cuadrilla, Lancashire’daki sahada yatay sondajın tamamlandığını duyurdu.


Devletler mi EIA’ya güvenerek politika geliştiriyor, yoksa IEA devlet politikalarına göre mi projeksiyon ortaya koyuyor bir türlü netliğe kavuşmadı anlaşılan. Zira, IEA, Oil Change International adlı bir STK tarafından eleştiriye maruz kalmış ve fosil yakıt endüstrisine bağlı olmakla suçlanıyor.

Herhangi bir yeşilci STK benim nezdimde direk negatif algıya sahip. Bu da onlardan birisi.


Japon SoftBank geçtiğimiz Cuma günü  Kanadalı Nemaska Lithium’un %9.9’luk hissesini satın aldığını duyurdu. Vestel’in 25 GWh/yıl kapasiteli batarya projesi Proje Bazlı Yatırım Teşvik Sistemi kapsamında desteklenecek. Vestel’in yatırım tutarı 28 milyar lira olarak açıklandı.

Oyak Renault’un da 493 milyon liralık hibrit motor üretimi teşvik kapsamında desteklenecek.

Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Karar’ın destekleri arasında faiz veya hibe desteği ile sermaye desteği gibi bugüne kadar sunulmayan kalemler var.

Ben açıkçası projelere sağlanması planlanan sermaye desteğini merak ettim.

Elektrikli araba dönüşümüyle alakalı iki kelam etmek istedim bu vesileyle; ben, bu dönüşümün sektörel bazlı olacağına inanan biriyim. Mesela, servis sektörü, ticari kiralama vs gibi. Uzun vadeli filo kiralama sektörünü özellikle önemli görüyorum; ama üreticilerin üretim kapasitesi de kısıtlı, örneğin Chevy Bolt EV’nin üretim kapasitesi 25-30 bin/yıl kadar. Tesla da üretim adetlerini artırmayı başarmış gibi (bkz), ilk çeyrekte 11730 adet Model S üretilmiş.


Uber, elektrikli bisiklet kiralama işi yapan Jump Bikes’ı 100-200 milyon USD gibi bir bedelle satın aldı. 30 dakikalık kullanım 2$ (+ bazı ilave masraflar varmış).


BNEF New Energy Pioneers 2018 listesinde bildiğim 3 firma var; i) Advanced Microgrid Solutions, ii) Bidgely, iii) LO3 Energy. Bidgely’den özellikle bahsetmek istiyorum; bu firma, energy disaggregation konusunda çalışıyor. 2015 yılındaki araştırmalarına göre %98 doğruluk sağlayabiliyordu. Zamanında kendi çalıştığım enerji şirketine bu gibi cihaz geliştirilmesini önermiş, İTÜ’den firmalarla görüşmüştüm; ama sonuç alamamıştım. Geçtiğimiz günlerde de, geliştirilmesi için görüştüğüm ve “yapamayız” diyen firma (Nuvia) benzer bir cihazı TR piyasasına sunmuştu. Mail atarak tebrik etmiştim ilgili arkadaşları!


Bölgesel gerginlikler Brent petrolün varil fiyatını 70 dolara dayadı. Trump’ın Suriye ile alakalı vereceği karar da merakla bekleniyor.

ABD’nin Rus alüminyum şirketi Rusal’a getirdiği yaptırım sonrası Glencore yüzde 8.75’lik hisse değişimi planını iptal etti. Rusal’ın hisseleri yaptırım kararı sonrası yüzde 40 düşmüştü (2016 Ekim’den bu yana en düşük seviyeye geriledi hisse değeri). Rus parası Ruble de geriliyor.


Citic Resources Holdings, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’nde daha fazla rol alabilmek adına Çin’in Kuzeydoğu’sundaki performansı kötü bazı petrol varlıklarını ve maden sahalarını Kazakistan’a satmak ve karşılığında da Kazakistan’daki bazı enerji varlıklarında kendisine hisse devri yapılması üzerine görüşmeler yürütüyor.


Google, tükettiği elektrik enerjisinden daha çok yenilenebilir enerji satın alma hedefini yakaladı. Google’ın kontrata bağlı yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam gücü 3 GW. En yakın rakibi Amazon ise 1.2 GW civarında.


British Gas, artan toptan satış fiyatları ve yeşil tarife maliyetlerinin etkisiyle enerji fiyatlarını yüzde 5.5 yükseltti.

Ofgem, Iresa firmasına, 40 dk telefonda bekleme süresi gibi şikayetlere ilişkin hususları çözene kadar yeni müşteri yasağı getirdi. ETKB’nin EDAŞ’lara getirdiği çağrı merkezi standartlarını düşününce ülke olarak bazı konularda hakikaten iyi noktalarda olduğumuzu değerlendirebiliriz.

22.02.2018

Dünya Enerji Konseyi’nin Geleceğin Enerji Liderleri programına (FEL-100 Programme) bugün itibariyle başvuru yaptım. Hakkımızda hayırlısı. İnşaAllah seçilirim.


Bloomberg Surveillance programında Annmarie Hordern sorularını yanıtlayan Fatih Birol (YouTube), kendisine yöneltilen, “How has OPEC created a new crysis for itself” sorusuna, ABD’nin dünyanın 1 numaranı üreticisi olmasının OPEC ile alakası yok, kaynak, politika vs ortada ve shale devrimi gerçekleşti şeklinde cevap verdi. Devrimin ise artık “sessiz” olmadığını söyledi. Tabi bu durum Arabistan’ın dünyanın bir numaralı petrol ihracatçısı konumundan ayrı bir şey ve Arabistan uzun yıllar daha 1 numaralı ihracatçı olacak.

Fiyatların geleceği hakkında yorum yapamayacağını ifade eden Birol, mevcut fiyatlarla tedarik konusunda herhangi bir sıkıntı olmadığını ve Kuzey Amerika başta olmak üzere Brezilya ve Kanada gibi yerlerden de piyasaya ciddi petrol arzının yaşadığını söyledi.

BP’nin 2035 yılında petrol talebinin pik yapacağı yönündeki raporuna ilişkin de, elektrikli araçların yaygınlaşmasının tek başına petrol talebinde zirvenin kısa vadede yaşanacağı anlamına gelmediğini zira petrol talebindeki büyümenin tırlardan, uçaklardan ve petro kimya endüstrisinden kaynaklandığını dolayısıyla IEA’nın en az önümüzdeki 20 yılda pik öngörmediğini söyledi. İbrahim: Fatih Bey uçak ve tır konusunda biraz korumacı davranıyor olabilir, bilemiyorum.


Iberdola CEO’su Ignacio Galán, sektörel tecrübesi olmayanların verdikleri agresif ihale teklifleri için finansal El Dorado dedi. Galán, ucuz para döneminin sonlanmasıyla sektörde bir temizlenme yaşanacağını söylüyor ve bu durumu Enron’a benzetiyor.

El Dorada nedir: Güney Amerikalı bir kabile reisinin vücüduna altın tozu dökerek göldeki ritüel yıkanmalarının yarattığı İspanyol kökenli bir efsane olan El Dorada için Wiki kayıp altın şehir tanımlaması yapıyor.


Rekabet Kurumu’nca yürülen, Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş., CK Akdeniz Elektrik Perakende Satış A.Ş. ve AK DEN Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini (hakim durumun kötüye kullanılması) ihlal edip etmediklerinin tespitine yönelik soruşturma kapsamında; Akdeniz ile CK şirketlerinin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiğine, AK DEN şirketinin ise ihlal etmediğine karar verdi ve bu kapsamda, 2016 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirleri üzerinden, Akdeniz Elektrik’e 11.814.184,76 TL, CK Akdeniz Elektrik Perakende Satış A.Ş.’ye 26.341.333,17 TL ceza verildi. Kararlar oy birliğiyle alınmış.

Kurul Kararı açıklama metni.

Bu arada, Birleşik Krallık düzenleyici otoritesi Ofgem de (EPDK muadili) küçük bir tedarikçi olan Iresa’ya müşteri hizmetleri süreçlerine yönelik soruşturma açtı. Soruşturma kapsamı da güzel; çağrı merkezinde müşterilere adil muamelede bulunulup bulunulmadığı, borçlu müşterilere yeterli süre verilip verilmediği, müşterilere tedarikçi değiştirme izni verip vermedikleri vs…


Hindistan Hyperloop One’a güveniyor sanırım ya da (detay bilmemekle birlikte) halihazırda zaten yavaş olan trenlere geliştirilebilecek en iyi alternatif olarak Hypoerloop’un olabileceğini değerlendirmiş ve bu kapsamda fizibilite yapmak istemiş de olabilirler. Akıllıca.

Bi arkadaşımın ifadesiyle bu projeler “trenin namludaki mermi gibi ilerlemesini amaçlıyor”, bu da mevzuyu klasik metrolardan aklıma gelen 2 durumla ayrıştırıyor; ilki tünel çapının daralması (Musk da değinmişti buna), ikinci ise trenin raya bağlı olup olmayacağı. Mesela maglev trenleri var, burada ray trene elektromanyetik tahrik sağlıyor, ama hyperloop’da bu tahrik farklı sağlanacak sanırım.

Hypoerloop One, Virgin’den aldığı yatırım sonrası isminin başına Virgin eklemişti. Şirketin yönetim kurulu hayli zengin.


Apple, bataryalarda kullanılan cobalt tedariğini sağlama almak için 5 veya daha uzun süreli tedarik anlaşması imzalamak üzere madencilik şirketinin biriyle görüşme halindeymiş.

2017’nin Eylül ayında, VW’nin de kobalt üreticilerinden, 2019’dan itibaren 10 yıllığına kobalt tedarik teklifinde bulunmalarını istediği haber olmuştu. BMW de benzer şeyi yapmaya çalışıyor.

Elektrikli araç dönüşümünden istifade etmenin en iyi yolunun bakır olduğunu değerlendiren BHP ise, lityum ve kobalt üretiminden ziyade bakıra odaklanacağı söyledi. BHP’ye, şarj ve dağıtım şebekesi altyapısı için bakır talebi 2035 itibariyle 1.2 milyon ton olacak. Bu arada, yaklaşım bağlamında bir şeye değinmek istiyorum. BHP’nin %5.4 oranında ortağı olan Elliott Advisors’un şirketin UK’deki ve Avustralya’daki şirketlerinin birleştirilmesini önermiş ve bunun şirketin getiri oranını artıracağını iddia etmişti. CEO’nun buna cevabı çok güzel olmuş: “For every study that points to large prizes, there are others that say it is risky“.


GTMResearch’den gelen bir mailde, enerji sektöründe blockchain teknolojine bugüne kadar 122 oranizasyonun dahil olduğunu, 40 projenin realize olduğunu ve 2017 2Ç ile 2018 1Ç arasında 300 milyon USD yatırım yapıldığı bilgisi paylaşılmıştı.

Konuyla alakalı güncel bir haber de şu: S&P Global Platts ile Birleşik Arap Emirliklerindeki Fujairah Oil Industry Zone (FOIZ) arasındaki veri akışı için blockhain esaslı bir sistem geliştirildi. Sistem, trader’ların haftalık petrol stok bilgilerini düzenleyici FEDCom’a güvenlik şekilde göndermelerini sağlıyor.

Yazıda dikkatimi çeken vurgu şu oldu: verilerin yapısal (structured) olarak tutulması.

23.01.2018

EPDK, 2018 yılı doğal gaz tüketimin tahminini 54.5 milyar Sm3 (580 milyar kWh) belirledi. Geçmiş yıllara ilişkin tahminler ve gerçekleşmeler aşağıdaki gibi (milyar Sm3 olarak):

Yıl           Tahmin      Gerçekleşme
2017        46                 42.557*
2016        49.563         46.395
2015        50.863         47.999

*Ocak-Ekim arası olup, 2016’nın aynı dönemine göre %17.55 daha fazla tüketimin gerçekleştiği görülmektedir. Dolayısıyla, 2017 gerçekleşmesinin, tahminin çok üstünde sapma göstereceği varsayılabilir.


Trump, TSİ ile dün gece, ithal güneş hücresi ve panelleri için “safeguard tariff (korunma tarifesi?)” uygulamasını onayladı. Böylelikle, 2018 yılında başlayacak uygulamayla ilk yıl yüzde 30 ve takip eden 3 yıl da sırayla 25, 20 ve 15 oranında vergi uygulanacak. Her yıl, ithal edilecek ilk 2.5 GW solar cell uygulamadan muaf.

Safeguard Tariff

Bloomberg’in International Trade Commission’dan derlediği bilgilere göre (bkz), ABD’deki GES’lerin %80’inde ithal güneş panelleri kullanılıyor.

Bloomberg

Benzer uygulama çamaşır makinelerine için de yürürlüğe girdi (ilgililer, oran ve diğer detaylar için kararı incelemelidir).

Fact Sheet burada.

Ek bilgi: Hindistan Directorate General of Safeguards, Customs and Central Excise, Çin ve Malezya üretimi güneş panellerine %70 gümrük vergisi uygulaması önermişti ve Hindistan Çin panellerinin en büyük ithalatçısı konumunda.

Son bir not: ABD’nin, 2001’de Dünya Ticaret Örgütü’ne üye olan Çin’in üyeliğine ilişkin desteğin bir hata olduğuna yönelik açıklaması ilginç ve Çin tarafı buna ilişkin; “dünya ticaretine asıl tehdit Çin değil ABD” dedi.


Güney Kore, 30 Ocak’tan itibaren gerçek isimle kripto para ticaretine onay verdi. Bıundan böyle yasağın söz konusu olmadığı söylenebilir. Tuhafıma giden ise, Türkiye’de zaten bu şekilde.


Türkiye, Bloomberg Global Innovation Index’te (bkz) bu yıl 4 basamak yükselerek 33. sırada kendine yer bulmuş. Güney Kore. 5 yıldır üst üste birinci sırada yer alıyor.


2010 Ocak – 2017 Temmuz döneminde otonom sürüç sistemine yönelik yapılan patent başvurularında Alman şirketlerin ağırlığı %52 (bkz). Google’ın 10. sırada yer aldığı listede, her gün gündem olan Tesla yok.

atlas_SkYcLuk0Z@2x


Lloyd Londra ofisi Nisan ayından itibaren kömür yatırımlarını sigorta etmeyecek. Geçtiğimiz günlerde benzer kararları Aviva, Allianz, Axa, Legal & General, SCOR, Swiss Re ve Zurich sigorta şirketleri de açıklamıştı. Lloyd, kömür şirketinin ne demek olduğu ve sigorta etmeme şartlarının ne olacağını önümüzdeki aylarda belirleyecek.

Çevre demişken, Manchester Üniversitesinden bir ekibin yaptığı araştırmaya göre, UK genelinde evlerde bulunan 23 milyon mikrodalga fırınlar 1.3 milyon araba eşdeğeri CO2 emisyonu üretiyor. Şöyle ki; 1 mikrodalga fırın 8 yıllık kullanım süresince 573 kWh elektrik harcıyor (7 Watt gücünde bir LED ampülün 9 yıl boyunca sürekli açık tutulmasına eşit).

Bu şuna geliyor, enerji verimliliği ve her şeyde azami dikkat olmazsa olmazımız.


ABD günlük petrol üretiminin, 1.4 milyon varil artışla toplamda 10.4 milyona, böylelikle OPEC dışı ülkelerin toplam üretiminin 59.8 milyon varile ulaşması bekleniyor ve IEA, 2018 yılı toplam tüketimini 99.1 mb/d olarak tahmin ediyor.


En iyi prizmatik batarya hücresi Çinli CATL tarafından mı yapılıyor (bkz)?


EnerjiSA’nın dağıtım ve satış satış birimi şirketin %20’sine karşılık gelen 212.6 milyon hisse 2018’in ilk çeyreğinde halka arz edilecek. Halk arzda talepler 6.25-7.50 aralığından talep toplanacak. Ek satış dahil toplam halka arz büyüklüğü 389-466 milyon dolar arası bir tutara denk geliyor.


Engie CEO’su Isabelle Kocher’a göre, şirketin yeniden konumlandırma süreci tamamlandı. Şirketin dönüşüm planı 2016-2018 döneminde 15 milyar €’luk fosil yakıt varlıklarını elden çıkarmak ve yenilenebilir ile enerji sevislerine yatırım yapmak şeklindeydi ve bu çerçevede Kocher’in göreve başladığı 2016’dan bu yana, 16 GW’lık kömür üretiminin 10 GW’ını satıldı ve kapatıldı ve 6 GW yenilenebilir enerji devreye alındı (bi 6 GW kapasite daha kurulacak).


Hinkley Point C nükleer santralinin şebekeye bağlantısı için Ofgem’in önerdiği ve maliyeti tüketicilere yansıtılacak 800 milyon £’luk yatırım National Grid tarafından eleştirildi. Ofgem, yatırımı gerçekleştirecek National Grid’e 25 yıllık getiri oranı (WACC) olarak %0.6-1.75 arası bir belirleyecek.

11.01.2018

Bugün DEİK’in İş Kurulları Genel Kurulu’na katıldım. Enerji ve Nijerya için şirketimi temsilen oy kullandım. Ülkemiz için hayırlı olmasını temenni ediyorum.


Australian Newcastle kömür fiyatı, Kasım ayındaki seviyenin üzerine %15 yükselerek 2016 sonlarındaki fiyatı geçti (fiyat seyri burada). Reuters’daki habere göre bunun sebebi, Çin genelindeki ithalat terminallerindeki sıkışıklık ve dünyanın en büyük termal kömür madencilik yerlerinden Endonezya’nın Kalimantan adasındaki yükleme gecikmeleri.

Yükleme ve boşaltma bekleyen gemilerinin görüldüğü görsel.


DOE’nin FERC’e, kömür ve nükleer güç santrallerine yönelik sunduğu NOPR için; FERC’in ara bir çözüm bulmaya çalışacağını düşünmüştüm; ama yanıldım. FERC NOPR’yi reddetti. Gerekçe de, kömür ve nükleer güç santrallerinin devre dışı kalmasının şebeke güvenilirliğini ve esnekliğini tehdit edeceğine yönelik iddiaların delillendirilememiş olması. Bu çok önemli bir vurgu.

Sonuç olarak, can çekişeni diriltmeye çok da niyetli olmadıklarını belli ettiler.

Aklıma ister istemez şu geliyor; EPDK’nın ETKB’nin söylediği bir şeyi yapmama lüksü var mı sizce?

Konuyla alakalı olduğunu düşündüğüm ve Ateş Uğurel Bey’in LinkedIn paylaşımından gördüğüm bir analizi paylaşmak istiyorum. Şöyle ki; Xcel Energy Electric Resource Plan (ERP) adını verdiği bir yarışma kapsamında 350 adet yenilenebilir enerji fiyat teklifi alıyor. Başvurulara göre, rüzgar+depolama için ortalama fiyat $21/MWh, solar+depolama için ortalama fiyat $36/MWh çıkıyor.

Orijinal kaynak


KPMG’nin otomotiv endüstrisi yöneticileriyle yaptığı ankete katılanların %54’ü batarya elektrikli araçların ticari olarak başarılı olamayacağını, öte yandan %77’i (ABD katılımcılarının %85’i) gerçek atılımı yakıt hücreli araçların sağlayacağını söylemiş. Bu görüşlerin temelinde altyapı ve şarj süresi uzunluğu var; ama yine de yakıt hücreli bir dolum istasyonunun inanılmaz maliyetli olduğu düşünüldüğünde ve insanların araç kullanım alışkanları (ev-iş arası gibi) noktasında, yöneticilerin yaklaşımının dar çerçeveli kaldığını değerlendiriyorum.


Ofgem CEO’su Dermot Nolan’ın MP tarafından pasif davranmakla eleştirilmesi sonrası, Nolan, vulnerable olarak adlandırılan tüketicileri korumak amaçlı tavan fiyat uygulaması için geç kalınmasıyla alakalı “daha önce harekete geçmiş olmayı isterdimdedi. Uygulamadan toplam 4 milyon tüketici yararlanacak.


Her yerde haber oldu ama yazmaktan zarar gelmez; NY Belediye Başkanı Bill de Blasio, belediyenin emeklilik fonlarından 5 milyar USD’lik fosil yakıt harcamasına sebebiyet verdikleri gerekçesiyle, iklim değişikliğine etkileri nedeniyle 5 büyük petrol üreticisine dava açtı ve 2012’de yaşanan Superstorm Sandy adres gösterdi. Şirketler şunlar: BP, Chevron, ConocoPhillips, ExxonMobil, Royal Dutch Shell.

Özel sektörü bu şekilde dava etmek hakikaten ilginç bir yaklaşım, zira karşılıklı edimleri ortadan kaldırırsak, o takdirde özel sektörün yapması gereken her işi belediye yapsın. Ne çıkacak davadan merakla bekliyorum.

İklim demişken, National Oceanic and Atmospheric Administration tarafından hazırlanan rapora göre, arktik, eski günlerine dönme belirtisi göstermiyor (raporla alakal video).


Petrol, İran ve Venezuela etkilerine ilaveten ABD’deki kısıtlar nedeniyle 70$ dayandı. Peki yıl sonu hedef fiyatı ne; Euan Mearns’a göre 80$ olacak. Şu şekilde detaylandırmış;

  • Petrol piyasası günlük yaklaşık 1.7 milyon varil üretim kısıtlamasına tabi ve OPEC+Rusya kısıt anlaşmasını uzattı.
  • Kesintiler dâhil şekilde bakıldığında, 2015’ten bu yana üretimin yatay seyrettiği söylenebilir.
  • Çok fazla jeopolitik belirsizlik var.

Son olarak bir soru: OPEC, petrol fiyatlarının 80 dolar seviyelerine ulaşmasını istiyor mu bilemiyorum, zira bu, shale araştırmalarını artırıyor ve günün sonunda petrol üreticilerini olumsuz etkileyebilir ki ABD’nin net ihracatçı olacağaını EIA çok kez söyledi.


Hindistan Directorate General of Safeguards, Customs and Central Excise, Çin ve Malezya üretimi güneş panellerine %70 gümrük vergisi uygulaması önerdi. Hindistan Çin panellerinin en büyük ithalatçısı konumunda.


Okumalık: Ark Invest Big Ideas 2018 (bağlantı). Başlıklar aşağıda olup use-case’ler bağlantıda.

  • Mobility-as-a-Service
  • Robotics
  • Deep Learning
  • CRISPR Genome-Editing
  • Cryptoassets
  • Cryptoassets
  • Frictionless Value Transfers
  • 3D Printing

Başka meşgaleler nedeniyle notları güncellemekten aciz kaldığım için kendime kızdığımı da ifade edeyim son olarak.

02.01.2018

SP Energy Networks (UK merkezi Scottish Power’ın şirketi) CEO’su Frank Mitchell; kendi elektriğini üretmek suretiyle şebeke maliyetlerinden kaçınma fırsatı olmayan kişilerin (yüksek binalarda oturanlar vs), elektrikli araç şarj istasyonlarının gerektirdiği şebeke maliyetlerine katlanmaları gibi bir durumun söz konusu olduğuna ve topluma adil davranılması gereken bir fiyat mekanizmasına değinmiş.

Ofgem, 2017’nin Kasım ayında elektrikli araçların şarjı bağlamında şebeke reformu konusunda bir çalışma raporu yayınlamıştı.


Petrol, İran’da yaşanan olayların etkisiyle, 2014’ten bu yana yılın en yüksek açılışını gerçekleştirdi. Brent petrolün varil fiyatı $67’ye dayandı.


Yoshiyuki Suimon ve Kazuki Miyamoto tarafından yapılan hesaba göre, Bitcoin’in Japonya GDP’sine 2018’in ilk çeyreği için yüzde 0.3 katkısı olacak.


DHL, StreetScooter’larında BMW’den i3 batarya paketi kullanacak. DHL’nin modelini çok beğeniyorum.


Almanya Yüksek Mahkemesi, VW’nin Dieselgate skandalı kapsamında yönetimin aksiyonlarının incelenmesi için atanan özel denetçinin çalışmalarının durdurulmasına yönelik yaptığı başvuruyu reddetti.


Elektrikli araçların adaptasyonunu gösteren güzel bir infografik burada.

20.10.2017

Ford conducted a study of its U.S. and Canadian employees and determined that they would be “choosing to purchase or lease electric vehicles if workplace charging is widely available” (bkz).

Sonuç olarak, Ford, ABD çalışma ofislerindeki şarj istasyonu adedinin 1 yıl içerisinde ikiye katlanmasına ve 2 yıl içerisinde de üçe katlanmasına (600’e ulaşacak) karar verdi.

Elektrikli arabalar böyle yaygınlaşacak zaten. Hele Türkiye’de çok az insan evine şarj istasyonu kurabilir. Kamuya açık hiç hızlı şarj istasyonu olmadığı da düşünüldüğünde ülkemiz için de tek yol bu.

Neyse, 2014 Ocak – 2017 Eylül arasında yapılan çalışmanın sonuçları şu şekilde:

  • Şarj için tercih edilen saatler 8-11 am, 3 pm.
  • 2014 Eylül’den bu yana, Ford çalışanları 165 bin seferden fazla araç şarj etti.
  • 2017 Ağustos başına kadar, Ford şarj istasyonları yaklaşık 2 milyon mil elektrikli sürüş sağladı.

Rosneft, IKBY krizi sürerken bölgesel yönetimin ana petrol boru hattının işletmesinde %60 ortaklık aldı. Mevcut işletmeci Kar Group payı %40’a düştü. Reuters’teki haberde, Rosneft’in IKBY sınırlarındaki 5 petrol bloğuna 400 milyon $ yatırım yapmayı kabul ettiği ve daha öncesinde de Erbil Yönetimine petrol satışı karşılığında 1.2 milyar $ borç verdiği belirtilmiş.

Bu arada, Dünya Bankası, Rusya ekonomisinin durgunluktan çıktığını, bu yıl ve 2018’de %1.7, 2019’da ise %1.8 büyüyeceğini söyledi.


IEA’ya göre, OPEC üyesi olmayan ülkelerin petrol üretimindeki artış, petrol talebi artışına rağmen fiyatları 2018 yılında baskılayacak. Bu arada, OPEC Genel Sekreteri Barkindo akıllı birine benziyor, piyasaya bir şey dikte edemeyeceğini biliyor ve yönlendirmeye çalışıyor.

OPEC ve Rusya petrol kesintisi 2018 sonuna kadar uzayacak gibi (bkz).

Dünyanın en büyük petrol borsacıları, petrolün 1 yıl içerisinde 60 $ üzerine çıkabileceğini ya da yeni bir shale dalgasının fiyatları 45 $ altına çekebileceğini söylemiş (bu, tıpkı, bilardo topu için deliğe ya girer ya girmez demeye benzemiş).

Bu arada, Wood Mackenzie’ye göre, petrol talebi tahmin edilenden daha önce, elektrikli arabaların yaygınlaşmasına bağlı olarak 2035’lerde zirve yapacak.


Hollanda, otoyollardaki ses kesici bariyerleri bifacial güneş hücreli olanlarla değiştiriyor. 2014’te test amacıyla kurulan bariyerlerin bekleneni karşılaması sonrası 2018’den itibaren yeni solar ses bariyerleri kurulacak. Ülkede 1250 km mesafede ses kesici bariyer bulunuyor.


Limpopo Üniversitesi ve Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, Mpumalanga’da bir manganez zenginleştirme tesisi kurdu (Mpumalanga, Güney Afrika Cumhuriyeti’nin kuzeydoğusunda bulunmaktadır). Araştırma amacıyla yaklaşık 2.2 milyon $’a kurulan tesisin nihai amacı ticari olarak faaliyet göstermek. Tesisin yıllık 10 bin ton kapasiteye ulaştığında 1600 kişilik istihdam ve 22 milyon $’lık ciro yaratması bekleniyor.

Güney Afrika, dünyanın yüksek manganez cevheri rezervlerinin% 80’ine sahiptir.


Almanya’da, toplam kurulu gücü 222 MW olan 750 kW-10 MW arası güçlerdeki 20 güneş projesi ihale edildi. Ortalama fiyat €0.0491/kWh, en düşük ve en yüksek gerçekleşme de sırayla €0.0429/kWh ve €0.0506/kWh oldu.


Dünyanın yüzer ilk rüzgar çiftliği projesi İskoçya’da işletmeye alındı. Hywind isimli proje Statoil ve Masdar Abu Dhabi Future Energy Co tarafından kuruldu. 30 MW gücündeki projeyi oluşturan 5 adet türbin, 25 km alanda gezebilecek. Peterhead sahilinde kurulan projenin maliyeti 200 milyon £.

Proje, entegre edilen Statoil’in Batwind lithium bataryaları sayesinde 1 MWh enerji depolayabilecek.

Statoil, projenin elektrik üretim maliyetini 2030 itibariyle 40-60 €/MWh aralığına düşürmeyi hedefliyormuş.


RWE spin-off Innogy, özel şarj istasyonu sahiplerinin bu altyapısı paylaşmasını sağlayan eMarketplace adlı platform oluşturdu. Bu, şarj altyapısının yaygınlığı doğrultusunda önemli bir adım.


Fransız Engie, Afrika’daki etkinliğini artırmak için Fenix isimli şirketi satın aldı ve 1.5 milyar €’luk yatırım planlıyor.

Piyasa değeri bakımından Avrupa’nın en büyük utility’si konumunda bulunan Enel SpA da yatırım yapmak için depolama üzerine çalışan girişimler arıyor.


NorthVolt isimli şirket Avrupa’da kurmayı planladığı giga lithium fabrikası İsveç’i tercih ettiğini ve bunun sebeplerini açıklamış. Hedefler şu şekildeydi: fabrikan 2020’de üretime geçecek, 2023’de 32 GWh kapasiteye ulaşarak, fiyat 100 $/kWh seviyelerine çekilecek.

Şirkete ABB’nin ilk fazda 10 milyon € fon sağlayacağı haberlere düşmüştü.


Avustralya’da kurulacak 160 milyon $’lık hibrit proje; 43.2 MW rüzgar, 15 MW tek yönlü tracking güneş ve 4 MWh kapasiteli li-on batarya. Rüzgar türbinleri her biri 3.6 MW kapasiteli 12 adet Vestas V136 (hub 132 mt), piller de Tesla.

Projenin 2018 sonunda tam kapasite işletmeye alınması bekleniyor.


LG, Polonya’da kurulumu devam eden li-on batarya fabrikasının 2015’te 50 bin olarak duyurulan kapasitesini 100 bin araca (6 GWh/yıl) çıkartmış. LG Chem’in fabrikaya yapacağı yatırım toplam 1.63 milyar $.


UK’de, 2017 Eylül’de 163 bin kişi Big Six olarak adlandırılan elektrik/gaz tedarikçilerinden küçük tedarikçilere geçti. Bu bir rekor ve Ofgem iyiye işaret olarak görüyor elbette 🙂 Tüketicilerin fiyat hassasiyeti çok yüksek, nitekim en çok tüketici kaybını yaşayan British Gas, 3.1 milyon müşteriyi kapsayacak şekilde elektrik tarifeleri 2018’den itibaren %12.5 yükseltmeye karar vermişti.

Bu arada, Npower, tüketicilerin 1600£’a kadar borçlanmasına izin veriyor (yani, şirketin tahakkuk edip de tahsil etmediği tutar 1600£ mertebelerine ulaşabiliyor). Mevzuatta buna yönelik bir limitin tariflenmediği belirtilen haberde, 2016 yılında sektör ortalaması gaz için 622£ ve elektrik için de 628£ olarak verilmiş (2015’e kıyasla %7 artış).


UK’deki toplam elektrikli araç sayısı 115 bini geçti ve Shell ilk şarj istasyonunu açtı.


Avrupa, uluslar arası uçuşları EU Emission Trading System’den 2024’e kadar muaf tutacak. Havacılık sektörünün toplam CO2 emisyonundaki payı AB’de %3.


ABD’li teknoloji devlerinin yenilenebilir enerji rekabeti; Google 1.85 GW, Amazon 1.2 GW, Apple 699 MW… (haber).


TAEK, Akkuyu NGS inşaatı kapsamında Rosatom’a sınırlı izin verdi ve tam inşaat izninin ise 2018’in ilk yarısında verilmesi bekleniyor.

Sınırlı çalışma izni kapsamında, nükleer adanın güvenliği için önem arz eden bina ve yapılar hariç, nükleer santralin geriye kalan bütün kısımlarında yapı ve montaj çalışmalarının yapılması öngörülüyor.


Doğu Akdeniz bölgesindeki FSRU projeleri (bkz)

  • Türkiye : 145 bin m3 + 263 bin m3 (2017 Kasım’da devreye girecek)
  • Ürdün : 160 bin m3 kapasiteli.
  • İsrail : 136 bin m3 kapasiteli
  • Lübnan : 3 ihale düzenlenecek
  • Mısır : 170 bin m3 x 2
  • Kıbrıs : 2020’de devreye girmesi planlanıyor
  • Yunanistan : 150 bin m3 + 170 bin m3 (2019 sonunda devreye girecek)

Whirlpool ve GE, Samsung ile LG üretimi konut tipi büyük çamaşır makinelerine %50 gümrük vergisi konulmasını önermiş. İşin ironik tarafı ise, Whirlpool ile GE’nin elektrikli ev aletleri kısmının geçen yıl Çin’li Haier  Group tarafından satın alınmış olması, yani bir Çin’linin gümrük tarifeleri ve/veya kota uygulaması yoluna gidilmesini önermesi.


Geçtiğimiz haftalarda, otomotiv ve uzay sanayine çelik tedarik eden Japon Kobe Steel, ürünlerinin kalitesi hakkındaki verilerin sahte olduğunu itiraf etmişti ve Japon otomotiv üreticiler (Nissan dahil), Kobe Steel’den temin edilen alüminyum parçalara kefil olduklarını söylemişlerdi. Ancak, başkasının malına kefil olan Nissan’ın 20 yıldır Ulaştırma Bakanlığı’nın kontrol prosedürlerine uygun hareket etmediği ortaya çıktı ve Nissan Japonya’daki tüm fabrikalardaki üretime ara verdi.

Ahlaklı bildiğimiz Japonlar dökülmeye devam ediyor. Kimse bana Japonlar ahlaklı demesin.


Avrupa’da dizel araç satışları 2017’nin ilk 5 ayında, 2016’nın aynı dönemine göre %5 düşük (grafik, haber).

12.10.2017

Shell, Hollanda merkezli NewMotion elektrikli araç şarj istasyonu şirketini satın aldı. Bugüne kadar toplam 50 binden fazla kamuya açık (public) şarj istasyonu kurulumu gerçekleştirmiş ve 100 bin adet de kart kullanıcısı bulunan NewMotion, aynı isim altında faaliyetlerine devam edecek.

Daha önce Engie de EV-BOX isimli şirketi satın almıştı.

Türkiye’deki 21 elektrik dağıtım (ve/veya perakende) şirketinden birisinin hissedarı olsaydım bu meseleye nasıl yaklaşırdım acaba diye düşünüp duruyorum. Mer’i mevzuat gereği elektrik, satmak amacıyla alınamaz, yani kullanmak için alabilirsin. Diyelim ki mevzuat düzenlendi ve şarj istasyonları için istisna getirildi (getirilmese de otopark ücreti veya kullanım zamanı adı altında ücretlendirme yapılabilir).

Neyse, her 1 kWh için 1 kr. kâr elde edildiğini varsayalım. Buna göre, 1 TL için 100 kWh elektrik satılmalı. 40-50 kW kapasiteli hızlı bir şarj istasyonu bugün 15 bin $ + KDV mertebesinde, yani TL olarak toplam 64 bin lira (kur 3.6’dan).

1 TL kâr için 100 kWh elektrik satılmalıysa, 64 bin liranın çıkması için toplam 6.4 milyon kWh (6.4 GWh) elektrik satılmalı (bu, 2 MW gücündeki HES’in ortalama yıllık üretimine denk denilebilir).

Diğer varsayımlara gelince;

  • 100 km için 18 kWh elektrik sarfiyatı
  • Araç başı yıllık km 20 bin (araç başı sarfiyat 3600 kWh/yıl)

Sonuç olarak, 6.4 milyon kWh elektrik sarfiyatı için yılda toplam 1777 araçlık menzil yapılmalı. Yatırımın kendini 5 yılda çıkarmasını beklesek, T0 anından itibaren her sene başı ilave 350 araç  sisteme dahil olmalı ki 5. yıl sonu itibariyle 1750 araçlık menzile ulaşalım (ülkemizde 2016’da satılan bataryalı elektrikli sayısı 36 ve 2017 ilk yarısında da 40, kaynak).

Devam edelim; 28 kWh kapasiteli bir bataryaya sahip 1 araç yaklaşık 30 dk. içerisinde şarj olur 50 kW güçte. Buna göre, 1777 araç için toplam 888 saat gerekiyor. 1 yılda 8760 saat var; ancak insanların bu public şarj istasyonlarında araçlarını şarj etme imkânına ancak günün 1/3’lük kısmında sahip olacağını düşünebiliriz. Buna göre, 888 saatin 2820 saat (8760/3) süresince efektif kullanılması gerekiyor ki, bu da pek olası olmayacaktır ve en iyi ihtimalle 5. yıl başı itibariyle ilave yatırım gerekecektir.

1 şarj istasyonu üzerinden hesap yapıldığı için, sisteme dahil olan araçların bu istasyondan şarj olduğunu varsaydık, ülkemizdeki araç sayısı artsa da bunların X istasyonuna bağlanması da olası değil. Yani, bölgesel olarak 1777 araçlık yoğunluğa erişmek ciddi bir şey. İsanbul için bile.

Meraklıları için not: Hyundai Ioniq Electric ile yapılan şu test videosu izlenmeye değer.


Birleşik Krallık’ta Perşembe günü yayımlanan taslak yönetmelik, 11 milyon elektrik ve gaz kullanıcısına uygulanacak tarifelere tavan fiyat uygulaması getiriyor. Uygulama 2018’den önce yürürlüğe girecek gibi değil, zira Ofgem’in mevzuatta düzenlemeye gitmesi gerekiyor. Öte yandan, Ofgem, halihazırda 3 milyon müşteriyi kapsayan vulnerable tarife için fiyat tavanı uygulamasının, 1 milyon ilave müşteriyi kapsayacak şekilde genişleterek devamına karar verdi.

Böyle uygulamalar genel olarak, müşterilerin alternatif tarife arama isteğini ortadan kaldırdığı için piyasa hareketliliğini engeller. E.ON CEO’su da bu çerçevede eleştiriler getirmiş taslağa.


Putin, kripto para birimlerinin çok fazla risk barındırdığını ifade ederek, bunların düzenleyici bir çerçeveye oturtulmasının gerekliliği üzerine açıklamalarda bulundu ve çok fazla engel konulmamasının da ayrıca önemli olduğunu söyledi.

Putin’in para birimlerine atfettiği riskler şu şekilde: para aklama, vergi kaçakçılığı ve terörizm için kaynak


Paris, 2030 yılı itibariyle ulaşım anlamında emission-free hale gelebilir mi? 12 milyon nüfuslu Paris’te toplam ne kadar elektrikli araç bilmiyorum; ancak 2015 yılı satışı 6587 idi. Tabi, şehrin ulaşımda emisyondan arındırılması sadece elektrikli araç satışıyla alakalı olmayacaktır, metro, toplu taşımanın elektrikli hale getirilmesi, bisiklet kullanımının yaygınlaştırılması ve şehre benzin-dizel araç girişinin yasaklanması vs bunu destekleyici unsurlar olabilecektir. Bu bağlamda çıkan haberlerden birisi burada mesela.

Bunu Cüneyt Kozaoğlu’yla da paylaştım Twitter’da ve “This is ‘pedestrianizing’, not ban on cars. Common to all political declarations is a huge ambiguity. Never really clear what they mean.” şeklinde cevap verdi. Altı çizgili kısma %100 katılıyorum.


Toyota, Japon nüfusunun giderek yaşlanması ve gençlerin de araç satın almaya ilgisizliği nedeniyle 20 yıla yakın süredir aralıksız düşen araç satışlarının etkisiyle ülkede sattığı araç modeli sayısını yarıya indirmeyi planlıyor (şu anda 60 ve 2025’e kadar 30’a düşürülecek).

Ülkenin nüfusu 2016 itibariyle 127 milyon ve 2016’da 308 binlik azalmayla nüfus son 50 yılın en düşük seviyesine gerilemiş.


Akbank Ripple ile anlaşmış. Dubai’de de bir banka anlaşmıştı. Çok seviniyorum bu haberleri okuyunca, zira elimde tam 322 adet Ripple var 🙂

Bir türlü beklenen yükselişi vermedi bu kripto para birimi, belli aralıkta gidip geliyor.