20.10.2017

Ford conducted a study of its U.S. and Canadian employees and determined that they would be “choosing to purchase or lease electric vehicles if workplace charging is widely available” (bkz).

Sonuç olarak, Ford, ABD çalışma ofislerindeki şarj istasyonu adedinin 1 yıl içerisinde ikiye katlanmasına ve 2 yıl içerisinde de üçe katlanmasına (600’e ulaşacak) karar verdi.

Elektrikli arabalar böyle yaygınlaşacak zaten. Hele Türkiye’de çok az insan evine şarj istasyonu kurabilir. Kamuya açık hiç hızlı şarj istasyonu olmadığı da düşünüldüğünde ülkemiz için de tek yol bu.

Neyse, 2014 Ocak – 2017 Eylül arasında yapılan çalışmanın sonuçları şu şekilde:

  • Şarj için tercih edilen saatler 8-11 am, 3 pm.
  • 2014 Eylül’den bu yana, Ford çalışanları 165 bin seferden fazla araç şarj etti.
  • 2017 Ağustos başına kadar, Ford şarj istasyonları yaklaşık 2 milyon mil elektrikli sürüş sağladı.

Rosneft, IKBY krizi sürerken bölgesel yönetimin ana petrol boru hattının işletmesinde %60 ortaklık aldı. Mevcut işletmeci Kar Group payı %40’a düştü. Reuters’teki haberde, Rosneft’in IKBY sınırlarındaki 5 petrol bloğuna 400 milyon $ yatırım yapmayı kabul ettiği ve daha öncesinde de Erbil Yönetimine petrol satışı karşılığında 1.2 milyar $ borç verdiği belirtilmiş.

Bu arada, Dünya Bankası, Rusya ekonomisinin durgunluktan çıktığını, bu yıl ve 2018’de %1.7, 2019’da ise %1.8 büyüyeceğini söyledi.


IEA’ya göre, OPEC üyesi olmayan ülkelerin petrol üretimindeki artış, petrol talebi artışına rağmen fiyatları 2018 yılında baskılayacak. Bu arada, OPEC Genel Sekreteri Barkindo akıllı birine benziyor, piyasaya bir şey dikte edemeyeceğini biliyor ve yönlendirmeye çalışıyor.

OPEC ve Rusya petrol kesintisi 2018 sonuna kadar uzayacak gibi (bkz).

Dünyanın en büyük petrol borsacıları, petrolün 1 yıl içerisinde 60 $ üzerine çıkabileceğini ya da yeni bir shale dalgasının fiyatları 45 $ altına çekebileceğini söylemiş (bu, tıpkı, bilardo topu için deliğe ya girer ya girmez demeye benzemiş).

Bu arada, Wood Mackenzie’ye göre, petrol talebi tahmin edilenden daha önce, elektrikli arabaların yaygınlaşmasına bağlı olarak 2035’lerde zirve yapacak.


Hollanda, otoyollardaki ses kesici bariyerleri bifacial güneş hücreli olanlarla değiştiriyor. 2014’te test amacıyla kurulan bariyerlerin bekleneni karşılaması sonrası 2018’den itibaren yeni solar ses bariyerleri kurulacak. Ülkede 1250 km mesafede ses kesici bariyer bulunuyor.


Limpopo Üniversitesi ve Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, Mpumalanga’da bir manganez zenginleştirme tesisi kurdu (Mpumalanga, Güney Afrika Cumhuriyeti’nin kuzeydoğusunda bulunmaktadır). Araştırma amacıyla yaklaşık 2.2 milyon $’a kurulan tesisin nihai amacı ticari olarak faaliyet göstermek. Tesisin yıllık 10 bin ton kapasiteye ulaştığında 1600 kişilik istihdam ve 22 milyon $’lık ciro yaratması bekleniyor.

Güney Afrika, dünyanın yüksek manganez cevheri rezervlerinin% 80’ine sahiptir.


Almanya’da, toplam kurulu gücü 222 MW olan 750 kW-10 MW arası güçlerdeki 20 güneş projesi ihale edildi. Ortalama fiyat €0.0491/kWh, en düşük ve en yüksek gerçekleşme de sırayla €0.0429/kWh ve €0.0506/kWh oldu.


Dünyanın yüzer ilk rüzgar çiftliği projesi İskoçya’da işletmeye alındı. Hywind isimli proje Statoil ve Masdar Abu Dhabi Future Energy Co tarafından kuruldu. 30 MW gücündeki projeyi oluşturan 5 adet türbin, 25 km alanda gezebilecek. Peterhead sahilinde kurulan projenin maliyeti 200 milyon £.

Proje, entegre edilen Statoil’in Batwind lithium bataryaları sayesinde 1 MWh enerji depolayabilecek.

Statoil, projenin elektrik üretim maliyetini 2030 itibariyle 40-60 €/MWh aralığına düşürmeyi hedefliyormuş.


RWE spin-off Innogy, özel şarj istasyonu sahiplerinin bu altyapısı paylaşmasını sağlayan eMarketplace adlı platform oluşturdu. Bu, şarj altyapısının yaygınlığı doğrultusunda önemli bir adım.


Fransız Engie, Afrika’daki etkinliğini artırmak için Fenix isimli şirketi satın aldı ve 1.5 milyar €’luk yatırım planlıyor.

Piyasa değeri bakımından Avrupa’nın en büyük utility’si konumunda bulunan Enel SpA da yatırım yapmak için depolama üzerine çalışan girişimler arıyor.


NorthVolt isimli şirket Avrupa’da kurmayı planladığı giga lithium fabrikası İsveç’i tercih ettiğini ve bunun sebeplerini açıklamış. Hedefler şu şekildeydi: fabrikan 2020’de üretime geçecek, 2023’de 32 GWh kapasiteye ulaşarak, fiyat 100 $/kWh seviyelerine çekilecek.

Şirkete ABB’nin ilk fazda 10 milyon € fon sağlayacağı haberlere düşmüştü.


Avustralya’da kurulacak 160 milyon $’lık hibrit proje; 43.2 MW rüzgar, 15 MW tek yönlü tracking güneş ve 4 MWh kapasiteli li-on batarya. Rüzgar türbinleri her biri 3.6 MW kapasiteli 12 adet Vestas V136 (hub 132 mt), piller de Tesla.

Projenin 2018 sonunda tam kapasite işletmeye alınması bekleniyor.


LG, Polonya’da kurulumu devam eden li-on batarya fabrikasının 2015’te 50 bin olarak duyurulan kapasitesini 100 bin araca (6 GWh/yıl) çıkartmış. LG Chem’in fabrikaya yapacağı yatırım toplam 1.63 milyar $.


UK’de, 2017 Eylül’de 163 bin kişi Big Six olarak adlandırılan elektrik/gaz tedarikçilerinden küçük tedarikçilere geçti. Bu bir rekor ve Ofgem iyiye işaret olarak görüyor elbette 🙂 Tüketicilerin fiyat hassasiyeti çok yüksek, nitekim en çok tüketici kaybını yaşayan British Gas, 3.1 milyon müşteriyi kapsayacak şekilde elektrik tarifeleri 2018’den itibaren %12.5 yükseltmeye karar vermişti.

Bu arada, Npower, tüketicilerin 1600£’a kadar borçlanmasına izin veriyor (yani, şirketin tahakkuk edip de tahsil etmediği tutar 1600£ mertebelerine ulaşabiliyor). Mevzuatta buna yönelik bir limitin tariflenmediği belirtilen haberde, 2016 yılında sektör ortalaması gaz için 622£ ve elektrik için de 628£ olarak verilmiş (2015’e kıyasla %7 artış).


UK’deki toplam elektrikli araç sayısı 115 bini geçti ve Shell ilk şarj istasyonunu açtı.


Avrupa, uluslar arası uçuşları EU Emission Trading System’den 2024’e kadar muaf tutacak. Havacılık sektörünün toplam CO2 emisyonundaki payı AB’de %3.


ABD’li teknoloji devlerinin yenilenebilir enerji rekabeti; Google 1.85 GW, Amazon 1.2 GW, Apple 699 MW… (haber).


TAEK, Akkuyu NGS inşaatı kapsamında Rosatom’a sınırlı izin verdi ve tam inşaat izninin ise 2018’in ilk yarısında verilmesi bekleniyor.

Sınırlı çalışma izni kapsamında, nükleer adanın güvenliği için önem arz eden bina ve yapılar hariç, nükleer santralin geriye kalan bütün kısımlarında yapı ve montaj çalışmalarının yapılması öngörülüyor.


Doğu Akdeniz bölgesindeki FSRU projeleri (bkz)

  • Türkiye : 145 bin m3 + 263 bin m3 (2017 Kasım’da devreye girecek)
  • Ürdün : 160 bin m3 kapasiteli.
  • İsrail : 136 bin m3 kapasiteli
  • Lübnan : 3 ihale düzenlenecek
  • Mısır : 170 bin m3 x 2
  • Kıbrıs : 2020’de devreye girmesi planlanıyor
  • Yunanistan : 150 bin m3 + 170 bin m3 (2019 sonunda devreye girecek)

Whirlpool ve GE, Samsung ile LG üretimi konut tipi büyük çamaşır makinelerine %50 gümrük vergisi konulmasını önermiş. İşin ironik tarafı ise, Whirlpool ile GE’nin elektrikli ev aletleri kısmının geçen yıl Çin’li Haier  Group tarafından satın alınmış olması, yani bir Çin’linin gümrük tarifeleri ve/veya kota uygulaması yoluna gidilmesini önermesi.


Geçtiğimiz haftalarda, otomotiv ve uzay sanayine çelik tedarik eden Japon Kobe Steel, ürünlerinin kalitesi hakkındaki verilerin sahte olduğunu itiraf etmişti ve Japon otomotiv üreticiler (Nissan dahil), Kobe Steel’den temin edilen alüminyum parçalara kefil olduklarını söylemişlerdi. Ancak, başkasının malına kefil olan Nissan’ın 20 yıldır Ulaştırma Bakanlığı’nın kontrol prosedürlerine uygun hareket etmediği ortaya çıktı ve Nissan Japonya’daki tüm fabrikalardaki üretime ara verdi.

Ahlaklı bildiğimiz Japonlar dökülmeye devam ediyor. Kimse bana Japonlar ahlaklı demesin.


Avrupa’da dizel araç satışları 2017’nin ilk 5 ayında, 2016’nın aynı dönemine göre %5 düşük (grafik, haber).

01.09.2017

#GününSözü: Elbette onların ne etleri, ne de kanları Allah’a ulaşır. Ancak O’na sizin takvanız ulaşacaktır. Böylece onları sizin emrinize verdik ki, size yolunu gösterdiğinden dolayı, Allah’ı tekbir ile yüceltesiniz. Görevlerini iyi yapan iyilik sevenleri müjdele! (Hacc Suresi 37. Ayet)

Allah kurbanlarınızı kabul etsin.


Kenya Yargıtay’ı (supreme court), 9 Nisan 2013 yılından bu yana Kenya’nın devlet başkanı olan Uhuru Kenyatta’ın yeniden başkan seçildiği 08 Ağıstos tarihli seçimi, kuralsızlık ve yasal olmayan hususlar nedeniyle iptal etti. Başkanlık seçimi 60 gün içerisinde tekrarlanacak. Bu, Afrika ülkeleri için ilk sanırım.


Otonom sürüş teknolojisi patent liderliği (sıralama  2010 Ocak-2017 Haziran dönemi arasında alınan toplam 5839 patenti kapsıyor).

IBM ile Tesla şirketlerinin tabloda gözükmemesi şaşırttı beni. Ford’u da birinci tahmin ediyordum esasen; ama Google’ın bu kadar geride olması da şaşırtıcı (338 patent).

Patent Leadership


Çin, elektrik üreticisi China Guodian ile kömür şirketi Shenhua Group birleşimini onayladı. Bu, kapasite olarak dünyanın en büyük elektrik şirketini oluşturuyor. 2 şirketin varlıklarının toplam değeri 236 milyar $ (Bloomberg).


Starbucks kartlarda ve Starbucks mobil uygulamasında, 2016’nın ilk çeyreği itibariyle toplam 1.2 milyar $ değerinde para yüklüymüş. Aynı dönem içerisinde, ABD’deki ve Kanada’daki ödemelerin %41 Starbucks kart üzerinden, ABD’deki ödemelerin %24’ü şirketin mobil uygulaması üzerinden gerçekleştirilirken, aktif olarak kart kullanan kişi sayısı ise 12 milyon. Aynı dönemde PayPal müşterilerinin hesaplarında 13.02 milyar $ nakit yüklüyken, bazı bankalardaki nakdin Starbucks’takinden az olduğu gözüküyor. En çok mevduata ise Bank of America sahip (toplam 427.19 milyar $, ikinci sırada 383.28 milyar $ ile J.P. Morgan Chase.

Starbucks


Renault ve Nissan Çin’li Dongfeng Motor Group ile eGT New Energy Automotive Company isimli bir şirket kurdu. Şirkette Renault ile Nissan %25’er paya sahipken, kalan hisse Dongfeng’e. Şirket, Çin pazarına yönelik 8000 $ fiyatlı elektrikli araç üretimine odaklanacak.

Bilindiği üzere, Çin, araç üreticilerine, ülkedeki araç satışının %8’inin elektrikli olması şartını koşmaya hazırlanıyor. Programın yıl sonu itibariyle yürürlüğe girmesi bekleniyor.


Avustralya çatı tipi güneş kurulu gücü 6 GW’a ulaştı. Toplam sistem sayısı ise 1,733,115.


Finlandiya, önümüzdeki yıl çıkaracağı yasayla kömür santrallerini 2030’a kadar kademeli olarak devre dışı bırakacak yüksek karbon vergisi gibi önlemler alacak. Kömür, elektrik tüketiminin yaklaşık %10’unu karşılıyor ve Helsinki, Rusya bağımlılığını azaltmak için 2018 ve 2024 yıllarında devreye alınması beklenen Olkiluoto 3 ve Hanhikivi 1 nükleer santrallerini devreye almayı planlıyor.


Nükleer demişken, Hindistan 2024’e gelindiğinde nükleer kapasitesini 2 katına çıkartmayı planlıyor ve EDF CEO’su Hindistan’a 6 adet nükleer santral satış görüşmelerinde ilerleme kaydettiklerini söyledi. Görüşmeler 2009’dan beri sürüyor ve Maharashtra’in batısına kurulması planlanan santrallerin toplam kapasitesi 9900 MW.

EDF CEO’su Levy, ayrıca güneş ve rüzgara da önümüzdeki 3-5 yıl içerisinde 1 milyar $’dan fazla yatırım yapacaklarını ve Hindistan’ın toplam 400 MW olan RES+GES kapasitesini 2000’e çıkartacaklarını söyledi.

Nükleer bile konuşuluyor olsa güneş ve rüzgar yanında yer alıyor 🙂


Eski SpaceX ve Tesla mühendislerince 2015’te kurulan ve toplam 120 tane mühendis çalıştıran Romeo Power isimli bir şirket, Tesla’nın bataryalarından daha hafif, daha enerji yoğun ve daha uzun menzil imkânı sağlayan batarya geliştirdiklerini söylüyor. Şirket, batarya hücrelerini LG, Samsung, Panasonic, Sony gibi firmalardan temin ediyor, yani hücre geliştirmiyorlar, yaptıkları sadece yazılım geliştirmesi ve bu da sanırım Battery Magagement System dedikleri şey ve hücre bazlı yönetim imkânı sunuyor. BMW i3’ün 114 mil olan menzilinin 200’e çıktığı belirtilmiş haberde. Buna ilaveten battery pack de Tesla’nın normal battery pack’inden 4 kat hızlı kurulabiliyormuş.


FreeWire isimli bir şirket çamaşır makinesi büyüklüğünde bir şarj istasyonu geliştiriyor. Bu cihazın en ayırt edici özelliği ikinci el bataryaları kullanması. Böylelikle şirket hem ikinci el bataryaları değerlendirmiş oluyor, hem şarj için şebekeyi zorlamıyor hem de mobil.

FreeWire’ın battery-backed hızlı şarj çözüm sistemi şebekeden 120-240 Volt prizlerle elektrik çekiyor ve çamaşır makinesi büyüklüğündeki bataryaları besliyor. Cihaz da 50 kW DC şarj ile 1 saatte 200 mil kadar menzil sağlıyor. Şirket, Enel ile yaptığı iş birliğiyle şarj hızını artırmak için çaba gösterecekler (Enel ve FreeWire bu yaz MoU imzaldılar ve bu kapsamda FreeWire’ın Mobi Chargers cihazları Enel’in e-mobility araştırma merkezinde kullanılacak ve Enel, cihazın Avrupa elektrik şebekesine adaptasyonuna ve şarj hızının da 350 kW’e yükseltilmesine çalışacak).

Açıklama: Bilindiği üzere hızlı şarj hızları 50, 120, 350, 400 kW. Bunlardan 400 kW olan sadece Tesla Model 3 ve Porsche Mission E tarafından kullanılabilir durumda. Birçok elektrikli araç 400 kW tarafından beslenemiyor.


Carbon Capture ve Nükleer Füzyon

Net Power şirketince kurulumu devam eden 50 MW kapasiteli 140 milyon $’lık doğal gaz santralinde işler yolunda giderse üretilen tüm CO2 yakalanabilecek. Büyük testler Aralık gibi başlayacak. Bu projenin oyun değiştirici olabileceği söyleniyor.

Bu arada, Fransa’da çalışan uluslararası bilimciler ITER adı verilen projede ekibi nükleer füzyonda da yeni bir atılım yapıyor, ilk reaktörün 2025’te kurulması bekleniyor.

11.08.2017

#GününSözü: “Bundan sonraki yatırımların konvansiyonel olmaması gerektiğini düşünüyorum. Dünya artık bizim için olan bir dünya değil. Bu Elon Musk’ların, Apple’ların Google’ların dünyası. Onlar geliyorlar” – Hamdi Akın (kaynak)


Hindistan ve Çin gibi ülkelerde araç kullanım alışkanlıkları farklı. Mesela, Hindistan’da satılan elektrikli motorlu araçların %80’i mobilet ve scooter (2016’da satılan 22 bin elektrikli aracın sadece 2000 tanesi 4 tekerlekli, yani %9’u). 2020’de dünyanın en büyük 3. elektrikli araç pazarı olmayı hedefleyen Hindistan 2 tekerlekli elektrikli araçlara 455$, 3 tekerlekli araçlara 955$, 4 tekerlekli araçlara da 2160$’a kadar destek sağlıyor. Ancak, buna rağmen ülkenin elektrikli araç adaptasyonu düşük, zira en bilinen 4 tekerlekli araç olan Mahindra e2o’nin fiyatı 12530$ iken, Maruti Suzuki Wagon R fiyatı 7830 $. Ülkenin en çok satan elektrikli motorsiklet markası Hero Electric. Rakibi olan Emflux Motors saatte 170 km hıza ulaşabilen motoru piyasaya sürmeye hazırlanıyor.

Not: İyi bir elektrikli bisiklet (pedelec) 2 bin €’lardan (>10 bin lira) başlıyor (örneğin Scott marka). Çok niyetlenmiştim de bu nedenle vazgeçmiştim.


Elektrikli araçlarla şebekenin ve hatta araç sahibinin mutualist ilişkisi

Nissan ve Enel SpA elektrikli araçların fazla enerjisini şebekeye basarak para kazanmasıyla alakalı Danimarka’da bir proje yürütüyor. Buna göre, araç sahipleri yılda 1530$ kazanabilirmiş. Benzer bir şeyin İngiltere’de olabilmesi için şirketin araç sayısının en az 150 olması gerekiyor, o nedenle, bu tarz bir getiri şimdilik sadece Damimarka’da mümkün.

Bu arada, haberde yer verilen grafik, Bloomberg’in 2038’de elektrikli araç satışlarının içten yanmalı motor satışlarını geçeceği tahminini gösteriyor.

Muhtelif elektrikli araç haberleri

  • Mercedes’in UK perakende şirketi Twitter üzerinden sorduğu “With electric cars increasing in popularity, we’d love to know if you would consider switching to an electric car?” sorusuna verilen cevaplar ezici şekilde ALIRIM olmuş. Şu ise efsane: already switched.
  • Daimler, Almanya merkezli Volocopter startup’a 25 milyon € yatırım yaptı. Şirket, Autonomous Air Vehicle üzerine çalışıyor ve ilk denemelerini bu yılın sonunda Dubai’de yapmayı planlıyor (YouTube).
  • Tesla’nın 35 bin $’lık Model 3‘ünden sonra, Nissan Leaf’in 2018 base modelinin 29900 $ fiyatla piyasaya sürüleceği sızdırılmış.
  • İsrail’li MobilEye’ı 15 milyar $’a satın alan Intel, 100 adet yeni otonom aracı test edeceğini duyurdu.
  • Musk, elektrikli araç şarj istasyon adedinin önemli ölçüde artırılması konusuna odaklanacaklarını Twitter üzerinden açıkladı. Bunun haber yapıldığı Electrec sitesinde, buna en önemli sebep de apartman sakinlerinin şarj istasyonlarına erişimde yaşadığı sıkıntı gösterilmiş. EV konusunda yazdığım yazılarda buna değinmiştim.

Taksi plakalarının ederi bundan 5-10 yıl sonra ne olacak? İstanbul’da bir taksi plakası bugün 1.5 milyon TL.

Peugeot’un ana şirketi PSA Group, İspanyol partneri Eysa’nın ortak girişimi Emov şirketi, Madrid’te 5 ayda 100 bin müşteriye ulaştı. Emov ile dakikalık veya 4-5 saatlik ya da günlük Citroen C-Zero model elektrikli araç kiralanabiliyor. Daimler’in Car2Go girişimi Madrid’de 160 bin aboneye sahip. Car2Go fiyatlaması şu şekilde: dakikası 21 €cent (Madrid’de), Berlin’de 24, Stutgart’ta 29 ve Amsterdam’daysa 31. Daimler’in araç sayısı sanırım 1000 taneymiş. 1000 araçla 160 bin kişiye hizmet vermişler. Daimler’in 70 aracı 2015 sonu ile 2016 Nisan arasında taksicilerin hışmına uğramış. Uber’le de benzeşen bu gibi şeyler Türkiye’de de gelişecek; ama Uber gibi değil de araç kiralama yöntemiyle yasal yollarla faaliyet gösterdikleri takdirde gittikçe azip hale gelecektir. Bu da taksi plakalarının değerini elbette aşağı çekecektir. İlgili oda Uber’i sessizce izleyip Avrupa’daki gibi ortalığı ayağa kaldırıp Uber’in her kesime yaygınlaşmamasını sağladı ve arka planda Polis güçleri de yakaladığı Uber araçlarına cezayı kesti. Ama, ironik şekilde devletimizin guzide bir kurumu olan Kızılay çok yenilikçi bir şekilde Uber’le işbirliği yaptıydı.

Neyse, taksicilerin odası belli ki akıllı, ama iş modeli geliştirmeye odaklanmalılar bence.


Okan Yardımcı’nın farklı kaynaklara göre Türkiye’nin gaz tüketimini gösterir tablo paylaşımı ilginç; çünkü EPDK’nın verileriyle BP’ninki arasında ciddi fark var (örneğin 2016 yılı EPDK 46.4 milyar m3 tüketim var derken BP 42.11 demiş) ve bu fark basınç veya dönüşüm faktörü şeklinde izah edilecek gibi değil. BP’den cevap bekleniyormuş.


Önceki gün burada paylaşılan grafik lityum üretiminde Avustralya ve Şili’nin ilk sırayı aldığını gösteriyor. Ancak, grafiğin sağ sütunun rezerv miktarlarının verilmesi ve dip toplam için kullanılan “world total” ifadesi bence yanlış okumalara sebep olabilir (USGS de benzer grafiklere sahip, Bolivya’dan metin kısmında bahsetmişler). Zira, Bolivya, 9 milyon tonu aşkın lityum rezerviyle, dünyanın en çok lityum rezervine sahip ülkesidir. Ancak, buradaki lityum Şili’dekine kıyasla 3 kat fazla magnezyum içerdiği için çıkartması ve rafinajı pahalıdır.

Bolivya Hükümeti dünya lityum rezervinin %70’ine sahip olduğunu iddia ediyor.


Iberdrola’nın İngiltere’deki elektrik şirketlerinden Scottish Power Renewables 1.2 GW kapasiteli deniz aşırı rüzgar (offshore wind) projesi için planlama izni aldı.

Ancak, İngiltere’de elektrik piyasasında tüketiciler açısından işler iyi gitmiyor; British Gaz, elektrik abonelerinin standart tarifesini 15 Eylül’den itibaren %12.5 artıracağını açıkladı. Bu artış, duel fuel abonelerinde %7.3 olarak gerçekleşecek. Alman Innogy’nin (RWE spin-off) N-Power da 2017’nin ilk yarısında zarar yazmış ve zorluğu giderek artan piyasa şartlarını da gerekçe göstermiş (subsidising renewable energy generation and fitting digital smart meters in homes). Innogy markası “innovation”, “energy” ve “technology” kelimelerinin mütemmim cüzü olarak 2016 Nisan’da kurulmuş ols da, kimse piyasadan büyük değil 🙂


IHS Markit, lityum ion batarya modüllerinin 2019 yılı itibariyle 200 $/kWh seviyesine düşeceğini, küresel depolama hacminin bugünkü 4 GW kapasiteden 2025’te 52 GW’a yükseleceğini tahmin ediyor.

Bu konuda tahminde bulunmak bence araç stoğu tahmininden daha zor; ama ortak aklın (eğilimin) bir göstergesi olarak değerlendirdiğim için paylaşıyorum.


İklim ve enerji uzmanı Önder Algedik tarafından hazırlanan Kömür ve İklim Değişikliği 2017 Raporundan (tamamını okuyamadım):

  • 7 yerli banka 9 GW kurulu güce sahip termik santrallere kredi sağladı.
  • Türkiye’nin kömür ithalatı 1990’da 54.5 milyon ton iken, 2015’te 93 milyon ton
  • 1990’da toplam 5.2 GW kömür kurulu gücü vardı ve bunun tamamı linyit kullanıyordu, bugün 16.7 GW güce sahip 62 adet kömür santrali faal ve bu kapasitenin 7 GW’ı linyit kullanıyor. Lisans almış ve inşa halindeki 9.4 GW’lık 20 santralin ise 7.6’sı ithal kömür yakacak. İlaveten, önlisans almış toplam 6.3 GW güce sahip 12 santralin 9 tanesi (6.3 GW) ithal kömür yakacak. Özetle, yerli 5 GW güçte projeye karşılık 20.2 GW ithal proje var (inşa halinde ya da proje aşamasında). Santrallerin tamamlanmasıyla kömür kurulu gücü 41.9 GW olacak.
  • 2016’da yerli kömür santrallerinin ürettiği elektriğin 185 $/MWh bedelden alınması eleştirilmiş ve karşı argüman olarak 2016 yılı fiyat ortalamasının 144 olması gösterilmiş; ancak, 185’lik fiyat santralin ürettiği elektriğin bir kısmına sağlandı, yazar tamamına sağlandı gibi anlatmış.
  • YEKA sonrası fiyatlara da değinen yazar, kömürün rekabetçiliğinin azalmasından vs bahsetmiş; ancak neden böyle her şey sanki sihirle olacakmış gibi eleştiriliyor anlamak mümkün değil. Kömür bugün itibariyle ve bundan sonra uzun yıllar da, ülkelerin durumlarına göre üretimde önemli bir görev ifa edecek (bkz: Almanya, Avustralya, Polonya, Çek) (bkz: kapasite piyasası). Şuna değineyim; Almanya Temmuz başında elektrik üretiminde %37.6 yenilenebilir oranına ulaştı (hatta ihraç edilen elektrik de dikkate alınırsa bu oran %42). Bu, rüzgar ve güneş üretiminin yüksekliğinden kaynaklı ve bakıldığında 2020 hedefine şimdiden ulaşmak gibi yorumlanabilir; ancak kazın ayağı öyle değil ve 2020’ye gelindiğinde de hemen hemen bu oranlarda seyredecek oran (detay için bkz).

Rusya’dan Zarubejneft, Türkiye’den Unit International ve İran’dan Ghadir, petrol ve gaz yataklarını geliştirme projeleriyle ilgili ortak yatırım anlaşması imzaladı.


Teşvik

Dünya Gazetesindeki habere göre; enerji ve madencilik sektörlerinde Ocak-Haziran döneminde, 1371’i enerji ve 93’ü madencilik olmak üzere toplam 1464 projeye yatırım teşvik belgesi verildi. Enerji ve madencilik sektörlerinde gerçekleşecek yatırımlar için geçen yıl Ocak-Haziran döneminde 1171 teşvik belgesi düzenlenmişti. Buna göre, geçen yılın aynı dönemine %25 artış kaydedilmiş oldu.

Öte yandan, İş Bankası Elektrik Üretim Sektörü Raporu‘na göre; teşvik belgeli enerji yatırımlarında yerli yatırımın 2013 yılında 29 milyar TL ile zirve yaptığını, yabancı yatırımın ise 2015 yılında 24 milyar TL ile zirve yaptığını görüyoruz. Bankaya göre, 2015 yılındaki teşvikli yabancı yatırımın zirve yapmasında EBRD, Goldman Sachs ve SOCAR gibi firmaların yatırımlarının etkili olduğu düşünülmektedir.


Risk sermayedarları kripto para birimlerinde ne görüyor? Bu arada, BTC, gün içerisinde tarihi zirvesini 3500$’ı geçerek yeniledi, Goldman Sachs’ın tahmini 3900’ler. Şurada da (Zerohedge) ana akım medyanın Bitcoin’i anlamayışıyla alakalı bir yazı var. Kripto yakıt Ethereum’n (ETH) BTC bu kadar artarken artmamasını anlayamadım yalnız 😦

Blockchain ile alakalı Mckinsey’den bir yazı da burada.


Farklı bir haberle gündemi sonlandıralım, Rekabet Kurumu beyaz et üreticisi 19 teşebbüs ile ilgili 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi (rekabetin ihlali) kapsamındaki delilleri ciddi bularak soruşturma açılmasına karar verdi.

09.08.2017

Güney Avustralya eyaletinin başkenti olan Adelaide’de Australian Gas Networks (AGN) tarafından işletilen doğal gaz şebekesine %10’a kadar hidrojen verilecek. Hidrojen, fazlalık yenilenebilir enerji santrallerinden sağlanan elektrik kullanılmak suretiyle elektroliz ile elde edilecek.

Doğal gaz şebekesinde herhangi bir revizyon gerektirmeyen proje, Australian Renewable Energy Agency (ARENA) tarafından 5 milyon $ fonlanmaktadır. Hidrojen oranı artırılısa hem şebekede revizyon ve evlerdeki kombilerin de hidrojen kombilerle değiştirilmesi gerekiyor.

Sistemin çalışma prensibi şurada resmedilmektedir.


Nissan, NEC Corporation (%49) ile ortaklaşa 2007 yılında kurduğu batarya işinin (AESC) Çin’de yerleşik fon GSR Capital’e satışını doğruladı. Satışın 1 milyar $’a gerçekleştiği tahmin ediliyor. NEC’in payı olan %49, Nissan tarafından satın alınmak suretiyle GSR’ye devredilecek. NEC bu işlemden 10 milyon $ “faaliyet dışı gelir” yazacak.

AESC, 2014 yılında Panasonic’den sonra dünyanın en büyük ikinci batarya üreticisiydi. Yıllar geçtikçe geriledi ve şimdi elden çıktı. Türkiye için kaçan bir fırsat! Opel ilkiydi.

Bu arada, Tesla’nın Avustralya’da 100 günde teslim etmeyi taahhüt ettiği 100 MW/129 MWh depolama sisteminde Samsung SDI batarya hücresi kullanılacakmış. Panasonic değil.

Lityum madencilerinin bataryalara maden yetiştirme rekabeti, Reuters; 2017’deki arz yönündeki durum, 2025’te 26 bin ton farkla terse dönecek (toplam ihtiyaç: 785 bin ton lithium carbonate equivalent), 2025’e kadar yıllık 4-5 milyar $ yatırım ihtiyacı. Piyasa, birlikte %66 paya sahip 4 şirket tarafından domine ediliyor (FMC, Albemarle, SQM and China’s Tianqi Lithium Corporation). Wood Mackenzie’ye göre ise bu şirketler piyasanın %78’ine hakim. FMC, lithium hydroxide kapasitesini %80 artışla 2017’de 18 bin tona çıkardı ve 2019’da 30 bine ulaşmayı planlıyor. Albemarle, bu yılki 89 bin ton kapasiteden 2021’de 165 bin tona ulaşmayı ve önümüzdeki 5 yılda 700 milyon-1 milyar $ arası yatırım yapmayı bekliyorlar. SQM, 50 milyon $’lık yatırımla 48 bin ton olan kapasitesini 63 bin tona artırmayı planlıyorlar. Çin’li Tianqi, kapasite artırım planlarına dair değerlendirme yapmamış.

Lithium fiyat, maden, rezerv detaylarına grafiksel olarak bakmak için FT bağlantısı


Glencore Australia şirketine ait 7 milyar dolarlık Wandoan kömür madeni, düşük emtia fiyatları ve iklim değişikliğini desteklemek amacıyla rafa kaldırıldıktan sonra 27 yıllığına geçerli 30 bin hektar alan için madencilik (mining lease) izni aldı.

Banking on Climate Change 2017 raporu, Avustralya Bankalarının yarısının kömür madenciliği ve santrali işlerine finansman sağlanmaması konusunda hiç politikası olmadığını ortaya koymuştu.

Bloomberg şurada kömür santrallerini işlenmiş, tespitler şu şekilde (raporun tamamına erişim üyelik gerektiriyor, elinde bulunanların paylaşmasını arzu ederim_mailim: ibrahimakgun41@gmail.com):

  • Emisyon regülasyonu 2021’de yürürlüğe girecek.
  • Kapasite ödemeleri kömür santrallerinin ömrünü uzatabilir (2030’a kadar azalma, sonra sabit grafik).

Suudi Arabistan küçük ölçekli GES düzenlemesi. Düzenleme, 1 kW üstü ile 2 MW altı projeleri kapsıyor. Tahsis edilen toplam kapasite, her bir dağıtım bölgesi bazında, bir önceki yılki puant yükün (peak load) %3’ü ile sınırlandırılmış. Trafo bazında kapasite de, trafonun nominal kapasitesinin %115’ile sınırlandırılmış.


Akış pili (flow battery) geliştiren Vionx şirketi, ürünün enerji, güç, şarj-deşarj verimliliği (round-trip eff) ve vanadium redox akış sisteminin bulunabilirliği hususları için sigorta sağlamaya başladı. Bu, lityum tarafından domine edilen piyasada vanadium için yeni bir sayfa açabilir.