15.05.2018

BNEF’ye göre (bkz), 2017’nin ikinci yarısında rüzgar türbinleri fiyat endeksi MW başına 990 bin $ olarak gerçekleşti. Fiyat, sahaya teslimatı içeriyor, KDV ve devreye alma ile montaj maliyetlerini ise içermiyor.

RES demişken, 2017 sonu rüzgar kapasitesi 10652 MW olan EDP (Energias de Portugal), Çin’li Three Gorges’ın şirketin tamamını satın almak teklif ettiği hisse başına 3.26 €’yu çok düşük bularak reddetti. EDP hisseleri geçtiğimiz günde, potansiyel satın alma nedeniyle yüzde 9 artmıştı.


ABD Enerji Bilgi İdaresi (US EIA) shale üretiminin Haziran ayında 144 bin varil/g artmasını bekliyor. Brent petrol fiyatı dün 78.50’ye dayanmıştı, bugün de 79’u gördü.

Barış abinin dünkü notlarında (bkz) kendine yer bulan Fatih Birol’un demecini de paylaşmak gerek: “Bazı üreticiler daha yüksek petrol fiyatı istemeye başladılar. Bunun iki etkisi var: 1) ABD şeyl ve Brezilya açık deniz üretimi hızlı gelir. 2) Güçlü petrol talep büyümesi yavaşlar. İnsan ne dilediğine dikkat etmeli


CEDIGAZ’a göre global doğal gaz tüketimi 2017’de yüzde 3.3 artarak 3640 bcm’ye ulaştı. Çin’deki artış tek başına 30 bcm (yüzde 15).

Diğer detaylar ve grafikler için tıklayınız.


Uniper, CH4 sentezlemek için H2 kullanacağı pilot bir tesisi Falkenhagen rüzgar santralinde devreye aldı. AB’nin STORE&GO projesi kapsamında yapılan tesisin sentezlemede kullandığı karbon bio-etanol tesisinden geliyormuş. Tesisin saatlik CH4 üretimi 50 m2’lik bir alanın ısınması için gerekli aylık enerji miktarına eşit.

Reuters haberi (www).


Binalarda elektrik tüketimi artışında birinci sırada “soğutma” geliyor ve tüketicilerin satın aldıkları klimaların enerji performansı, piyasada bulunabilen verimlilik aralığının genelde altında. Konunun önemine ve hızlı çözüme kavuşturulabilecek bir alan olmasından ötürü Fatih Birol “klima kaynaklı elektrik tüketiminin günümüz enerji tartışmalarının kör noktalarından birisi” olduğunu söylüyor (bkz).


Güney Kore, ABD’nin güneş paneline ithalatına karşı getirdiği tarifelere karşı Washington ile ikili müzakerelerde bulunulması için DTÖ’ye resmi olarak başvurdu. DTÖ dışında yürütülen görüşmelerden sonuç alınamaması dolayısıyla bu adımı attı Kore.


Yeni nesil Nissan Leaf elektrikli araç satışlarında 2018’in ilk çeyreği itibariyle 22040 adetlik satışla ilk sırada. Aynı dönemde global ölçekte satılan elektrikli araç (BEV+PHEV) sayısı toplamda 312409.

Tablo


Tesla, otomotiv endüstrisinin 1980’lerde yaptığı hataları tekrarlıyor başlıklı şuradaki haber çok doğru olmalı, zira Elon Musk’ın kendisi de “haklı bir eleştiri” diye niteledi haberi ve hataların düzeltildiğini söyledi (electrec).

Tesla İsviçre’de bariyerlere çarptı, 48 yaşındaki Alman vatandaşı şoför öldü, araç cayır cayır yandı. Kaza, bataryanın yanmasını tetiklemiş olabilir. Thermal runaway olarak adlandırılan hadisenin (batarya sıcaklığının aniden durdurulamaz şekilde artması) yaşandığı değerlendiriliyor.

Bu arada, Avustralya’da 6 ay önce devreye alınan 100 MW/129 MWh kapasiteli depolama tesisi, frekans yardımcı hizmet maliyetlerini yüzde 90 oranında azaltmış.


Qualcomm’a göre, elektrikli araçların kablosuz şarj edilmesine yönelik teknoloji önümüzdeki 2 yıllık süreçte ticari olarak kullanılabilir olacak.

EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz da şarj işinin en kolayı olduğu olduğunu söylemiş. Kolay, katılıyorum da sanırım acelemiz yok demeye getirmiş EPDK Başkanı. Zaten, dünyadaki araçların dönüşümü 1 günde gerçekleşmiyor da demiş.

22.03.2018

Benim için haftanın haberi 283 Nissan Leaf bataryalarının SoH ölçüm sonucu. Araştırdığım ama sağlıklı bir bilgi alamadığım konuyu netleştirmiş oldum; bataryaları 80-20 şarj/deşarj aralığında kullanmak lazımmış. Haber şu şekilde (bkz), 2011-2017 yılları arasında üretilen 283 adet Nissan Leaf’in bataryalarının State of Health (SoH) durumu 1382 kez ölçülmüş. Ölçüm OBD aygıyı ve Leaf Spy uygulamasıyla yapılmış. 14 sayfalık rapordan (bkz) haberin dikkat çektiği kısım şu: 30 kWh kapasiteli bataryalar şarj/deşarj döngüsünden daha çok etkilenirken, 24 kWh kapasiteli olanlar zamandan daha çok etkileniyor. Geçtiğimiz yıl, çatı tipi güneş enerjisi sistemiyle bataryayı entegre etsek, kullanılacak bataryayı yüzde kaç doldurup, yüzde kaça kadar deşarj etmemiz lazım sorusunun cevabını bir türlü alamamıştım (ama ben de hesaplamalarımı 80-20 üzerinden yapmıştım). Zira, batarya kimyasal bir şey ve hakikaten zor; ama haberde, 30 kWh kapasiteli bataryaların şarj/deşarj döngüsünden daha fazla etkilenmesiyle alakalı şu ifadeler kullanılmış: Nissan 2014 sonrası modellerinde %80’e kadar şarj limitini kaldırdı ve kullanıcılar araçları %100’e kadar şarj edebilir hale geldi, böyle olunca da bataryalar daha hızlı degrede olmaya başladı ve batarya en sağlıklı şekilde %80-20 aralığında kullanılıyor. Ayrıca, %100’e kadar şarj, 30 kWh kapasitelide daha fazla hücre olduğundan ısınma nedeniyle de bataryayı kötü etkileyen bir şey.

Güncelleme: Şuradaki içerik ilgilisince kesinlikle okunmalı ve Cüneyt Bey’in LinkedIn paylaşımı altındaki yorumlar okumaya değer.


IEA’ya göre (bkz), enerji sektörü kaynaklı CO2 emisyonu 2017’de %1.4 artarak 32.5 gigaton ile tarihi zirve yaptı. Bu artışın 3’te 2’si Asya ülkeleri kaynaklı. ABD’nin salınımı düşerken, AB geneli olarak bakıldığında emisyonların arttığı görülmektedir.

Global enerji talebi ise 2017’de %2.1 artış göstermiş.


Günlük 7 milyon varil petrol ticareti gerçekleştiren dünyanın en büyük traderı Vitol şirketinin Başkanı (eski CEO’su), OPEC’in arz kısıntısını 2019’da da sürdürmesi gerektiğini söyledi. OPEC de, arz kesintilerinin etkilerinin ölçüm yönteminin değiştirilmesi konusunda Pazartesi günü Viyana’da toplantı yaptı.


Başbakan Binali Yıldırım, gaz dağıtım şebekesinin 62 milyon vatandaşa hizmet verir hale geldiğini söyledi. Bu, nüfusun yüzde 77’sine karşılık geliyor. Birleşik Krallık’ta da hanelerin yüzde 80’i doğal gazla ısınıyor.

Bu arada, OECD ülkelerinde gazın elektrik üretim amaçlı kullanım oranı Çin’e kıyasla yüksek (bkz).


Tesla’nın Güney Avustralya’da tesis ettiği 100 MW/129MWh batarya sistemi o kadar hızlı imiş ki şebekeye verdiği enerjinin %30-40’ı bedavaya gidiyormuş. Yani, Australian Energy Market Operator tarafından belirlenen standartlar nedeniyle Tesla şebeke operatörüne 200 mili sn ile 6 saniye arasındaki enerji nedeniyle fatura kesemiyor.


İsrail’in 2007 yılında Suriye’deki The Cube kod isimli, Deir al-Zour’a yakın konumdaki 40’a 40 mt en ve boya sahip 20 mt yüksekliğindeki nükleer tesise düzenlediği bombalı saldırıyla alakalı detaylar açıklanmış. Uçaklar, bombaları bıraktıktan sonra Türkiye sınırından da geçerek İsrail’e geri dönmüş (video burada).

Haberi ilk gördüğümde bombalı saldırı olduğu aklıma gelmemişti doğrusu.


Elimize gelen hayvansal atık kaynaklı bir biyokütle tesisi projesi nedeniyle, 2017 ve 2018 yılları nihai YEKDEM listesi verilerinden hareketle işletmedeki (kısmi işletmedekiler hariç) hayvansal ve/veya bitkisel atık kullanan tesislerin üretimlerine baktım. 10 projeden 9’unun kapasite faktörü tıpatıp aynı %79.9, bize önerilen tesis de aynı şekildeydi 🙂

Söz konusu 10 projeden 2 tanesi 2015 yılı içerisinde işletmeye alındığı için, 2015 yılı toplam üretimlerini, orantı yaparak elde ettim, kalan 8’i 2015’in 12 ayında üretim yapmış. Sonuç olarak şunu gördüm, 10 projenin ortalamasına göre, bu projeler 2015 yılında, lisansa derç edilen üretimin sadece %41’ini fiili olarak üretmiş. bu oran 2016’da %51.7 olmuş.

Bu sonuca göre, hayvansal atık kaynaklı biyokütle tesisleri HES’lerden çok daha kötü durumda ve belli ki atık temininde belli bir standardı yakalayamıyorlar. Hele ki projelerin yatırım maliyetleri kontrol edilememişse, yatırımcıların çok pişman olduklarını varsayabiliriz; ama kağıt üzerinde ise her şey çok iyi olmalı ki, neredeyse standart şekilde %80 kapasite faktörü öngörülüyor.

Biyokütle
Grafiğin açıklaması:
– Proje adedi: 10
– Projelerin ortalama kapasitesi: 3.05 MWe
– Projelerin lisansa derç edilen üretimlerine esas kapasite faktörü ortalaması: %81
– 2015 yılı fiili üretimlerin ortalaması, lisansa derç edilen üretimlerin ortalamasının yüzde %41’ine karşılık geliyor (örneğin, 6.4 MW’lık bir projede öngörülen üretim 44.8 GWh iken, söz konusu proje 2015’te 14.68 GWh üretim yapmış).
– 2016 yılı fiili üretimlerin ortalaması ise, lisansa derç edilen üretimlerin ortalamasının yüzde %52’sine karşılık geliyor (örneğin, 6.4 MW’lık bir projede öngörülen üretim 44.8 GWh iken, söz konusu proje 2016’da 22.3 GWh üretim yapmış).

Uber, Arizona’da bisikletli bir kadına çarpmış ve maalesef kaza ölümle sonuçlanmıştı. Tempe Polisi, yürütülen soruşturma kapsamındaki ilk açıklamasında, “gözüken o ki, kazada Uber’in hatası yok” minvalinde bir açıklama yapmış. Sylvia Moir, bisikletli kadının aniden yola daldığını söylemiş. Araç kameralarla çevrili malum, görüntüler yayınlansa da kararı biz versek. Yalnız, araç otonom modda olsa da şoförsüz değilmiş. Şoför de işe yaramadığına göre, bence direk Level 5 otonom araçlara odaklanalım, şoför varlığını şart koşmaya falan gerek yok.

Güncelleme: Video yayınlanmış dün, ben görmemişim (YouTube)

Uber’in otonom aracının kazasında yukarıdaki açıklamalardan bambaşka bir video ile karşı karşıya kaldığımızı düşünüyorum. Her türlü donanıma sahip, gece görüş özellikli bir XC90, normalde reklamlara bakarsak otonom özellikli olmayan haliyle bile yaya görünce fren yapması gerekirken, kadına bodoslama dalıyor. Gece görüş sistemi de pasif halde mi nedir çok ilginç, kadın 2 şeritli yolun 3/4’lük kısmını tamamladığı halde sistem kadını farketmiyor. Hiç fren yapmadan üstelik. Çok yazık. Şoför koltuğuna oturtulan kişi de o kadar kilolu ki maalesef, reflekslerinin güçlü olmasını beklemek de saçma olurdu. İlginç.

#WorldWaterDay: 1993 yılında BM Genel Kurulu’nca bugün Dünya Su Günü olarak ilan edildi.

07.03.2018

Avustralya ile Doğu Timor (East Timor) arasında imzalanan ve 2 ülke arasındaki deniz sınırını yeniden belirleyen antlaşma, FT’deki habere göre, Timor denizindeki Greater Sunrise sahasındaki milyarlarca dolarlık gaz ve petrol rezervinin ortaya çıkartılmasını sağlayacak.

Woodside, ConocoPhillips, Royal Dutch Shell ve Osaka Gas şirketlerinin ticari haklarına sahip olduğu Greater Sunrise projesinin toplam rezerv değerinin 40 milyar USD olduğu tahmin ediliyor.

Anlaşmaya göre, Doğu Timor, gaz sahalarından elde edilecek gelirin, sahanın ortak girişim partnerleri tarafından nasıl geliştirildiğine de bağlı olarak, %70-80’ini alacak.


Türkiye elektrik piyasalarına ilişkin 2017 yılı özet verilerine dair EPİAŞ Raporundan bazı veriler şu şekilde:

  • 2017 yılının PTF aritmetik ortalaması 2016’ya göre %16.53 artışla 163.84 TL/MWh
  • Doğal gaz ve LNG yüzde 5 artışla toplam üretimin %37’sini, hidro ise %5 azalışla %20’sini karşıladı. Fiyat artışına doğrudan etki eden bir şey.
  • 2017 yılının en yüksek PTF değeri 11 Eylül Pazartesi günü saat 14.00’te
    967.15 TL/MWh çıktı.
  • Yıllık piyasa miktarının %67.7’sini İkili Anlaşmalar, %27.5’ini Gün Öncesi
    Piyasası, %4.5’ini Dengeleme Güç Piyasası, %0.4’ünü Gün İçi Piyasası oluşturdu.
  • En yüksek saatlik puant 47062 MWh ile 26 Temmuz Çarşamba günü saat
    15.00’te, en düşük ani puant ise 18336 MW ile 26 Haziran Pazartesi günü
    06.00’da gerçekleşti.

Contemporary Amperex Technology Ltd. (CATL), Avrupa’ya geliyor. Çin dışındaki ilk fabrikasını Avrupa’da kurmayı planlayan şirketin başkanı Zeng Yuqun, muhtemel 3 lokasyondan  birini seçmeye çok yakın olduklarını söyledi. Konuya yakın bir kaynağın aktardığına göre bu 3 lokasyon şunlar: Almanya, Polonya, Macaristan.

Şuradaki görselde ülke/bölge üretim kapasiteleri (planlanan ve işletmede) görülebilir.

Batarya demişken;

  • Hindistan’lı Mahindra & Mahindra LG Chem ile anlaştığını duyurdu.
  • Hyundai Ioniq Electric satışı 2017’de toplam 17321 adet olmuş. Ortalamada üretim kapasitesi 1500’den az gibi, ama 2000’den fazla üretim yaptığı aylar olduğunu da biliyoruz. Sadece 2018’in Şubat ayında 310 binden fazla araç satan Hyundai’nin 2017 yılı toplam araç satışı ise 4 milyona yakın.

Nissan elektrikli araç kullanıcıları, E.ON ile geliştirilen V2G iş birliği kapsamında araçlarını ücretsiz şarj edebilecek. Bakalım bu pilot çalışmalar nasıl şekillendirecek geleceği.


Singapur merkezli Broadcom’un Qualcomm’u satın alma teklifi için, ABD Hazinesi “ulusal güvenlik riski içeriyordedi ve çok detaylı bir araştırma önerdi. Moneygram’un Ant Financial tarafından satın alınması ABD tarafından engellenmişti.


NY eski belediye başkanı Mike Bloomberg, BM iklim değişikliği elçisi oldu ve 2019’da düzenlenecek UN Climate Summit için de yetkilendirildi.


Exxon, bugünkü fiyatlarla, kazancını (earnings) 2025’te 31 milyar USD’ye çıkartarak 2’ye katlamayı hedefliyor.


Yenilenebilir:

  • Engie ve Suez, Fransa’daki 100 çöp atık yerlerinde toplam 1 GW kapasiteli GES geliştirmek üzere iş birliğine gitti. İlk proje 12 MW gücünde Drambon tesisinde bu yıl içerisinde hayata geçirilecek.
  • Almanya şebeke düzenleyicisi BNetzA, 2018’in ikinci onshore rüzgar ihalesini duyurdu. Tavan fiyat 63€/MWh. İlk onshore ihalesinde toplam kurulu gücü 709 MW olan 83 projede ortalama fiyat 47.3 €/MWh olarak gerçekleşmişti.
  • Sunrun, 2017’nin son çeyreğinde konut çatılarına kurduğu 85 MW güçteki GES’le 50 MW kurulum gerçekleştiren Tesla’yı (eski adıya Solar City) geride bıraktı. Tesla, yönünü küçük güçlerden utility scale olarak adlandırılan büyük güçlere mi çevirdi (tek bir noktadaki kurulu güç arttıkça LCOE düştüğü için bunu ifade ettim), yoksa başka şeylerden ötürü mü kurulumu düştü bilemiyorum.

Avrupa Birliği, Çin’den gelen paslanmaz çelik borulara uygulanan anti-dumping vergilerini %48.3-71.9 aralığında uygulanmak üzere 5 yıl daha uzattı.

Komisyon, Fransa, İspanya ve İsveç’teki üreticilerin, Çin’in adil olmayan (unfair) düşük fiyatlı ürünlerine karşı süregelen bir risk altında olduklarına değinilmiş. ZeroHedge’de ifade edildiği üzere, ironik ki Trump da aynı şeyi söylüyor. Ama, Trump’ın hareketleri Avrupa Birliğini sinirlendiriyor. Fatih Oktay’ın ifadesiyle: “Artık dünyanın normal hali“.

#TarihteBugün

1876: Alexander Graham telefonun patentini aldı.

26.01.2018

IMF’den 3, University of California’dan da 1 ekonomist, fosil kaynaklı şirketlere (fossil fuel companies) doğrudan ve dolaylı yıllık sağlanan desteğin (subsidy) toplamda 2013 yılında 4.9 trilyon $, 2015’te de 5.3 trilyon $ olduğunu hesaplamış (post-tax yani vergi sonrası tahmini tutarı göstermekte olan bu tutarlar, global GDP’nin yüzde 6.5’ine karşılık geliyor). Bu çalışma 2017 Mart’ta yayınlanmış (Elsevier linki), ben de şuradaki yazı sayesinde okudum.

Ülkesel yoğunluğa bakıldığında Çin’in 1.8 trilyon$ ile ilk sırada, ABD’nin 0.6 ile ikinci sırada, Rusya’nın, Hindistan’ın ve AB’nin ayrı ayrı 0.3 ile üçüncü sırada Japonya’nın da 0.2 ile dördüncü sırada yer aldığını görülmekte.

2017’yle birlikte bu verilerin çok değiştiğini düşünüyorum; en basitinden, Fatih Birol’un da vurguladığı üzere Çin’in temiz enerji konusundaki yatırımları ülkeyi lider yapıyor.

Bu arada, subsidy kelimesi tanım olarak olarak WTO tarafından financial contribution olarak adlandırılıyor, farklı tanımlar da var ve bloğu okuyanlar bilir ama yine de yazayım, sadece doğrudan nakit destek anlamına gelmemektedir.


Zambia nükleer santral kuracak ve ülkenin Bilgi ve Yayıncılık Hizmetleri Bakanı, medya kuruluşlarına, halkın nükleer konusunda doğru bilgiye ulaşmasını amaçlayan programlar yapmalarını salık vermiş. Nasıl ama 🙂

Nükleer santrali Rus Rosatom şirketi kuracak.


Saudi Aramco VP’si Ahmed al-Khowaiter, yakıtın silindirlerde buji ile ateşlenmesine alternatif olabilecek ve benzinin dizel gibi sıkıştırılmasına dayalı radikal ileri motor teknolojilerine yatırım yapıyor. Şirket bunun için San Diego’daki Achates Power Inc. ile çalışıyor. Amaç, içten yanmalı motorların uzun süre hayatımızdan çıkmamasını sağlamak 🙂

Zaten kolay kolay çıkmayacak; ama Aramco’nun bu alanlara yatırım yapması not etmeye değer.


Nissan’ın 2018 model Leaf’inin resmi EPA test sonuçlarına göre (combined) menzil 243 km. 100 km’de 18.64 kWh elektrik enerjisi.


Gün geçmesin de ki herhangi bir düzenleyici kurumun başındaki birisi bitcoin hakkında olumsuz konuşmasın. Nijerya Merkez Bankası başkanı bitcoini veya genel olarak kripto paraları kumar olarak nitelendirmiş. Biraz ağır olacak diyeceğim, ama bir yönüyle doğru, zira çok volatil; ama bizim Bakan halen “bana göre saadet zinciri” noktasında, kendisinden ricam Çiftlik Bank ile uğraşması yönünde ve bu işi TCMB Başkanı Murat Bey’e bırakması, ne demişti Murat Bey: “istikrara katkı sağlayabilir.”, en aklı başında yorum 🙂

Bu arada, Rusya, resmi olarak kripto para regülasyonuna yönelik taslak metni yayımladı. Kripto paranın tanımı için, kullanılan ifade tam olarak şu: a type of a digital financial asset that is issued by a legal entity or an individual entrepreneur (hereinafter referred to as an issuer) in order to attract financing and is recorded in the registry of digital records.


Enel X ile alakalı Barış abiyle Twitter üzerinden yazışmamış oldu. Konuya esas yazıyı bugün tekrar okudum ve bu kapsamda öncelikle, Enel CEO’sunun 23/11/2017 tarihinde paylaştığım yatırımcı sunumundan hareketle şirketin 2020 hedeflerini tekrar paylaşayım (aşağıda)

  • 600 MW enerji depolama kapasitesi
  • 313 bin adet şarj istasyonu
  • 10.7 GW demand response kapasitesi
  • 47.9 milyon akıllı sayaç (+17.4 milyon ikinci nesil akıllı sayaç)

Enel X, Roma’da Enel’in genel merkezinden ayrı şekilde konumlandırılmış ve kendilerine “Google of energy” demişler ve Barış abinin dikkat çektiği bir diğer husus da “The business models are the same” ifadesi. Enel X’in 4 tane odak alanı var; i) e-mobility, ii) batarya hizmetleri, iii) işletmeler için danışmanlık, şebeke hizmetleri ve internet hizmetleri iv) akıllı ev.

Verili 4 odak konuyu, bu adamın “iş modeli” ifadesiyle birleştirirsek ve iş modeli ifadesi benim anladığım 9 building blocks olarak da adlandırılan business model canvas ise, gelir modellerinin ve value propositions’ın internet tabanlı olduğu netleşiyor. Bu da, downstream alanda gelir demek ki, teknolojinin getireceği kolaylık ve tasarruf vurgusu eldeki yegane kuvvet. Süslü püslü lafların arkasına bakarsak bence şunu görürüz; bu adamların elinde dağıtım şebekesi ile yenilenebilir enerji projeleri gibi varlıklar var, bunların etkilediği binalar var, insanlar var, yollar var, araçlar var vs… Dolayısıyla, şarj istasyonları, mikro şebeke, yenilenebilir santrallere entegre depolama sistemleri, şebekede depolama vs bunların gelir kaynakları olabilir. Yoksa, ifade ettikleri gibi müşterilere odaklanıp da müşteri başı ciddi bir para kazanmalarını beklemek mümkün değil gibi. Müşterilere sağlanan fayda sayesinde onlardan gelir edilmesinin ne kadar zor olduğunun göstermesi açısından somut bir örnek vereyim; in-home display denilince akla UK gelir ve ülkenin The Smart Meter Implementation Programı (SMIP) ile 2020 itibariyle her eve akıllı bir gaz ve elektrik sayacı ile in-home display kurulabilmesini amaçlanmış  (program kapsamında toplam 104 milyon parça ekipman kurulumu söz konusu). Programın amacı, enerji tüketimini %5-15 arasında düşürmek. Program 11 milyar £ bütçeye sahip, müşteri başı 200 £. Programın 5 yıllık reklam bütçesi 100 milyon pound. 2016 üçüncü çeyrek sonu itibariyle yapılan kurulum adedi elektrikte 2.35 milyon, gazda 1.69 milyon. Bu, hedefin %7’sine karşılık geliyor. 2020 itibariyle nihai hedefin yakalabilmesi için her gün 40 bin gaz ve elektrik sayacı kurulumu yapılması gerekiyormuş. Programın uygulanmasında karşılaşılan sorunları 3 farklı boyutta ele alan Vulnerability and resistance in the United Kingdom’s smart meter transition başlıklı makale okunabilir; ama görüleceği üzere işin içine tüketicinin bizzat kendisi girince bu iş çok zorlaşıyor. Bunlar mutlak şeyler değil elbette.

20.12.2017

IEEE, Ethically Aligned Design’ın ikinci taslağını yayınladı. Taslak, AI ve otonom sistemlerin etik sınırlar dâhilinde uygulanması yönelik öneriler içeriyor.


RWE spin-off Innogy’nin CEO’su Peter Terium, 2021’e kadar sözleşmesi olmasına rağmen, şirketin UK’deki perakende şirketi Npower’ın 3 yıl üst üste zarar yazması sonrası görevinden ayrıldı.

Enerji yatırımcısı olmak zor, yöneticisi olmak kolay.


Avrupa Adalet Divanı’na (Mahkemesi?) göre (bkz), Uber bir ulaştırma şirketi, teknoloji şirketi değil.


Dün itibariyle Avrupa’da (UK’de) üretime başlayan Nissan Leaf’in Portekiz’deki fiyatı 35500€ (teşvik ve indirimler öncesi).


Petrol ve gaz sektörüne yönelik yapay zeka teknolojisi (daha çok machine learning) geliştiren ve yatırımcıları arasında GE’nin ve Intel’in olduğu Maana’ya yatırım yapanlar arasına Çin’li yatırım bankası CICC de katılmış (Maana’nın diğer yatırımcıları Shell, Saudi Aramco, Chevron). Son turda 28 milyon daha yatırım alan Maana, bugüne kadar 68 milyon $ fon topladı.

Maana’nın kurucusu ve CEO’su Babur Özden, bir Türk.

Maana ismi da mana kelimesinden hareketle verilmiş olabilir. Öyleyse ilginç.

Diğer yatırım haberleri

  • EDF Renewable Energy ve Toyota Tsusho Corporation birlikte Vehicle 2 Grid (V2G) girişimi Nuvve şirketine series A yatırımı yaptı.
  • Solar tahminiyle alakalı 8 adet proje erken aşama AR-GE çalışmaları için ABD Department of Energy’den (DOE) 12 milyon $ hibe aldı.
  • Siemens LO3 Energy’ye yatırım yaptı. LO3 Energy, kendini transaktif enerji şirketi olarak tanımlayan blockchain teknolojisi kullanan bir şirket.

Etiyopya, kurulu güçleri toplamı 8 yıl içerisinde 1000 MW’e ulaşması beklenen 2 adet jeotermal projesinin inşası için 4 milyar USD’lik anlaşma imzaladı.


Statkraft off-shore rüzgar projelerinden çıkıyor. Şirket, Sheringham Shoal projesindeki hissesini sattğ*ını duyurduktan sonra, Dudgeon projesindeki %30’luk hissesini de sattığını açıkladı.

27.10.2017

Fransa, Europe’s Carbon Emissions Trading Scheme EU-ETS’nin CO2 fiyatı üzerinde bir etkiye sahip olmaması nedeniyle, fiyatların 25-30 €/ton seviyelerinde tutulması konusunda çağrıda bulundu. Ancak, Almanya’nın buna sıcak bakması olası değil; çünkü Fransa enerji üretiminde büyük oranda nükleerden istifade ederken, Almanya %40 oranda kömürden elektrik üretiyor ve Energy Brainpool tarafından yapılan bir araştırmaya göre, 1 ton CO2 fiyatı

  • 10 € altındayken elektrik üretiminde düşük karbon ekonomisine geçiş etkisi yaratmaz.
  • 10 €’ya eşitken, CCGT (Combined-Cycle Gas Turbines) taş kömür santralleriyle rekabet edebilir hale gelir.
  • 32 €’ya eşitken, CCGT linyit santralleriyle rekabet edebilir.
  • 50 €’ya eşitken, CCGT santrallerinin tamamı tüm kömür santrallerinden daha ucuza elektrik üretebilir.

Yukarıdaki değerlere esas grafik burada.

EU-ETS’nin Türkiye’de elektrik fiyatlarının geleceği bağlamında önemli olmayacağını değerlendiriyorum.


Enel, elektrikli araç şarj istasyonu üreticisi ve JuiceNet şarj istasyonu işletmecisi eMotorWerks’ü satın aldı.

Şirket bugüne kadar, Clipper Creek, AeroVironment and Volta Charging gibi şarj istasyonu işletmecilerine sağladığı ve doğrudan kendisinin kurduğu istasyonlarla toplam 25 bin adet sistem kurmuş.


Hyundai Ioniq Electric’in 2017 yılı üretim hacmi aylık bazda aşağıdaki şekilde gerçekleşmiş (bkz):

Hyundai IONIQ production figures in 2017

Buna göre, ilk 9 ayda toplam 11941 adet elektrikli model üretilmiş, aylık ortalama yaklaşık 1327’ye karşılık geliyor. Yani, 12 ayın sonunda toplam üretim 15921’e ulaşabilir. 2018 hedefi ise 48 bin adet (bkz). Öte yandan, Nissan Leaf 2018 2 ay içerisinde 9 bin adet sipariş almış (beklentilerin üzerinde ve Tesla’nın ön siparişleri gibi değil, gerçek, bağlayıcı siparişler).

Türkiye’de de satışa sunulan HEV üretimiyse 2017 ilk 9 ayda 34176 ve yıl sonuna kadar 45568 olabilir.

Elektrikli araç satış tahmini yapmak yumurta tavuk problemini beraberinde getiriyor; ancak Türkiye’ye gelecek elektrikli araç Hyundai Ioniq ve Nissan Leaf olabileceğinden (BMW i3’ü 200 bin liraya yakın fiyatından ötürü dikkate almıyorum), sadece bu üretim şartlarında bile (ülkemizdeki şarj istasyonu eksikliğini dikkate almıyorum) ülkemizde yılda 100-200 adet bile elektrikli araç satmak zor iş gibi. Geleneksel yöntem buna izin vermez. Yenilikçi yöntemler şart.


VW, 2020’ye kadar yapısal değişikliklere odaklanıp, 2025 itibariyle e-mobility alanında dünya lideri olmayı hedefliyor (haber). VW’nin e-Mobility Vehicle Series yöneticisi Christian Senger’in We are redefinin mobility başlıklı sunumundan çıktılar şu şekilde:

  • VW 2025’te 80 yeni EV modelini piyasaya sürecek, bunun 50’si bataryalı elektrikli olacak.
  • Bugün itibariyle 410 Wh/l olan batarya yoğunluğunun 2020’de 700’e ulaşması, 2025’lerde geliştirilmiş anot ve katot sayesinde yoğunluğun 800’e ulaşması ve piyasaya all solid state bataryaların sürülmesi bekleniyor.
  • 2020’de batarya paketi fiyatı 100 €/kWh değerinin altına düşmesi bekleniyor.

Bu arada;

  • Deutsche See tarafından VW aleyhine emisyon skandalıyla alakalı açılan bir dava ilgili Alman mahkemesi tarafından  reddedildi.
  • Emisyon skandalına konu araçların düzeltilmesinde BMW ve Daimler ile kartel oluşturulup oluşturulmadığı konusunda VW CEO’su, kartel kanununa uygun hareket ettiklerini ve herhangi bir fiyat sabitlemeden haberdar olmadığını söyledi.

İlavaten, Nissan Vice President, 2025 gibi elektrikli araç almakla dizel/benzin yakıtlı aracın yaklaşık aynı maliyete satın alınabileceğini söyledi. Fiyatlar aynı iken ve 2025 itibariyle bataryaların sağlayacağı menziller ve şarj istasyonu adetleri artmış olacakken dizel/benzin yakıtlı araç almak anlamsızlaşacak gibi gözükse de, dünyanın bu konuda homojen olmasını beklemek aşırı abartı olacaktır.


VW bu şekilde yapısal bir dönüşüme hazırlanırken, Toyota’nın da esasen benzer bir dönüşüme gireceğinin sinyallerini alıyoruz. Zira, uzun yıllardır hidrojen yakıt piline odaklanması nedeniyle elektrikli araç konusunda geri kalan Toyota başkanı, hidrojenden vazgeçilmeyeceğini beyan ederek, hidrojen yakıt pilli araçlarla elektrikli araçların birbirinin rakibi olmadığını söyledi ve Mirai’nin baş mühendisi Yoshikazu Tanaka, Musk’ın hidrojen yakıt hücresi araçlar konusunda haklı olduğunu, aracı şarj etmenin daha mantıklı olduğunu söyledi.

Solid state batarya konusunda odaklanan Toyota elektrikli aracı en erken 2020 gibi piyasa sürmeyi hedefliyor ve burada da, gelecekteki batarya teknolojilerinin kapasitelerine yönelik ilginç veriler var.


ABD’liler ciddi anlamda pick-up meraklısı. Ford’un bu seneki F-Series pick-up ciro beklentisi 41 milyar $ (bkz) (tanesi 45500 $’dan 900 bin adet satış üzerinden). Bu, Nike, Facebook, Coca-Cola gibi şirketlerin cirosundan fazla.


Artan petrol fiyatlarından Avrupa’lı petrol devleri çok ciddi faydalanıyor. Örneğin Total, 2017 Ç3’te, geçen yılın aynı dönemine göre %29 artışla 2.7 milyar net kâr yazmış ve bu artışta, geçen yılın aynı dönemine göre%14’e yüksek seyreden Brent petrol fiyatıyla %6 civarında artan üretimin etkisiyle arama ve üretim bölümünün %84’lük kâr artışı sağlamasının etkisi büyük. Bu arada, Total, Engie’nin LNG birimiyle ilgileniyor.

Exxon’un Ç3 net geliri de, artan gaz ve petrol fiyatları sayesinde beklentilerin üzerinde gerçekleşerek 3.97 milyar $ geldi. Chevron net geliri de, beklentilerin altında kalsa da, üretimdeki azalmaya rağmen 1.95 milyar $ geldi (geçen yıl 1.28 idi).

30 Kasım’daki OPEC toplantısı yaklaşırken, Putin ve Arabistan Veliahtının demeçleri petrol kısıntısının 2018 Mart’tan sonra da yıl sonuna kadar uzatılacağı yönünde kanaatleri pekiştirmekte.


Saudi Aramco’nun iştiraki olan Aramco Overseas Company B.V. (AOC), Gunvor’un Maasvlakte Olie Terminal’inden (MOT) hisse satın aldı.


İran Petrol Bakan Yardımcısı, İran’ın 2018’de 20 milyar $’ı aşkın enerji anlaşması yapmayı beklediğini söyledi.

Petrol fiyatlarının düşmeyeceğine ve/veya Trump’ın İran konusundaki atarlı giderli tavırlarına rağmen İran’ın uluslar arası enerji şirketleri için cazibesini koruyacağına mı işaret acaba?


47 ülkeden 50 milyon kullanıcının verilerinden hareketle hazırlanan Moovit Global Toplu Taşıma Raporu sonuçlarını aşağıda veriyorum (bkz) (English version); ama bu raporun özel otomobil kullanımı için olanına da ihtiyaç var. Elektrikli araç şarj istasyonu planlaması için çok önemli.

  • İstanbul ortalama 12 km yolculuk mesafesi ile hafta içi günlerde en uzun mesafe yol katedilen metropol & yolculukların %35’i 12 km’den daha uzun sürüyor.
  • Ortalama 91 dk ile Avrupa’da en uzun zamanı yolda geçirenler İstanbullular
  • 19 dk ortalama durakta bekleme süresi ile, Roma ve Los Angeles’dan sonra, en fazla durakta bekleyen İstanbul. Durakta en az bekleyenler ise ortalama 10 dk ile Barselona ve Berlin sakinleri.
  • İstanbul’da toplu taşıma kullananların %26’sı, Paris’te %32’si en az 2 aktarma yapıyor.
  • Avrupa’da, günlük yolculukları sırasında Berlinliler en az, İstanbullular ortalama 940 metre ile en çok yürüyor.

Güzel bir yazı: aşırı vaatler ve bunların gerçekleşmesinde yaşanan gecikmeler arasında kirlenen Tesla.

Apple kurucularından Wozniak da Tesla’nın insanları otopilot konusunda aldattığına ilişkin demeç vermiş CNBC’ye. Tesla, vaatte bulunmaya devam ederken Ford CEO’su, otonom araları önümüzdeki sene test edeceklerini söyledi.


2017 yılının enerji projeleri: Power Engineering ve Renewable Energy World tarafından belirlenen finalistler burada.


#TarihteBugün: New York metrosu açıldı 27 Ekim 1904’te açıldı (dünyanın ilk metrosu ise 1863’te Londra’da açılmıştı, Londra’dan sonra ise 1875’te Karaköy-Beyoğlu metrosu hizmete açılmıştı).

#GününFotoğrafı: Bitcoin plakalı Tesla (bkz)

Tesla Bitcoin

11.09.2017

#TarihteBugün (iki gün öncesi): 09 Eylül 1966’da Başkan Lyndon Johnson Ulusal Trafik ve Motorlu Taşıtlar Güvenlik Yasa’sını (National Traffic and Motor Vehicle Safety Act) onayladı.


10-11 Eylül tarihlerinde Kazakistan başkenti Astana’da düzenlenen İslam İşbirliği Teşkilatı’nın (İİT) Birinci Bilim ve Teknoloji Zirvesi’nde kabul edilen 26 maddelik Astana Deklarasyonu burada (English) (madde 12 ve devamı okunabilir).


Hürriyet Gazetesi’nde 08 Eylül’de IEA Başkanı Dr. Fatih Birol röportajı yayınlanmış. Kendisi IEA’nın siyaset geçmişi olmayan ilk başkanıymış. O’nun döneminde Çin, Hindistan, Endonezya, Meksika, Singapur ve Fas da ajansa üye olmuş ve böylelikle, ajanstaki ülkelerin dünya enerji tüketimindeki payı %50’nin altındayken bu oran şimdi %70’i geçmiş.

Türkiye’nin YEKA ihalelerine değinen Sn. Birol, LNG terminallerin zamanlamasını iyi bulmuş.

Kalbinde hep Türkiye ve GS olduğunu söyleyen Birol ile WEC Dünya Enerji Kongresi’nde diyalog şansım olmuştu ve bana da sorduğu ilk soru “hangi takımlısın” olmuştu 🙂


Fortune 1000 şirketlerinin son 3 yıl içerisindeki birleşme devralma işlemlerini kapsayan PwC survey 2017’ye göre, firmaların dönüştürücü olarak adlandırdıkları (Transformational) birleşme/satın alma işlemlerinin oranı 2010’da %29, 2013’te %44 iken, 2016’da %54 çıkmış. Sonuçlar bence, firmaların dönüşmeye çalıştığının en büyük göstergesi. Zaten, Transformational—Deals tanımı da şu şekilde: “deals that involve acquiring new markets, channels, products, or operations in a way that is transformative to the fully integrated organization.


Araç sahiplik oranı %10’un altında seyreden Çin, yeni araç alımlarının elektrikli olması konusunda politikalar geliştirmeye devam ediyor. 2018 için %8’lik kota getiren Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakan Yardımcısı Xin Guobin, Çin’in benzinli/dizel araçların satışının yasaklanması konusunda çalıştığını söyledi.

Bu açıklamayla birlikte, Çin’in en büyük elektrikli araç üreticisi BYD hisseleri %7.2, bir diğer araç üreticisi BAIC %2.9 ve batarya imalatçısı Guoxuan High-Tech %5.3 değer kazandı.


2016 yılında 49 bin Leaf model elektrikli araç satışı gerçekleştiren Nissan, 2018 modeliyle satışı 3’e katlamayı hedefliyor (2016’da Tesla Model S’den 2000 adet az satış yapmış).


Hitachi Ltd. and Marubeni Corp, iki Japon şirket, ülkedeki Ene-Farm projesi kapsamında evlere kurulan hidrojen yakıt hücrelerine LPG gaz silindirlerinin teslimatıyla alakalı işbirliğine giderek bizdeki tüp araçları gibi bir sistemle teslim edilmesini sağlayacak. Ene-Farm projesi kapsamında 2017 Nisan ayı sonu itibariyle hidrojen yakıt hücresi kurulum adedi burada (2015’te 40 bin, 2016’da 50 bine yakın, 2017 ilk 4 ayda 12 bin kadar olmak üzere toplamda 200 bini aşkın). 27 milyon hane boru hattıyla gaz erişime sahipken, 24 milyon LGP gaz silindirlerine güveniyor.

Güneşten elektrolizle hidrojen eldesi, bunun depolanması ve 20 kg’lık kartuşlarla taşınmasıyla alakalı da pilot proje yürütülmekte, bu kapsamda 2019’a kadar 3 adet konuta ve 2 işyerine sistemin kurulması hedefleniyor. Proje Çevre Bakanlığı’nca da fonlanmaktadır.