16.08.2018

Hız Öldürür! Bu ifade, Emniyet’in, özellikle bayram öncelerinde otoyollardaki köprülere astığı standart bir şey. Üniversiteden mezuniyetimden bu yana elektrik enerjisi sektöründeyim ve anladığım bir şey varsa o da, hızın bizatihi kendisinin yavaşlattığı. Bunu yazma nedenime, ahir ömrüm yeterse ve motivasyonumu toplarsam anılarımda yer vereceğim 🙂

Neyse, iş ve konum (İstanbul’dan Ankara’ya) değişikliği nedeniyle uzun süredir bir şey paylaşamıyorum; ama gündem o kadar yoğun ki, Bayram öncesi rahatlıktan istifade bir şeyler yazayım istedim.

Petrol, dün 65’in altına geriledi, şu anda 65 civarlarında seyrediyor (bkz). Sanki 60’ın altına düşecek gibi. Bu vesileyle, tam bayram yolculuğu başlayacakken akaryakıt ürünlerine gelen ÖTV zammının hayırlı olmasını diliyorum 🙂

Elsevier, Visegrad ülkeleri (V4) olarak adlandırılan Çekya, Macaristan, Polonya ve Slovakya özelinde, ancak AB, Ukrayna, ABD, Türkiye, Fransa, Almanya gibi harici etken olabilecek ülkeleri de kapsayacak şekilde, enerji ithalatı, nakli, dağıtımı ve tüketimi konularının ekonomik ve politik çerçevede hesaba katılacağı bölgesel enerji politikası resmedilmesini amaçlayan bir paper için başvuru bekliyor (Elsevier).

Çin’li Ganfeng, dünyanın en büyük lithum üreticilerinden Şili’li SQM’in Arjantin’deki Cauchari-Olaroz projesindeki yüzde 50 payını 87.5 milyon USD’ye aldı (Reuters). Anlaşma kapsamında, projenin satış hedeflerinin yakalanması durumunda Ganfeng, SQM’e 50 milyon USD daha ödeyecek. Öte yandan, projenin diğer ortağı olan Kanalı Lithium Americas Corp (LAC) projenin yüzde 62.5’in sahip ve Ganfeng, LAC’ye 100 milyon USD borç verecek (ilk yatırım maliyeti kapsamında).

Türkiye’den çıkmaya hazırlanan RWE, E.ON’un Innogy’deki payını satın alma yolunda ilerliyor, 2 enerji şirketi arasındaki ilk anlaşma Mart ayında imzalanmıştı (cnbc).

Almanya yıllık 170 milyon ton linyit çıkartıyor, linyit doğrudan 20 bin,  taş kömürü de 12 bin kişi istihdam ediyor. Dolaylı istihdamlar da cabası. Kömür, Almanya elektriğinin 2017’de ⅓’ünden fazlasını üretti. Bu sene başında kurulan task force nasıl bir karar alacak bekleniyor (FT).

Elektrikli araçların menzilleri (PushEVs). Çok beğendiğim Ioniq en kötü 199, en iyi 224 km menzil yapmış.

20.12.2017

IEEE, Ethically Aligned Design’ın ikinci taslağını yayınladı. Taslak, AI ve otonom sistemlerin etik sınırlar dâhilinde uygulanması yönelik öneriler içeriyor.


RWE spin-off Innogy’nin CEO’su Peter Terium, 2021’e kadar sözleşmesi olmasına rağmen, şirketin UK’deki perakende şirketi Npower’ın 3 yıl üst üste zarar yazması sonrası görevinden ayrıldı.

Enerji yatırımcısı olmak zor, yöneticisi olmak kolay.


Avrupa Adalet Divanı’na (Mahkemesi?) göre (bkz), Uber bir ulaştırma şirketi, teknoloji şirketi değil.


Dün itibariyle Avrupa’da (UK’de) üretime başlayan Nissan Leaf’in Portekiz’deki fiyatı 35500€ (teşvik ve indirimler öncesi).


Petrol ve gaz sektörüne yönelik yapay zeka teknolojisi (daha çok machine learning) geliştiren ve yatırımcıları arasında GE’nin ve Intel’in olduğu Maana’ya yatırım yapanlar arasına Çin’li yatırım bankası CICC de katılmış (Maana’nın diğer yatırımcıları Shell, Saudi Aramco, Chevron). Son turda 28 milyon daha yatırım alan Maana, bugüne kadar 68 milyon $ fon topladı.

Maana’nın kurucusu ve CEO’su Babur Özden, bir Türk.

Maana ismi da mana kelimesinden hareketle verilmiş olabilir. Öyleyse ilginç.

Diğer yatırım haberleri

  • EDF Renewable Energy ve Toyota Tsusho Corporation birlikte Vehicle 2 Grid (V2G) girişimi Nuvve şirketine series A yatırımı yaptı.
  • Solar tahminiyle alakalı 8 adet proje erken aşama AR-GE çalışmaları için ABD Department of Energy’den (DOE) 12 milyon $ hibe aldı.
  • Siemens LO3 Energy’ye yatırım yaptı. LO3 Energy, kendini transaktif enerji şirketi olarak tanımlayan blockchain teknolojisi kullanan bir şirket.

Etiyopya, kurulu güçleri toplamı 8 yıl içerisinde 1000 MW’e ulaşması beklenen 2 adet jeotermal projesinin inşası için 4 milyar USD’lik anlaşma imzaladı.


Statkraft off-shore rüzgar projelerinden çıkıyor. Şirket, Sheringham Shoal projesindeki hissesini sattğ*ını duyurduktan sonra, Dudgeon projesindeki %30’luk hissesini de sattığını açıkladı.

06.12.2017

Innogy’nin carpass’ında IOTA teknolojisi kullanılıyormuş. 28 Kasım tarihli Reuters haberinde de IOTA’nın Cisco, Volkswagen, Huawei ve Samsung ile iş birliği yaptığına değinilmiş. Bugünlerdeki x5 yükselişini bunlar açıklıyor. IOTA ile alakalı Şant Manukyan tarafından yazılan şuradaki yazıyı meraklıları okuyabilir.

IOTA Almanya çıkışlı, merkezi Berlin’de.


BMW i3’ün reklamı “sıfır emisyon” söyleminin gerçeği yansıtmadığı gerekçesiyle yasaklandı.


Bir dönemin popüleri bio-fuel yakıtlara yatırım yapanlar İngiltere’de de zor durumda. Piyasaya çok gaddar. Hükümetler de verdikleri sözleri tutmayınca kaçınılmaz sona yakalanıyor yatırımcılar.


TSKB’nin Otomotiv Sektörü Raporu’ndan 2 veri paylaşıyorum: ilki, araç parkı yaş ortalaması. Avrupa’da araç parkının yaş ortalaması 7 ila 10 arasında değişirken bu oran Türkiye’de 12.4 seviyesinde. Trafikteki toplam araç sayısının %21’ini oluşturan 3.2 milyon araç ise 20 yaşından büyüktür.

İkincisi ise, ülkelere göre 1000 kişiye düşen araç sayısı. 2014 yılı verileri aşağıdaki grafikte görüldüğü gibidir. Çin’in ve Hindistan’ın durumu elektrikli araçlar bağlamında çok önemli bence.

Ülkelere Göre 1000 Kişiye Düşen Araç Sayısı 2014 yılı

1994-2015 Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerde Otomobil Sahiplik Oranı ve Kişi Başı Milli Gelir

1994-2015 Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerde Otomobil Sahiplik Oranı ve Kişi Başı Milli Gelir


Sabancı Holding iştiraklerinden Kordsa 100 milyon dolara Fabric Development Inc. (FDI) ve Textile Products Inc. (TPI) şirketlerini satın alıyor.


Norveç’in 24. kez düzenlediği petrol ve gaz arama bloklarından hisse satışına 11 şirket başvurdu, 2015’te 26 imiş.

Statoil de, varil başına maliyetin 35$ altına düşmesiyle, arktik denizindeki Johan Castberg projesine petrol sondajına devam etme kararı aldı.


Arabistan, tutukladığı prens ve iş adamlarının mal varlıklarını kalkınma projelerine harcayacakmış. Yeni bir kaynak yaratma metodu.


Son niyetine; sanal paralar enerji verimliliğinin azalttığı kullanımı ofsetleyecekler vallahi. Belki de ofsetlediler, bilemiyorum.

20.10.2017

Ford conducted a study of its U.S. and Canadian employees and determined that they would be “choosing to purchase or lease electric vehicles if workplace charging is widely available” (bkz).

Sonuç olarak, Ford, ABD çalışma ofislerindeki şarj istasyonu adedinin 1 yıl içerisinde ikiye katlanmasına ve 2 yıl içerisinde de üçe katlanmasına (600’e ulaşacak) karar verdi.

Elektrikli arabalar böyle yaygınlaşacak zaten. Hele Türkiye’de çok az insan evine şarj istasyonu kurabilir. Kamuya açık hiç hızlı şarj istasyonu olmadığı da düşünüldüğünde ülkemiz için de tek yol bu.

Neyse, 2014 Ocak – 2017 Eylül arasında yapılan çalışmanın sonuçları şu şekilde:

  • Şarj için tercih edilen saatler 8-11 am, 3 pm.
  • 2014 Eylül’den bu yana, Ford çalışanları 165 bin seferden fazla araç şarj etti.
  • 2017 Ağustos başına kadar, Ford şarj istasyonları yaklaşık 2 milyon mil elektrikli sürüş sağladı.

Rosneft, IKBY krizi sürerken bölgesel yönetimin ana petrol boru hattının işletmesinde %60 ortaklık aldı. Mevcut işletmeci Kar Group payı %40’a düştü. Reuters’teki haberde, Rosneft’in IKBY sınırlarındaki 5 petrol bloğuna 400 milyon $ yatırım yapmayı kabul ettiği ve daha öncesinde de Erbil Yönetimine petrol satışı karşılığında 1.2 milyar $ borç verdiği belirtilmiş.

Bu arada, Dünya Bankası, Rusya ekonomisinin durgunluktan çıktığını, bu yıl ve 2018’de %1.7, 2019’da ise %1.8 büyüyeceğini söyledi.


IEA’ya göre, OPEC üyesi olmayan ülkelerin petrol üretimindeki artış, petrol talebi artışına rağmen fiyatları 2018 yılında baskılayacak. Bu arada, OPEC Genel Sekreteri Barkindo akıllı birine benziyor, piyasaya bir şey dikte edemeyeceğini biliyor ve yönlendirmeye çalışıyor.

OPEC ve Rusya petrol kesintisi 2018 sonuna kadar uzayacak gibi (bkz).

Dünyanın en büyük petrol borsacıları, petrolün 1 yıl içerisinde 60 $ üzerine çıkabileceğini ya da yeni bir shale dalgasının fiyatları 45 $ altına çekebileceğini söylemiş (bu, tıpkı, bilardo topu için deliğe ya girer ya girmez demeye benzemiş).

Bu arada, Wood Mackenzie’ye göre, petrol talebi tahmin edilenden daha önce, elektrikli arabaların yaygınlaşmasına bağlı olarak 2035’lerde zirve yapacak.


Hollanda, otoyollardaki ses kesici bariyerleri bifacial güneş hücreli olanlarla değiştiriyor. 2014’te test amacıyla kurulan bariyerlerin bekleneni karşılaması sonrası 2018’den itibaren yeni solar ses bariyerleri kurulacak. Ülkede 1250 km mesafede ses kesici bariyer bulunuyor.


Limpopo Üniversitesi ve Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, Mpumalanga’da bir manganez zenginleştirme tesisi kurdu (Mpumalanga, Güney Afrika Cumhuriyeti’nin kuzeydoğusunda bulunmaktadır). Araştırma amacıyla yaklaşık 2.2 milyon $’a kurulan tesisin nihai amacı ticari olarak faaliyet göstermek. Tesisin yıllık 10 bin ton kapasiteye ulaştığında 1600 kişilik istihdam ve 22 milyon $’lık ciro yaratması bekleniyor.

Güney Afrika, dünyanın yüksek manganez cevheri rezervlerinin% 80’ine sahiptir.


Almanya’da, toplam kurulu gücü 222 MW olan 750 kW-10 MW arası güçlerdeki 20 güneş projesi ihale edildi. Ortalama fiyat €0.0491/kWh, en düşük ve en yüksek gerçekleşme de sırayla €0.0429/kWh ve €0.0506/kWh oldu.


Dünyanın yüzer ilk rüzgar çiftliği projesi İskoçya’da işletmeye alındı. Hywind isimli proje Statoil ve Masdar Abu Dhabi Future Energy Co tarafından kuruldu. 30 MW gücündeki projeyi oluşturan 5 adet türbin, 25 km alanda gezebilecek. Peterhead sahilinde kurulan projenin maliyeti 200 milyon £.

Proje, entegre edilen Statoil’in Batwind lithium bataryaları sayesinde 1 MWh enerji depolayabilecek.

Statoil, projenin elektrik üretim maliyetini 2030 itibariyle 40-60 €/MWh aralığına düşürmeyi hedefliyormuş.


RWE spin-off Innogy, özel şarj istasyonu sahiplerinin bu altyapısı paylaşmasını sağlayan eMarketplace adlı platform oluşturdu. Bu, şarj altyapısının yaygınlığı doğrultusunda önemli bir adım.


Fransız Engie, Afrika’daki etkinliğini artırmak için Fenix isimli şirketi satın aldı ve 1.5 milyar €’luk yatırım planlıyor.

Piyasa değeri bakımından Avrupa’nın en büyük utility’si konumunda bulunan Enel SpA da yatırım yapmak için depolama üzerine çalışan girişimler arıyor.


NorthVolt isimli şirket Avrupa’da kurmayı planladığı giga lithium fabrikası İsveç’i tercih ettiğini ve bunun sebeplerini açıklamış. Hedefler şu şekildeydi: fabrikan 2020’de üretime geçecek, 2023’de 32 GWh kapasiteye ulaşarak, fiyat 100 $/kWh seviyelerine çekilecek.

Şirkete ABB’nin ilk fazda 10 milyon € fon sağlayacağı haberlere düşmüştü.


Avustralya’da kurulacak 160 milyon $’lık hibrit proje; 43.2 MW rüzgar, 15 MW tek yönlü tracking güneş ve 4 MWh kapasiteli li-on batarya. Rüzgar türbinleri her biri 3.6 MW kapasiteli 12 adet Vestas V136 (hub 132 mt), piller de Tesla.

Projenin 2018 sonunda tam kapasite işletmeye alınması bekleniyor.


LG, Polonya’da kurulumu devam eden li-on batarya fabrikasının 2015’te 50 bin olarak duyurulan kapasitesini 100 bin araca (6 GWh/yıl) çıkartmış. LG Chem’in fabrikaya yapacağı yatırım toplam 1.63 milyar $.


UK’de, 2017 Eylül’de 163 bin kişi Big Six olarak adlandırılan elektrik/gaz tedarikçilerinden küçük tedarikçilere geçti. Bu bir rekor ve Ofgem iyiye işaret olarak görüyor elbette 🙂 Tüketicilerin fiyat hassasiyeti çok yüksek, nitekim en çok tüketici kaybını yaşayan British Gas, 3.1 milyon müşteriyi kapsayacak şekilde elektrik tarifeleri 2018’den itibaren %12.5 yükseltmeye karar vermişti.

Bu arada, Npower, tüketicilerin 1600£’a kadar borçlanmasına izin veriyor (yani, şirketin tahakkuk edip de tahsil etmediği tutar 1600£ mertebelerine ulaşabiliyor). Mevzuatta buna yönelik bir limitin tariflenmediği belirtilen haberde, 2016 yılında sektör ortalaması gaz için 622£ ve elektrik için de 628£ olarak verilmiş (2015’e kıyasla %7 artış).


UK’deki toplam elektrikli araç sayısı 115 bini geçti ve Shell ilk şarj istasyonunu açtı.


Avrupa, uluslar arası uçuşları EU Emission Trading System’den 2024’e kadar muaf tutacak. Havacılık sektörünün toplam CO2 emisyonundaki payı AB’de %3.


ABD’li teknoloji devlerinin yenilenebilir enerji rekabeti; Google 1.85 GW, Amazon 1.2 GW, Apple 699 MW… (haber).


TAEK, Akkuyu NGS inşaatı kapsamında Rosatom’a sınırlı izin verdi ve tam inşaat izninin ise 2018’in ilk yarısında verilmesi bekleniyor.

Sınırlı çalışma izni kapsamında, nükleer adanın güvenliği için önem arz eden bina ve yapılar hariç, nükleer santralin geriye kalan bütün kısımlarında yapı ve montaj çalışmalarının yapılması öngörülüyor.


Doğu Akdeniz bölgesindeki FSRU projeleri (bkz)

  • Türkiye : 145 bin m3 + 263 bin m3 (2017 Kasım’da devreye girecek)
  • Ürdün : 160 bin m3 kapasiteli.
  • İsrail : 136 bin m3 kapasiteli
  • Lübnan : 3 ihale düzenlenecek
  • Mısır : 170 bin m3 x 2
  • Kıbrıs : 2020’de devreye girmesi planlanıyor
  • Yunanistan : 150 bin m3 + 170 bin m3 (2019 sonunda devreye girecek)

Whirlpool ve GE, Samsung ile LG üretimi konut tipi büyük çamaşır makinelerine %50 gümrük vergisi konulmasını önermiş. İşin ironik tarafı ise, Whirlpool ile GE’nin elektrikli ev aletleri kısmının geçen yıl Çin’li Haier  Group tarafından satın alınmış olması, yani bir Çin’linin gümrük tarifeleri ve/veya kota uygulaması yoluna gidilmesini önermesi.


Geçtiğimiz haftalarda, otomotiv ve uzay sanayine çelik tedarik eden Japon Kobe Steel, ürünlerinin kalitesi hakkındaki verilerin sahte olduğunu itiraf etmişti ve Japon otomotiv üreticiler (Nissan dahil), Kobe Steel’den temin edilen alüminyum parçalara kefil olduklarını söylemişlerdi. Ancak, başkasının malına kefil olan Nissan’ın 20 yıldır Ulaştırma Bakanlığı’nın kontrol prosedürlerine uygun hareket etmediği ortaya çıktı ve Nissan Japonya’daki tüm fabrikalardaki üretime ara verdi.

Ahlaklı bildiğimiz Japonlar dökülmeye devam ediyor. Kimse bana Japonlar ahlaklı demesin.


Avrupa’da dizel araç satışları 2017’nin ilk 5 ayında, 2016’nın aynı dönemine göre %5 düşük (grafik, haber).

EV Obsession

  • EnBW, ABB’den 68’i bu yıl içerisinde teslim edilmek üzere toplam 117 adet şarj istasyonu sipariş etti (2017/09). İstasyonlar Tank&Rast’ın alanlarına kurulacak (Tank&Rast 350 adet benzin istasyonu ile 390 servis alanı işletiyor). Daha önce (2017 Temmuz’da) otoban güzergahlarına 1000 tane istasyon kuracağını duyurmuştu EnBW.
  • Engie, bugüne kadar 20 ülkede 40 binden fazla istasyon kurulumu gerçekleştirmiş olan EVBOX’ı satın aldı (2017/03). Ayrıca, batarya depolama çözümleri geliştiren Green Charge Networks’ün %80’ini satın aldı (2016/05).
  • RWE’nin bölünmesiyle kurulan Innogy şarj istasyonları kuruyor. RWE Almanya’da 100. elektrikli araç şarj istasyonunu 2017 Nisan’da devreye aldı. RWE’nin şarj istasyonların en farklı özelliği, ödeme ve şarj verilerinin yönetilmesinde ethereum esaslı blockchain teknolojisini kullanıyor olması. Innogy’nin (RWE) bu konudaki partneri Share&Charge. RWE, ayrıca slock.it ile yaptığı iş birliğiyle de şarj istasyonlarının otomatize şekilde işlemesine yönelik çalışmalar yürütüyor.
  • E.ON’un 350 kW ultra hızlı elektrikli (20 dk içerisinde 400 km menzil) araç şarj istasyonları serisinin ilki 2017 sonuna doğru devreye girecek (2017’nin başında iki şirke iş birliğine gitmişti). E.ON, Danimarka merkezli Clever ile işbirliği yapıyor (Clever Danimarka’lı utility’lerin kurduğu bir şirket ve EV-BOX gibi donanım yapmıyor). E.ON, sadece 1200 standart, 39 da hızlı şarj istasyonu işletiyor (2017 Şubat itibariyle).
  • Enel, enerji depolama şirketi Demand Energy’yi satın almıştı (2017/01).
  • Danimarkalı elektrik şirketlerince ElaadNL diye bir koalisyon oluşturuldu ve bu koalisyonun Renault ile 2016’da imzaladıkları anlaşmanın ilk fazıyla, Utrecht bölgesine 1000 adet güneş panelli (10 bin panel) akıllı şarj istasyonu kurulacak. İkinci fazda, vehicle2grid modeli geliştirilecek.
  • BP’nin İngiltere’de 3100’e yakın benzin istasyonu var ve CEO Bub Dudley, şarj istasyonu konusunda araç üreticileriyle görüşme halinde olduklarını söyledi.
  • Dünyada toplam 25 binden fazla benzin istasyonu olan Shell, perakende gelirlerinin %20’sinin içten yanmalı motor harici araçlardan gelmesini planlıyor.

Elektrik şirketlerinin şarj istasyonları konusundaki aksiyonlarına değinmişken, Çin’li China Southern Power Grid Co. and China Yangtze Power Co. şirketlerinin Finlandiyalı Elenia Oy elektrik dağıtım şirketine 3.6 milyar $’a talip olduklarını belirtelim. Elenia, 420 bin konut ve iş yerine elektrik ve ısınma hizmeti veriyor.

İngiltere’nin ve Fransa’nın ardından, İskoçya da 2032 itibariyle, benzin/dizel yakıtlı yeni araç satışlarının durdurulmasını planlıyor. Tüm bunlar konuşmadan ibaret olsa da ciddi bir akımın varlığı aşikar.


Morgan Stanley 2022 yılı itibariyle, Citigroup Inc ise 2030’a kadar enerji ihtiyacını tamamen yenilenebilir kaynaklardan karşılayacağını söyledi ve RE100’e üye oldu.


#TarihteBugün (23 Eylül):

  • 1933’te, Standard Oil şirketinden jeologlar Arabistan’a gitti. Sebep ise şu: keşfedilen devasa Ghawar petrol sahasının araştırılması, sondajı ve petrolün çıkartılarak sevkedilmesi için Temmuz ayında Suudi Kral Abdel Aziz tarafından Standard Oil şirketine imtiyaz verilmişti.
  • Neptün, 1846’da Alman astronom  Johann Gottfried Galle tarafından keşfedildi.

UK’nin The Smart Meter Implementation Program (SMIP) 2020 itibariyle her eve akıllı bir gaz ve elektrik sayacı ile in-home display kurulabilmesini amaçlıyor (program kapsamında toplam 104 milyon parça ekipman kurulumu söz konusu). Programın amacı, enerji tüketimini %5-15 arasında düşürmek. Program 11 milyar £ bütçeye sahip (+1.5 daha geleceği düşünülüyor), müşteri başı 200 £. Programın 5 yıllık reklam bütçesi 100 milyon £. 2016 üçüncü çeyrek sonu itibariyle yapılan kurulum adedi elektrikte2.35 milyon, gazda 1.69 milyon. Bu, hedefin %7’sine karşılık geliyor. 2020 itibariyle nihai hedefin yakalabilmesi için her gün 40 bin gaz ve elektrik sayacı kurulumu yapılması gerekiyormuş. Programın uygulanmasında karşılaşılan sorunları 3 farklı boyutta ele alan Vulnerability and resistance in the United Kingdom’s smart meter transition başlıklı makale okunmalı.

Dimensions

11.08.2017

#GününSözü: “Bundan sonraki yatırımların konvansiyonel olmaması gerektiğini düşünüyorum. Dünya artık bizim için olan bir dünya değil. Bu Elon Musk’ların, Apple’ların Google’ların dünyası. Onlar geliyorlar” – Hamdi Akın (kaynak)


Hindistan ve Çin gibi ülkelerde araç kullanım alışkanlıkları farklı. Mesela, Hindistan’da satılan elektrikli motorlu araçların %80’i mobilet ve scooter (2016’da satılan 22 bin elektrikli aracın sadece 2000 tanesi 4 tekerlekli, yani %9’u). 2020’de dünyanın en büyük 3. elektrikli araç pazarı olmayı hedefleyen Hindistan 2 tekerlekli elektrikli araçlara 455$, 3 tekerlekli araçlara 955$, 4 tekerlekli araçlara da 2160$’a kadar destek sağlıyor. Ancak, buna rağmen ülkenin elektrikli araç adaptasyonu düşük, zira en bilinen 4 tekerlekli araç olan Mahindra e2o’nin fiyatı 12530$ iken, Maruti Suzuki Wagon R fiyatı 7830 $. Ülkenin en çok satan elektrikli motorsiklet markası Hero Electric. Rakibi olan Emflux Motors saatte 170 km hıza ulaşabilen motoru piyasaya sürmeye hazırlanıyor.

Not: İyi bir elektrikli bisiklet (pedelec) 2 bin €’lardan (>10 bin lira) başlıyor (örneğin Scott marka). Çok niyetlenmiştim de bu nedenle vazgeçmiştim.


Elektrikli araçlarla şebekenin ve hatta araç sahibinin mutualist ilişkisi

Nissan ve Enel SpA elektrikli araçların fazla enerjisini şebekeye basarak para kazanmasıyla alakalı Danimarka’da bir proje yürütüyor. Buna göre, araç sahipleri yılda 1530$ kazanabilirmiş. Benzer bir şeyin İngiltere’de olabilmesi için şirketin araç sayısının en az 150 olması gerekiyor, o nedenle, bu tarz bir getiri şimdilik sadece Damimarka’da mümkün.

Bu arada, haberde yer verilen grafik, Bloomberg’in 2038’de elektrikli araç satışlarının içten yanmalı motor satışlarını geçeceği tahminini gösteriyor.

Muhtelif elektrikli araç haberleri

  • Mercedes’in UK perakende şirketi Twitter üzerinden sorduğu “With electric cars increasing in popularity, we’d love to know if you would consider switching to an electric car?” sorusuna verilen cevaplar ezici şekilde ALIRIM olmuş. Şu ise efsane: already switched.
  • Daimler, Almanya merkezli Volocopter startup’a 25 milyon € yatırım yaptı. Şirket, Autonomous Air Vehicle üzerine çalışıyor ve ilk denemelerini bu yılın sonunda Dubai’de yapmayı planlıyor (YouTube).
  • Tesla’nın 35 bin $’lık Model 3‘ünden sonra, Nissan Leaf’in 2018 base modelinin 29900 $ fiyatla piyasaya sürüleceği sızdırılmış.
  • İsrail’li MobilEye’ı 15 milyar $’a satın alan Intel, 100 adet yeni otonom aracı test edeceğini duyurdu.
  • Musk, elektrikli araç şarj istasyon adedinin önemli ölçüde artırılması konusuna odaklanacaklarını Twitter üzerinden açıkladı. Bunun haber yapıldığı Electrec sitesinde, buna en önemli sebep de apartman sakinlerinin şarj istasyonlarına erişimde yaşadığı sıkıntı gösterilmiş. EV konusunda yazdığım yazılarda buna değinmiştim.

Taksi plakalarının ederi bundan 5-10 yıl sonra ne olacak? İstanbul’da bir taksi plakası bugün 1.5 milyon TL.

Peugeot’un ana şirketi PSA Group, İspanyol partneri Eysa’nın ortak girişimi Emov şirketi, Madrid’te 5 ayda 100 bin müşteriye ulaştı. Emov ile dakikalık veya 4-5 saatlik ya da günlük Citroen C-Zero model elektrikli araç kiralanabiliyor. Daimler’in Car2Go girişimi Madrid’de 160 bin aboneye sahip. Car2Go fiyatlaması şu şekilde: dakikası 21 €cent (Madrid’de), Berlin’de 24, Stutgart’ta 29 ve Amsterdam’daysa 31. Daimler’in araç sayısı sanırım 1000 taneymiş. 1000 araçla 160 bin kişiye hizmet vermişler. Daimler’in 70 aracı 2015 sonu ile 2016 Nisan arasında taksicilerin hışmına uğramış. Uber’le de benzeşen bu gibi şeyler Türkiye’de de gelişecek; ama Uber gibi değil de araç kiralama yöntemiyle yasal yollarla faaliyet gösterdikleri takdirde gittikçe azip hale gelecektir. Bu da taksi plakalarının değerini elbette aşağı çekecektir. İlgili oda Uber’i sessizce izleyip Avrupa’daki gibi ortalığı ayağa kaldırıp Uber’in her kesime yaygınlaşmamasını sağladı ve arka planda Polis güçleri de yakaladığı Uber araçlarına cezayı kesti. Ama, ironik şekilde devletimizin guzide bir kurumu olan Kızılay çok yenilikçi bir şekilde Uber’le işbirliği yaptıydı.

Neyse, taksicilerin odası belli ki akıllı, ama iş modeli geliştirmeye odaklanmalılar bence.


Okan Yardımcı’nın farklı kaynaklara göre Türkiye’nin gaz tüketimini gösterir tablo paylaşımı ilginç; çünkü EPDK’nın verileriyle BP’ninki arasında ciddi fark var (örneğin 2016 yılı EPDK 46.4 milyar m3 tüketim var derken BP 42.11 demiş) ve bu fark basınç veya dönüşüm faktörü şeklinde izah edilecek gibi değil. BP’den cevap bekleniyormuş.


Önceki gün burada paylaşılan grafik lityum üretiminde Avustralya ve Şili’nin ilk sırayı aldığını gösteriyor. Ancak, grafiğin sağ sütunun rezerv miktarlarının verilmesi ve dip toplam için kullanılan “world total” ifadesi bence yanlış okumalara sebep olabilir (USGS de benzer grafiklere sahip, Bolivya’dan metin kısmında bahsetmişler). Zira, Bolivya, 9 milyon tonu aşkın lityum rezerviyle, dünyanın en çok lityum rezervine sahip ülkesidir. Ancak, buradaki lityum Şili’dekine kıyasla 3 kat fazla magnezyum içerdiği için çıkartması ve rafinajı pahalıdır.

Bolivya Hükümeti dünya lityum rezervinin %70’ine sahip olduğunu iddia ediyor.


Iberdrola’nın İngiltere’deki elektrik şirketlerinden Scottish Power Renewables 1.2 GW kapasiteli deniz aşırı rüzgar (offshore wind) projesi için planlama izni aldı.

Ancak, İngiltere’de elektrik piyasasında tüketiciler açısından işler iyi gitmiyor; British Gaz, elektrik abonelerinin standart tarifesini 15 Eylül’den itibaren %12.5 artıracağını açıkladı. Bu artış, duel fuel abonelerinde %7.3 olarak gerçekleşecek. Alman Innogy’nin (RWE spin-off) N-Power da 2017’nin ilk yarısında zarar yazmış ve zorluğu giderek artan piyasa şartlarını da gerekçe göstermiş (subsidising renewable energy generation and fitting digital smart meters in homes). Innogy markası “innovation”, “energy” ve “technology” kelimelerinin mütemmim cüzü olarak 2016 Nisan’da kurulmuş ols da, kimse piyasadan büyük değil 🙂


IHS Markit, lityum ion batarya modüllerinin 2019 yılı itibariyle 200 $/kWh seviyesine düşeceğini, küresel depolama hacminin bugünkü 4 GW kapasiteden 2025’te 52 GW’a yükseleceğini tahmin ediyor.

Bu konuda tahminde bulunmak bence araç stoğu tahmininden daha zor; ama ortak aklın (eğilimin) bir göstergesi olarak değerlendirdiğim için paylaşıyorum.


İklim ve enerji uzmanı Önder Algedik tarafından hazırlanan Kömür ve İklim Değişikliği 2017 Raporundan (tamamını okuyamadım):

  • 7 yerli banka 9 GW kurulu güce sahip termik santrallere kredi sağladı.
  • Türkiye’nin kömür ithalatı 1990’da 54.5 milyon ton iken, 2015’te 93 milyon ton
  • 1990’da toplam 5.2 GW kömür kurulu gücü vardı ve bunun tamamı linyit kullanıyordu, bugün 16.7 GW güce sahip 62 adet kömür santrali faal ve bu kapasitenin 7 GW’ı linyit kullanıyor. Lisans almış ve inşa halindeki 9.4 GW’lık 20 santralin ise 7.6’sı ithal kömür yakacak. İlaveten, önlisans almış toplam 6.3 GW güce sahip 12 santralin 9 tanesi (6.3 GW) ithal kömür yakacak. Özetle, yerli 5 GW güçte projeye karşılık 20.2 GW ithal proje var (inşa halinde ya da proje aşamasında). Santrallerin tamamlanmasıyla kömür kurulu gücü 41.9 GW olacak.
  • 2016’da yerli kömür santrallerinin ürettiği elektriğin 185 $/MWh bedelden alınması eleştirilmiş ve karşı argüman olarak 2016 yılı fiyat ortalamasının 144 olması gösterilmiş; ancak, 185’lik fiyat santralin ürettiği elektriğin bir kısmına sağlandı, yazar tamamına sağlandı gibi anlatmış.
  • YEKA sonrası fiyatlara da değinen yazar, kömürün rekabetçiliğinin azalmasından vs bahsetmiş; ancak neden böyle her şey sanki sihirle olacakmış gibi eleştiriliyor anlamak mümkün değil. Kömür bugün itibariyle ve bundan sonra uzun yıllar da, ülkelerin durumlarına göre üretimde önemli bir görev ifa edecek (bkz: Almanya, Avustralya, Polonya, Çek) (bkz: kapasite piyasası). Şuna değineyim; Almanya Temmuz başında elektrik üretiminde %37.6 yenilenebilir oranına ulaştı (hatta ihraç edilen elektrik de dikkate alınırsa bu oran %42). Bu, rüzgar ve güneş üretiminin yüksekliğinden kaynaklı ve bakıldığında 2020 hedefine şimdiden ulaşmak gibi yorumlanabilir; ancak kazın ayağı öyle değil ve 2020’ye gelindiğinde de hemen hemen bu oranlarda seyredecek oran (detay için bkz).

Rusya’dan Zarubejneft, Türkiye’den Unit International ve İran’dan Ghadir, petrol ve gaz yataklarını geliştirme projeleriyle ilgili ortak yatırım anlaşması imzaladı.


Teşvik

Dünya Gazetesindeki habere göre; enerji ve madencilik sektörlerinde Ocak-Haziran döneminde, 1371’i enerji ve 93’ü madencilik olmak üzere toplam 1464 projeye yatırım teşvik belgesi verildi. Enerji ve madencilik sektörlerinde gerçekleşecek yatırımlar için geçen yıl Ocak-Haziran döneminde 1171 teşvik belgesi düzenlenmişti. Buna göre, geçen yılın aynı dönemine %25 artış kaydedilmiş oldu.

Öte yandan, İş Bankası Elektrik Üretim Sektörü Raporu‘na göre; teşvik belgeli enerji yatırımlarında yerli yatırımın 2013 yılında 29 milyar TL ile zirve yaptığını, yabancı yatırımın ise 2015 yılında 24 milyar TL ile zirve yaptığını görüyoruz. Bankaya göre, 2015 yılındaki teşvikli yabancı yatırımın zirve yapmasında EBRD, Goldman Sachs ve SOCAR gibi firmaların yatırımlarının etkili olduğu düşünülmektedir.


Risk sermayedarları kripto para birimlerinde ne görüyor? Bu arada, BTC, gün içerisinde tarihi zirvesini 3500$’ı geçerek yeniledi, Goldman Sachs’ın tahmini 3900’ler. Şurada da (Zerohedge) ana akım medyanın Bitcoin’i anlamayışıyla alakalı bir yazı var. Kripto yakıt Ethereum’n (ETH) BTC bu kadar artarken artmamasını anlayamadım yalnız 😦

Blockchain ile alakalı Mckinsey’den bir yazı da burada.


Farklı bir haberle gündemi sonlandıralım, Rekabet Kurumu beyaz et üreticisi 19 teşebbüs ile ilgili 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi (rekabetin ihlali) kapsamındaki delilleri ciddi bularak soruşturma açılmasına karar verdi.

03.05.2017

Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Karar’ın ilk uygulaması 24.04.2017 tarihli REGA’da yayımlandı. Buna göre, özelleştirme kapsamında Cengiz Holding bünyesine katılan Eti Bakır AŞ tarafından Mardin’in Mazıdağı ilçesine 2.884 milyar liralık yatırımla hayata geçilecek “metal geri kazanım ve entegre gübre tesisine” çeşitli muafiyetler tanınmış. 4 yıl içerisinde tamamlanacağı belirtilen yatırımla Türkiye’de kapasitesi olmadığı belirtilen aşağıdaki ürünler imal edilecek.

PBDS

Bu desteğin, Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Karar’ın 5.maddesinin 1.fıkrasının b ve/veya h bendi kapsamında verildiğini anlıyoruz (b bendi “Ülkemizde üretim kapasitesi yetersiz olan ürünlerde arz güvenliğini sağlama”). Diğer değerlendirme kriterleri kısaca şu şekildeydi: teknolojik dönüşümü gerçekleştirecek, yenilikçi, ARGE yoğun ve yüksek katma değerli.

Yatırımın cinsinin tevsi, entegrasyon ve ürün çeşitlendirme olduğu belirtilmiş Bakanlar Kurulu Kararı’nda ve sülfürik asidin de fosforlu gübre imalatında girdi olarak kullanıldığı düşünülürse esasen tevsi gereği gerekli girdinin artışı ve bu girdinin de ithal edilmemesi esas alınmış diyebiliriz. Türkiye’nin bu girdiler için ne kadarlık bir ithalat yaptığını vs bulamadım; ama TEPAV’dan Güven Bey’in ifade ettiği üzere, “Türkiye bir seçim yaptı; ama açıklamaya muhtaç ve derinliği olmayan bir seçim yaptı“. Şahsen umuyorum ki, elektrikli otomotiv başta olmak üzere, elektronik ağırlıklı bir yatırımcıya da Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Karar’da öngörülen sermaye katkısı dahil destekleri sağlar Bakanlar Kurulu.


Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’da değişiklik 03.05.2017 tarihli REGA’da yayımlanarak yürürlüğe girdi ve böylelikle nükleer enerji santral yatırımları öncelikli yatırım konuları kapsamında desteklenebilecek. Yani, şu anki yatırım yerleri itibariyle bu yatırımları 5. Bölge Destek Unsurları uygulanabilecek.


Avustralya Adelaide merkezli 1414 Degrees isimli startup, geliştirdiği Molten silicon thermal energy storage system (TESS) konusunda çok iddialı ve 100 MWh’lik ihaleye katılacaklarmış. Örneğin, 500 kWh’lik enerjiyi 70 cm3’lük bir hacimde depolayabildiklerini ve 10 MWh’lik tesisi 528 bin $’a kurabileceklerini söylüyorlar. Oysa, Tesla’nın Avustralya’da kurmak istediği 100 MWh’lik sistemin maliyeti kabaca 169 milyon $ civarında (detay için bkz: 08.03.2017 tarihli içerik). TESS sisteminin verimi şu an için %31’lerde, bunu artırmaya çalışıyorlar. Detay için tıklanılabilir.


28.04.2017 tarihli notta Almanya’nın alım garantisiz ihalelerinden bahsetmiştik, akabinde Danimarka Enerji Bakanı Lars Christian Lilleholt, önümüzdeki birkaç yıl içerisinde yenilenebilir enerji üreticilerinin devlet desteğine ihtiyaç duymayacağını söyledi. Enerji fiyatları Avrupa’da nasıl gelişecek önümüzdeki 5-10 yıllık süreçte acaba?


VW CEO’su Matthias Müller, satış adetlerinden hareketle, EV piyasasının halen niş (niche) bir pazar olduğunu ve VW’nin EV piyasasını bunun ötesine taşımak amacıyla önümüzdeki 5 yıl içerisinde 9 milyar €’luk yatırım yapacağını söyledi. Ancak, öte yandan, 22 milyar $ da daha verimli içten yanmalı motor teknolojisi geliştirilmesine yatırım yapacaklarını ifade etti.


Elon Musk, Kanada’nın Vancouver şehrinde katıldığı The Future You TED etkinliğinde Tesla’nın, SolarCity door-to-door sales ekibini kapatacağını söyledi. Bunun yerine internet ve perakende satış – pazarlama kanallarına ağırlık verilecekmiş. SolarCity ordu gibiydi aslında, bir dönem baktığım finansal raporlarında 2014 yılındaki sales&marketing çalışan adedi 3400 idi. Haberde, Tesla ve SolarCity’nin toplamda 30 bin çalışanı olduğu yazılı.


Blockchainle alakalı iki haber daha;

#1 RWE Almanya’da 100. elektrikli araç şarj istasyonunu devreye aldı. RWE’nin şarj istasyonların en farklı özelliği, ödeme ve şarj verilerinin yönetilmesinde ethereum esaslı blockchain teknolojisini kullanıyor olması. Innogy’nin (RWE) bu konudaki partneri Share&Charge.

#2 Dubai neler yapıyor öyle! Smart Dubai isimli hükümet ofisinin direktörü Aisha Bin Bishr, 2020 itibariyle Dubai’yi blockchain kullanan ilk hükülmet yapmayı istediklerini söyledi.


Musk’ın yeni şirketi Boring’in konsepti dikkat çekici. Öte yandan, Musk, haftada 300 ft (91 mt) olan tünel ilerleme hızının 1 mil’e (1609 mt) çıkarılabileceğine inanıyormuş.


Çin kendi Wikipedia’sını kuruyor.