08.02.2019

1973’te açılan ve halen UK’nin en büyük termik santrali olan Drax (2.6 GW biyokütle ve 1.3 GW kömür), geliştirdiği pilot projeyle baca gazından (flue gas) günde 1 ton CO2‘yi yakalamayı (capture) başlayan dünyanın ilk biyokütle santrali oldu. 400 bin £’luk pilot proje University of Leeds şirketi olan C-Capture işbirliğiyle geliştirildi (bkz), baca gazındaki CO2 C-Capture tarafından geliştirilen solvent (çözücü) ile yakalanıyor. Ancak, yakalanan CO2 henüz depolanamıyor ve bir süre sonra tekrar atmosfere salınıyor, zira Drax yakaladığı CO2 ile ne yapacağını henüz bilmiyor. Veri analizi devam ediyor.

CATL, Honda ile 20207’ye kadar toplamda 56 GWh kapasiteli araç bataryası sağlamak üzere anlaşmaya vardı (takriben 1 milyon araçlık). Bu elektrikli araç işi bazı otomotiv firmalarını batıracak. Fırsat kapıda, bakalım Türkiye elektrikli araç işinde ne yapacak.

Tesla da ultrakapasitör üreticisi Maxwell’i 200 milyon USD’ye almış.

The Dubai Electricity and Water Authority (DEWA), Expo 2020 Dubai ve Siemens, Mohammed bin Rashid Al Maktoum Solar Park’ta güneş enerjisiyle çalışacak hidrojen elektroliz tesisi kuracak.

EDF Energy, 2000 MW (4×500) gücündeki Cottam kömür santralinde 30 Eylül 2019 itibariyle üretimi durduracağını açıkladı (şirketin açıklaması). İnşaatına 1964’te başlanan ve işletmeye de 1969’da alınan santral 30 yıllık tasarlanmış olmasına rağmen 50 yıldır işletiliyor. %100 yükte yılda 5 milyon ton kömür tüketimi öngörülen (bkz) santralin kömürü ilk başlarda çevreden temin edilirken şu anda tamamen ithal ediliyor.

Santralin şuradaki fotoğrafları hayli güzel 🙂

UK’de 2017 başında aldığı kararla, 2025’te kömür santrallerinin tamamını kapatmayı planlıyordu. 2016’da 3 tane kapanmıştı, 2022’ye kadar çoğu kapanacak ve 2025 Ekim’de de sonuncusu kapanmaya zorlanacak. Ancak, yine de santraller yedek rezerv olarak tutulacak ve bu kapsamda da fonlanacaklar.

UK enerji sektöründeki bazı gelişmeler

  • UK elektrik üretimine nükleerin katkısı 2019 yılı Ocak ayında bir önceki yılın Ocak ayına göre %12 azalmış. Ülkede faal 7 santral var.
  • UK’de fracking ile alakalı bir düzenleme var; kuyu açılırken 0.5 büyüklüğünü aşan bir depreme neden olunması durumunda şirket çalışmasını durdurmak zorunda ve bunun esnetilmesiyle alakalı olarak Cuadrilla ile Ineos şirketlerinin yaptıkları başvuru reddedildi. konuyla alakalı olarak da, 21 milyar £’luk servete sahip UK’nin en zengin adamı Sir Jim Ratcliffe (petrokimya şirketi Ineos’un sahibi), “ülkenin geleceğiyle alakalı politikacılık oynuyorlar…” gibi sert bir eleştiri getirmiş.
  • ABD, 2019 yılı Ocak ayı içerisinde, 1956 tarihli Süveyş Krizinden (bkz) bu yana ilk kez UK’nin en büyük petrol tedarikçisi oldu (grafik).

%100 hissesine Gazprom’un sahip olduğu şirket Nord Stream 2 AG tarafından yönetilen ve Almanya’nın desteklediği (boru hattının çıkış noktası Almanya’nın Greifswald bölgesi) (rota), Ukrayna’yı by-pass eden Kuzey Akım 2 gaz boru hattının AB tarafından getirilecek yeni kurallara tabi olmasına Fransa destek verdiğini açıkladı.

Toplam uzunluğu 1230 km olan boru hattı Baltık Denizi altından geçecek. Boru cidar kalınlığı 41 mm ve her birinin iç çapı 1153 mm. Hattın toplam kapasitesi 55 bcm (Kuzey Akım 1’in kapasitesi de 55 bcm) (bkz).

09.08.2017

Güney Avustralya eyaletinin başkenti olan Adelaide’de Australian Gas Networks (AGN) tarafından işletilen doğal gaz şebekesine %10’a kadar hidrojen verilecek. Hidrojen, fazlalık yenilenebilir enerji santrallerinden sağlanan elektrik kullanılmak suretiyle elektroliz ile elde edilecek.

Doğal gaz şebekesinde herhangi bir revizyon gerektirmeyen proje, Australian Renewable Energy Agency (ARENA) tarafından 5 milyon $ fonlanmaktadır. Hidrojen oranı artırılısa hem şebekede revizyon ve evlerdeki kombilerin de hidrojen kombilerle değiştirilmesi gerekiyor.

Sistemin çalışma prensibi şurada resmedilmektedir.


Nissan, NEC Corporation (%49) ile ortaklaşa 2007 yılında kurduğu batarya işinin (AESC) Çin’de yerleşik fon GSR Capital’e satışını doğruladı. Satışın 1 milyar $’a gerçekleştiği tahmin ediliyor. NEC’in payı olan %49, Nissan tarafından satın alınmak suretiyle GSR’ye devredilecek. NEC bu işlemden 10 milyon $ “faaliyet dışı gelir” yazacak.

AESC, 2014 yılında Panasonic’den sonra dünyanın en büyük ikinci batarya üreticisiydi. Yıllar geçtikçe geriledi ve şimdi elden çıktı. Türkiye için kaçan bir fırsat! Opel ilkiydi.

Bu arada, Tesla’nın Avustralya’da 100 günde teslim etmeyi taahhüt ettiği 100 MW/129 MWh depolama sisteminde Samsung SDI batarya hücresi kullanılacakmış. Panasonic değil.

Lityum madencilerinin bataryalara maden yetiştirme rekabeti, Reuters; 2017’deki arz yönündeki durum, 2025’te 26 bin ton farkla terse dönecek (toplam ihtiyaç: 785 bin ton lithium carbonate equivalent), 2025’e kadar yıllık 4-5 milyar $ yatırım ihtiyacı. Piyasa, birlikte %66 paya sahip 4 şirket tarafından domine ediliyor (FMC, Albemarle, SQM and China’s Tianqi Lithium Corporation). Wood Mackenzie’ye göre ise bu şirketler piyasanın %78’ine hakim. FMC, lithium hydroxide kapasitesini %80 artışla 2017’de 18 bin tona çıkardı ve 2019’da 30 bine ulaşmayı planlıyor. Albemarle, bu yılki 89 bin ton kapasiteden 2021’de 165 bin tona ulaşmayı ve önümüzdeki 5 yılda 700 milyon-1 milyar $ arası yatırım yapmayı bekliyorlar. SQM, 50 milyon $’lık yatırımla 48 bin ton olan kapasitesini 63 bin tona artırmayı planlıyorlar. Çin’li Tianqi, kapasite artırım planlarına dair değerlendirme yapmamış.

Lithium fiyat, maden, rezerv detaylarına grafiksel olarak bakmak için FT bağlantısı


Glencore Australia şirketine ait 7 milyar dolarlık Wandoan kömür madeni, düşük emtia fiyatları ve iklim değişikliğini desteklemek amacıyla rafa kaldırıldıktan sonra 27 yıllığına geçerli 30 bin hektar alan için madencilik (mining lease) izni aldı.

Banking on Climate Change 2017 raporu, Avustralya Bankalarının yarısının kömür madenciliği ve santrali işlerine finansman sağlanmaması konusunda hiç politikası olmadığını ortaya koymuştu.

Bloomberg şurada kömür santrallerini işlenmiş, tespitler şu şekilde (raporun tamamına erişim üyelik gerektiriyor, elinde bulunanların paylaşmasını arzu ederim_mailim: ibrahimakgun41@gmail.com):

  • Emisyon regülasyonu 2021’de yürürlüğe girecek.
  • Kapasite ödemeleri kömür santrallerinin ömrünü uzatabilir (2030’a kadar azalma, sonra sabit grafik).

Suudi Arabistan küçük ölçekli GES düzenlemesi. Düzenleme, 1 kW üstü ile 2 MW altı projeleri kapsıyor. Tahsis edilen toplam kapasite, her bir dağıtım bölgesi bazında, bir önceki yılki puant yükün (peak load) %3’ü ile sınırlandırılmış. Trafo bazında kapasite de, trafonun nominal kapasitesinin %115’ile sınırlandırılmış.


Akış pili (flow battery) geliştiren Vionx şirketi, ürünün enerji, güç, şarj-deşarj verimliliği (round-trip eff) ve vanadium redox akış sisteminin bulunabilirliği hususları için sigorta sağlamaya başladı. Bu, lityum tarafından domine edilen piyasada vanadium için yeni bir sayfa açabilir.

08.08.2017

İngiltere’de konut doğal gaz altyapısının yarısını işleten Cadent (eski adıyla National Grid Gas Distribution Limited) kimya ve petrol rafineri gibi endüstriyel oyunculara %100 hidrojen, Manchester ve Liverpol sakinlerine ise metanla 5’te 1 oranında karıştırılmış hidrojen pompalamak üzere 600 milyon £’luk bir proje başlattı. Cadent, evsel tüketim için metanla karıştırılacak hidrojenin kombilere ve pişirme cihazlarına zarar vermeyeceğini söylüyor. Hidrojene tamamen geçiş için UK’deki 26 milyon kombinin hidrojen uyumlu olanlarla değiştirilmesi gerekiyormuş.

2016 yılı içerisinde, Northern Gas Networks (NGN) tarafından geliştirilen ve Ofgem tarafından da ön analizler için 300 bin £ fonlanan (NGN, ‘roadmap to hydrogen’ için 55 milyon £ fona da talip) 2 milyar £’luk projeyle Leeds’in ısınma ve pişirme maksatlı doğal gaz bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor. Şirket, muhtelif yerlere H2 elde etmek amacıyla kurulacak “steam methane reformer” için şebekenin yeniden tasarımına çalışıyor.

National Grid Gas Distribution Limited (Cadent), 2016 yılı içerisinde Ofgem’den 6.8 milyon £ fon sağladığı HyDeploy projesiyle, Keele Universitesi’ne özel şebekede, %10-20 oranında hidrojen içeren gazın güvenli şekilde dağıtılıp kullanılabileceğini göstermeyi amaçlıyor.

Hidrojen konusunda Japonya’ya değinmeden geçmek olmaz. Japonya, İngiltere’dekinden nispeten farklı olarak, konutlara yakıt hücresi kurulmasıyla alakalı olarak ENE-Farm isimli bir program yürütüyor ve 2020’de 1.4 milyon, 2030’da 5.3 milyon ENE-Farm programıyla konutlara hidrojen tankları kurmayı hedefliyor. Bu hücreler, evlere gelen doğal gaz hattından H2‘yi üretip kullanıyor. Panasonic ve Aisin firmaları AB’ye dâhi açıldılar. Panasonic pazarlama için Viessmann ile çalışıyor ve 2019 Mart ayına kadar 5 bin adet kurulum hedefliyor. Standart bir kurulumun yaklaşık maliyeti 25 bin €. Aisin Seiki AB genelindeki deneme kurulumlarına Bosch ile işbirliğine giderek başladı ve bugüne kadar 70 adet kurulum yaptı ve denemeler Eylül’e kadar sürecek.

Konut tipi yakıt hücreleri Japonya’da 2009’da ticarileşti ve 2016 sonu itibariyle 200 bini aşkın kurulum yapıldığı tahmin edilmekte. Japonya’daki kurulumun maliyeti 8-9 bin $ arasında değişiyor, dış pazarlarda ise nakliye ve kurulum maliyetleri nedeniyle 25 bin €’lara kadar çıkıyor.

Not: Giacomini isimli şirket 2012’de hidrojen brülör geliştirmiş; ancak şu anda sitede ürünle alakalı bilgi yok, fakat şöyle bir alan var. Potential Role of Hydrogen in the UK Energy System isimli rapor.

(İngiltere’deki haberi ilk olarak Barış Sanlı’nın EAK bloğunda okudum)


Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlanan “3093 Sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu Uyarınca Radyo, Televizyon, Video ve Birleşik Cihazlar ile Bunların Dışında Kalan Radyo ve Televizyon Yayınlarını Almaya Yarayan Her Türlü Cihazdan Alınacak Bandrol Ücretlerine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar” gereği cep telefonlarından alınan TRT bandrol oranı artık %10.


Otomobil

Tesla ile yatıp Tesla ile kalkar olduk, VW gibi dünyanın en büyük otomobil üreticisi bir dev bile Tesla’yı yegane rakibi olarak görüyor (Çin’li BYD Tesla’dan daha çok elektrikli araç üretmesine rağmen haberlerde bu kadar yer edinmiyor, üstelik %25’i Warren Buffet’i ait. Bu şey de Hollywood popülaritesine döndü, kültürü sen drive edemiyorsun, bir şekilde ABD liderliğini yapıyor). Şöyle de bir şey var, yılda ortalama 100 milyon araç üretiliyor ve daha çok alan araçlara ayrılır hale geliyor. Yayaları hali tam olarak şu bağlantıdaki gibi.

Otomobil dünyasından haberler aşağıdaki gibi.

  • Mazda, mevcut motorlarından %20-30 daha verimli bir içten yanmalı motor teknolojisi geliştirdiğini duyurdu ve yeni motora sahip araçların 2019’da yollarda olması planlanıyor. Bu duyuru, Toyota’yla ABD’de kurulacağı açıklanan elektrikli fabrika planından sonra geldi.
  • Renault İran’da fabrika kuracak. 660 milyon euroluk anlaşma çerçevesinde, Renault 2018’de İran’da yılda 150 bin araçla üretime başlayacak. Anlaşma gereği Reault’un payı %60, İran Sanayi Geliştirme ve Yenileme Organizasyonu (İDRO) %20 ve İranlı Naseh Holding’in %20 payı bulunuyor.
  • Tesla’nın ilk seri üretim otomobili olan 35 bin USD’lik fiyata sahip Model 3 ile dizel, benzinli araçların karşılaştırılması burada (tabloya göre Standart Model 3, 7500 $’lık FTC sonrası 27500 $’lık fiyatıyla, birçok içten yanmalı araç modellerine göre rekabet edebilir, hatta bazılarından daha ucuz). Tesla, 2017’de 200 bin, 2018’de 400 bin araç üretmeyi planlıyor. Elektrikli araç piyasasının en hafif bataryası da Kreisel Electric’te.
  • Duke Energy CEO’su Lynn Good’a göre elektrikli araçlar şebeke içi pozitif etki yaratacak? CEO, şirket içindeki bir ekibin elektrifikasyonun avantaja çevrilmesi konusunda çalıştığını ifade ettikten sonra, elektrikli araçların da çekişte artan bir etkiye sebep olmayacağını, yükün verimlilik ve diğer teknolojilerle birlikte birçok faktörden etkilendiğini değerlendirdi. Ama, ne olursa olsun, artan araç sayısı hızlı tepki veren frekans yönetimini zorunlu kılacak ve bu noktada da depolama yaygınlaşacaktır. Tam da bu noktada, Alman Innogy tarafından satın alınan Belectric şirketinin Saxony’de 16 MW’lık enerji depolama sistemini devreye aldığını belirtelim (sistemin şebeke yan hizmetleri için kullanılması hedefleniyor).

Arsenal futbol kulübü, Octopus Energy ile yaptığı anlaşmayla stadın tüm enerjisini %100 yenilenebilir kaynaktan sağlayacak. Octopus’un İngiltere’de 154 adet solar çiftliği var.


Almanya’nın solar hücre ve modül üreticisi SolarWorld’un nerdeyse tüm varlığı, SolarWorld kurucuları arasında bulunan Frank Asbeck tarafından yönetilen şirket tarafından satın alındı.


Stanford Üniversitesi biyologlarının araştırmasına göre, omurgalı hayvanların %30’undan fazlasının nüfusu azalma eğilimindeymiş ve canlı hayvan sayısı (insan harici) 1990’dan bu yana yarı yarıya azalmış.