10.04.2018

UK’nin nükleer düzenleyici otoritesi Office for Nuclear Regulation (ONR), Hinkley Point C nükleer santralinde EDF Energy’nin yönetimsel hatalarının güvenlik zafiyetlerine neden olabileceğini söyledi. Müfettiş, tedarik zinciri yönetiminde bazı sıkıntılar tespit etmiş. ONR raporu burada.

Ayrıca, Hinkley ile aynı tip olan ve yine EDF tarafından yapılan Flamanville nükleer santralindeki kaynak sorununun da düşünülenden daha kötü ortaya çıktı. EDF, Hindistan’ın 10 adet üçüncü nesil tasarım EPR nükleer santral siparişinden 1 tanesini bile teslim etmiş değil.

Aynı EDF, 2035’e kadar 8 milyar € yatırımla 10 GW enerji depolama kapasitesi geliştirmiş olmayı planlıyor.

Nükleer ile alakalı Güney Kore’den ilginç bir örnek paylaşmak istiyrum bu vesileyle (kaynak): Güney Kore’nin elektrik enerjisi üretiminde nükleerin payı %30, kömür %40, gaz %22 ve yenilenebilir ise %4. 24 adet nükleer reaktörün faal olduğu ülkenin Başkanı Moon, 2030 itibariyle yenilenebilir enerjinin payının %20’ye çıkarılacağını taahhüt etmişti. Ülkenin en eski reaktörü Kori 1 geçtiğimiz Haziran ayında kapatılmıştı. Moon, Kori 1’in kapatılma töreninde yaptığı konuşmada erken inşaat aşamasındaki Shin-Kori 5 ve 6 santrallerinin ise devam etmeyeceğini söylemişti. Ancak, muhalefet ve nükleer bilim insanlarının buna karşı çıkması neticesinde rastgele seçilen 471 vatandaştan oluşan bir komitede yapılan oylama sonucunda %59.5 ile santral inşaatının devamı yönünde karar çıktı.


Total’in Shetland’daki gaz platformu Alwyn’da kullanılmak üzere Avusturya firması Taurob tarafından geliştirilen robot (görsel) bu yıl içerisinde platforma yerleştirilecek. Platformda 120 kişi çalışıyor ve robot, gaz kaçaklarını tespit etmekte kullanılacak.


UK’deki shale gas geliştirme çalışmalarında yeni bir aşamaya gelinmiş gözüküyor. Hidrolik çatlatma (fracking) firması Cuadrilla, Lancashire’daki sahada yatay sondajın tamamlandığını duyurdu.


Devletler mi EIA’ya güvenerek politika geliştiriyor, yoksa IEA devlet politikalarına göre mi projeksiyon ortaya koyuyor bir türlü netliğe kavuşmadı anlaşılan. Zira, IEA, Oil Change International adlı bir STK tarafından eleştiriye maruz kalmış ve fosil yakıt endüstrisine bağlı olmakla suçlanıyor.

Herhangi bir yeşilci STK benim nezdimde direk negatif algıya sahip. Bu da onlardan birisi.


Japon SoftBank geçtiğimiz Cuma günü  Kanadalı Nemaska Lithium’un %9.9’luk hissesini satın aldığını duyurdu. Vestel’in 25 GWh/yıl kapasiteli batarya projesi Proje Bazlı Yatırım Teşvik Sistemi kapsamında desteklenecek. Vestel’in yatırım tutarı 28 milyar lira olarak açıklandı.

Oyak Renault’un da 493 milyon liralık hibrit motor üretimi teşvik kapsamında desteklenecek.

Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Karar’ın destekleri arasında faiz veya hibe desteği ile sermaye desteği gibi bugüne kadar sunulmayan kalemler var.

Ben açıkçası projelere sağlanması planlanan sermaye desteğini merak ettim.

Elektrikli araba dönüşümüyle alakalı iki kelam etmek istedim bu vesileyle; ben, bu dönüşümün sektörel bazlı olacağına inanan biriyim. Mesela, servis sektörü, ticari kiralama vs gibi. Uzun vadeli filo kiralama sektörünü özellikle önemli görüyorum; ama üreticilerin üretim kapasitesi de kısıtlı, örneğin Chevy Bolt EV’nin üretim kapasitesi 25-30 bin/yıl kadar. Tesla da üretim adetlerini artırmayı başarmış gibi (bkz), ilk çeyrekte 11730 adet Model S üretilmiş.


Uber, elektrikli bisiklet kiralama işi yapan Jump Bikes’ı 100-200 milyon USD gibi bir bedelle satın aldı. 30 dakikalık kullanım 2$ (+ bazı ilave masraflar varmış).


BNEF New Energy Pioneers 2018 listesinde bildiğim 3 firma var; i) Advanced Microgrid Solutions, ii) Bidgely, iii) LO3 Energy. Bidgely’den özellikle bahsetmek istiyorum; bu firma, energy disaggregation konusunda çalışıyor. 2015 yılındaki araştırmalarına göre %98 doğruluk sağlayabiliyordu. Zamanında kendi çalıştığım enerji şirketine bu gibi cihaz geliştirilmesini önermiş, İTÜ’den firmalarla görüşmüştüm; ama sonuç alamamıştım. Geçtiğimiz günlerde de, geliştirilmesi için görüştüğüm ve “yapamayız” diyen firma (Nuvia) benzer bir cihazı TR piyasasına sunmuştu. Mail atarak tebrik etmiştim ilgili arkadaşları!


Bölgesel gerginlikler Brent petrolün varil fiyatını 70 dolara dayadı. Trump’ın Suriye ile alakalı vereceği karar da merakla bekleniyor.

ABD’nin Rus alüminyum şirketi Rusal’a getirdiği yaptırım sonrası Glencore yüzde 8.75’lik hisse değişimi planını iptal etti. Rusal’ın hisseleri yaptırım kararı sonrası yüzde 40 düşmüştü (2016 Ekim’den bu yana en düşük seviyeye geriledi hisse değeri). Rus parası Ruble de geriliyor.


Citic Resources Holdings, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’nde daha fazla rol alabilmek adına Çin’in Kuzeydoğu’sundaki performansı kötü bazı petrol varlıklarını ve maden sahalarını Kazakistan’a satmak ve karşılığında da Kazakistan’daki bazı enerji varlıklarında kendisine hisse devri yapılması üzerine görüşmeler yürütüyor.


Google, tükettiği elektrik enerjisinden daha çok yenilenebilir enerji satın alma hedefini yakaladı. Google’ın kontrata bağlı yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam gücü 3 GW. En yakın rakibi Amazon ise 1.2 GW civarında.


British Gas, artan toptan satış fiyatları ve yeşil tarife maliyetlerinin etkisiyle enerji fiyatlarını yüzde 5.5 yükseltti.

Ofgem, Iresa firmasına, 40 dk telefonda bekleme süresi gibi şikayetlere ilişkin hususları çözene kadar yeni müşteri yasağı getirdi. ETKB’nin EDAŞ’lara getirdiği çağrı merkezi standartlarını düşününce ülke olarak bazı konularda hakikaten iyi noktalarda olduğumuzu değerlendirebiliriz.

02.12.2017

TETAŞ Tarafından Yerli Kömür Yakıtlı Elektrik Üretim Santrallerini İşleten Özel Şirketlerden Elektrik Enerjisi Teminine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar bugünkü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi, söz konusu Bakanlar Kurulu kararına göre;

  • Yerli kömür ile ithal kömür karışımı ve/veya sadece yerli kömür yakıtlı elektrik üretim santrallerinin üreteceği elektrik enerjisi 7 yıl süre ile TETAŞ tarafından satın alınacak.
  • Desteklenecek elektrik enerjisi miktarı aşağıdaki şekilde belirlenecek;
    • Sadece yerli kömür yakıtla elektrik enerjisi üretiliyorsa;
      • Kurulu güç (MWe) x 6500 saat x 0.5 x 1000. Buna göre, 630 MW gücündeki bir santralin üreteceği 2 milyar 47 milyon kWh elektrik TETAŞ tarafından satın alınacak. Bu değer, santral yılın 8760 saati tam kapasiteyle çalışsaydı üreteceği elektriğin %37.1’ine karşılık geliyor.
    • Yerli ve ithal kömür karışımı yakıtla elektrik üretiliyorsa;
      • Aynı formülü M katsayısı geliyor ki, o da, (yerli kömür tonajı/toplam kömür tonajı) x (yerli kömür kCal/ton/toplam kömür KCal/ton ile hesaplanıyor)
  • TETAŞ, ilgili şirketlerden temin edilecek elektrik enerjisi miktarını %40’a kadar artırmaya yetkili.
  • Destek birim fiyatı;
    • 2018 yılı Ocak-Mart dönemi için 201.35 TL/MWh
    • 2018 Nisan (dâhil) takiben 2024 yılı sonuna kadar her yılın çeyrek dönemleri için aşağıdaki formül uyarınca belirlenecek

Destek

 

 

 

 

 

 

 

 

Yukarıdaki formüle göre, eğer bu Karar daha önce çıkmış olsaydı ve 2017 Temmuz – Eylül döneminde 201.35 TL/MWh fiyat uygulanmış olsaydı, 2017 Ekim-Aralık döneminde fiyat %1.57 artışla 204.52 TL/MWh olacaktı.

Kömür

Daha önce kendimin 24.10.2016 – 23.10.2017 arası verilerden hareketle yaptığım çalışmalara göre, EPİAŞ’taki PTF’nin fiyat sıklığı aşağıdaki şekilde (mesela, verili aralıkta 67 gün fiyat 156 TL civarında çıkarken, çok az bir kısımda 200 üzerini görmüş).

PTF

Ancak, dün paylaştığım ve BOTAŞ’ın elektrik üretim amaçlı doğal gaz fiyatına yaptığı yüzde 8’lik zam haberi bu tabloyu değiştirir. Ne olmuştu; 01 Aralık 2017’den itibaren elektrik üretiminde kullanılacak doğal gazın Sm3 başına fiyatını yüzde 8’lik artışla 0.763615 TL olarak belirledi.


Samsung SDI, grafen esaslı li-on batarya geliştiriyor. Grafen bataryanın enerji yoğunluğunu, çevrim ömrünü ve hızlı şarj özelliğini artıran bir madde. Samsung Electronics Co. Ltd. tarafından desteklenen bir çalışmaya ilişkin Nature’deki makale burada.


Sudan ve Rusya, nükleer enerji konusunda iş birliği anlaşması imzaladı.


#TarihteBugün (02 Aralık)

  • Enerji ticareti şirketi Enron Corporation 2001’de iflas koruma başvurusunda bulundu. İflasından 1 yıl önce (2000’de), 111 milyar $ cirosu olan ve 21 binden fazla çalışanı bulunan bir şirketti.
  • Toyota’nın H2 fuel-cell yakıtlı aracı 02.12.2002’de ABD’deki üniversite araştırmacılarına  (University of California at Irvine ve University of California at Davis) teslim edildi.

31.05.2017

ETKB’nin son elektrik dağıtım hizmetleri kamuoyu araştırması sonuçlarını Elder’in X. Sektör Toplantısı’nda Bakan açıkladı. 22608 denekle hanede yüz yüze yapılan araştırma sonuçlarından bazıları  şu şekilde:

  • Elektrik hizmeti memnuniyet sıralamasında ilk 3 şirket Meram, GDZ ve ADM. Ortalama olarak memnuniyette geçen yılın Mart ayına kıyasla %20 kadar bir artış var.
  • Elektrik şirketlerinin özel olduğunu bilen insanların oranı %68.6
  • Elektrik hizmetini devletin daha iyi verdiğini söyleyenlerin oranı azımsanmayacak kadar yüksek çıkmış; ancak çelişkili gibi, zira çok yüksek bir oran da elektrik hizmetlerinden memnunum demişti.
  • Türkiye’de aylık elektrik faturası 2017 Mart itibariyle 105.79 TL imiş. 130 TL ve üzeri fatura veren oranı %19 kadar. 100 TL altı ise %55 kadar. En yüksek fatura ortalaması 130 TL ise SEDAŞ bölgesinde.
  • Son 1 yılda;
    • elektriğim hiç kesilmedi diyenlerin oranı %28
    • nadiren kesiliyor diyenler ise %40
  • Son 1 ayda
    • elektriğim hiç kesilmedi diyenlerin oranı %40
    • nadiren kesiliyor diyenler ise %26
  • Ankete katılanların %50’si kaçak elektrik kullanım sebebi olarak geçim sıkıntısını göstermiş. %38’i de kötü niyet demiş.
  • Çağrı merkezlerinin performansı da iyi, cevaplama oranı ortalama %94.54
  • Kesintilerden önceden haberdar olmayan tüketicilerin oranı da yüksek çıkmış.

İstinaf mahkemesi, elektrik faturasındaki kayıp kaçak bedelini geri almak için dava açan ve çıkarılan yeni yasayla davaları reddedilen abonelerden yargılama gideri alınmayacağına karar verdi. Bilgi: Kanun yolu istinaf ve temyiz olarak ikiye ayrılmıştı ve böylelikle Yargıtay’ın iş yükünün azaltılması amaçlanmıştı.


Economist’te çıkan şu yazıyı okumak gerek.  Yazının başlığı “The alphabet of success“. Yazıdaki Google İK Direktörü üst düzey bir mühendisin, sıradan bir mühendisten 300 kat daha değerli olduğu vurgusu inanılmaz. Yazı, Google, GE, Coca-Cola, Kraft vb şirketlerin hayatta kalma becerilerini çok iyi açıklıyor.


Goldman Sachs 2017 petrol fiyat beklentisini aşağı yönlü revize etti. Buna göre, Batı Teksas petrolü için 2017 ortalama fiyat tahmini 54.80 dolar/varil seviyesinden 52.92’ye, Brent petrolü beklentisi de 56.76 dolar/varilden 55.39’a çekilmiş oldu. 2018-2020 dönemi ortalama fiyat beklentisi ise 50 dolar/varil.

İlaveten, kaya gazı üretiminde verimlilik artışının 2020 sonuna kadar yüzde 3-10 aralığında olmaya devam edeceğini tahmin etmekteymiş Goldman ve kaya gazı üretiminde artışın önüne geçilmesi için 2018-2019 petrol vadelilerinin 50 dolar/varil veya altında kalması gerektiğini vurgulamış.


Engie, ABD’li Sungevity’den Avrupa İşletmesi olan Solar Spectrum’u satın aldı. Sungevity Mart ayında iflasını açıklamış ve Mahkeme, şirket varlıklarının 50 milyon $’a Northern Pacific Group‘a satışına izin vermişti. Avrupa’nın Belçika, Almanya, Hollanda ile UK ülkelerinde faaliyeti olan Sungevity’nin Avrupa’daki merkezi Hollanda ve 90 kadar çalışanı var.


IBM, sürücüsüz otomobillerin bilişsel yetilerinin artırılmasına yönelik bir patent aldı. Habere göre, yeni patent ile kazanılan yetiler, acil bir durumda otonom bir aracın kontrolünün insan sürücüye ya da araç kontrol işlemcisine dinamik bir biçimde devredilmesine olanak sağlıyor.


Brand Finance dünyanın en değerli petrol ve gaz şirketleri sıralamasında #1 Shell, #2 Sinopec…