23.01.2018

EPDK, 2018 yılı doğal gaz tüketimin tahminini 54.5 milyar Sm3 (580 milyar kWh) belirledi. Geçmiş yıllara ilişkin tahminler ve gerçekleşmeler aşağıdaki gibi (milyar Sm3 olarak):

Yıl           Tahmin      Gerçekleşme
2017        46                 42.557*
2016        49.563         46.395
2015        50.863         47.999

*Ocak-Ekim arası olup, 2016’nın aynı dönemine göre %17.55 daha fazla tüketimin gerçekleştiği görülmektedir. Dolayısıyla, 2017 gerçekleşmesinin, tahminin çok üstünde sapma göstereceği varsayılabilir.


Trump, TSİ ile dün gece, ithal güneş hücresi ve panelleri için “safeguard tariff (korunma tarifesi?)” uygulamasını onayladı. Böylelikle, 2018 yılında başlayacak uygulamayla ilk yıl yüzde 30 ve takip eden 3 yıl da sırayla 25, 20 ve 15 oranında vergi uygulanacak. Her yıl, ithal edilecek ilk 2.5 GW solar cell uygulamadan muaf.

Safeguard Tariff

Bloomberg’in International Trade Commission’dan derlediği bilgilere göre (bkz), ABD’deki GES’lerin %80’inde ithal güneş panelleri kullanılıyor.

Bloomberg

Benzer uygulama çamaşır makinelerine için de yürürlüğe girdi (ilgililer, oran ve diğer detaylar için kararı incelemelidir).

Fact Sheet burada.

Ek bilgi: Hindistan Directorate General of Safeguards, Customs and Central Excise, Çin ve Malezya üretimi güneş panellerine %70 gümrük vergisi uygulaması önermişti ve Hindistan Çin panellerinin en büyük ithalatçısı konumunda.

Son bir not: ABD’nin, 2001’de Dünya Ticaret Örgütü’ne üye olan Çin’in üyeliğine ilişkin desteğin bir hata olduğuna yönelik açıklaması ilginç ve Çin tarafı buna ilişkin; “dünya ticaretine asıl tehdit Çin değil ABD” dedi.


Güney Kore, 30 Ocak’tan itibaren gerçek isimle kripto para ticaretine onay verdi. Bıundan böyle yasağın söz konusu olmadığı söylenebilir. Tuhafıma giden ise, Türkiye’de zaten bu şekilde.


Türkiye, Bloomberg Global Innovation Index’te (bkz) bu yıl 4 basamak yükselerek 33. sırada kendine yer bulmuş. Güney Kore. 5 yıldır üst üste birinci sırada yer alıyor.


2010 Ocak – 2017 Temmuz döneminde otonom sürüç sistemine yönelik yapılan patent başvurularında Alman şirketlerin ağırlığı %52 (bkz). Google’ın 10. sırada yer aldığı listede, her gün gündem olan Tesla yok.

atlas_SkYcLuk0Z@2x


Lloyd Londra ofisi Nisan ayından itibaren kömür yatırımlarını sigorta etmeyecek. Geçtiğimiz günlerde benzer kararları Aviva, Allianz, Axa, Legal & General, SCOR, Swiss Re ve Zurich sigorta şirketleri de açıklamıştı. Lloyd, kömür şirketinin ne demek olduğu ve sigorta etmeme şartlarının ne olacağını önümüzdeki aylarda belirleyecek.

Çevre demişken, Manchester Üniversitesinden bir ekibin yaptığı araştırmaya göre, UK genelinde evlerde bulunan 23 milyon mikrodalga fırınlar 1.3 milyon araba eşdeğeri CO2 emisyonu üretiyor. Şöyle ki; 1 mikrodalga fırın 8 yıllık kullanım süresince 573 kWh elektrik harcıyor (7 Watt gücünde bir LED ampülün 9 yıl boyunca sürekli açık tutulmasına eşit).

Bu şuna geliyor, enerji verimliliği ve her şeyde azami dikkat olmazsa olmazımız.


ABD günlük petrol üretiminin, 1.4 milyon varil artışla toplamda 10.4 milyona, böylelikle OPEC dışı ülkelerin toplam üretiminin 59.8 milyon varile ulaşması bekleniyor ve IEA, 2018 yılı toplam tüketimini 99.1 mb/d olarak tahmin ediyor.


En iyi prizmatik batarya hücresi Çinli CATL tarafından mı yapılıyor (bkz)?


EnerjiSA’nın dağıtım ve satış satış birimi şirketin %20’sine karşılık gelen 212.6 milyon hisse 2018’in ilk çeyreğinde halka arz edilecek. Halk arzda talepler 6.25-7.50 aralığından talep toplanacak. Ek satış dahil toplam halka arz büyüklüğü 389-466 milyon dolar arası bir tutara denk geliyor.


Engie CEO’su Isabelle Kocher’a göre, şirketin yeniden konumlandırma süreci tamamlandı. Şirketin dönüşüm planı 2016-2018 döneminde 15 milyar €’luk fosil yakıt varlıklarını elden çıkarmak ve yenilenebilir ile enerji sevislerine yatırım yapmak şeklindeydi ve bu çerçevede Kocher’in göreve başladığı 2016’dan bu yana, 16 GW’lık kömür üretiminin 10 GW’ını satıldı ve kapatıldı ve 6 GW yenilenebilir enerji devreye alındı (bi 6 GW kapasite daha kurulacak).


Hinkley Point C nükleer santralinin şebekeye bağlantısı için Ofgem’in önerdiği ve maliyeti tüketicilere yansıtılacak 800 milyon £’luk yatırım National Grid tarafından eleştirildi. Ofgem, yatırımı gerçekleştirecek National Grid’e 25 yıllık getiri oranı (WACC) olarak %0.6-1.75 arası bir belirleyecek.

IEA World Energy Outlook 2017

IEA World Energy Outlook 2017 (#WEO17) yayınlandı. Fatih Birol, attığı twitte IEA’nın global enerji sektöründe 4 devrim niteliğinde değişiklik öngördüğünü söyledi:

  • ABD, tartışmasız şekilde gaz ve petrolde lider olacak.
  • Güneşten elektrik üretimi en ucuz kaynak olmaya doğru gidiyor.
  • Çin’in yeni ekonomik modeli temiz enerjide büyümeye işaret ediyor.
  • Gelecek elektrikte.

07 Kasım’da 64.65 $/bbl değerine ulaşan Brent petrol, IEA’nın #WEO17 raporu sonrası da %1 kadar düştü, şu sıralar 61-62 arasında işlem görüyor. Petrolün IEA raporu sonrası gerilmesinde, IEA’nın;

  • Petrol talebindeki büyüme artışını 2017 için günlük 100 bin varil azaltarak günlük ortalama 1.5 milyon, 2018 içinse günlük 1.3 milyon öngörmesi,
  • 2018’in ilk çeyreğinde günlük 600 bin varil arz fazlası yaşanacağını söylemesi (IEA’ya göre, OPEC harici ülkelerin petrol üretimi 2018’de günlük 1.4 milyon varil artacak),

etkili oldu. Tüm bunlar, OPEC’in 2018 yılı değerlendirmesiyle ters (haliyle).

IEA değerlendirmeleri sonrası OPEC’in, Mart 2018’de sona erecek kısıntıyı uzatma ihtimalinin daha da arttığı değerlendirilebilir gibi geliyor bana; ama Rusya’nın da henüz ikna edilmediğini not edelim (bkz).

ABD’nin gaz ve petrol liderliği hususu: IEA’ya göre, ABD’nin petrol üretimi 2027’ye doğru, geçmişte olmadığı hızda artacak ve 2027’de ABD’yi net ihracatçı yapacak, yani, ABD ithal ettiğinden daha çok petrol ihraç edecek. ABD’nin LNG’de de 2020’lerin ortasında Katar’ı geçmesi bekleniyor.

Güneşten elektrik üretimiyle alakalı: IEA’nın baş ekonomisti, geçtiğimiz günlerde, rüzgar ve güneşte seviyelendirilmiş maliyetlerin artık önemsiz olduğunu söylemişti.

Petrol talebindeki büyüme hızında azalma: Yukarıda değinildiği üzere, IEA, petrol talebindeki artış hızının 2017’de günlük 100 bin varil azalacağını tahmin ediyor, bu, sektör için kasvetli bir tahmin, zira fiyatlara etki ediyor; ancak Morgan Stanley’in The Return of the Geopolitical Risk Premium başlıklı raporunun yazarları, global ekonomik iyileşmenin petrol talebinde artış getireceğini ve Brent petrol fiyatının da 2018 ikinci çeyrek itibariyle 63 $ seviyelerinde seyredeceğini değerlendiriyorlar. Raporun yazarlarına göre: arzın talepten fazla artması ve bu farkın günlük 2 milyon varile ulaşması petrol fiyatlarını jeopolitik risklere karşı korudu; ancak bu yıla kadar, OPEC kısıtlaması sonrası günlük arz 300 bin varil azaldı ve OECD stokları 190 milyon varille 5 yıllık ortalama değerine geriledi ve yazarlar, söz konusu daralmanın, i) artan petrol talebinin ve ii) azalan ABD shale gaz üretiminin düşük seyretmesinin etkileriyle 2018’de de devam edeceğini bekliyor. Ancak, IEA, 2018’in ilk çeyreğinde, arzın talepten 600 bin varil/gün daha fazla olacağını ve buna ikinci çeyrekte 200 bin varilin daha ekleneceğini öngörüyor. Morgan Stanley raporu ile IEA WEO17 birbirinin aksi değerlendirmelere sahip.

Petrol talebi, 2040’ta günlük 105 milyon varile kadar ulaşacak; ama bu talep ağırlıkla petrokimya sektörü kaynaklı olacak ve otomobil kaynaklı talep gittikçe düşecek ve 2015-2020 arasında otomobil kaynaklı talep 1.3 milyon varil/gün artarken, 2020-2025 arasında 0.1 milyon varil artacak ve takip eden yıllar talep yönü negatif olacak.

LNG: Barış Sanlı’nın EAK paylaşımına göre (sunum), ABD’den AB’ye LNG girişini engellemek için Rusya’nın tek tük girebileceği fiyat savaşına ilişkin bilgi verilmiş ve uzun vadede 5.5 cent/mmbtu’nun en kârlı fiyat olduğu ifade edilmiş. IEA da, ABD LNG’siyle Rusya’nın boru hattı gazı birlikte yaşamayı öğrenmek zorunda demiş. Bu durum petrol fiyatları için yapılan “lower prices for longer” tabirini hatırlattı bana da.

Not: WEO17, bir tahmin aracı değil; bunun yerine, çeşitli politik varsayımlara dayanılarak hazırlanmış projeksiyonlar içerir. Bunu Fatih Birol özellikle vurguluyor.

Sonuç olarakPetrol fiyatların, 07 Kasım’da son 2 yılın zirvesine ulaşmasında, i) Arabistan’da yürütülen yolsuzluk (?) operasyonu ve ii) IKBY’nin düzenlediği referandum sonrası yaşanan gelişmelerin etkisi var. Hatta, Venezuela’nın günlük ortalama petrol üretiminin Ekim’de bir önceki aya kıyasla 130 bin varil azalarak 28 yıldır ilk kez 2 milyon varilin altına inmesini de unutmamak gerek. Bu noktada, Morgan Stanley’in raporunda iddia edildiği üzere, petrolün jeopolitik risklerden etkilenmediğini söylemek zor. Dahası, IEA’nın da ifade ettiği üzere (bkz), jeopolitik bir durum yaşanmaması halinde, petrol fiyatlarının 50 yerine 60$ ve üzerinde tutunması bağlamında “yeni bir normal” durumdan bahsedemeyiz (okumak isteyenler için Kuwait Times’da çıkan benzer bir yazı). Dolayısıyla, petrol fiyatlarının 65$ seviyesinin üstüne çıkmaması ve 60$/bbl altına hatta düşmesi Türkiye için iyi bir şey, hele ki TL’nin yabancı para birimleri karşısında değer kaybettiği bu zamanlarda. Kur daha fazla yükselmezse, Türkiye spot elektrik piyasası fiyatlarının, diğer faktörler dikkate alınmadığı durumda, yükselmeyeceğini de söyleyebiliriz sanırım.


Diğer gelişmeler

  • Çin’in beklenenden daha az büyümesi maden fiyatlarını düşürdü ve madencilik şirketleri de değer kaybetti. Örneğin, li-on bataryalarda da kullanılan nikel elementi 01 Kasım’da Haziran 2015’ten bu yana en yüksek değerine ulaşmıştı (tonu 13 bin $); ama kayıp bu yükselmeyi götürdü.
  • Noble Gruop, borç yükünün şirketin batmasına neden olabileceğini ve yeniden yapılandırma için bankalarla görüşmelere başladığını duyurdu.
  • ENI, Qatar Petroleum ile Umman’daki block 52 sahası için arama ve üretim iş birliği anlaşması imzaladı.
  • Japonya ve Vietnam da enerji alanında MoU imzaladı.
  • Almanya’da koalisyon görüşmelerinde Yeşiller Partisi ile Merkel’in partisi anlaşamıyor; Merkel’in müzakerecileri 5 GW güçte kömür azaltılabileceğini söylerken Yeşiller Partisi, bunun, emisyon hedeflerinin yakalanmasını sağlamayacağını ve 8-10 GW kömür kapasitesinin devre dışı kalması gerektiğini ifade ediyor. Alman Çevre Bakanlığı iç yazışmalarına göre de 2020’de Almanya iklim değişikliği hedefini %5 kaçıracak (bazı analizlere göreyse %10).
  • Tamamı Avrupa merkezli sigorta şirketleri kömür yatırımlarıyla finansal bağlarını ya tamamen ya da kısmen sonlandırıyor (rapor burada).
  • Londra, elektrik direklerini şarj istasyonu olarak kullanmak suretiyle şarj ünitesi altyapısını genişletmeyi planlıyor. Güzel fikir. Müstakil bina eksikliği nedeniyle araç şarjında yaşanacak sıkıntıları azaltabilir bu.
  • ETD, elektrikte serbest tüketici limiti (2400 kWh/yıl) kalksın demiş. Kalksın tabi de, kalksa ne olacak anlamadım.
  • EnerjiSA (Sabancı Holding ve Alman E.ON’un iştiraki), ek satışla birlikte toplam yüzde 20 hissenin ortak satışı yoluyla halka arzı için SPK’ya başvuru yaptı. İş Yatırım, Sabancı Holding’in net aktif değerinin yüzde 17’sini oluşturan EnerjiSA’yı 2.9 milyar USD olarak değerlediğini söyledi.
  • Avrupa’nın buğday rekoltesi bu sene %25 azalırken Rusya’nınki %20 arttı.