07.12.2017

DUH, BMW 320d’nin NOx başta olmak üzere emisyon değerlerinin, aracın devri 3000 rpm ve üzeri olduğu durumda yasal sınırın 7.2 kat üzerinde olduğunu iddia etti. BMW reddediyor.


Enel, PG&E ile 85 MW/340 MWh kapasiteli stand-alone bir enerji depolama sistemi tesis edilmesine ilişkin anlaşma imzaladı. Haberde ifade edildiğine göre, sistem, şebekede fazla yenilenebilir kapasitesi olduğunda şarj edilecek ve puant tüketim zaman diliminde de şebekeyi besleyecek.

Exelon Corp. da lityum madeni işletmecisi Albemarle Corp tarafından desteklenen Volta Energy Technologies şirketine yatırım yaptı. Volta, enerji depolama sistemleri geliştiriyor.


Çin, dünyanın en büyük ikinci LNG ithalatçısı olma yolunda. Güney Kore ile Çin arasındaki fark 2011’de 24 milyon ton iken, 2017 yılı içerisinde şu ana kadarki fark 1.7 milyona kadar düşmüş halde. Çin’e bu yıl 33.6 milyon ton LNG teslim edildi.


Volocopter kurucusu ve CIO Alex Zosel Berlin’deki TechCrunch Distrupt etkinliğinde konuştu; dikey kalk-in yapabilen taksi hizmetinin 2-3 yıl gibi bir sürede ticari olarak gerçekleşebileceğini söyledi.


Büyük enerji şirketlerinin ilgisi sadece depolama konusundaki değil; Duke Energy GES geliştirme şirketi REC Solar’ı satın aldı.


BHP’nin Carbon-Capture Systems teknolojisine ilgisi. Şirketin VP’si Fiona Wild, BHP’nin alana, pazara ve ölçeğe sahip olduğunu, bu bağlamda CCS maliyetinin düşmesi konusunda masaya yeni yaklaşımlar getirebileceklerini söyledi.


2016-2023 yıllarını kapsayan Ulusal Atık Yönetimi Eylem Planı yayınlandı.

23.11.2017

Enel CEO’su, yatırımcılara bol bol projeksiyon içeren bir sunum yapmış (bkz). Dikkatimi çeken hususlar şu şekilde:

  • Enel’in 2020 hedefleri:
    • 600 MW enerji depolama kapasitesi
    • 313 bin adet şarj istasyonu
    • 10.7 GW demand response kapasitesi
    • 47.9 milyon akıllı sayaç (+17.4 milyon ikinci nesil akıllı sayaç)
  • 2040’ta, elektriğin toplam enerji tüketimindeki payı %29’a yükselecek (2014’te %18 imiş) (ulaşım ve ısınma nedeniyle).
  • 2040’ta elektrik üretiminin %40’ı YEK’lerden gelecek denilmiş ve Paris Anlaşması’nın bunu gerektirdiği gibi bir not düşülmüş. Bonn’daki zirve, Trump, Fransa ve Almanya bir şey ifade etmiyor sanırım Enel’e. Anlamadım.
  • Battery pack maliyeti 2016’daki 270$/kWh seviyesinden 2025’5e 110$’a düşecek.
  • Energy storage hacmi 2016’daki 8 GW seviyesinden 2040’da 973’e ulaşacak.

Deutsch Bank’ın, baş stratejisti Ulrich Stephan, Bitcoin’i, aşırı dalgalanma ve regülasyon eksikliği nedeniyle günlük yatırımcılara (everyday investor) asla tavsiye etmediğini söyledi.

Uzun vadeli düşünün diyor sanırım 🙂


Dün Barış abi paylaşmış, UK’de evlerdeki enerji kaybı camlardan %20, çatıdan %25, duvarlardan %35, kapılardan %10 ve zeminden %10 (bkz).

Barış abi EAK’sinde gördüğüm bir diğer haber de, UK Hazine’sinin, tüketici faturalarına yük getirdiği gerekçesiyle, yenilenebilir projelere 2025’ten önce yeni destek (sübvansiyon) sağlamayacağını açıklaması (bkz).

Dün, 2016’da imzalanan anlaşma kapsamında Çin ve Fransız ortaklığıyla kurulması planlanan Hinkley Point C nükleer santralinin 35 yıllık alım fiyatının aynı nedenle eleştirilmesine yönelik haber paylaşmıştım burada.


Rusya Ekonomi Bakanı Maksim Oreşkin OPEC toplantısı öncesi şunu demiş: “OPEC’le yapılan anlaşma, petrol üretimimizi doğrudan olumsuz olarak etkiliyor. Ayrıca üretimdeki sınırlamalar nedeniyle düşük yatırımdan kaynaklanan dolaylı etkileri de var.


Afrika

  • Siemens Gamesa Renewable Energy (SGRE), Tangier/Fas’da rüzgar türbin kanadı (wind turbine blade) imalat tesisinin açılışı gerçekleştirdi. Tesis, Afrika ve Orta Doğu’da ilk olma özelliğini taşıyor.
  • Botswana, Energy Regulatory Authority (BERA) kurdu.
  • Nijerya Sokoto eyaleti, kırsal böglelerde elektriğe erişimi sağlamak için çatı tipi solar kurulumlarına başladığını açıkladı.
  • Dünya Bankası’nın 2017 Nisan’da yayınladığı Africa’s Pulse raporuna göre, Sahraaltı Afrika’nın (sub-Saharan Africa) yıllık 93 milyar$ yatırım açığı var. Benzer şekilde, AfDB tahminlerine göre, anılan bölge ülkeleri, yetersiz altyapı nedeniyle yıllık GDP’nin %2.1’nin kaybediyor.
  • Nijerya ve Rusya, Nijerya’da kurulacak nükleer santral ve araştırma merkezi için anlaşma imzaladı (Kasım başında). Taraflar: Nigeria Atomic Energy Commission ve Rusatom Overseas (a part of Rosatom).
  • Nijerya, 2017’nin Aralık ayında,  ilk devlet yeşil tahvilini çıkartacak (Sovereign Green Bond).
  • Nijerya, i) China Gezhouba Group Corporation, ii) Sinohydro Corporation Ltd ve iii) CGOC Group Ltd iş ortaklığıyla 3050 MW gücündeki Mambilla HES’in inşaatı için anlaşma imzaladı.
  • Kenya Energy Regulatory Commission (ERC), ticarethanelere ve sanayilere yönelik olarak, gece düşük birim fiyatlı tarife uygulamasına 01 Aralık 2017 itibariyle geçilmesini onayladı.
  • Eni, Gana’nın kuzeyinde 20 MW GES kuracak. Şirket, ayrıca Volta havzasına yüzer GES kurulumunu da değerlendiriyor.

Müzik meraklıları, Radyo Voyage dinlediğim şu Afrika müziğini dinleyebilir 🙂


Seekingalpha’da yayınlanan şuradaki yazıda, Ark Invest’in tahminlerine göre 2022’de elektrikli araçlar içten yanmalı muadillerini fiyat olarak yakalayacak (Ark Invest araştırması). Kıyaslamada, 200 mil menzile sahip bir elektrikli araçla, hemen hemen aynı özelliklere sahip Toyota Camry kıyaslanmış (grafik). 5 yıllık sahip olma maliyeti açısından bakıldığındaysa 2019-2020 arasında başabaş noktasının (tipping point) yakalanacağı hesaplanmış (grafik).

Otomobil sahiplerinin kullanım alışkanlıklarından da bahsedilen Ark Invest araştırmasına göre, tüketicilerin %61’i 50 milden, %21’i 200 milden fazla yapmıyor, kalan %18’i ise 200 milden fazla yapıyor (bu oranlar, herhangi bir tüketicinin 1 yıl içerisinde, herhangi bir tek seferde belirtilen kadar yol alıp almadıklarını gösteriyor ).


Dubai Electricity and Water Authority (DEWA), Etihad Energy Services Co LLC ile imzaladığı anlaşma çerçevesinde, Dubai’deki su rezervuarlarına GES kurulacak. Projelerin toplam 60 MW güçte olması bekleniyor.


Devlet kontrolündeki China Taiping Insurance Group Ltd, bir diğer Çin’li ve dünyanın en büyük üreticilerinden GCL’den %30’u geçmemek üzere hisse alımı için bağlayıcı olmayan bir anlaşma imzaladı.


Çin, Güney Kore’den ithal edilen poly-silicon ihtalatına anti-damping uygulamasını güncelledi. Yeni oranlar %4.4 ile %113.8 arasında değişiyor.


Avustralya, 650 MW açık eksiltmeli yenilenebilir ihalesi düzenliyor. Alım garantisi 15 yıl.


Enerji depolama

  • Tesla, 29.09.2017’de başladığı ve 100 gün içerisinde tamamlamayı taahhüt ettiği 100 MW/129 MWh kapasiteli depolama tesisini termin tarihi olan 1 Aralık’tan önce tamamladı. Yerli haber sitelerinde “dünyanın en büyük pili” benzetmesinin devam ettiğini gördüm.
  • Nature’da yayınlanan sodyum organik malzemelerle alakalı “Greener and cheaper” başlıklı bir makaleye göre, Standford Univeristy ve SLAC National Accelerator Laboratory araştırmacıları, sodyum iyon bataryaların (SIB) katod hammadesi olarak conjugated carbonyl gibi organik malzemeler kullanarak daha yüksek daha yüksek kapasitelere ulaşmayı başarmışlar.
  • BNEF, 2016’da 5 GWh olduğu tahmin edilen global enerji depolama kapasitesinin 2030’a kadar 6’ya katlanacağını söyledi. Crystal Market Research isimli bir araştırma şirketi de, pazarın 2012’de 1.51 milyar $ olduğunu ve 2022’de 3.42 milyar $ gerçekleşmeyle, %7.63 CAGR oranına ulaşılacağını söyledi.

21.11.2017

Politics vs reality

  • Fransa, 2012’de yayınladığı planla, 2025 yılına gelindiğinde, elektrik üretimindeki nükleer kaynağın payının %75’ten %50’ye düşürülmesini hedeflemişti. Fakat, Fransa, nükleerin payının azaltılması hedefinden vazgeçmemiş olsa da, nükleerdeki ⅓ oranındaki azalmanın erişilebilir olmadığı Fransa Çevre Bakanı Hulot tarafından da dillendirildi.
  • (UK hükümeti reddetse de) Guardian’daki habere göre, Ticaret Bakanı Greg Hands, vergi ve çevresel regülasyonların yumuşatılması konusunda Brezilya’da Shell ve BP lehine lobi yapmış.

Enel, 2018-202 planı kapsamında 17 milyar € yatırım yapacak. Yatırımın %80’ini İtalya, İberya ve Kuzey-Orta Amerika’ya, dolayısıyla Güney Amerika yatırımlarında kesintiye uğruyor. Yatırım şebeke ve yenilenebilir enerji odaklı olacak; özellikle akıllı sayaçlar yardımıyla  “Internet of things”den istifade edilmesi amaçlıyor.

Enel daha önce de start-up’ları ve KOBİ’leri hedefledi 100 milyon €’luk program başlatmıştı. Program, katılımcı şirketlere Enel’in Sicily’deki inovasyon hub’ını kullanma, uzmanlarla çalışma ve projeleri test etme, uygulama şansı tanıyor. Projelerin solar modüller, santral verimliliğini artırıcı ekipman, yapay zeka, mikro şebeke, depolama, dijital enerji çözümleri alanında olması gerekiyor.


Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA) tarafından yapılan çalışmaya göre, Hindistan’da kömürden elektrik üretimi 2027’de (daha önceki öngörülerden çok önce) zirveye ulaşarak yatay seyredecek (grafik).

IEEFA tahmini 2 yaklaşıma dayalı; i) yenilenebilir kaynaklar (bugünkü %7 olan payının 2027’de yüzde 27’ye ulaşacak), ii) kömür santrallerinin verimliliğindeki artış.

Hindistan’ın kurulu gücün %60’ını oluşturan kömür santralleri, elektrik üretiminin %76’ını gerçekleştirmektedir.


VW elektrikli araba yatırım projeksiyonlarını artırıyor. CEO Matthias Mueller’in geçtiğimiz günlerdeki denetleme kurulu toplantısı sonrası yaptığı açıklama sonrası Reuters’ın yaptığı derlemeye göre, şirket 2023’ye kadar elektrikli araç ve ilgili projelere toplam 72 milyar € yatırım yapacak.

Elektrikli araç (battery electric ve plug-in hybrid) satışları 2017 Ç3’te Ç2’ye göre %23 2016 Ç3’e göreyse %63 artmış. 287 bin adetlik Ç3 satışının yarısından fazlası Çin kaynaklı. BNEF, elektrikli araç satışının bu sene 1 milyonu geçmesini bekliyor. 2015 yılı sonu itibariyle istatistiklere ve diğer tahminler için era of ev yazısına göz atılabilir.


Tesla ve Hilton, 2015 Aralık’ta gittikleri iş birliğinden bu yana, Hilton otellerinde 194 adet şarj istasyonu kurulmuş. Önümüzdeki yıl 86 adet ünite daha kurulacak.

Bu zaten olması gereken bir şey, ülkemiz için de iş yerlerini otoparklarına benzer istasyonlar kurulmalı.

20.11.2017

“Yeryüzünün karasal alanının yaklaşık yüzde 20’si yol” (Greenland ve Antarctica dikkate alınmamış), Science dergisinde 16/12/2016 tarihinde yayınlanan makalenin (bkz) yazarları böyle diyor. Karasal alanın yüzde 80’i yol içermiyor olsa da, yollar bu alanı 600 binden fazla toprak parçasına (arsa) bölmüş, bunların da yarısından fazlası 1 km2’den daha az ve sadece yüzde 7’si 100 km2’den fazla alana sahip.

Ekolojik denge bağlamında çok ilginç ve dikkate değer bir çalışma.


23. Taraflar Konferansı (COP 23) Bonn’da düzenleniyor ve COP23 kapsamında, iklim değişikliğinin etkilerini azaltma amacıyla büyük veri uygulamalarına yönelik bir yarışma düzenlenmiş. TEPAV’dan Selin Arslanhan Memiş’in aktardığına göre (TEPAV), yarışmaya Türkiye’den katılan tarla.io, 67 ülkeden 450 ekibi geride bırakarak veri görselleştirme ödülü aldı. Ankara’da bir tarım teknolojileri startup’ı olan tarla.io; gıda şirketlerinin, çiftçilerin ve tarımla ilişkili diğer paydaşların problemlerini çözmeye yönelik veriye dayalı tarım araçları sunuyor. Oluşturulan algoritmalar ve tahminlerle, üreticiler ekim, sulama, gübreleme, ilaçlama ve hasatı en doğru zamanda ve koşullarda yapıyor ve verim artıyor. Her tarla için hava ve toprak bilgisi biriktiriliyor, tarla.io çiftçileri hem kendi tarlası hem de yakınlarında olan bitenle ilgili haberdar ederek en doğru kararları almasını sağlıyor. Ayrıca gelecek tahminleri yapıyor. Konya Şeker, Tat Gıda, Toros Tarım, TEB, tarla.io’nun farkına varıp sunduğu araçları kullanmaya başlamış şirketler arasında.

tarla.io sitesi


Global Carbon Project’e (GCP) göre (bkz), CO2 yoğunluğu 2017 yılında 5.3 Gigatone daha artacak (2016 artışı 6.1 Gigatone=2.89 ppm idi). Bu durumda, 2016’da tarihi zirveye ulaşarak 403.3 ppm olarak gerçekleşen CO2 yoğunluğu, 2017’de yaklaşık %2 daha artarak yeni bir tarihi zirve görecek (1750’li yılların CO2 yoğunluğu: 278 ppm).

GCP’ye göre (bkz), CO2 salınımını azaltan 22 ülkenin global salınımın %20’sine tekabül ediyor ve Çin’in salınımı 2017’de %3.5 artacak.

Çin’in ekonomik büyümesi ve kömür kullanımındaki artış Çin odaklı umutları boşa çıkartacak mı (soru burada)?


1 trilyon $ büyüklüğüne ulaşan Norveç varlık fonu, petrol ve gaz fiyatlarına daha az bağımlı olmak adına, 35 milyar $’a karşılık gelen tüm petrol ve doğal gaz hisselerinden çıkmayı önerirken, Norveç’in ulusal şirketi Statoil’in Kuzey Kutbu petrol arama faaliyetlerinden vazgeçmeyecek.

Almanya’ya da iklim değişikliğini önleme konusunda liderliğe soyunmuştu; ama ne dizel konusunda ne de kömür konusunda laftan öteye geçti Merkel’in söyledikleri.

Bunca yıl kaynak biriktirmeyen Türkiye’nin, şimdi linyit yatırımları için dış kaynağa ihtiyaç duyması ne hazin bir durum.


28 Avrupa ülkesini kapsayan sektör bazlı emisyon salınım eğilimini gösterir grafiğe göre, 2016’da 2015’e göre ulaşım kaynaklı emisyon salınımı 18.6 Mt CO2 eq, konut ve ticari bina kaynaklı salınım 19 Mt arttı. Ülkelere ayrı ayrı baktığımızda, 14 ülkenin salınımının 2015’e göre arttığını görüyoruz, en çok artış 6 Mt CO2 eq ile Fransa, takiben Polonya (5.1 Mt), Almanya (3.6 Mt), Finlandiya, İrlanda, İtalya, Danimarka, Hollanda, Estonya, Belçika, Slovenya, Macaristan, Kıbrıs, Avusturya.

Detay için bkz.


MIT araştırmacılarına göre (bkz), batarya üretimi için gerekli metallerin teminindeki darlıklar, yakın gelecekte batarya üretiminde sınırlamalara neden olmayacak; ancak uygun planlama yapılmadığı takdirde, üretimde geçici yavaşlamaya neden olabilecek bazı metallerin, özellikle de lityumun ve kobaltın tedarikinde kısa vadeli darboğazlar yaşanabilir.

Araştırmacılar 5 önemli metal üzerine odaklanmışlar: lityum, kobalt, manganez, nikel ve grafit şeklinde karbon. Bakır, alüminyum gibi diğer metaller yeteri kadar bol olduğunu değerlendirilmiş. Öte yandan, nikel ve manganez arzının etkilenmesi de beklenmiyor. Dolayısıyla, geriye lityum ve kobalt kalıyor. Araştırmacılar, kobaltın ana kaynağının Demokrotik Kongo Cumhuriyeti olduğunu ve buradaki politik risklerin problem yaratabileceğini ve katotu daha az kobalt bağımlı hale getirmek için çalışmaların olduğuna vs değinmişler. Tabi, politik riskler maliyeti de etkiler.

Araştırmacıların, metal arzıyla alakalı değerlendirmesinde, talep tarafına ilişkin varsayımları nedir bilemiyorum, nitekim, “Mr Lithium” olarak adlandırıldığı söylenen (?) Joe Lowry’ye göre (bkz), endüstrinin zamanında yapmadığı yatırımlardan ötürü 2025 itibariyle BEV penetrasyonun %5’i aşması nerdeyse imkansız.


Enel, Meksika’da düzenlenen ihaleye 1.77 cent/kWh teklif verdi, teklifleri ortalamasıysa 2.05 cent/kWh (tekliflerin tamamı tablo halinde burada). Ekim ayındaki Arabistan’daki 1.79 cent’lik ihale böylelikle geçilmiş oldu. Yani, yeni rekor Enel’in 1.77 cent/kWh teklifi.

Yıllara sari en düşük tekliflere ilişkin derleme burada (grafik).


Çin’li  POLY-GCL Petroleum Group Holdings Ltd, Cibuti’yle, doğal gaz boru hattı, sıvılaştırma tesisi ve ihracat terminali kurulumlarını kapsayan 4 milyar $’lık MoU imzaladı. Boru hattı, Etiyopya’dan Cibuti’ye yılda 12 milyar m3 gaz taşıyacak. Cibuti’nin nüfusu 1 milyondan az.


BYD, Kanada’da truck fabrikası açmayı planlıyor ve fabrikasının 2018’de tamamlanması bekleniyor. BYD Avrupa’da da otobüs ve kamyon üretimine odaklanıyor.


VW, Çin’e önümüzdeki 7 yılda 12 milyar $ yatırım yaparak 40 farklı Çin üretimi elekrikli aracı piyasaya sürmeyi hedefliyor.

27.10.2017

Fransa, Europe’s Carbon Emissions Trading Scheme EU-ETS’nin CO2 fiyatı üzerinde bir etkiye sahip olmaması nedeniyle, fiyatların 25-30 €/ton seviyelerinde tutulması konusunda çağrıda bulundu. Ancak, Almanya’nın buna sıcak bakması olası değil; çünkü Fransa enerji üretiminde büyük oranda nükleerden istifade ederken, Almanya %40 oranda kömürden elektrik üretiyor ve Energy Brainpool tarafından yapılan bir araştırmaya göre, 1 ton CO2 fiyatı

  • 10 € altındayken elektrik üretiminde düşük karbon ekonomisine geçiş etkisi yaratmaz.
  • 10 €’ya eşitken, CCGT (Combined-Cycle Gas Turbines) taş kömür santralleriyle rekabet edebilir hale gelir.
  • 32 €’ya eşitken, CCGT linyit santralleriyle rekabet edebilir.
  • 50 €’ya eşitken, CCGT santrallerinin tamamı tüm kömür santrallerinden daha ucuza elektrik üretebilir.

Yukarıdaki değerlere esas grafik burada.

EU-ETS’nin Türkiye’de elektrik fiyatlarının geleceği bağlamında önemli olmayacağını değerlendiriyorum.


Enel, elektrikli araç şarj istasyonu üreticisi ve JuiceNet şarj istasyonu işletmecisi eMotorWerks’ü satın aldı.

Şirket bugüne kadar, Clipper Creek, AeroVironment and Volta Charging gibi şarj istasyonu işletmecilerine sağladığı ve doğrudan kendisinin kurduğu istasyonlarla toplam 25 bin adet sistem kurmuş.


Hyundai Ioniq Electric’in 2017 yılı üretim hacmi aylık bazda aşağıdaki şekilde gerçekleşmiş (bkz):

Hyundai IONIQ production figures in 2017

Buna göre, ilk 9 ayda toplam 11941 adet elektrikli model üretilmiş, aylık ortalama yaklaşık 1327’ye karşılık geliyor. Yani, 12 ayın sonunda toplam üretim 15921’e ulaşabilir. 2018 hedefi ise 48 bin adet (bkz). Öte yandan, Nissan Leaf 2018 2 ay içerisinde 9 bin adet sipariş almış (beklentilerin üzerinde ve Tesla’nın ön siparişleri gibi değil, gerçek, bağlayıcı siparişler).

Türkiye’de de satışa sunulan HEV üretimiyse 2017 ilk 9 ayda 34176 ve yıl sonuna kadar 45568 olabilir.

Elektrikli araç satış tahmini yapmak yumurta tavuk problemini beraberinde getiriyor; ancak Türkiye’ye gelecek elektrikli araç Hyundai Ioniq ve Nissan Leaf olabileceğinden (BMW i3’ü 200 bin liraya yakın fiyatından ötürü dikkate almıyorum), sadece bu üretim şartlarında bile (ülkemizdeki şarj istasyonu eksikliğini dikkate almıyorum) ülkemizde yılda 100-200 adet bile elektrikli araç satmak zor iş gibi. Geleneksel yöntem buna izin vermez. Yenilikçi yöntemler şart.


VW, 2020’ye kadar yapısal değişikliklere odaklanıp, 2025 itibariyle e-mobility alanında dünya lideri olmayı hedefliyor (haber). VW’nin e-Mobility Vehicle Series yöneticisi Christian Senger’in We are redefinin mobility başlıklı sunumundan çıktılar şu şekilde:

  • VW 2025’te 80 yeni EV modelini piyasaya sürecek, bunun 50’si bataryalı elektrikli olacak.
  • Bugün itibariyle 410 Wh/l olan batarya yoğunluğunun 2020’de 700’e ulaşması, 2025’lerde geliştirilmiş anot ve katot sayesinde yoğunluğun 800’e ulaşması ve piyasaya all solid state bataryaların sürülmesi bekleniyor.
  • 2020’de batarya paketi fiyatı 100 €/kWh değerinin altına düşmesi bekleniyor.

Bu arada;

  • Deutsche See tarafından VW aleyhine emisyon skandalıyla alakalı açılan bir dava ilgili Alman mahkemesi tarafından  reddedildi.
  • Emisyon skandalına konu araçların düzeltilmesinde BMW ve Daimler ile kartel oluşturulup oluşturulmadığı konusunda VW CEO’su, kartel kanununa uygun hareket ettiklerini ve herhangi bir fiyat sabitlemeden haberdar olmadığını söyledi.

İlavaten, Nissan Vice President, 2025 gibi elektrikli araç almakla dizel/benzin yakıtlı aracın yaklaşık aynı maliyete satın alınabileceğini söyledi. Fiyatlar aynı iken ve 2025 itibariyle bataryaların sağlayacağı menziller ve şarj istasyonu adetleri artmış olacakken dizel/benzin yakıtlı araç almak anlamsızlaşacak gibi gözükse de, dünyanın bu konuda homojen olmasını beklemek aşırı abartı olacaktır.


VW bu şekilde yapısal bir dönüşüme hazırlanırken, Toyota’nın da esasen benzer bir dönüşüme gireceğinin sinyallerini alıyoruz. Zira, uzun yıllardır hidrojen yakıt piline odaklanması nedeniyle elektrikli araç konusunda geri kalan Toyota başkanı, hidrojenden vazgeçilmeyeceğini beyan ederek, hidrojen yakıt pilli araçlarla elektrikli araçların birbirinin rakibi olmadığını söyledi ve Mirai’nin baş mühendisi Yoshikazu Tanaka, Musk’ın hidrojen yakıt hücresi araçlar konusunda haklı olduğunu, aracı şarj etmenin daha mantıklı olduğunu söyledi.

Solid state batarya konusunda odaklanan Toyota elektrikli aracı en erken 2020 gibi piyasa sürmeyi hedefliyor ve burada da, gelecekteki batarya teknolojilerinin kapasitelerine yönelik ilginç veriler var.


ABD’liler ciddi anlamda pick-up meraklısı. Ford’un bu seneki F-Series pick-up ciro beklentisi 41 milyar $ (bkz) (tanesi 45500 $’dan 900 bin adet satış üzerinden). Bu, Nike, Facebook, Coca-Cola gibi şirketlerin cirosundan fazla.


Artan petrol fiyatlarından Avrupa’lı petrol devleri çok ciddi faydalanıyor. Örneğin Total, 2017 Ç3’te, geçen yılın aynı dönemine göre %29 artışla 2.7 milyar net kâr yazmış ve bu artışta, geçen yılın aynı dönemine göre%14’e yüksek seyreden Brent petrol fiyatıyla %6 civarında artan üretimin etkisiyle arama ve üretim bölümünün %84’lük kâr artışı sağlamasının etkisi büyük. Bu arada, Total, Engie’nin LNG birimiyle ilgileniyor.

Exxon’un Ç3 net geliri de, artan gaz ve petrol fiyatları sayesinde beklentilerin üzerinde gerçekleşerek 3.97 milyar $ geldi. Chevron net geliri de, beklentilerin altında kalsa da, üretimdeki azalmaya rağmen 1.95 milyar $ geldi (geçen yıl 1.28 idi).

30 Kasım’daki OPEC toplantısı yaklaşırken, Putin ve Arabistan Veliahtının demeçleri petrol kısıntısının 2018 Mart’tan sonra da yıl sonuna kadar uzatılacağı yönünde kanaatleri pekiştirmekte.


Saudi Aramco’nun iştiraki olan Aramco Overseas Company B.V. (AOC), Gunvor’un Maasvlakte Olie Terminal’inden (MOT) hisse satın aldı.


İran Petrol Bakan Yardımcısı, İran’ın 2018’de 20 milyar $’ı aşkın enerji anlaşması yapmayı beklediğini söyledi.

Petrol fiyatlarının düşmeyeceğine ve/veya Trump’ın İran konusundaki atarlı giderli tavırlarına rağmen İran’ın uluslar arası enerji şirketleri için cazibesini koruyacağına mı işaret acaba?


47 ülkeden 50 milyon kullanıcının verilerinden hareketle hazırlanan Moovit Global Toplu Taşıma Raporu sonuçlarını aşağıda veriyorum (bkz) (English version); ama bu raporun özel otomobil kullanımı için olanına da ihtiyaç var. Elektrikli araç şarj istasyonu planlaması için çok önemli.

  • İstanbul ortalama 12 km yolculuk mesafesi ile hafta içi günlerde en uzun mesafe yol katedilen metropol & yolculukların %35’i 12 km’den daha uzun sürüyor.
  • Ortalama 91 dk ile Avrupa’da en uzun zamanı yolda geçirenler İstanbullular
  • 19 dk ortalama durakta bekleme süresi ile, Roma ve Los Angeles’dan sonra, en fazla durakta bekleyen İstanbul. Durakta en az bekleyenler ise ortalama 10 dk ile Barselona ve Berlin sakinleri.
  • İstanbul’da toplu taşıma kullananların %26’sı, Paris’te %32’si en az 2 aktarma yapıyor.
  • Avrupa’da, günlük yolculukları sırasında Berlinliler en az, İstanbullular ortalama 940 metre ile en çok yürüyor.

Güzel bir yazı: aşırı vaatler ve bunların gerçekleşmesinde yaşanan gecikmeler arasında kirlenen Tesla.

Apple kurucularından Wozniak da Tesla’nın insanları otopilot konusunda aldattığına ilişkin demeç vermiş CNBC’ye. Tesla, vaatte bulunmaya devam ederken Ford CEO’su, otonom araları önümüzdeki sene test edeceklerini söyledi.


2017 yılının enerji projeleri: Power Engineering ve Renewable Energy World tarafından belirlenen finalistler burada.


#TarihteBugün: New York metrosu açıldı 27 Ekim 1904’te açıldı (dünyanın ilk metrosu ise 1863’te Londra’da açılmıştı, Londra’dan sonra ise 1875’te Karaköy-Beyoğlu metrosu hizmete açılmıştı).

#GününFotoğrafı: Bitcoin plakalı Tesla (bkz)

Tesla Bitcoin

20.10.2017

Ford conducted a study of its U.S. and Canadian employees and determined that they would be “choosing to purchase or lease electric vehicles if workplace charging is widely available” (bkz).

Sonuç olarak, Ford, ABD çalışma ofislerindeki şarj istasyonu adedinin 1 yıl içerisinde ikiye katlanmasına ve 2 yıl içerisinde de üçe katlanmasına (600’e ulaşacak) karar verdi.

Elektrikli arabalar böyle yaygınlaşacak zaten. Hele Türkiye’de çok az insan evine şarj istasyonu kurabilir. Kamuya açık hiç hızlı şarj istasyonu olmadığı da düşünüldüğünde ülkemiz için de tek yol bu.

Neyse, 2014 Ocak – 2017 Eylül arasında yapılan çalışmanın sonuçları şu şekilde:

  • Şarj için tercih edilen saatler 8-11 am, 3 pm.
  • 2014 Eylül’den bu yana, Ford çalışanları 165 bin seferden fazla araç şarj etti.
  • 2017 Ağustos başına kadar, Ford şarj istasyonları yaklaşık 2 milyon mil elektrikli sürüş sağladı.

Rosneft, IKBY krizi sürerken bölgesel yönetimin ana petrol boru hattının işletmesinde %60 ortaklık aldı. Mevcut işletmeci Kar Group payı %40’a düştü. Reuters’teki haberde, Rosneft’in IKBY sınırlarındaki 5 petrol bloğuna 400 milyon $ yatırım yapmayı kabul ettiği ve daha öncesinde de Erbil Yönetimine petrol satışı karşılığında 1.2 milyar $ borç verdiği belirtilmiş.

Bu arada, Dünya Bankası, Rusya ekonomisinin durgunluktan çıktığını, bu yıl ve 2018’de %1.7, 2019’da ise %1.8 büyüyeceğini söyledi.


IEA’ya göre, OPEC üyesi olmayan ülkelerin petrol üretimindeki artış, petrol talebi artışına rağmen fiyatları 2018 yılında baskılayacak. Bu arada, OPEC Genel Sekreteri Barkindo akıllı birine benziyor, piyasaya bir şey dikte edemeyeceğini biliyor ve yönlendirmeye çalışıyor.

OPEC ve Rusya petrol kesintisi 2018 sonuna kadar uzayacak gibi (bkz).

Dünyanın en büyük petrol borsacıları, petrolün 1 yıl içerisinde 60 $ üzerine çıkabileceğini ya da yeni bir shale dalgasının fiyatları 45 $ altına çekebileceğini söylemiş (bu, tıpkı, bilardo topu için deliğe ya girer ya girmez demeye benzemiş).

Bu arada, Wood Mackenzie’ye göre, petrol talebi tahmin edilenden daha önce, elektrikli arabaların yaygınlaşmasına bağlı olarak 2035’lerde zirve yapacak.


Hollanda, otoyollardaki ses kesici bariyerleri bifacial güneş hücreli olanlarla değiştiriyor. 2014’te test amacıyla kurulan bariyerlerin bekleneni karşılaması sonrası 2018’den itibaren yeni solar ses bariyerleri kurulacak. Ülkede 1250 km mesafede ses kesici bariyer bulunuyor.


Limpopo Üniversitesi ve Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, Mpumalanga’da bir manganez zenginleştirme tesisi kurdu (Mpumalanga, Güney Afrika Cumhuriyeti’nin kuzeydoğusunda bulunmaktadır). Araştırma amacıyla yaklaşık 2.2 milyon $’a kurulan tesisin nihai amacı ticari olarak faaliyet göstermek. Tesisin yıllık 10 bin ton kapasiteye ulaştığında 1600 kişilik istihdam ve 22 milyon $’lık ciro yaratması bekleniyor.

Güney Afrika, dünyanın yüksek manganez cevheri rezervlerinin% 80’ine sahiptir.


Almanya’da, toplam kurulu gücü 222 MW olan 750 kW-10 MW arası güçlerdeki 20 güneş projesi ihale edildi. Ortalama fiyat €0.0491/kWh, en düşük ve en yüksek gerçekleşme de sırayla €0.0429/kWh ve €0.0506/kWh oldu.


Dünyanın yüzer ilk rüzgar çiftliği projesi İskoçya’da işletmeye alındı. Hywind isimli proje Statoil ve Masdar Abu Dhabi Future Energy Co tarafından kuruldu. 30 MW gücündeki projeyi oluşturan 5 adet türbin, 25 km alanda gezebilecek. Peterhead sahilinde kurulan projenin maliyeti 200 milyon £.

Proje, entegre edilen Statoil’in Batwind lithium bataryaları sayesinde 1 MWh enerji depolayabilecek.

Statoil, projenin elektrik üretim maliyetini 2030 itibariyle 40-60 €/MWh aralığına düşürmeyi hedefliyormuş.


RWE spin-off Innogy, özel şarj istasyonu sahiplerinin bu altyapısı paylaşmasını sağlayan eMarketplace adlı platform oluşturdu. Bu, şarj altyapısının yaygınlığı doğrultusunda önemli bir adım.


Fransız Engie, Afrika’daki etkinliğini artırmak için Fenix isimli şirketi satın aldı ve 1.5 milyar €’luk yatırım planlıyor.

Piyasa değeri bakımından Avrupa’nın en büyük utility’si konumunda bulunan Enel SpA da yatırım yapmak için depolama üzerine çalışan girişimler arıyor.


NorthVolt isimli şirket Avrupa’da kurmayı planladığı giga lithium fabrikası İsveç’i tercih ettiğini ve bunun sebeplerini açıklamış. Hedefler şu şekildeydi: fabrikan 2020’de üretime geçecek, 2023’de 32 GWh kapasiteye ulaşarak, fiyat 100 $/kWh seviyelerine çekilecek.

Şirkete ABB’nin ilk fazda 10 milyon € fon sağlayacağı haberlere düşmüştü.


Avustralya’da kurulacak 160 milyon $’lık hibrit proje; 43.2 MW rüzgar, 15 MW tek yönlü tracking güneş ve 4 MWh kapasiteli li-on batarya. Rüzgar türbinleri her biri 3.6 MW kapasiteli 12 adet Vestas V136 (hub 132 mt), piller de Tesla.

Projenin 2018 sonunda tam kapasite işletmeye alınması bekleniyor.


LG, Polonya’da kurulumu devam eden li-on batarya fabrikasının 2015’te 50 bin olarak duyurulan kapasitesini 100 bin araca (6 GWh/yıl) çıkartmış. LG Chem’in fabrikaya yapacağı yatırım toplam 1.63 milyar $.


UK’de, 2017 Eylül’de 163 bin kişi Big Six olarak adlandırılan elektrik/gaz tedarikçilerinden küçük tedarikçilere geçti. Bu bir rekor ve Ofgem iyiye işaret olarak görüyor elbette 🙂 Tüketicilerin fiyat hassasiyeti çok yüksek, nitekim en çok tüketici kaybını yaşayan British Gas, 3.1 milyon müşteriyi kapsayacak şekilde elektrik tarifeleri 2018’den itibaren %12.5 yükseltmeye karar vermişti.

Bu arada, Npower, tüketicilerin 1600£’a kadar borçlanmasına izin veriyor (yani, şirketin tahakkuk edip de tahsil etmediği tutar 1600£ mertebelerine ulaşabiliyor). Mevzuatta buna yönelik bir limitin tariflenmediği belirtilen haberde, 2016 yılında sektör ortalaması gaz için 622£ ve elektrik için de 628£ olarak verilmiş (2015’e kıyasla %7 artış).


UK’deki toplam elektrikli araç sayısı 115 bini geçti ve Shell ilk şarj istasyonunu açtı.


Avrupa, uluslar arası uçuşları EU Emission Trading System’den 2024’e kadar muaf tutacak. Havacılık sektörünün toplam CO2 emisyonundaki payı AB’de %3.


ABD’li teknoloji devlerinin yenilenebilir enerji rekabeti; Google 1.85 GW, Amazon 1.2 GW, Apple 699 MW… (haber).


TAEK, Akkuyu NGS inşaatı kapsamında Rosatom’a sınırlı izin verdi ve tam inşaat izninin ise 2018’in ilk yarısında verilmesi bekleniyor.

Sınırlı çalışma izni kapsamında, nükleer adanın güvenliği için önem arz eden bina ve yapılar hariç, nükleer santralin geriye kalan bütün kısımlarında yapı ve montaj çalışmalarının yapılması öngörülüyor.


Doğu Akdeniz bölgesindeki FSRU projeleri (bkz)

  • Türkiye : 145 bin m3 + 263 bin m3 (2017 Kasım’da devreye girecek)
  • Ürdün : 160 bin m3 kapasiteli.
  • İsrail : 136 bin m3 kapasiteli
  • Lübnan : 3 ihale düzenlenecek
  • Mısır : 170 bin m3 x 2
  • Kıbrıs : 2020’de devreye girmesi planlanıyor
  • Yunanistan : 150 bin m3 + 170 bin m3 (2019 sonunda devreye girecek)

Whirlpool ve GE, Samsung ile LG üretimi konut tipi büyük çamaşır makinelerine %50 gümrük vergisi konulmasını önermiş. İşin ironik tarafı ise, Whirlpool ile GE’nin elektrikli ev aletleri kısmının geçen yıl Çin’li Haier  Group tarafından satın alınmış olması, yani bir Çin’linin gümrük tarifeleri ve/veya kota uygulaması yoluna gidilmesini önermesi.


Geçtiğimiz haftalarda, otomotiv ve uzay sanayine çelik tedarik eden Japon Kobe Steel, ürünlerinin kalitesi hakkındaki verilerin sahte olduğunu itiraf etmişti ve Japon otomotiv üreticiler (Nissan dahil), Kobe Steel’den temin edilen alüminyum parçalara kefil olduklarını söylemişlerdi. Ancak, başkasının malına kefil olan Nissan’ın 20 yıldır Ulaştırma Bakanlığı’nın kontrol prosedürlerine uygun hareket etmediği ortaya çıktı ve Nissan Japonya’daki tüm fabrikalardaki üretime ara verdi.

Ahlaklı bildiğimiz Japonlar dökülmeye devam ediyor. Kimse bana Japonlar ahlaklı demesin.


Avrupa’da dizel araç satışları 2017’nin ilk 5 ayında, 2016’nın aynı dönemine göre %5 düşük (grafik, haber).

29.09.2017

SpaceX’in Falcon 9 rokoti 2016 yılı içerisinde dikey iniş yapmayı başarmıştı. Bu sonraki adımın belirleyicisiymiş meğer. Zira, buradaki devrimi bir adım daha ileri götüren Musk, dünyanın bir ucundan öbürüne insanları 30 dakikadan daha kısa sürede götürmeyi vadeden projenin videosunu paylaştı.

Musk büyük adam gerçekten, dikey iniş başarısı hiç böyle şeyler düşündürtmemişti bana.


İspanya’da, Acciona Energía rüzgar enerjisi santraline Samsung SDI li-on pillerin kullanıldığı depolama ünitesi entegre edildi. Proje kapsamında kurulan 2 bataryadan birisi hızlı tepki verebilen 1 MW/0.39 MWh (20 dk boyunca 1 MW güç sağlayabiliyor), ikincisi ise yavaş tepki veren 0.7 MW/0.7 MWh (1 saat boyunca 0.7 MW güç sağlayabiliyor). Batarya sisteminin bağlı olduğu türbin ise 3 MW gücünde ve Nordex’in AW116/300 modeli.


İtalyan utility Enel, start-up’ları ve KOBİ’leri hedefledi 100 milyon €’luk program başlattı. Program, katılımcı şirketlere Enel’in Sicily’deki inovasyon hub’ını kullanma, uzmanlarla çalışma ve dolayısıyla projeleri test etme, uygulama şansı tanıyor. Projelerin solar modüller, santral verimliliğini artırıcı ekipman, yapay zeka, mikro şebeke, depolama, dijital enerji çözümleri alanında olması gerekiyor. Başvurular 15 Kasım’a kadar Open Innovability üzerinden.


Bu ay başında, European Marine Energy Centre (EMEC), gel-git enerjisinden elde edilen elektrik ile, ITM Power Plc tarafından üretilen elektroliz makinesi yardımıyla hidrojen elde etti. Hidrojenin Kirkwall’daki yakıt hücrelerinde kullanılmasıyla iskeledeki feribotlara elektrik sağlanacak.


Deutsche Post, Ford ile, satın aldıkları StreetScooter’ın tamamen elektrikli aracının seri üretimi için görüşme halinde. Öte yandan, VW ticari elektrikli araçlar konusunda aceleci davranmak istemiyor ve geriden gelmeyi kabul etmiş, hatta bunu bir taktik olarak uyguluyor gibi. Gerçi, VW ne yapsın, dizel araç skandalının maliyeti öngörülenden 2.5 milyar $ daha fazla çıkıyormuş, toplam maliyeti 30 milyar $.

VW’deki benzer yaklaşım Ford’da da gözleniyor gibi, nitekim, Ford Asya Pasifik Bölgesi Ürün Geliştirme Başkan Yardımcısı Trevor Worthington, Çin’in elektrikli araç satışına yönelik getirmeyi planladığı dönemde (ama şimdi 2019’a ötelediği), “You don’t get any prizes for being first to marketdemişti.

Öte andan, Toyota, Mazda ve Denso yeni bir girişim oluşturduklarını duyurdu. Toyota’nın %90, diğerlerinin %5’er hisse sahibi olacağı EV Common Architecture Spirit Co Ltd isimli bu şirket elektrikli araçlara yönelik teknoloji geliştirecek. Toyota, Ford’un aksine, yeterince geride kaldığını düşünüyor sanırım.

İlave bilgi: Çin’in elektrikli araç satışına ilişkin kota uygulaması (1 yıl ertelendiği açıklansa da) halen bu konudaki en iddialı kararlardan birisi ve ABD’nin California valisinin de dikkatini çekmiş olmalı ki, biz neden yapamayalım diyor.


IKEA da EV10 kulübüne katıldı ve 2030 itibariyle tüm nakliye araçlarını elektrikliye çevirmeyi planlıyor. Şu an için IKEA’nın dünyada 355 mağazası var.


Belarus devlet başkanı Alexander Lukashenko Tesla Model S sürmüş ve yerel otomotiv üreticilerine Tesla gibi olmaları konusunda uyarmış.


Jim Chanos’a göre Tesla yapısal olarak kârsız bir şirket. 3 yıl önce, bugün için para kazanması bekleniyordu, şimdi ise 2019 söz konusu; ama o zaman geldiğinde 2025 olacak. Tesla’nın karşısında finansmanı güçlü, kârlı şirket olduğunu ve esas rekabetle şimdi karşılaşacağını söyledi.


Toshiba’nın çip birimi 18 milyar dolara Bain Capital’e satıldı. Toshiba imzayı atmış.


FM çipler doğal felaketlerde hayat kurtarıcı olabiliyor. ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC) tarafından yazılı açıklamada, Harvey, Irma ve Maria kasırgaları sırasında cep telefonu ve internet şebekelerinin kullanım dışı kaldığına dikkat çekilerek, vatandaşların cep telefonlarındaki FM radyo çipleri sayesinde radyo kanallarını dinlemeye devam ettiği ve hayati bilgilere erişim sağladığı vurgulandı. Apple bu çipi aktif hale getirmemiş.


Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ilişkin son kullanıcı ulusal elektrik tarifeleri açıklandı. Örneğin AG mesken tarifesi birim bedelinde 21.4058’den 21.61’e çıkmış ve dağıtım bedeli ise 11.7775’ten 11.5732’ye düşürülmüş. Buna göre, nihai birim bedel ise, 33.1833 iken 33.1832 olmuş.

Sonuç olarak, herhangi bir meskenin 1 kWh elektrik için ödeyeceği tutar Ekim’le birlikte 41.2 kr. TÜİK’e göre, ilk 6 ay meskenler 1 kWh için 41.3 kr. ödemiş.


United Nations Industrial Development Organisation (UNIDO) ve World Energy Council (WEC), sürdürülebilir enerji çözümlerinin yaygınlaştırılmasının desteklenmesine yönelik ortak bildiri imzaladı.


Royal Bank of Canada EVP Martin Wildberger (innovation and technology), Reuters’e, ABD ve Kanada ödemeleri için Blockchain teknolojisini denemeye başladıklarını söyledi.


Warren Buffett’ın yatırımcıları arasında olduğu Çin’li BYD İsrail’e 17 adet elektrikli otobüs teslim edecek. Otobüslerin menzili 200 km.


Elon Musk’ın Avustralya’da kuracağı dünyanın en büyük depolama tesisi için saat işlemeye başladı. 100 günde bitmesi gerekiyor, yoksa bedava.


Uber, sermaye yoğun işi olan Xchange Leasing’i kapatma kararı aldı. Toplam araç sayısı 40 bin.


2017’nin ilk yarısında Avrupa’da 135 bi plug-in (bataryalı + hibrit) araç satılmış. Bazı batarya elektrikli araçların marka/modeli satışları aşağıdaki şekilde (bkz):

  • Renault Zoe 17131
  • Nissan Leaf 11174
  • Tesla Model S 6735
  • VW e-Golf 3797
  • Hyundai Ioniq 2698
  • Renault Kango EV 1461

EV Obsession

  • EnBW, ABB’den 68’i bu yıl içerisinde teslim edilmek üzere toplam 117 adet şarj istasyonu sipariş etti (2017/09). İstasyonlar Tank&Rast’ın alanlarına kurulacak (Tank&Rast 350 adet benzin istasyonu ile 390 servis alanı işletiyor). Daha önce (2017 Temmuz’da) otoban güzergahlarına 1000 tane istasyon kuracağını duyurmuştu EnBW.
  • Engie, bugüne kadar 20 ülkede 40 binden fazla istasyon kurulumu gerçekleştirmiş olan EVBOX’ı satın aldı (2017/03). Ayrıca, batarya depolama çözümleri geliştiren Green Charge Networks’ün %80’ini satın aldı (2016/05).
  • RWE’nin bölünmesiyle kurulan Innogy şarj istasyonları kuruyor. RWE Almanya’da 100. elektrikli araç şarj istasyonunu 2017 Nisan’da devreye aldı. RWE’nin şarj istasyonların en farklı özelliği, ödeme ve şarj verilerinin yönetilmesinde ethereum esaslı blockchain teknolojisini kullanıyor olması. Innogy’nin (RWE) bu konudaki partneri Share&Charge. RWE, ayrıca slock.it ile yaptığı iş birliğiyle de şarj istasyonlarının otomatize şekilde işlemesine yönelik çalışmalar yürütüyor.
  • E.ON’un 350 kW ultra hızlı elektrikli (20 dk içerisinde 400 km menzil) araç şarj istasyonları serisinin ilki 2017 sonuna doğru devreye girecek (2017’nin başında iki şirke iş birliğine gitmişti). E.ON, Danimarka merkezli Clever ile işbirliği yapıyor (Clever Danimarka’lı utility’lerin kurduğu bir şirket ve EV-BOX gibi donanım yapmıyor). E.ON, sadece 1200 standart, 39 da hızlı şarj istasyonu işletiyor (2017 Şubat itibariyle).
  • Enel, enerji depolama şirketi Demand Energy’yi satın almıştı (2017/01).
  • Danimarkalı elektrik şirketlerince ElaadNL diye bir koalisyon oluşturuldu ve bu koalisyonun Renault ile 2016’da imzaladıkları anlaşmanın ilk fazıyla, Utrecht bölgesine 1000 adet güneş panelli (10 bin panel) akıllı şarj istasyonu kurulacak. İkinci fazda, vehicle2grid modeli geliştirilecek.
  • BP’nin İngiltere’de 3100’e yakın benzin istasyonu var ve CEO Bub Dudley, şarj istasyonu konusunda araç üreticileriyle görüşme halinde olduklarını söyledi.
  • Dünyada toplam 25 binden fazla benzin istasyonu olan Shell, perakende gelirlerinin %20’sinin içten yanmalı motor harici araçlardan gelmesini planlıyor.

Elektrik şirketlerinin şarj istasyonları konusundaki aksiyonlarına değinmişken, Çin’li China Southern Power Grid Co. and China Yangtze Power Co. şirketlerinin Finlandiyalı Elenia Oy elektrik dağıtım şirketine 3.6 milyar $’a talip olduklarını belirtelim. Elenia, 420 bin konut ve iş yerine elektrik ve ısınma hizmeti veriyor.

İngiltere’nin ve Fransa’nın ardından, İskoçya da 2032 itibariyle, benzin/dizel yakıtlı yeni araç satışlarının durdurulmasını planlıyor. Tüm bunlar konuşmadan ibaret olsa da ciddi bir akımın varlığı aşikar.


Morgan Stanley 2022 yılı itibariyle, Citigroup Inc ise 2030’a kadar enerji ihtiyacını tamamen yenilenebilir kaynaklardan karşılayacağını söyledi ve RE100’e üye oldu.


#TarihteBugün (23 Eylül):

  • 1933’te, Standard Oil şirketinden jeologlar Arabistan’a gitti. Sebep ise şu: keşfedilen devasa Ghawar petrol sahasının araştırılması, sondajı ve petrolün çıkartılarak sevkedilmesi için Temmuz ayında Suudi Kral Abdel Aziz tarafından Standard Oil şirketine imtiyaz verilmişti.
  • Neptün, 1846’da Alman astronom  Johann Gottfried Galle tarafından keşfedildi.

UK’nin The Smart Meter Implementation Program (SMIP) 2020 itibariyle her eve akıllı bir gaz ve elektrik sayacı ile in-home display kurulabilmesini amaçlıyor (program kapsamında toplam 104 milyon parça ekipman kurulumu söz konusu). Programın amacı, enerji tüketimini %5-15 arasında düşürmek. Program 11 milyar £ bütçeye sahip (+1.5 daha geleceği düşünülüyor), müşteri başı 200 £. Programın 5 yıllık reklam bütçesi 100 milyon £. 2016 üçüncü çeyrek sonu itibariyle yapılan kurulum adedi elektrikte2.35 milyon, gazda 1.69 milyon. Bu, hedefin %7’sine karşılık geliyor. 2020 itibariyle nihai hedefin yakalabilmesi için her gün 40 bin gaz ve elektrik sayacı kurulumu yapılması gerekiyormuş. Programın uygulanmasında karşılaşılan sorunları 3 farklı boyutta ele alan Vulnerability and resistance in the United Kingdom’s smart meter transition başlıklı makale okunmalı.

Dimensions

01.09.2017

#GününSözü: Elbette onların ne etleri, ne de kanları Allah’a ulaşır. Ancak O’na sizin takvanız ulaşacaktır. Böylece onları sizin emrinize verdik ki, size yolunu gösterdiğinden dolayı, Allah’ı tekbir ile yüceltesiniz. Görevlerini iyi yapan iyilik sevenleri müjdele! (Hacc Suresi 37. Ayet)

Allah kurbanlarınızı kabul etsin.


Kenya Yargıtay’ı (supreme court), 9 Nisan 2013 yılından bu yana Kenya’nın devlet başkanı olan Uhuru Kenyatta’ın yeniden başkan seçildiği 08 Ağıstos tarihli seçimi, kuralsızlık ve yasal olmayan hususlar nedeniyle iptal etti. Başkanlık seçimi 60 gün içerisinde tekrarlanacak. Bu, Afrika ülkeleri için ilk sanırım.


Otonom sürüş teknolojisi patent liderliği (sıralama  2010 Ocak-2017 Haziran dönemi arasında alınan toplam 5839 patenti kapsıyor).

IBM ile Tesla şirketlerinin tabloda gözükmemesi şaşırttı beni. Ford’u da birinci tahmin ediyordum esasen; ama Google’ın bu kadar geride olması da şaşırtıcı (338 patent).

Patent Leadership


Çin, elektrik üreticisi China Guodian ile kömür şirketi Shenhua Group birleşimini onayladı. Bu, kapasite olarak dünyanın en büyük elektrik şirketini oluşturuyor. 2 şirketin varlıklarının toplam değeri 236 milyar $ (Bloomberg).


Starbucks kartlarda ve Starbucks mobil uygulamasında, 2016’nın ilk çeyreği itibariyle toplam 1.2 milyar $ değerinde para yüklüymüş. Aynı dönem içerisinde, ABD’deki ve Kanada’daki ödemelerin %41 Starbucks kart üzerinden, ABD’deki ödemelerin %24’ü şirketin mobil uygulaması üzerinden gerçekleştirilirken, aktif olarak kart kullanan kişi sayısı ise 12 milyon. Aynı dönemde PayPal müşterilerinin hesaplarında 13.02 milyar $ nakit yüklüyken, bazı bankalardaki nakdin Starbucks’takinden az olduğu gözüküyor. En çok mevduata ise Bank of America sahip (toplam 427.19 milyar $, ikinci sırada 383.28 milyar $ ile J.P. Morgan Chase.

Starbucks


Renault ve Nissan Çin’li Dongfeng Motor Group ile eGT New Energy Automotive Company isimli bir şirket kurdu. Şirkette Renault ile Nissan %25’er paya sahipken, kalan hisse Dongfeng’e. Şirket, Çin pazarına yönelik 8000 $ fiyatlı elektrikli araç üretimine odaklanacak.

Bilindiği üzere, Çin, araç üreticilerine, ülkedeki araç satışının %8’inin elektrikli olması şartını koşmaya hazırlanıyor. Programın yıl sonu itibariyle yürürlüğe girmesi bekleniyor.


Avustralya çatı tipi güneş kurulu gücü 6 GW’a ulaştı. Toplam sistem sayısı ise 1,733,115.


Finlandiya, önümüzdeki yıl çıkaracağı yasayla kömür santrallerini 2030’a kadar kademeli olarak devre dışı bırakacak yüksek karbon vergisi gibi önlemler alacak. Kömür, elektrik tüketiminin yaklaşık %10’unu karşılıyor ve Helsinki, Rusya bağımlılığını azaltmak için 2018 ve 2024 yıllarında devreye alınması beklenen Olkiluoto 3 ve Hanhikivi 1 nükleer santrallerini devreye almayı planlıyor.


Nükleer demişken, Hindistan 2024’e gelindiğinde nükleer kapasitesini 2 katına çıkartmayı planlıyor ve EDF CEO’su Hindistan’a 6 adet nükleer santral satış görüşmelerinde ilerleme kaydettiklerini söyledi. Görüşmeler 2009’dan beri sürüyor ve Maharashtra’in batısına kurulması planlanan santrallerin toplam kapasitesi 9900 MW.

EDF CEO’su Levy, ayrıca güneş ve rüzgara da önümüzdeki 3-5 yıl içerisinde 1 milyar $’dan fazla yatırım yapacaklarını ve Hindistan’ın toplam 400 MW olan RES+GES kapasitesini 2000’e çıkartacaklarını söyledi.

Nükleer bile konuşuluyor olsa güneş ve rüzgar yanında yer alıyor 🙂


Eski SpaceX ve Tesla mühendislerince 2015’te kurulan ve toplam 120 tane mühendis çalıştıran Romeo Power isimli bir şirket, Tesla’nın bataryalarından daha hafif, daha enerji yoğun ve daha uzun menzil imkânı sağlayan batarya geliştirdiklerini söylüyor. Şirket, batarya hücrelerini LG, Samsung, Panasonic, Sony gibi firmalardan temin ediyor, yani hücre geliştirmiyorlar, yaptıkları sadece yazılım geliştirmesi ve bu da sanırım Battery Magagement System dedikleri şey ve hücre bazlı yönetim imkânı sunuyor. BMW i3’ün 114 mil olan menzilinin 200’e çıktığı belirtilmiş haberde. Buna ilaveten battery pack de Tesla’nın normal battery pack’inden 4 kat hızlı kurulabiliyormuş.


FreeWire isimli bir şirket çamaşır makinesi büyüklüğünde bir şarj istasyonu geliştiriyor. Bu cihazın en ayırt edici özelliği ikinci el bataryaları kullanması. Böylelikle şirket hem ikinci el bataryaları değerlendirmiş oluyor, hem şarj için şebekeyi zorlamıyor hem de mobil.

FreeWire’ın battery-backed hızlı şarj çözüm sistemi şebekeden 120-240 Volt prizlerle elektrik çekiyor ve çamaşır makinesi büyüklüğündeki bataryaları besliyor. Cihaz da 50 kW DC şarj ile 1 saatte 200 mil kadar menzil sağlıyor. Şirket, Enel ile yaptığı iş birliğiyle şarj hızını artırmak için çaba gösterecekler (Enel ve FreeWire bu yaz MoU imzaldılar ve bu kapsamda FreeWire’ın Mobi Chargers cihazları Enel’in e-mobility araştırma merkezinde kullanılacak ve Enel, cihazın Avrupa elektrik şebekesine adaptasyonuna ve şarj hızının da 350 kW’e yükseltilmesine çalışacak).

Açıklama: Bilindiği üzere hızlı şarj hızları 50, 120, 350, 400 kW. Bunlardan 400 kW olan sadece Tesla Model 3 ve Porsche Mission E tarafından kullanılabilir durumda. Birçok elektrikli araç 400 kW tarafından beslenemiyor.


Carbon Capture ve Nükleer Füzyon

Net Power şirketince kurulumu devam eden 50 MW kapasiteli 140 milyon $’lık doğal gaz santralinde işler yolunda giderse üretilen tüm CO2 yakalanabilecek. Büyük testler Aralık gibi başlayacak. Bu projenin oyun değiştirici olabileceği söyleniyor.

Bu arada, Fransa’da çalışan uluslararası bilimciler ITER adı verilen projede ekibi nükleer füzyonda da yeni bir atılım yapıyor, ilk reaktörün 2025’te kurulması bekleniyor.

11.08.2017

#GününSözü: “Bundan sonraki yatırımların konvansiyonel olmaması gerektiğini düşünüyorum. Dünya artık bizim için olan bir dünya değil. Bu Elon Musk’ların, Apple’ların Google’ların dünyası. Onlar geliyorlar” – Hamdi Akın (kaynak)


Hindistan ve Çin gibi ülkelerde araç kullanım alışkanlıkları farklı. Mesela, Hindistan’da satılan elektrikli motorlu araçların %80’i mobilet ve scooter (2016’da satılan 22 bin elektrikli aracın sadece 2000 tanesi 4 tekerlekli, yani %9’u). 2020’de dünyanın en büyük 3. elektrikli araç pazarı olmayı hedefleyen Hindistan 2 tekerlekli elektrikli araçlara 455$, 3 tekerlekli araçlara 955$, 4 tekerlekli araçlara da 2160$’a kadar destek sağlıyor. Ancak, buna rağmen ülkenin elektrikli araç adaptasyonu düşük, zira en bilinen 4 tekerlekli araç olan Mahindra e2o’nin fiyatı 12530$ iken, Maruti Suzuki Wagon R fiyatı 7830 $. Ülkenin en çok satan elektrikli motorsiklet markası Hero Electric. Rakibi olan Emflux Motors saatte 170 km hıza ulaşabilen motoru piyasaya sürmeye hazırlanıyor.

Not: İyi bir elektrikli bisiklet (pedelec) 2 bin €’lardan (>10 bin lira) başlıyor (örneğin Scott marka). Çok niyetlenmiştim de bu nedenle vazgeçmiştim.


Elektrikli araçlarla şebekenin ve hatta araç sahibinin mutualist ilişkisi

Nissan ve Enel SpA elektrikli araçların fazla enerjisini şebekeye basarak para kazanmasıyla alakalı Danimarka’da bir proje yürütüyor. Buna göre, araç sahipleri yılda 1530$ kazanabilirmiş. Benzer bir şeyin İngiltere’de olabilmesi için şirketin araç sayısının en az 150 olması gerekiyor, o nedenle, bu tarz bir getiri şimdilik sadece Damimarka’da mümkün.

Bu arada, haberde yer verilen grafik, Bloomberg’in 2038’de elektrikli araç satışlarının içten yanmalı motor satışlarını geçeceği tahminini gösteriyor.

Muhtelif elektrikli araç haberleri

  • Mercedes’in UK perakende şirketi Twitter üzerinden sorduğu “With electric cars increasing in popularity, we’d love to know if you would consider switching to an electric car?” sorusuna verilen cevaplar ezici şekilde ALIRIM olmuş. Şu ise efsane: already switched.
  • Daimler, Almanya merkezli Volocopter startup’a 25 milyon € yatırım yaptı. Şirket, Autonomous Air Vehicle üzerine çalışıyor ve ilk denemelerini bu yılın sonunda Dubai’de yapmayı planlıyor (YouTube).
  • Tesla’nın 35 bin $’lık Model 3‘ünden sonra, Nissan Leaf’in 2018 base modelinin 29900 $ fiyatla piyasaya sürüleceği sızdırılmış.
  • İsrail’li MobilEye’ı 15 milyar $’a satın alan Intel, 100 adet yeni otonom aracı test edeceğini duyurdu.
  • Musk, elektrikli araç şarj istasyon adedinin önemli ölçüde artırılması konusuna odaklanacaklarını Twitter üzerinden açıkladı. Bunun haber yapıldığı Electrec sitesinde, buna en önemli sebep de apartman sakinlerinin şarj istasyonlarına erişimde yaşadığı sıkıntı gösterilmiş. EV konusunda yazdığım yazılarda buna değinmiştim.

Taksi plakalarının ederi bundan 5-10 yıl sonra ne olacak? İstanbul’da bir taksi plakası bugün 1.5 milyon TL.

Peugeot’un ana şirketi PSA Group, İspanyol partneri Eysa’nın ortak girişimi Emov şirketi, Madrid’te 5 ayda 100 bin müşteriye ulaştı. Emov ile dakikalık veya 4-5 saatlik ya da günlük Citroen C-Zero model elektrikli araç kiralanabiliyor. Daimler’in Car2Go girişimi Madrid’de 160 bin aboneye sahip. Car2Go fiyatlaması şu şekilde: dakikası 21 €cent (Madrid’de), Berlin’de 24, Stutgart’ta 29 ve Amsterdam’daysa 31. Daimler’in araç sayısı sanırım 1000 taneymiş. 1000 araçla 160 bin kişiye hizmet vermişler. Daimler’in 70 aracı 2015 sonu ile 2016 Nisan arasında taksicilerin hışmına uğramış. Uber’le de benzeşen bu gibi şeyler Türkiye’de de gelişecek; ama Uber gibi değil de araç kiralama yöntemiyle yasal yollarla faaliyet gösterdikleri takdirde gittikçe azip hale gelecektir. Bu da taksi plakalarının değerini elbette aşağı çekecektir. İlgili oda Uber’i sessizce izleyip Avrupa’daki gibi ortalığı ayağa kaldırıp Uber’in her kesime yaygınlaşmamasını sağladı ve arka planda Polis güçleri de yakaladığı Uber araçlarına cezayı kesti. Ama, ironik şekilde devletimizin guzide bir kurumu olan Kızılay çok yenilikçi bir şekilde Uber’le işbirliği yaptıydı.

Neyse, taksicilerin odası belli ki akıllı, ama iş modeli geliştirmeye odaklanmalılar bence.


Okan Yardımcı’nın farklı kaynaklara göre Türkiye’nin gaz tüketimini gösterir tablo paylaşımı ilginç; çünkü EPDK’nın verileriyle BP’ninki arasında ciddi fark var (örneğin 2016 yılı EPDK 46.4 milyar m3 tüketim var derken BP 42.11 demiş) ve bu fark basınç veya dönüşüm faktörü şeklinde izah edilecek gibi değil. BP’den cevap bekleniyormuş.


Önceki gün burada paylaşılan grafik lityum üretiminde Avustralya ve Şili’nin ilk sırayı aldığını gösteriyor. Ancak, grafiğin sağ sütunun rezerv miktarlarının verilmesi ve dip toplam için kullanılan “world total” ifadesi bence yanlış okumalara sebep olabilir (USGS de benzer grafiklere sahip, Bolivya’dan metin kısmında bahsetmişler). Zira, Bolivya, 9 milyon tonu aşkın lityum rezerviyle, dünyanın en çok lityum rezervine sahip ülkesidir. Ancak, buradaki lityum Şili’dekine kıyasla 3 kat fazla magnezyum içerdiği için çıkartması ve rafinajı pahalıdır.

Bolivya Hükümeti dünya lityum rezervinin %70’ine sahip olduğunu iddia ediyor.


Iberdrola’nın İngiltere’deki elektrik şirketlerinden Scottish Power Renewables 1.2 GW kapasiteli deniz aşırı rüzgar (offshore wind) projesi için planlama izni aldı.

Ancak, İngiltere’de elektrik piyasasında tüketiciler açısından işler iyi gitmiyor; British Gaz, elektrik abonelerinin standart tarifesini 15 Eylül’den itibaren %12.5 artıracağını açıkladı. Bu artış, duel fuel abonelerinde %7.3 olarak gerçekleşecek. Alman Innogy’nin (RWE spin-off) N-Power da 2017’nin ilk yarısında zarar yazmış ve zorluğu giderek artan piyasa şartlarını da gerekçe göstermiş (subsidising renewable energy generation and fitting digital smart meters in homes). Innogy markası “innovation”, “energy” ve “technology” kelimelerinin mütemmim cüzü olarak 2016 Nisan’da kurulmuş ols da, kimse piyasadan büyük değil 🙂


IHS Markit, lityum ion batarya modüllerinin 2019 yılı itibariyle 200 $/kWh seviyesine düşeceğini, küresel depolama hacminin bugünkü 4 GW kapasiteden 2025’te 52 GW’a yükseleceğini tahmin ediyor.

Bu konuda tahminde bulunmak bence araç stoğu tahmininden daha zor; ama ortak aklın (eğilimin) bir göstergesi olarak değerlendirdiğim için paylaşıyorum.


İklim ve enerji uzmanı Önder Algedik tarafından hazırlanan Kömür ve İklim Değişikliği 2017 Raporundan (tamamını okuyamadım):

  • 7 yerli banka 9 GW kurulu güce sahip termik santrallere kredi sağladı.
  • Türkiye’nin kömür ithalatı 1990’da 54.5 milyon ton iken, 2015’te 93 milyon ton
  • 1990’da toplam 5.2 GW kömür kurulu gücü vardı ve bunun tamamı linyit kullanıyordu, bugün 16.7 GW güce sahip 62 adet kömür santrali faal ve bu kapasitenin 7 GW’ı linyit kullanıyor. Lisans almış ve inşa halindeki 9.4 GW’lık 20 santralin ise 7.6’sı ithal kömür yakacak. İlaveten, önlisans almış toplam 6.3 GW güce sahip 12 santralin 9 tanesi (6.3 GW) ithal kömür yakacak. Özetle, yerli 5 GW güçte projeye karşılık 20.2 GW ithal proje var (inşa halinde ya da proje aşamasında). Santrallerin tamamlanmasıyla kömür kurulu gücü 41.9 GW olacak.
  • 2016’da yerli kömür santrallerinin ürettiği elektriğin 185 $/MWh bedelden alınması eleştirilmiş ve karşı argüman olarak 2016 yılı fiyat ortalamasının 144 olması gösterilmiş; ancak, 185’lik fiyat santralin ürettiği elektriğin bir kısmına sağlandı, yazar tamamına sağlandı gibi anlatmış.
  • YEKA sonrası fiyatlara da değinen yazar, kömürün rekabetçiliğinin azalmasından vs bahsetmiş; ancak neden böyle her şey sanki sihirle olacakmış gibi eleştiriliyor anlamak mümkün değil. Kömür bugün itibariyle ve bundan sonra uzun yıllar da, ülkelerin durumlarına göre üretimde önemli bir görev ifa edecek (bkz: Almanya, Avustralya, Polonya, Çek) (bkz: kapasite piyasası). Şuna değineyim; Almanya Temmuz başında elektrik üretiminde %37.6 yenilenebilir oranına ulaştı (hatta ihraç edilen elektrik de dikkate alınırsa bu oran %42). Bu, rüzgar ve güneş üretiminin yüksekliğinden kaynaklı ve bakıldığında 2020 hedefine şimdiden ulaşmak gibi yorumlanabilir; ancak kazın ayağı öyle değil ve 2020’ye gelindiğinde de hemen hemen bu oranlarda seyredecek oran (detay için bkz).

Rusya’dan Zarubejneft, Türkiye’den Unit International ve İran’dan Ghadir, petrol ve gaz yataklarını geliştirme projeleriyle ilgili ortak yatırım anlaşması imzaladı.


Teşvik

Dünya Gazetesindeki habere göre; enerji ve madencilik sektörlerinde Ocak-Haziran döneminde, 1371’i enerji ve 93’ü madencilik olmak üzere toplam 1464 projeye yatırım teşvik belgesi verildi. Enerji ve madencilik sektörlerinde gerçekleşecek yatırımlar için geçen yıl Ocak-Haziran döneminde 1171 teşvik belgesi düzenlenmişti. Buna göre, geçen yılın aynı dönemine %25 artış kaydedilmiş oldu.

Öte yandan, İş Bankası Elektrik Üretim Sektörü Raporu‘na göre; teşvik belgeli enerji yatırımlarında yerli yatırımın 2013 yılında 29 milyar TL ile zirve yaptığını, yabancı yatırımın ise 2015 yılında 24 milyar TL ile zirve yaptığını görüyoruz. Bankaya göre, 2015 yılındaki teşvikli yabancı yatırımın zirve yapmasında EBRD, Goldman Sachs ve SOCAR gibi firmaların yatırımlarının etkili olduğu düşünülmektedir.


Risk sermayedarları kripto para birimlerinde ne görüyor? Bu arada, BTC, gün içerisinde tarihi zirvesini 3500$’ı geçerek yeniledi, Goldman Sachs’ın tahmini 3900’ler. Şurada da (Zerohedge) ana akım medyanın Bitcoin’i anlamayışıyla alakalı bir yazı var. Kripto yakıt Ethereum’n (ETH) BTC bu kadar artarken artmamasını anlayamadım yalnız 😦

Blockchain ile alakalı Mckinsey’den bir yazı da burada.


Farklı bir haberle gündemi sonlandıralım, Rekabet Kurumu beyaz et üreticisi 19 teşebbüs ile ilgili 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi (rekabetin ihlali) kapsamındaki delilleri ciddi bularak soruşturma açılmasına karar verdi.