Çin ve Elektrikli Arabalar

  • Çin, içten yanmalı motor, yani benzin/dizel yakıtlı araba üretmekte kötü; ama
  • elektrikli araba üretmek görece kolay (FT’deki yazıda ifade edildiği kadar kolay değil tabi), batarya ve power train olmak üzere 2 temel parça var,

  • dolayısıyla, Çin, elektrikli araba konusunda global ölçekte başarılı olabilir ve Çin’de araç sahiplik oranı çok düşük

  • nitekim, Çin dünyanın en büyük (elektrikli) otomotiv pazarı (2016 elektrikli araç satışı 507 bin ile global satışın %45’i, toplam elektrikli otomotiv satışı ise 330 bin) ve 

  • bu bağlamda otomotiv sektörü üzerinde ciddi bir etkiye sahip

  • elektrikli araba sektörüne de, sübvansiyonlar yoluyla çok ciddi kaynak aktardılar/aktarıyorlar (sübvansiyonlar dâhil toplam devlet yatırımı 2015-2020 dönemi için yaklaşık 61 milyar $ ve bu, 2016’da satılan araç başı 15 bin $’a karşılık geliyor) (Çin’de satılan 10 elektrikli ve hibrit araçtan 7’si 6 şehirde satılıyor, zira o şehirlerde benzinli/dizel araç alımı lottery ile düzenleniyor veya ciddi bekleme süreleri var)
  • 2025 yılı itibariyle yollarda 7 milyon bataryalı ve hibrit elektrikli araç hedefliyorlar
  • dünyanın en büyük 5 batarya üreticisinden ikisi Çin’de, bunlar CATL ve BYD ve Bloomberg New Energy Finance’a göre, eğer Çin’li firmalar hedeflerini gerçekleştirirse, 2020’de Çin’deki toplam batarya kapasitesi 121 GWh olacak, nitekim CATL 2020’de tek başına 50 GWh kapasiteye erişmeyi planlıyor

Sorular

  • elektrikli araçlar halihazırda rekabetçi olabilmek için devlet desteklerine veya çeşitli imtiyazlara ihtiyaç duyuyor olması sektörün sürdürülebilirliği bağlamında ne ifade ediyor (sübvansiyonlar Ocak ayında %20 düşürüldüğünde BYD e6’nın satışları 2017 ilk 6 ayda %62 oranında düştü 2017’nin aynı dönemine göre),
  • Çin’in bu aksiyonları fazla kapasiteye sebep olabilir mi (güneş paneli üretiminde benzer şeyler oldu), bunu demek biraz tuhaf,
  • Çin’de 2016 yılında satılan elektrikli araç sayısı toplam satışların %1.32’sine karşılık geliyor, acaba o kadar desteğe rağmen az mı? Ülkede otopark sorununun etkisi nedir acaba?
  • Ortalama bir elektrikli aracın 400 km menzile sahip olmaması ve araçların küçüklüğü (BYD e6 gerçekten küçük, Avrupalı da olsa Renault Zoe de küçük; ama Hyundai Ioniq ile Nissan Leaf standart araba) insanları nasıl etkiliyor?

Batılı ülkeler ve Çin

  • Çin, tüm ulusun gücünü kullanarak herhangi bir politikayı uygulayabilecek potansiyele sahip (China has the ability to implement any policy by harnessing the strength of the entire nation).
  • Çin, güneş panellerinde fazla kapasiteye sebep olmuşsa da Alman SolarWorld başta olmak üzere ABD’li üreticileri dahi tehdit etmeyi başarmış ve kendilerine gümrük duvarları uygulamıştır ülkeler,
  • Elektrikli arabalarda yaptığının benzerini Çin “Made in China 2025” programıyla 10 adet sektör için de başlatıyor, bunların arasında elektrikli araçlar da var, yapay zeka da var, 5G teknolojisi de var.
  • Çin bunu nasıl yayımcı hale getiriyor; yüksek miktarda düşük faizli krediler sağlıyor, yabancı rakiplerin satın alınması konusunda yardımcı oluyor, geniş araştırma sübvansiyonları sağlıyor vs
  • In the long run (bu yaklaşım önemli), Çin, küresel tedarik zincirlerinin ve üretim ağlarının en kârlı kesimleri üzerinde kontrol sağlamak istiyor.

Buradaki bazı istatistiki verilerde FT’nin şuradaki yazısı başta olmak üzere muhtelif kaynaklardan yararlanılmıştır. FT’deki yazıda, elektrikli araba konusunda Çin’in uyguladığı sübvansiyonların sürdürülebilir olmaması vs gibi ifadeler mevcuttu (sübvansiyonların tutarının Özbekistan GDP ile kıyaslanması ne alakaydı mesela) ve hafif eleştiri tadında bir yazıydı; ancak, Çin, early mover denilebilecek şirketleri takip etmek yerine kendisi liderliğe oynamak istiyor, zira Çin artık çok hızlı öğreniyor ve Batılı ülkelerin otomotiv sektörü üzerinden sağladığı ekonomik liderliği sallıyor (Tesla’nın bunu tetiklemesi de işin ayrı bir ironisi sanırım).


#TarihteBugün:

  • 14 Ekim 1913’te Galler’deki bir maden patlamasında 493 işçi öldü.
  • 14 Ekim 1947’de ABD Hava Kuvvetlerinden Kaptan Chuck Yeager ses hızını (343.2 m/sn.) geçen ilk insan oldu.

28.09.2017

Kendini futurist diye tanımlayan insanlar var. Mühendisler yıllarca çalışır, AR-GE yapar, futurist tipler de bunlardan nemalanmaya çalışır ve mesela her şeyi otonom arabaya bağlarlar (güneşe de bağlar vs…). Geçenlerde birisi paylaşmış; “2018’de ilk otonom araçlar piyasaya sürülecek, 2020’de tüm endüstri bundan etkilenecek ve artık bir araba sahibi olmak istemeyeceksiniz ve yolculuk esnasında çalışabileceksiniz. Bu durum şehirleri de değiştirecek, ne de olsa artık arabanızda çalışıyorsunuz ve İstanbul’da çalışan birisi mesela İzmit’te ailesine yakın ikamet edebilecek vs…” (altı çizgili ifade bana ait)

Bu şeyleri okurken gerçekten sinirleniyorum. Adamlar, olayı arabaya bağlamak için “insanlar otonom araç sayesinde arabada da çalışacak” demiş. He arkadaş he, insanlar da zaten aslında 7/24 çalışmak istiyor da yolda geçen zaman, yemek vs nedeniyle çalışamıyorlar. Aslında bir hap ile günü geçirmeyi de çok istiyoruz; çünkü 7/24 çalışmak istiyoruz. Araba sahibi olmak da istemeyecekmişiz. Ya sabır.

Bundan bahsetmeme sebep olan şey ise, MTV’ye 2018’den itibaren gelecek %40 zam. Bundan önce de 2016 Kasım’da ÖTV’ye zam yapılmıştı. Ama, bunlara rağmen trafiğe kaydı yapılan araç sayısı 2017 Ocak-Temmuz döneminde (128088) 2016’nın aynı dönemine göre (90749) %41.1 artmış. Hasılı, bizim hükümetimiz insanların araba almamasını sağlayacak galiba diyecek gibi oluyorum; ama istatistik başka konuşuyor.


Siemens, güneş enerjisi fiyatlarının 2020’den önce 2 cent/kWh seviyelerine düşeceği öngörüsüyle  piyasaya yeniden girmeyi değerlendiriyor.

Bu arada, Fraunhofer Institute for Solar Energy Systems ISE, fotovoltaik modüllerin güç ölçümü hassasiyetini %1.3 değerine, ölçümlerin güvenilir tekrar edilebilirliğini ise %0.4 değerine indirdi (ilk kaynak) (duyuru).


#TarihteBugün: 28 Eylül 1938’de, benzinle çalışan ilk fonksiyonel otomobillerden birini icat eden ABD’li Charles Duryea vefat etti. Yalnız çok ilginçtir, patent başvurusunu Duryea Motor Wagon olarak yapmış ve birlikte çalıştığı kardeşi Frank’ı sadece mekanikçi olarak istihdam ettiğini iddia ederek tüm hakkın kendisinde olduğu konusunda mücadele etmiş.


Cezayir Oran’daki Ahmed Ben Bella International Airport çatısına 1.39 MW güçte GES kurulacak. Soliwind tarafından geliştirilecek proje için 15900 m2 alanda 5362 solar modül kullanılacak ve üretilecek 2 milyon kWh elektrik enerjisiyle havalimanının ihtiyacının %30’u buradan karşılanabilecek.


İngiltere merkezli Johnson Matthey, büyümesini öngördükleri elektrikli araç pazarına yönelik, yüksek yoğunluklu batarya malzemelerine (katod ağırlıklı) 2018’de 200 milyon £ yatıracaklarını açıkladı.


Shell’in petrol istasyonuna koyduğu elektrikli araç şarj istasyonu görüntülendi. Benzin pompalarını andırıyor 🙂


Çin, 2018’de başlayacağını açıkladığı %8 emisyon-free araç satışı zorunluluğunda değişikliğe gitti. Yeni uygulamanın adı “cap-and-trade” politikası ve bu politikayla, yıllık 30 bin araç üreten ya da ithal eden markalar, düşük emisyon salınımı yapan ya da emisyon salınımı yapmayan araç oranında 2019’da %10’u, 2020’de %12’yi yakalamak zorunda. Eğer yakalanamazsa kredi satın alacaklar.

(Batarya) Elektrikli Araçlar

Alman e.Go, Aachen’de bir tasarım dükkanı açtı. Nasıl bir şey olduğuna ilişkin fotoğraflara buradan bakılabilir. Elektrikli araçlar tasarımlarıyla, getirdiği teknolojik yeniliklerle ve dijitalliğiyle insanı gerçekten çekiyor. Bu vesileyle şunu ifade etmek istiyorum; elektrikli araç piyasası bana Türkiye organik gıda piyasasını andırıyor. Etrafınıza bi bakın, sadece organik ürün satan yerlerin ortaya çıktığını vs görürsünüz, ürünler ciddi pahalı da olsa bunların alıcısı var ve halen tabana yayılmamış olsa da kendi kitlesini oluşturduğunu söyleyebiliriz. Elektrikli araç işi de bu durumu andıracak bence. Baktığınızda, hibrit araçlar yakıt ekonomisi (bkz) anlamında ciddi faydalar sunuyor diye düşünülebilir ve bu kitlesel anlamda da geçerlidir; ancak elektrikli araçların az da olsa muayyen bir alıcısı vardır ve bu sayı zamanla kitlesel bir hale gelecektir ve bence, bu taktirde de büyüme oranı organik gıda piyasasındaki artışı geçecektir. Özetle şunu demeye çalışıyorum, Türkiye elektrik piyasasında elektrikli araçlara teşvik vs olmasa da, insanların ilgisini çekmeyi başaracak, devamlılık arz eden sunuşla ve yaratılacak bir ekosistemle, olmadığı düşünülen elektrikli araç piyasasının olduğu görülecektir. Gün artık Renault Fluence’nin zamanındaki gibi değil, elektrikli araçlar da Fluence gibi rezil değil. Hyundai Ioniq Electric’e ve Nissan Leaf 2018’e bi bakın.

Bu minvalde, Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi’nin Türkiye’nin Günlük Nihai Enerji Tüketimi ve Sonuçları isimli yayında vurguladığı ulaştırma hizmetleri ifadesini çok kıymetli buluyorum.

Yakıt ekonomisi demişken dizel yakıtlı araçlara da değinelim; dizel araçların benzinli muadillerine kıyasla yakıt avantajına sahip olduğu bilinen bir şey, örneğin Toyota Corolla’nın dizel modeli 100 km’de 4 lt yakıt sarfediyorken, bu değer benzinli de 6 lt’yi geçmektedir; ancak malum dizel skandalı orta vadede dizel araçların sonunu getirecek yolun fitilini ateşledi, Almanya’da durum ne olacak belirsiz; ancak Toyota’nın üst düzey yetkililerinden birisi şirketin yüksek ihtimalle başka bir dizel araç piyasaya sürmeyeceğini söyledi.

Son olarak, şuradaki etkili bir yazı var hibritle alakalı, gerçekten güzel; ancak yazı 22 Eylül 2017 tarihli olmasına rağmen, How low could the cost go? başlığı altında verili araç bileşen maliyetlerinde 2014 Şubat tarihli şuradaki makale kaynak olarak kullanılmış (makale de 2013 yılı verilerini esas alıyor).


#Etkinlik: Okan Üniversitesi’nde e-hikelink kapsamında bu Cuma günü (29 Eylül 2017) bir etkinlik var. Program detayı burada.


Bir devlet şirketi olan Rus Rosatom Corporation, lithium ion batarya yapımında kullanılan lithium ve diğer metallerin madenciliğine başlayacak.

Reuters’te çıkan buradaki habere göre, VW kobalt üreticilerinden, 2019’dan itibaren 10 yıllığına kobalt tedarik teklifinde bulunmalarını istemiş. Kobalt’ın pound fiyatı piyasada 26$ seviyelerinde (yani 1 kg’u yaklaşık 57 $). Analistlerin tahminlerin göre, li-on bataryalarda ortalama 8-12 kg kobalt kullanılıyor. 30$/lb üzerinden sözleşme imzalandığı durumda, VW yaklaşık 24-36 milyon kg/yıl bir kobalt ihtiyacı duyacak ve bunun karşılığı da 1.6-2.4 milyar $.

CRU Group’a göre, 2017 yılı gereksinimi olan 41 bin ton kobalt, 2025 yılına gelindiğinde 75 bin olacak.

Buradaki haberde Kobalt’ın önemli oranda Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde (DKC) ve insanlık dışı şekilde çıkarıldığı ifade edilmiş (40 bin çocuk çalıştırıldığı ifade edilmiş). Kobalt, Kabada, Çin, Rusya, Avustralya ve Zambia ülkelerinde de çıkarılıyor; ancak DKC’nin ağırlığı %65.

Gerginlikler arttıkça petrol fiyatları yükseliyor (petrol 59 $’ı aştı), bizde borsa düşüyor ve faizler yükseliyor.


Gazprom, Botaş ile Türk Akımı projesi için ortak şirket kurulumuna ilişkin yönetim kurulu kararı aldı.


Yenilenebilir kaynaklı ihalelerde yeni rekorlar gelmeye devam ediyor. Bu sefer de, Hindistan kendi rekorunu kırdı, Solar Energy Corporation of India üzerinden düzenlenen ikinci rüzgar enerjisi ihalesinde önceki rekor olan ₹3.46/kWh kırılarak ₹3.42/kWh elde edildi (250 MW’lık kapasite için). Kömürcülerin de ilgisi vardı, Neyveli Lignite Corporation şirketi 400 MW’lık kapasiteyi ₹3.45/kWh üzerinden aldı. Daha önce de 709 MW güneş ihalesi kazanmıştı.


Facebook, Microsoft ve Telxius şirketleri ortaklığında Virginia ile İspanya’nın Bilbao kenti arasına, Atlantik altından 4100 mil uzunluğunda kablo döşenecek. Kablo, sn’de çift yönlü 160 terabit veri akışına olanak tanımaktadır, bu da eş zamanlı 71 milyon farklı HD videoyu oynatma kapasitesine sahip olduğu anlamına gelmektedir. Kablo bakır ile zenginleştirilmiş 7 çift fiber optik kablo içermekte olup, bunun üstüne sert plastik koruyucu tabaka ve suya dayanaklı bir kaplama daha bulunmaktadır.

02.08.2017

Gündemimde kazık bir haber var. Vatan’dan Meltem Kara’nın haberine göre Otopark Yönetmeliği değişiyor. 01 Ocak 2018’de yürürlüğe girmesinin beklendiği belirtilen taslak ilginç, zira şunlar öngörülmekteymiş;

  • Eskiden 3 daire başına 1 otopark alanı zorunluluğu daire başı hale geliyor. Üstelik, toplu konut inşaatlarında, kamu kurum  ve kuruluşları, sinema, tiyatro gibi yapılarda, hastanelerde ve otellerde otopark ihtiyacının parselinde veya bina bünyesinde karşılanması zorunlu oldu, yani otopark bedeliyle kurtulamıyor bunlar.
  • Her 50 park yerinden biri, elektrikli araçlara uygun olarak düzenlenecek.
  • Bütün otopark türlerinde, otopark alanının yüzde 1’i kadar ilave bir alan, bisiklet ve motosiklet park yeri olarak ayrılacak.

Değişiklikteki yaklaşımlar güzel; ancak inşaat maliyetleri yükselecektir. O nedenle “kazık bir haber” nitelendirmesi yaptım.


Gelecek, elektrikli (plug-in/hibrit) – dizel – hidrojen yakıt hücreli araçlardan oluşacak. Menzil söz konusu olduğunda elektrikli araçların alacağı daha çok mesafe var. Yakıt hücreli araçlar denildiğinde de maalesef elektrikli araçlardan daha da geride; güvenlik, maliyet (dolum istasyonu ve araç maliyeti) anlamında.

Yakıt hücreleri forkliftlerde kullanılıyor halihazırda ve Bloomberg’de çıkan bir habere göre Plug Power isimli şirket yıllardır müşteri arıyormuş ve sonunda Amazon’la 10 tane ambarda kullanılmak üzere anlaşma sağlamış. Benzer şekilde, Wallmart, Plug Power şirketiyle 600 milyon $’lık anlaşma yapmış Haziran’da ve forkliftlerin kullanıldığı ambar sayısını 2’ye katlamayı planlıyormuş (58 adet). ABD’de toplam 600 binden fazla forklif varmış ve bunların %3’ten azı hidrojen yakıt piliyle çalışıyor. Bu arada, Toyota dünyanın en büyük forklif imalatçısıymış ve Toyota aynı zamanda hidrojen yakıt piline odaklanan da yegane şirket diyebiliriz.


Bugün bir diğer önemli husus da Alman otomotiv devleriyle hükümetin toplantısı. CEO’lar, yetkilileri dizelin geleceği olduğuna ikna etmeye çalışacaklar. Alman otomotiv üreticileri, Tesla, Nissan gibi elektrikli araç üreten şirketleri yakalamak için zamana ihtiyaç duyuyor. Alman şirketlerin elektrikli araç konusundaki durumlarını resmetmeye çalışalım:

  • VW de 2025’te 30 yeni EV modelini piyasaya sunmuş olmayı hedefliyor. Daimler, 2025’e kadar 10 adet EV modeline 10 milyar € bütçe ayırmış. Morgan Stanley’e göre, EV dönüşümü nedeniyle VW 2025-2028 yılları arasında zarar yazacak.
  • VW CEO’su Matthias Müller, “Tesla S modelinin başarısı Phaeton planlarını gözden geçirmemize bizi zorladı.” ifadesini 2017 Mart’ta kullandı.
  • VW CEO’su Matthias Müller, satış adetlerinden hareketle, EV piyasasının halen niş (niche) bir pazar olduğunu ve VW’nin EV piyasasını bunun ötesine taşımak amacıyla önümüzdeki 5 yıl içerisinde 9 milyar €’luk yatırım yapacağını söyledi. Ancak, öte yandan, 22 milyar $ da daha verimli içten yanmalı motor teknolojisi geliştirilmesine yatırım yapacaklarını ifade etti. Bunu 2017 Mayıs’da dedi.
  • VW de, Anhui Jianghuai Automobile (JAC Motors) ile ortaklık kurup Çin’de yılda 100 bin elektrikli araç satmayı ve yolculuk paylaşım girişimi Didi’ye araç satmayı planlıyor. İlaveten, VW’nin Çin ülke müdürü, elektrikli araç kotasının nasıl uygulanacağı konusundaki belirsizliklere rağmen, gelecek yıl VW’nin tam elektrikli aracı Çin’de piyasaya süreceğini söyledi. Daimler de, Didi ile birlikte ne geliştirebiliriz diye konuştuklarını söylemişti.
  • VW Almanya’da kendi batarya fabrikasını kurma planı yapıyor (2 milyar $’lık bir
    plan).
  • Audi, emisyon skandalından sonra, 2022’ye kadar 10 milyar €’luk maliyet kesintisiyle (AR-GE kesileceği söylenmiş) elektrikli araç için fon sağlamayı planlıyor. Şirketin ayrıca 7 üst düzey yöneticisinden 4’ününü görevleri değişiyor.

Elektrikli araç işi, yılda 100 milyona yakın aracın satıldığı bir dünyada elbette niş gibi gözükebilir; ama düşünüldüğünden daha hızlı bir şekilde adapte olunuyor ve 2040’lı yılların nasıl olacağı az çok tahmin edilebiliyor. Bu konuyla alakalı kendi değerlendirmem burada (era of EV).

İlave bilgi: Almanların 2016 yılı araç motoru ihracatı 228, makine 170, kimya 107, elektronik 100 milyar EURO (grafik). 2015 Eylül’den bu yana Almanların dizel araç satışlarındaki payı düşüyor (%50’lerden 42’lere kadar gerilemiş) (grafik).


Hong Kong’lu milyarder Li Ka-shing akıllı sayaç (su ve eleketrik) geliştiren Alman Ista International GmbH şirketini borçlarıyla birlikte 4.5 milyar € karşılığı satın aldı (işlem rekabet otoritesi tarafından onaylandıktan sonra tamamlanacak).

Şirketin geçen yılki satış geliri 850 milyon € (12 milyon kişiye).

İlave bilgi: Panasonic, elektrik anahtarları, priz ve sayaç geliştiren Türk şirketi Viko’yu 2013’ün Kasım’ında 460 milyon $’a satın almıştı.


#Shell  – Düşük petrol fiyatları ve Shell’in yeşil yol arayışı (bağlantı)

Shell CEO’su Ben Van Beurden geçtiğimiz hafta demişti ki “gelecekteki aracım elektrikli olacak”. Bundan kısa süre önce de İstanbul’da düzenlenen 22nd World Petroleum Congress’de temiz New Energies bölümüne, yenilenebilir enerji ve elektrikli araçlar için 1 milyarlık harcama yapacaklarını söylemişti (Shell CEO’su hidrojen yakıtlı araçlarda, LNG’li ve yeni nesil bio yakıtlarda gelecek görüyor). Nitekim, 2017’nin aşında Toyota ile 7 tane hidrojen dolum istasyonu için işbirliğine gitmişti.

CEO’nun yatırımcılarını ikna etme konusunda başarılı sanırız. Zira, Shell ve SoftBank birlikte, 5 milyar $ değerlemeyle Asya’nın en büyük yenilenebilir enerji şirketi olan Singapur merkezli Equis Energy’yi satın almak için teklif verdiler. Portföyünde güneş, rüzgar ve hidro projeleri olan şirketin işletmedeki gücü 4.4 GW, inşaat halindeki (+geliştirilmekte olanlar) gücüyse 6.7 GW.

Teklif verenler arasında Engie de var (Japon finansal holding Orix ile birlikte). Engie’nin 1000 MW’lık rüzgar YEKA ihalemize katılmadığını hatırlatalım.

Yakınsama (petrol ve rüzgar)

Teknolojide yakınsama bilinen bir şey, convergence deniyor. Açık deniz petrol platformları sayesinde derin deniz projeleri geliştirilmesi konusunda petrol şirketleri çok deneyimli. Bunu çok iyi bilen Statoil New York sahillerinde rüzgar çiftliği geliştirmek için lisans aldı. Shell de, deniz aşırı rüzgar santrallerinde de pay kapmaya çalışıyor


Kısa kısa haberler

  • Zorlu, Filistin elektrik şirketi JDECO ile MoU imzaladı.
  • Şarkıcı Will.i.am tarafından2016’da kurulan i.am+, ev otomasyon sistemi geliştiren #Wink’i satın aldı.
  • Tesla Model 3 chip Alman Infineon’dan.
  • Toshiba chip birimini bir türlü elinden çıkaramadı. Süreç tekrar durmuş.
  • Rusya’nın, Siemens gaz türbinlerini Kırım’a gönderdiğinin ortaya çıkması sonrası, daha fazla Rus gerçek ve tüzel kişisine yaptırım uygulanması için Almanya’nın getirdiği öneri AB tarafından destekleniyor. Nihai karar ise henüz verilmedi.

14.07.2017

Günün sözü: Yeni bir gerçeğin keşfi, başka gerçekleri görmemize engel olmamalı.


BNEF: “Elektrikli araç devrimi ivmeleniyor” (v1) başlıklı haberin çıktıları (Electric Vehicle Outlook):

  • Elektrikli araçlar 8 yıl içerisinde benzinli araçların fiyat seviyesinde olacak.
  • 2040’ta yollarda 530 milyon elektrikli araç olacak (toplam hafif araç satışının %54’ü elektrikli olacak, bir yıl önceki tahmin %35 idi). Bu araçlar, benzin talebini 8 milyon varil/gün azaltacak.
  • Elektrikli araçların elektrik sarfiyatı 2040’a gelindiğinde 1800 TWh’e ulaşarak, global elektrik sarfiyatının %5’ine karşılık gelecek. Bu, yıllık 3400 kWh elektrik tüketimi anlamına gelmektedir (bir aracın yıllık 20 bin km yapacağını varsayarsak 100 km’de sarfiyat 17 kWh. 2017 model elektrikli araçların EPA menzil testlerine göre 100 km’de ortalama sarfiyatı 19 kWh, buna göre 2040’a doğru görünür bir verimlilik yakalanamayacağını varsayabiliriz bu durumda).
  • Dünya genelindeki aktif lithium-ion fabrikaların kapasitesi 90 GWh imiş ve bunun 2021’de 270 olması bekleniyor. BNEF daha önce, Çin’li firmaların hedefini gerçekleştirmesi durumunda 2020’deki kapasitenin 121 GWh olacağını ifade etmişti (BNEF’de bununla alakalı 28 Haziran’da yeni bir yazı daha çıkmış). Öte yandan, Deutsch Bank, 2020’de 250 GWh kapasitenin aşılacağını tahmin ediyor. McKerracher’e göre, elektrikli araçların batarya taleplerinin karşılanabilmesi için 13 yıl içerisinde 35 tane Gigafactory inşa etmek gerekecek.
  • Şarj altyapısı, 2030’lu yılların ortalarında Çin, ABD ve Avrupa pazarlarında büyümeyi sınırlayan önemli bir darboğaz olmaya devam edecek.
  • Lithium-ion hücre fiyatı 2010’dan bu yana %73 düştü ve BNEF, gelecek 20 yıl boyunca inovasyon sayesinde sert düşüşler yaşanacağını tahmin ediyor.

EV piyasasındaki bazı güncel/yeni gelişmeler:

  • Volvo’nun 2019’la birlikte yeni model tüm araçları sadece elektrik motorlu olacak (yani hibrit ve/veya bataryalı elektirkli araç). Böylelikle, Volvo’nun 2025 itibariyle benzinli/dizel model üretiminin bitmesi bekleniyor. Bu, sektördeki ilk karar.
  • 2020 yılında piyasada 120 farklı model bataryalı elektrikli araç olması bekleniyor.
  • BMW’nin 7 serisi modeli 2021’de iNEXT modeli tarafından ikame edilecek.
  • Fransa, 06 Temmuz günü açıkladığı Climate Plan‘a göre, 2040 itibariyle içten yanmalı motor satışlarını sonlandırmayı planlıyor. Öte yandan, Enerji Bakanı Nicolas Hulot, 2001 ve öncesinde imâl edilmiş benzinli/dizel araçların elektrikli olanlarla değiştirilmesi için de vergi teşvikleri sağlayacaklarını ifade etti. Ayrıca, hükümet, i) Fransa sınırları dahilinde petrol ve gaz arama faaliyetlerini de sonlandırmayı planı arasına aldı, ii) 2020 itibariyle de kömür yakıtlı termik santralleri devre dışı bırakacak ve hanehalklarını kendi elektriklerini üretme konusunda cesaretlendirecek.

Tahminler (kısa derleme)

  • OPEC, 2040 itibariyle toplam elektrikli araç sayısının 46 milyona ulaşmasını tahmin ediyordu; ama bunu 266 milyon olarak revize etti. Bataryalı elektrikli araçların da %23’lük dilime sahip olacağı tahmin edimektedir (2015 yılındaki tahmin %2 idi).
  • Excon’un 2040 tahmini 100 milyon (65 milyon idi önceki tahmini).
  • IEA, 2030 itibariyle elektrikli araç sayısının 58 milyon olacağını tahmin ediyor (önceki tahmin 23 milyon idi).
  • BP’nin 2035 tahmini 100 milyon (1 önceki yılki tahminine göre %40’lık artış).
  • Statoil (Norveç merkezli petrol şirketi), 2030 itibariyle, araç satışlarının %30’nun elektrikli olacağını tahmin ediyor.

Tahminlerdeki bu oynaklık, dönüşümün getirdiği politika belirsizliğinden diyelim. Zira, hükümetlerin ne yapacakları, petrolün fiyatı, otomobil üreticilerinin planları vs hepsi çok dinamik şekilde gelişiyor. Araştırmaları yapan kurumların işi kolay değil; ama GES gelişimini de tahmin edememişti bunlar.

Elektrikli araçlar winning idea olarak temiz ulaşımı domine etse de hidrojen yakıt hücresi aslında bataryalı elektrikli araçların menzil ve dolum süresi gibi sıkıntılarını ortadan kaldırma anlamında çok ciddi fırsat sunuyor; ancak onun da kendi sorunları var. Toyota kendini elektrikli araçtan adeta soyutlayıp bu alana çok ciddi yatırım yapmıştı; ama meyvelerini alamayınca elektrikli araçların ivmesini de kaçırmamak için olsa gerek elektrikli araç konusuna eğilmeye başlamıştı; ancak hidrojen yakıt hücresi yalnız değil. Shell CEO’su Ben Van Beurden İstanbul’da düzenlenen 22nd World Petroleum Congress’de temiz New Energies bölümüne, yenilenebilir enerji ve elektrikli araçlar için 1 milyarlık harcama yapacaklarını söyledi. Shell CEO’su hidrojen yakıtlı araçlarda, LNG’li ve yeni nesil bio yakıtlarda gelecek görüyor.


Fransız EDF ve Çin’li CNG şirketleri 29.06.2016’da İngiltere ile imzaladığı sözleşmeyle 3200 MWe gücünde Hinkley Point C santraline 2 reaktör kuracak. Santralin maliyeti 18 milyar £ olarak öngörülmüştü; ancak şimdi 19.6 milyar (finansman maliyeti hariç).


Almanya, 2017’nin ilk yarısında elektrik üretiminin %35.1’ini rüzgar, güneş ve biyokütle kaynaklı gerçekleştirdi. Geçen yılın aynı döneminde bu oran %32.7.

Türkiye’de durum şu şekilde (2017 ilk 5 ay için):

  • %34.9’lük oran: Hidro, rüzgar, güneş, jeotermal ve biyokütle kaynaklı.
  • Doğal gaz %33
  • Linyit %13
  • Taş kömürü ile ithal kömür %17.6

2004 yılında kurulan Hollanda’da kurulan 790 MW gücündeki Rijnmond doğal gaz santrali geçen yıl Blackstone Group LP tarafından satın alınmıştı (satın alma bedeli açıklanmadı). RWE ve Engie gibi şirketler gaz santrallerini kârlı olmadığı için atıl durumda tutarken Rijnmond Pazartesi günü elektrik sattı.

Blackstone, yakın gelecekte santralin operasyonel kapasitesinden yararlanmayı bekliyor ve Avrupa’lı şirketlerin varlıklarını satın alma konusunda Blackstone yalnız da değil;

  • Mayıs ayında, ABD’li enerji ticareti şirketi Castleton Commodities International LLC Rotterdam’da bir gaz santrali satın aldı (şirketin Avrupa’daki ilk satın alması ve şirket, aynı zamanda Engie’nin bir gaz ve bir de kömür santrali için de teklif vermiş).
  • EPH (Energeticky a Prumslovy Holdings), ortağı GE olan 2009 yılında kurulmuş bir Çek şirket ve kömür santralleri satın aldı. Şirket, 2013’ten bu yana 10’dan fazla santraline ve ilgili maden sahalarına 7 milyar $ harcamış.

Apple, Çin’e veri merkezi yatırımı yapıyor. Yatırım maliyeti 1 milyar $ ve tesis tamamen yenilenebilir enerji kullanacak.

Yatırım, global oyunculara koşulan şartın bir gereği, böylelikle Apple Çin’li kullanıcıların verilerini kurulacak merkezde tutacak. Rusya da benzer şeyleri talep ediyor ve 2016’da LinkedIn’e erişimi bu nedenle engellemişti.