16.08.2018

Hız Öldürür! Bu ifade, Emniyet’in, özellikle bayram öncelerinde otoyollardaki köprülere astığı standart bir şey. Üniversiteden mezuniyetimden bu yana elektrik enerjisi sektöründeyim ve anladığım bir şey varsa o da, hızın bizatihi kendisinin yavaşlattığı. Bunu yazma nedenime, ahir ömrüm yeterse ve motivasyonumu toplarsam anılarımda yer vereceğim 🙂

Neyse, iş ve konum (İstanbul’dan Ankara’ya) değişikliği nedeniyle uzun süredir bir şey paylaşamıyorum; ama gündem o kadar yoğun ki, Bayram öncesi rahatlıktan istifade bir şeyler yazayım istedim.

Petrol, dün 65’in altına geriledi, şu anda 65 civarlarında seyrediyor (bkz). Sanki 60’ın altına düşecek gibi. Bu vesileyle, tam bayram yolculuğu başlayacakken akaryakıt ürünlerine gelen ÖTV zammının hayırlı olmasını diliyorum 🙂

Elsevier, Visegrad ülkeleri (V4) olarak adlandırılan Çekya, Macaristan, Polonya ve Slovakya özelinde, ancak AB, Ukrayna, ABD, Türkiye, Fransa, Almanya gibi harici etken olabilecek ülkeleri de kapsayacak şekilde, enerji ithalatı, nakli, dağıtımı ve tüketimi konularının ekonomik ve politik çerçevede hesaba katılacağı bölgesel enerji politikası resmedilmesini amaçlayan bir paper için başvuru bekliyor (Elsevier).

Çin’li Ganfeng, dünyanın en büyük lithum üreticilerinden Şili’li SQM’in Arjantin’deki Cauchari-Olaroz projesindeki yüzde 50 payını 87.5 milyon USD’ye aldı (Reuters). Anlaşma kapsamında, projenin satış hedeflerinin yakalanması durumunda Ganfeng, SQM’e 50 milyon USD daha ödeyecek. Öte yandan, projenin diğer ortağı olan Kanalı Lithium Americas Corp (LAC) projenin yüzde 62.5’in sahip ve Ganfeng, LAC’ye 100 milyon USD borç verecek (ilk yatırım maliyeti kapsamında).

Türkiye’den çıkmaya hazırlanan RWE, E.ON’un Innogy’deki payını satın alma yolunda ilerliyor, 2 enerji şirketi arasındaki ilk anlaşma Mart ayında imzalanmıştı (cnbc).

Almanya yıllık 170 milyon ton linyit çıkartıyor, linyit doğrudan 20 bin,  taş kömürü de 12 bin kişi istihdam ediyor. Dolaylı istihdamlar da cabası. Kömür, Almanya elektriğinin 2017’de ⅓’ünden fazlasını üretti. Bu sene başında kurulan task force nasıl bir karar alacak bekleniyor (FT).

Elektrikli araçların menzilleri (PushEVs). Çok beğendiğim Ioniq en kötü 199, en iyi 224 km menzil yapmış.

13.03.2018

Arnold Schwarzenegger, petrol şirketlerini, insanları bilinçli olarak öldürdükleri gerekçesiyle dava etmeyi planladığını söyledi. Sigaranın sağlığa zararının on yıllardır tütün endüstrisince bilinmesine rağmen insanlardan gizlendiğini söyleyen Schwarzenegger, petrol endüstrisinin de 1959’dan bu yana fosil yakıtlar kaynaklı global ısınmanın yaşanabileceğinin ve insanları öldürebileceğini bildiğini ama bir şey yapmadığını vs söylüyor.

Petrol şirketlerine iklim değişikliğindeki rolleri nedeniyle açılan davalar Aramco’nun IPO’sunu da etkiliyor.


VW’nin batarya temini için halihazırda imzaladığı sözleşmelerin toplam tutarı yaklaşık 20 milyar EUR. CEO Matthias Müller bugün VW’nin belirlenen 16 farklı fabrikasında 2022 itibariyle elektrikli araç üretileceğini söyledi.

2017’de 10.7 milyon adet araç satan şirketin CEO’su Matthias Müller, 2017’nin Nisan sonlarında, elektrikli araç piyasasının halen niş (niche) bir pazar olduğunu ve VW’nin EV piyasasını bunun ötesine taşımak amacıyla önümüzdeki 5 yıl içerisinde 9 milyar €’luk yatırım yapacağını söylemişti. Ancak, öte yandan, 22 milyar $ da daha verimli içten yanmalı motor teknolojisi geliştirilmesine yatırım yapacaklarını ifade etmişti. Şirket, projeksiyonlarını artırıyor sanırım.

Batarya demişken;

  • SK Innovation, Macaristan’ın Komárom şehrindeki 430 bin m2 alana sahip batarya fabrikasının temelini 08 Mart’ta attı. 2020 başı gibi seri üretime başlaması beklenen fabrika tam kapasitede yıllık 7.5 GWh batarya imal edebilecek.
  • LG de Polonya’daki tesisinin kapasitesini 3’e katlamayı planlıyor.

Gore Street Capital, dünyanın ilk enerji depolama odaklı fonu, London Stock Exchange listelenecek ve fon, 100 milyon £ toplamayı hedefliyor.


Summit Power International, Mitsubishi ve Diamond Gas International ile MoU imzaladığını duyurdu. MoU kapsamında, Matarbari/Bangladesh’te 3 milyar $’lık LNG-to-power projesi geliştirilecek. Yeniden gazlaştırma kapasitesi 1.5 bcf/d ve 2 üniteden oluşacak kombine çevrim güç santralinin kapasitesi 1200 MW.


Tahminlere göre, 2017 yılında 107 GW GES kuruldu ve toplam kurulu kapasite de 405 GW oldu. China Photovoltaic Industry Association verilerine göre (bkz), Çin’de 2017’de 53 GW GES kuruldu ve toplam kurulu güç 130 GW oldu. Çin, 2016’da 21.3 GW olan ihracatını, 2017’de 37.9’a çıkardı.

GES demişken, ABD’nin en büyük konut/çatı tipi GES geliştiricisi Sunrun 500 milyon USD fon arıyor.


İngiltere’de geçtiğimiz Şubat ayında toplam 660 bin müşteri tedarikçi değiştirdi.

E.ON ile RWE arasındaki varlık değişimi SSE-npower birleşmesini tehlikeye sokabilir.


General Electric ne kadar zor durumdaysa, 126 yıllık geçmişinde ilk kez üst düzey yöneticilerine ilk kez bonus vermeme kararı aldı ve milyonlarca dolar tasarruf sağladı.

Güncelleme: JP Morgan’ın, GE’nin zaten düşürülmüş olan gelir beklentisini yakalayamayabileceğini söyledi.


Larry Page tarafından desteklenen Kitty Hawk, Cora adını verdikleri Vertical Takeoff and Landing (VTOL) yapabilen hibrit (helikoper/uçak) ulaşım aracını tanıttı. Araç, Yeni Zelanda’da test edilecek. Video da burada (YouTube).


#TarihteBugün: 653 kişinin öldüğü, en az 50 bin kişinin evsiz kaldığı 1992 yılındaki Erzincan depreminin 26. yıl dönümü.

Bu arada, Dünya Su Günü (World Water Day) yaklaşıyor, 22 Mart.

07.03.2018

Avustralya ile Doğu Timor (East Timor) arasında imzalanan ve 2 ülke arasındaki deniz sınırını yeniden belirleyen antlaşma, FT’deki habere göre, Timor denizindeki Greater Sunrise sahasındaki milyarlarca dolarlık gaz ve petrol rezervinin ortaya çıkartılmasını sağlayacak.

Woodside, ConocoPhillips, Royal Dutch Shell ve Osaka Gas şirketlerinin ticari haklarına sahip olduğu Greater Sunrise projesinin toplam rezerv değerinin 40 milyar USD olduğu tahmin ediliyor.

Anlaşmaya göre, Doğu Timor, gaz sahalarından elde edilecek gelirin, sahanın ortak girişim partnerleri tarafından nasıl geliştirildiğine de bağlı olarak, %70-80’ini alacak.


Türkiye elektrik piyasalarına ilişkin 2017 yılı özet verilerine dair EPİAŞ Raporundan bazı veriler şu şekilde:

  • 2017 yılının PTF aritmetik ortalaması 2016’ya göre %16.53 artışla 163.84 TL/MWh
  • Doğal gaz ve LNG yüzde 5 artışla toplam üretimin %37’sini, hidro ise %5 azalışla %20’sini karşıladı. Fiyat artışına doğrudan etki eden bir şey.
  • 2017 yılının en yüksek PTF değeri 11 Eylül Pazartesi günü saat 14.00’te
    967.15 TL/MWh çıktı.
  • Yıllık piyasa miktarının %67.7’sini İkili Anlaşmalar, %27.5’ini Gün Öncesi
    Piyasası, %4.5’ini Dengeleme Güç Piyasası, %0.4’ünü Gün İçi Piyasası oluşturdu.
  • En yüksek saatlik puant 47062 MWh ile 26 Temmuz Çarşamba günü saat
    15.00’te, en düşük ani puant ise 18336 MW ile 26 Haziran Pazartesi günü
    06.00’da gerçekleşti.

Contemporary Amperex Technology Ltd. (CATL), Avrupa’ya geliyor. Çin dışındaki ilk fabrikasını Avrupa’da kurmayı planlayan şirketin başkanı Zeng Yuqun, muhtemel 3 lokasyondan  birini seçmeye çok yakın olduklarını söyledi. Konuya yakın bir kaynağın aktardığına göre bu 3 lokasyon şunlar: Almanya, Polonya, Macaristan.

Şuradaki görselde ülke/bölge üretim kapasiteleri (planlanan ve işletmede) görülebilir.

Batarya demişken;

  • Hindistan’lı Mahindra & Mahindra LG Chem ile anlaştığını duyurdu.
  • Hyundai Ioniq Electric satışı 2017’de toplam 17321 adet olmuş. Ortalamada üretim kapasitesi 1500’den az gibi, ama 2000’den fazla üretim yaptığı aylar olduğunu da biliyoruz. Sadece 2018’in Şubat ayında 310 binden fazla araç satan Hyundai’nin 2017 yılı toplam araç satışı ise 4 milyona yakın.

Nissan elektrikli araç kullanıcıları, E.ON ile geliştirilen V2G iş birliği kapsamında araçlarını ücretsiz şarj edebilecek. Bakalım bu pilot çalışmalar nasıl şekillendirecek geleceği.


Singapur merkezli Broadcom’un Qualcomm’u satın alma teklifi için, ABD Hazinesi “ulusal güvenlik riski içeriyordedi ve çok detaylı bir araştırma önerdi. Moneygram’un Ant Financial tarafından satın alınması ABD tarafından engellenmişti.


NY eski belediye başkanı Mike Bloomberg, BM iklim değişikliği elçisi oldu ve 2019’da düzenlenecek UN Climate Summit için de yetkilendirildi.


Exxon, bugünkü fiyatlarla, kazancını (earnings) 2025’te 31 milyar USD’ye çıkartarak 2’ye katlamayı hedefliyor.


Yenilenebilir:

  • Engie ve Suez, Fransa’daki 100 çöp atık yerlerinde toplam 1 GW kapasiteli GES geliştirmek üzere iş birliğine gitti. İlk proje 12 MW gücünde Drambon tesisinde bu yıl içerisinde hayata geçirilecek.
  • Almanya şebeke düzenleyicisi BNetzA, 2018’in ikinci onshore rüzgar ihalesini duyurdu. Tavan fiyat 63€/MWh. İlk onshore ihalesinde toplam kurulu gücü 709 MW olan 83 projede ortalama fiyat 47.3 €/MWh olarak gerçekleşmişti.
  • Sunrun, 2017’nin son çeyreğinde konut çatılarına kurduğu 85 MW güçteki GES’le 50 MW kurulum gerçekleştiren Tesla’yı (eski adıya Solar City) geride bıraktı. Tesla, yönünü küçük güçlerden utility scale olarak adlandırılan büyük güçlere mi çevirdi (tek bir noktadaki kurulu güç arttıkça LCOE düştüğü için bunu ifade ettim), yoksa başka şeylerden ötürü mü kurulumu düştü bilemiyorum.

Avrupa Birliği, Çin’den gelen paslanmaz çelik borulara uygulanan anti-dumping vergilerini %48.3-71.9 aralığında uygulanmak üzere 5 yıl daha uzattı.

Komisyon, Fransa, İspanya ve İsveç’teki üreticilerin, Çin’in adil olmayan (unfair) düşük fiyatlı ürünlerine karşı süregelen bir risk altında olduklarına değinilmiş. ZeroHedge’de ifade edildiği üzere, ironik ki Trump da aynı şeyi söylüyor. Ama, Trump’ın hareketleri Avrupa Birliğini sinirlendiriyor. Fatih Oktay’ın ifadesiyle: “Artık dünyanın normal hali“.

#TarihteBugün

1876: Alexander Graham telefonun patentini aldı.

22.11.2017

Fatih Oktay’ın yazdığı Çin: Yeni Büyük Güç ve Değişen Dünya Dengeleri kitabını okumaya başladım (Çağlayan Bey’in paylaşımı üzerine haberdar olmuştum kitaptan). Fatih Bey ODTÜ EE mezunu bir akademisyen, bu yönüyle de kitap ayrıca ilgimi çekmişti, yani uluslararası ilişkiler, siyasal bilgiler mezunu biri yazsa o kadar ilgilenmezdim. Çin’i anlamak isteyenler okuması gereken bir kitap. Okudukça burada bahsedeceğim inş.

  • Kitap içeriği burada.
  • Çin’le alakalı 2016 sonu itibariyle güncel bazı veriler burada.
  • Fatih Bey’in Çin’le alakalı Dünya Gazetesi’nde çıkan yazısı burada.

IEA’nın #WEO17’de kullandığı bir ifadeyle bitireyim: when China changes, everything changes. Çin böyle bir ülke.


Commons public accounts committee, UK hükümetini, Çin (CGN) ve Fransız (EDF) ortaklığında Somerset’ta kurulması planlanan 20 milyar £ maliyetli Hinkley Point nükleer santral projesinde çok ciddi stratejik hatalar yapıldığını ve hükümetin, daha iyi bir anlaşma için yeterli çabayı göstermeyerek, tüketici menfaatlerini gözetmeyerek, hanelerin 35 yıl boyunca pahalı elektriğe mahkum edildiğini söyleyerek eleştirdi.

Eleştiri esas teşkil eden husus şu; 2013’te MWh başına 92.50£ karşılığı 35 yıllığına anlaşılmış ve sözleşme 2016’da imzalanmış. 2013’ten bu yana gerek yenilenebilir kaynakların fiyatlarındaki düşüş, gerekse fosil yakıt fiyatlarının düşmesi 2016 yılında dikkate alınarak yeniden müzakere yürütülmemiş. Bu da, sonuç olarak, tüketicinin maliyetinin 6 milyar £ düzeyinden 30 milyar £ düzeyine yükselmesine neden olmuş. Faturalara yansıması da ortalama 10-15 £ (belirtilmemiş, ancak yıllık bazdadır sanırım).

Parlemonto üyeleri, hükümeti, şirketlerle yeniden müzakere etmeye çalışması gerektiğini söyledi.

Değerlendirme: 92.5£/MWh yüksek midir düşük müdür bilemiyorum; ancak bu fiyatın yüksek olduğunu, bugünkü yenilenebilir kaynak fiyatlarına bakarak eleştirmek yanıltıcı. İngiltere’de nükleerden elektrik üretimin maliyeti, bunun uzun yıllar maliyetinin bugünkü değeri ve nükleerin halen en güvenilir (üretimin devamlılığı anlamında) kaynak olduğu unutulmamalı.


Elektrik kullanımı ile gelişmişlik (ekonomik büyüme) arasındaki ilişki OECD ülkelerinde zayıflıyor (bu zaten biliniyor esasen; ama sayısal olarak bunu görmek güzel bir şey).

US EIA referans senaryosuna göre, 2015-2040 döneminde OECD ülkelerinin yıllık ortalama yüzde 1.7 büyürken, elektrik kullanımındaki artışın yüzde 0.9’da kalacak.

Türkiye’de ise durum şu şekilde: 2002-2008 döneminde GSYH %6 büyürken, elektrik tüketimi yıllık %6.9 büyümüştü, 2009 krizini takiben 2010-2014 döneminde GSYH %4.4 iken, elektrik tüketimi %5.1 olarak gerçekleşti. 2015 ve 2016 yıllarında elektrik tüketimi %5 ortalama büyüme sergilemiştir (TEİAŞ), aynı dönemde GSYH ise %4 büyüme göstermiştir.


Avrupa elektrik iletim sistemi operatörü TenneT, Alman Sonnen ile gittiği iş birliği çerçevesinde, şebekeyi yönetmek için, merkezi olmayan ev tipi depolama sistemlerini ve blockchain teknolojisini kullanacağını söyledi.

Bu arada;

  • İngiliz malzeme geliştirme şirketi Ilika, Çin’li Titan Wind Energy ile gittiği 2 yıl süreli iş birliği çerçevesinde, rüzgar türbinlerinin bıçaklarındaki aşınmaları vs erkenden tespit edebilmek amacıyla, solid-state bataryadan enerji alabilen sensör geliştirecek. 1 milyon £’luk projeye UK Innovation’dan ve Çin’den tarafından 0.4’er milyn £ fon sağlanacak. Çok güzel bir #IoT çözümü.
  • Eelpower tarafından UK’de 10 MW güçteki BYD üretimi li-on pillerin kullanıldığı Leverton depolama sistemini devreye alındı. Sistem, 2018’den itibaren National Grid’e frekans dengeleme hizmetleri sunacak. Şirket, aynı zamanda, 2020’den itibaren başlamak üzere, 15 yıllığına T-4 kapasite piyasası sözleşmesi imzaladı.

Avrupalı enerji devi Uniper 2000 kişiyi işten çıkaracağını açıkladı (bu, şirketin işgücünün %14’üne tekabül ediyor). İşten çıkarmalarla 400 milyon €’luk bir tasarruf sağlamayı hedefleyen Uniper, geçtiğimiz günlerde, Fortum’un 8.05 milyar €’luk teklifini, Uniper’in gerçek değerini yansıtmadığı gerekçesiyle reddetmişti.

E.ON, 2014’te fosil ve yenilenebilir iş kollarını ayırma kararı almış ve bu karara ilişkin işlemler 2016 Ocak’ta resmi olarak tamamlanarak, geleneksel güç santralleri (nükleer, gaz, kömür, hidro) ve uluslararası enerji ticareti yeni kurulan Uniper şirketine verilmişti.


ABD Uluslararası Ticaret Komisyonu, Samsung’a ve LG’ye, ABD’ye yaptıkları çamaşır makinesi ihracatına ilişkin tarife uygulanmasını önerdi. Whirlpool Corp. hisseleri %2.2 yükseldi. Bunlar önemli gelişmeler.


#TarihteBugün: 22 Kasım 1900 günü, Mercedes adıyla üretilen ilk araba test sürüşüne çıktı. Kuruluşu 1886’ya kadar dayanan Mercedes’in bu isimle ticaret kaydı 1902’de yapılmış.

10.11.2017

Trump’ın Çin ziyaretinde imzalanan anlaşma kapsamında, Çinli devlet şirketleri Alaska’daki LNG projesine 43 milyar $ yatırım yapacak. Anlaşmanın, ABD ile Çin arasındaki ticaret açığını yıllık 10 milyar $ azaltması bekleniyor (geçen yılki açık 347 milyar $ idi). Anlaşma, Çin’in çevre kirliliğiyle mücadelesine de katkısı var.

Anlaşmaya taraf şirketler şunlar: China Petrochemical Corp (Sinopec), China Investment Corporation ve Bank of China, The State of Alaska ve Alaska Gasline Development Corporation.

LNG ile alakalı bir diğer gelişme de şu: Total, 09 Kasım’da Engie’nin LNG varlıklarını 1.13 milyar £’a aldı.


Her 180 km’de bir elektrikli araç şarj istasyonu; E.ON, AB’den aldığı 10 milyon € fon yardımıyla İtalya-Norveç arasında 180 adet şarj istasyonu kuracak.

Bu arada, İngiltere’de, yeni dizel araç satışlarına yönelik vergi oranlarının artırılması planlanıyor. 22 Kasım’da gerçekleştirilecek olan Bütçe görüşmesinde söz konusu artışa yönelik açıklama yapılacağı belirtilirken, artışın katma değer vergisi kanalıyla mı, yoksa yeni bir vergi yoluyla mı sağlanacağına yönelik bir bilgi verilmiyor. Çevre Bakanı Michael Gove tarafından yapılan açıklamalar, uygulanacak verginin İngiltere’nin dizel araç ve hibrit dışındaki benzinli araçların satışının 2040 itibarıyla yasaklanmasını öngören Temiz Hava Stratejisi’nin bir parçası olacağına işaret ediyor. Hükümetin vergi kararı, Londra Belediye Başkanı Sadiq Khanın şehir merkezinde dolaşan eski dizel araçlara yönelik günlük 10 sterlin ek ücret uygulamasını takiben gerçekleşti. 2017 yılının ilk 10 ayında dizel araçların satışları, bir önceki yılın aynı dönemine göre %14,9 oranında, Ekim ayında ise geçen yılın aynı dönemine göre %29.9 gerilemiş bulunuyor. Ayrıca, Ekim ayında satılan yeni araçların %39.4’ü dizel araç olurken, satışlar bu düzeyle 2009 yılındaki %40 seviyesinin altına ikinci kez düşmüş oldu.


İngiltere, Aramco IPO’sunu Londra Borsasına çekmek için 2 milyar $’lık garanti borç çıkartıyor, Aramco gibi dev bir şirketin bu derece küçük bir meblağla ikna edilmeye çalışılmasını anlamadım.

Bu bir yana, OPEC, kendini uzun vadede petrol piyasasının ana belirleyicisi olarak görüyor.


ABD, 27 Ekim haftasında, tarihinde ilk kez günlük 2 milyon varili geçerek 2.13 milyon varil petrol ihraç etmiş. Brent petrol fiyatı 63’ün üzerinde seyrediyor.


Elektrikli arabaların neden olabileceği bakır talebindeki artış, dünyanın en büyük madencisi BHP’yi bakır kaynaklarının sayısını çoğaltmaya itiyor. Bakırın ton fiyatı da nerdeyse 2 yıldır yükselişte ve şu anda 7000 $ civarında (grafik).

Soru: Otomotivde örneğin bakır ebt yerine alüminyum ebt kullanımı söz konusu değil mi acaba?

Bilgi: Günümüz otomobillerinde yaklaşık 14-23 kg bakır kullanılıyorken, elektrikli bir otomobilde bunun yaklaşık 4 katı daha fazla bakır kablo kullanılıyor, yani en az 56 kg.


Çin, ülkesinde elektrikli araba fabrikası yatırımı yapmak isteyen yabancı yatırımcıların, serbest ticaret bölgelerinde %100 sahibi oldukları şirket kurmalarına izin verecek.


Alarko Holding, iştiraki Cenal Elektrik Üretim’in Çanakkale’nin Karabiga ilçesinde tesis ettiği kömüre dayalı 1320 MWe gücündeki santralin 660 MWe gücündeki 1 numaralı ünitesi elektrik üretimine başladı.


Uber ile Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Uber’in “uçan taksi” projesi Uber Elevate için hava sahasının yönetimini sağlayacak yazılım geliştirilmesi amacıyla anlaşma imzaladı. Anlaşma kapsamında, NASA uçan taksiler için alçak irtifada gerekli hava sahasının oluşturulması konusunda Uber’e destek verecek.


Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 7 ülke tarafından, 2500 mt ve daha yüksek kesimlerde ve olumsuz hava koşullarında çalışabilecek özellikte küçük rüzgar türbinleri geliştirmek üzere proje başlatıldı. İspanya, Finlandiya, Arjantin, Meksika, Dominik Cumhuriyeti ve Uruguay’dan araştırma kurumlarının yer aldığı “Küçük Rüzgar Türbinlerinin Optimizasyonu ve Ticari Promosyonu” başlıklı projeye Türkiye’den de İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü (İYTE) dahil oldu.

12.10.2017

Shell, Hollanda merkezli NewMotion elektrikli araç şarj istasyonu şirketini satın aldı. Bugüne kadar toplam 50 binden fazla kamuya açık (public) şarj istasyonu kurulumu gerçekleştirmiş ve 100 bin adet de kart kullanıcısı bulunan NewMotion, aynı isim altında faaliyetlerine devam edecek.

Daha önce Engie de EV-BOX isimli şirketi satın almıştı.

Türkiye’deki 21 elektrik dağıtım (ve/veya perakende) şirketinden birisinin hissedarı olsaydım bu meseleye nasıl yaklaşırdım acaba diye düşünüp duruyorum. Mer’i mevzuat gereği elektrik, satmak amacıyla alınamaz, yani kullanmak için alabilirsin. Diyelim ki mevzuat düzenlendi ve şarj istasyonları için istisna getirildi (getirilmese de otopark ücreti veya kullanım zamanı adı altında ücretlendirme yapılabilir).

Neyse, her 1 kWh için 1 kr. kâr elde edildiğini varsayalım. Buna göre, 1 TL için 100 kWh elektrik satılmalı. 40-50 kW kapasiteli hızlı bir şarj istasyonu bugün 15 bin $ + KDV mertebesinde, yani TL olarak toplam 64 bin lira (kur 3.6’dan).

1 TL kâr için 100 kWh elektrik satılmalıysa, 64 bin liranın çıkması için toplam 6.4 milyon kWh (6.4 GWh) elektrik satılmalı (bu, 2 MW gücündeki HES’in ortalama yıllık üretimine denk denilebilir).

Diğer varsayımlara gelince;

  • 100 km için 18 kWh elektrik sarfiyatı
  • Araç başı yıllık km 20 bin (araç başı sarfiyat 3600 kWh/yıl)

Sonuç olarak, 6.4 milyon kWh elektrik sarfiyatı için yılda toplam 1777 araçlık menzil yapılmalı. Yatırımın kendini 5 yılda çıkarmasını beklesek, T0 anından itibaren her sene başı ilave 350 araç  sisteme dahil olmalı ki 5. yıl sonu itibariyle 1750 araçlık menzile ulaşalım (ülkemizde 2016’da satılan bataryalı elektrikli sayısı 36 ve 2017 ilk yarısında da 40, kaynak).

Devam edelim; 28 kWh kapasiteli bir bataryaya sahip 1 araç yaklaşık 30 dk. içerisinde şarj olur 50 kW güçte. Buna göre, 1777 araç için toplam 888 saat gerekiyor. 1 yılda 8760 saat var; ancak insanların bu public şarj istasyonlarında araçlarını şarj etme imkânına ancak günün 1/3’lük kısmında sahip olacağını düşünebiliriz. Buna göre, 888 saatin 2820 saat (8760/3) süresince efektif kullanılması gerekiyor ki, bu da pek olası olmayacaktır ve en iyi ihtimalle 5. yıl başı itibariyle ilave yatırım gerekecektir.

1 şarj istasyonu üzerinden hesap yapıldığı için, sisteme dahil olan araçların bu istasyondan şarj olduğunu varsaydık, ülkemizdeki araç sayısı artsa da bunların X istasyonuna bağlanması da olası değil. Yani, bölgesel olarak 1777 araçlık yoğunluğa erişmek ciddi bir şey. İsanbul için bile.

Meraklıları için not: Hyundai Ioniq Electric ile yapılan şu test videosu izlenmeye değer.


Birleşik Krallık’ta Perşembe günü yayımlanan taslak yönetmelik, 11 milyon elektrik ve gaz kullanıcısına uygulanacak tarifelere tavan fiyat uygulaması getiriyor. Uygulama 2018’den önce yürürlüğe girecek gibi değil, zira Ofgem’in mevzuatta düzenlemeye gitmesi gerekiyor. Öte yandan, Ofgem, halihazırda 3 milyon müşteriyi kapsayan vulnerable tarife için fiyat tavanı uygulamasının, 1 milyon ilave müşteriyi kapsayacak şekilde genişleterek devamına karar verdi.

Böyle uygulamalar genel olarak, müşterilerin alternatif tarife arama isteğini ortadan kaldırdığı için piyasa hareketliliğini engeller. E.ON CEO’su da bu çerçevede eleştiriler getirmiş taslağa.


Putin, kripto para birimlerinin çok fazla risk barındırdığını ifade ederek, bunların düzenleyici bir çerçeveye oturtulmasının gerekliliği üzerine açıklamalarda bulundu ve çok fazla engel konulmamasının da ayrıca önemli olduğunu söyledi.

Putin’in para birimlerine atfettiği riskler şu şekilde: para aklama, vergi kaçakçılığı ve terörizm için kaynak


Paris, 2030 yılı itibariyle ulaşım anlamında emission-free hale gelebilir mi? 12 milyon nüfuslu Paris’te toplam ne kadar elektrikli araç bilmiyorum; ancak 2015 yılı satışı 6587 idi. Tabi, şehrin ulaşımda emisyondan arındırılması sadece elektrikli araç satışıyla alakalı olmayacaktır, metro, toplu taşımanın elektrikli hale getirilmesi, bisiklet kullanımının yaygınlaştırılması ve şehre benzin-dizel araç girişinin yasaklanması vs bunu destekleyici unsurlar olabilecektir. Bu bağlamda çıkan haberlerden birisi burada mesela.

Bunu Cüneyt Kozaoğlu’yla da paylaştım Twitter’da ve “This is ‘pedestrianizing’, not ban on cars. Common to all political declarations is a huge ambiguity. Never really clear what they mean.” şeklinde cevap verdi. Altı çizgili kısma %100 katılıyorum.


Toyota, Japon nüfusunun giderek yaşlanması ve gençlerin de araç satın almaya ilgisizliği nedeniyle 20 yıla yakın süredir aralıksız düşen araç satışlarının etkisiyle ülkede sattığı araç modeli sayısını yarıya indirmeyi planlıyor (şu anda 60 ve 2025’e kadar 30’a düşürülecek).

Ülkenin nüfusu 2016 itibariyle 127 milyon ve 2016’da 308 binlik azalmayla nüfus son 50 yılın en düşük seviyesine gerilemiş.


Akbank Ripple ile anlaşmış. Dubai’de de bir banka anlaşmıştı. Çok seviniyorum bu haberleri okuyunca, zira elimde tam 322 adet Ripple var 🙂

Bir türlü beklenen yükselişi vermedi bu kripto para birimi, belli aralıkta gidip geliyor.

11.10.2017

#GününSözü: All models are wrong, some are useful -George Box

(Cüneyt Kazokoğlu, Sohbet Karbuz, Serkan Şahin ve Barış Sanlı ile enerji sektöründe öngörü ve stratejilerin tartışıldığı şuradaki podcast’te Cüneyt Bey’in alıntıladığı bir ifade)

Ben de burada çok sayıda istatistik bilgisi veriyorum; Thomson Reuters, IEA veya böylesi başka bir kurum da olmadığım için de oturup kendi analiz verimi geliştiremiyorum elbette; ama veri takibinin bir insight (öngörü) kazandırdığı kanaatindeyim; ama, sayıların arkasındaki dinamikleri anlamak ise pazarı okumakla alakalı ve bu, insanın can simidi. Yoksa sayıların arasında kaybolunur ve çıkarım yapılarak yol haritası çizilmesi zorlaşır. Kendi adıma, Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği mezunu olsam da, mezuniyetimden bu tarihe petrol-gaz sektörüne yönelik çalışmadığım ve özel olarak da ilgilenmediğim için bu alandaki verileri okumakta zorlanırım; fakat yenilenebilir enerji ve elektrikle alakalı verileri yorumlamakta ve öngörü geliştirmek konusunda başarılı olduğumu düşünürüm.

Neyse, Postcast’in dinlenmesini tavsiye ediyorum (30 dk).


Hyundai, kullanıcıları elektrikli araçla tanıştırmak için Hollanda’da 100 tane Ioniq araçla kiralama işine girdi. Kiralamanın saati 12 €, günlüğü 60 € ve dakikası ise 0.25 €.

Bu gibi girişimler, ikinci el elektrikli araç piyasası için ne anlama geliyor acaba?


Hollanda yasama organı meclisi (lower house), 2016’da, 2025 itibariyle benzin-dizel araç satışlarını yasaklama kararı almıştı (anılan karar ve diğer ülke, araç üreticileri kararlarına ilişkin derleme için bkz). Hükümet, dün, 2030 itibariyle satılacak tüm yeni araçların emisyon-free olması yönünde kararı almış oldu. Bu noktadan hareketle 2 bilgi:

  • Tesla’nın Hollanda’da 8000 adet aracı var ve Tesla’nın Avrupa yönetim merkezi Hollanda’da.
  • TÜİK bugün Ağustos sonu itibariyle taşıt istatistiklerini yayınladı. Buna göre, Ocak-Ağustos döneminde trafiğe kaydı yapılan 494 bin 795 adet otomobilin %40,4’ü 1501-1600, … %3,9’u 1601-2000, %1,1’i 2001 ve üstü motor silindir hacmine sahiptir. Silindir hacmi ÖTV oranını etkileyen 2 parametreden birisi ve MTV’ye de esas. Bu bağlamda, elektrikli araçlarda %3’lük vergi dilimine tekabül eden 80 kW altı güce sahip araçların tercih edilme oranını yüksek olacak varsayabiliriz. Zira, vergi oranı 80 kW altında 3000 TL’lerdeyken, 80 aşıldığında 7-8 bin liralar söz konusu oluyor.

Renault, Renault Energy Services adı altında, start-up mantığında hareket edeceği belirtilen bir şirket kurdu. Şirketin faaliyet başlıkları şunlar

  • Akıllı şarj sistemleri
  • V2G sistemleri
  • İkinci el bataryaların kullanılması. Ağustos ayında, ikinci el bataryaların kullanıldığı bir şarj istasyonu devreye almıştı Renault.

Ciddi park sıkıntılarının olduğu bir şehir dinamiğinde, daha şarj istasyonları bile yayın değilken V2G (vehicle to grid) sistemin bu kadar gündem olması benim algımı aşıyor biraz, anlamıyorum. Şarj istasyonları da zaten yeterince pahalıyken, bir de böyle maliyet yükseltici şeyler de hepten tuhafıma gidiyor. Bu konuyla alakalı inş 2018 başı gibi bir yazı hazırlattıracağım Almanya’da PhD yapan bir arkadaşa (sözünü aldım).


Morgan Stanley bir rapor hazırlamış (bkz). Diyor ki; 2040 yılına gelindiğinde, 526 milyon elektrikli araç sayısına ve bu araçlarla yıllık 1.2 milyar km menzil yapabilmek için 2.7 trilyon $ yatırım yapmak gerekiyor. Anılan tutarın 1.7 trilyon dolarının şu varsayımlar altında harcanacağı varsayılmış: Tesla’nın toplam 32 milyon aracı yollarda olacak ve yıllık 2.4 milyon adet üretim kapasitesine erişmiş olacak; 473 milyon ev tipi şarj istasyonu, 7 milyon super-chargers, 18 milyon destination chargers, 172 bin servis istasyonu, 95 bin mağaza ve galeri, 99 üretim fabrikası ve 99 adet gigafactory kurulmuş olacak.

Dolaylı olarak ise, $797 milyar elektrik dağıtım şebekesine, $186 milyar madenciliğe yatırım yapılacak.

Hindistan özelinde değinilen hususlar şu şekilde: Hükümet destekli Energy Efficiency Services Ltd. (EESL) 10 bin adetlik EV ve 3000 AC, 1000 DC şarj istasyonu altyapı ihalesi global olarak küçük; ancak ülke için büyük bir adım. Hindistan’ın 2017’de 5 milyon elektrikli araca ulaşması için 996 bin ev tipi şark istasyonu, 21 bin adet de supercharger ve 45 bin de destination charger kurması gerekiyor. Yani, toplamda kabaca 5 milyon araç için 1 milyon şarj istasyonu. 2020 yılında 40 milyon araç için 7 milyon ev tipi, 136 bin supercarger ve 289 bin destination charger


Önce Avustralya’da (nispeden farklı şekilde olsa da), şimdi de Porto Riko; Musk, şebeke doğal afetlerin kullanılamaz hale getirdiği şebekeler nedeniyle elektriksiz kalan bölgelere hızır gibi yetişme derdinde. Porto Riko valisiyle görüşecek; solar ve depolama.

Depolama demişken, E.ON, bu hafta içerisinde UK’de 10 MW’lık bir depolama sistemini devreye alacak. British Gas’ın ana şirketi Centrica 49 MW kapasiteli tesisin kurulumuna devan ediyor. EDF Energy de aynı kapasitede tesis için çalışıyor. Frekans kontrolü için National Grid’in düzenlediği ihaleler kapsamında kurulan tesisler için E.ON 3.89 milyon £ fonlandı. National Grid, bataryaların yıllık 200 milyon £ fayda sağlamasını bekliyor.


Volvo XC60 engel ve insan tanıyıp otomatik frenleme mekanizmasına sahip. Haziran ayında yayınlanan reklam burada.

GM’den Scott Miller, Tesla’nın, SAE’nin Level 5 kriterlerini karşılayan otonom seviyesine erişmesinin otopilot donanımıyla fiziksel olarak mümkün olmadığını söyledi ve GM, otonom araçlar için çip ölçeğinde Lidar teknoloji geliştiren Strobe girişimini satın aldığını duyurdu. Strobe çalışanı 11 kişi GM’nin Cruise Automation birimine dahil olacak. Elon Musk ise, LIDAR yerine kendi radarlarına güvendiğini söylemişti zamanında.

NVIDIA, level 5 otonom sürüşe olanak tanıdığına inandığı süper bilgisayarı duyurdu. Saniyede 320 trilyon işlem yapabilen bu platform 2018’in ikinci yarısı itibariyle seri üretime girecek.

LIDAR: Light Detection and Ranging/Laser Imaging Detection and Ranging


Japonya’nın, ene-farm kapsamında, 2020 itibariyle 1.4 milyon fuel-cell kurulumuna ulaşması zor gözüküyor. Halen 220 bin adet kuruluma ulaşılmış.