19.12.2017

Batarya fiyatlarının ham maddelere duyarlılığı üzerine Bloomberg New Energy Finance (BNEF), batarya paketinin fiyatını $209/kWh alarak bir model geliştirmiş, buna göre (grafik);

  • Lityum ton fiyatının 250 bin $ olması durumunda batarya fiyatları %8 artar,
  • Kobalt ton fiyatı 130-150 bin $ arasında oluşursa batarya fiyatları %10.8 artar,
  • Nikel ton fiyatı 80 bin $ olduğu takdirde batarya fiyatları %10.8 artar.

Almanya’da gün öncesi spot elektrik fiyatları 2011’den bu yana ilk kez yükselerek (yıllık bazda) 35 €/MWh seviyelerinde gerçekleşti (grafik).

day-ahead

Almanya’nın 18/12/2017 itibariyle elektrik üretimindeki kaynakların payı ise şu şekilde (grafik): i) fosil yakıtlar %49, ii) nükleer %13, iii) yenilenebilir kaynaklar %38.


Bilgisayar korsanları, Schneider Electric SE tarafından geliştirilen Triconex sistemine 15 Aralık’ta sızmış ve bu sistemin kullanıldığı endüstriyel tesislerden bir tanesinin üretimi 1 gün durmuş. Triconex kullanıcılarına güvenlik uyarısı gönderilmiş; ama hangi tesisin sistemine sızıldığı bilgisi paylaşılmamış (Arabistan’da olduğu tahmin ediliyor). Triconex, nükleer, petrol ve gaz tesislerinde kullanılıyor.


Avustralyalı madencilik devi BHP, yayınladığı 26 sayfalık raporla (bkz) World Coal Association üyeliğini sonlandırma kararı alabileceğini, bu konudaki nihai kararını Mart ayında açıklayacağını belirtti. Bunda, WCA’nın iklim değişikliğiyle mücadele konusundaki teknoloji spesifik politikalar geliştirilmesine yönelik politikası etkili olmuş. Bir örnek: WCA, HELE (high efficiency low emission) teknolojilerinin yaygınlaştırılması için, Australian Clean Energy Target’ın terkedilmesi gerektiği konusunda görüşe sahipken, BHP teknoloji ve kaynak nötr bir politikayı izlediğini ifade ediyor.


Çin, kuracağı dünyanın en büyük karbon borsasına ilişkin planına göre, ilk etapta sadece elektrik üretim sektörü sisteme dahil olacak (önceki plan 8 sektörün katılımını öngörüyordu; ama buna rağmen 1700 adet şirket ve 3 milyar ton emisyon salınımıyla AB karbon piyasasından büyük). Çin, 2006 yılında ABD’yi geçerek dünyayı en fazla kirleten ülke olmuştu (grafik).

Bu arada, Çin’in gaz tüketimi 2017’nin ilk 11 ayında yüzde 18.9 artışla 109.7 bcm oldu. İthal edilen miktar ise %28.9 artışla 81.7 bcm olarak gerçekleşti.


2000 yılında Beyond Petroleum olarak yeniden yapılandırılan, ancak bundan 9 yıl önce yenilenebilir enerji birimini kapatan BP, Avrupa’nın en büyük GES geliştiricisi Lightsource’un %43’üne 149 milyon £ ödedi. Konuyla alakalı, BP’nin alternatif enerji biriminin CEO’su Dev Sanyal, şirketin yüzünü güneşe tekrar çevirmesini, pazarın olgunlaşması ve iş modelinin panel üretiminden saha geliştirmeye kaymasıyla ilişkilendirdi.


İsrail merkezli güneş paneli temizleme firması Ecoppia, Swarth Group, GlenRock Israel, Gandyr Group ve Harel Group Insurance and Finance şirketlerinden toplamda 13 milyon $’lık fon topladı. Ecoppia, panellerin temizliğinde su kullanmıyor, bunun yerine veri analizi ve makine öğrenmesi kullanıyor. Şirket, Deloitte Israel 2017 Technology Fast 50 listesinde ilk 10’da yer almıştı.


#GününSözü: Zayıflık, anlaşmazlıklara giden en kesin yoldur. (Trump’ın Ulusal Güvenlik Stratejisi Belgesi’nden_Dünya Gazetesi).

#TarihteBugün: Ahmadinejad, 19 Aralık 2005’te, İran radyo ve TV kanallarında batı müziği yayınını yasakladı.

08.06.2017

Irak özerk Kürt bölgesi 25 Eylül’de bağımsızlık için referanduma gitme kararı aldı. Barzani’nin twiti

Bu arada, nadir görülen bir şey(miş), Irak, ABD’ye SA’dan daha çok petrol sevketti bu hafta


Katar’ın 2016 yılı LNG ihraç pazarı (grafik)

  • Mısır/Egypt: Devlet şirketi EGAS, Katar’dan LNG alımı yapan şirketler üzerinden gaz alıyor ve Ocak 2016’dan bu yana Mısır’a ihraç edilen LNG’nin %70’i Katar’dan
  • BAE/UAE: Dolphin boru hattı üzerinden yıllık 33 milyar m3 gaz tedarik ediyor, ülkenin ihtiyacının %25. Ayrıca, LNG kargo gemileri aracılığıyla da sevkiyat gerçekleştiriliyor.
  • Bahreyn, SA, Yemen, Maldivler ve Libya Katar’dan LNG almıyor. Bahreyn’in gelecek yıl ithalata başlaması bekleniyor.

LNG istasyonu yerli imal edildi ve Avrupa’ya ihraç ediliyor. Türkiye’de Karbonsan tarafından üretilen İstasyonlar, Avrupa’nın temiz yakıt projesi Blue Corridor (Mavi Koridor) kapsamında kullanılacak.


DowAksa, Vestas’a 4 yıllık 300 milyon $ değerinde bir anlaşmayla türbin kanatlarında kullanılan karbon elyaf pultruze profil tedarik edecek.


Global hibrit ve elektrikli araç satışları 2017’nin ilk 3 çeyreğinde 191700 adetle 2016’nın ilk çeyreğine göre %40 daha yüksek gerçekleşmiştir. 191700 adet aracın %65 elektrikli. 2017’de toplam satışın 1.1 milyon adedi aşması bekleniyor.


Soru: Şebekeler, depolama sistemlerinden on yıllarca süre daha ekonomik olmaya devam edecek mi?


Aktifbank, 2017 sonunda kadar 100 MW kapasiteli GES projesini hayata, ticari işletmeye aldıktan sonra  fon ya da sukuk yapısı altında yatırımcıya (bireysel + kurumsal) sunmayı planlıyor. Banka, Halk Enerjiyle %50- %50 ortaklıkta  Aktif Halk Enerji Yatırımları A.Ş. ve GES EPC hizmetleri vermek amacı ile de Halk Enerji İnşaat A.Ş. şirketlerini kurmuştu.


Rüzgar

  • Dong Energy, UK’deki Burbo Bank deniz aşırı rüzgar projesine frekans kontrolü amacıyla 2 MW’lık batarya ekledi.
  • Ideol isimli yüzer off-shore rüzgar projesi geliştirme şirketi 8 milyon € fonlandı.
  • Fransa 2017 ilk çeyrekte 380 MW rüzgar devreye aldı. Ülkenin toplam yenilenebilir enerji kapasitesi Mart sonu itibariyle 46392 MW.

Güneş

  • Trump, Meksika sınırına örnek istediği duvar için yeni bir fikir ortaya atmış, güneş panelli duvar. Bu önerinin arkasında, duvarın maliyetinin karşılanması var. Sınır yaklaşık 2 bin mil (3219 km).  Elemental Energy isimli montaj firması hesaplarına göre, 1 mil solar duvar yıllık 106 milyon $’a karşılık gelen 2.657 TWh elektrik üretebilir. FT’de çıkan bir analiz ise tonla sorundan bahsetmiş.
  • Güneş enerjisi alanında Çin’in entegre oyuncılarından JA Solar’ın CEO’su şirketin tüm hisselerini almak için teklif sunmuş.

07.06.2017

Katar’ın izole edilmesi

  • Maersk, SA, Yemen, BAE, Bahreyn, Mısır + ülkelerin Katar’la ilişkileri kesme kararı sonrası yayınladığı güncellemede, DP World Jebel Ali ve Abu Dhabi terminallerinin Katar’dan ve Katar limanlarına, aktarma dahil kargo kabul etmediğini belirtti.
  • Katar’dan BAE ve Oman arasındaki gaz boru hattı sorunsuz çalışıyor; öte yandan medyada Katar’a sempati dâhi yasaklandı
  • Konuyla ilgili Trump’ın floud’u twit 1, twit 2, twit 3
  • İşin özü doğal gaz mı?
  • Kremlin, Putin ile Emir’in telefon görüşmesi yaptığını açıkladı ve Erdoğan da Katar’a uygulanan yaptırımları doğru bulmadığını söyledi.
  • Suudi Arabistan Sivil Havacılık Genel Otoritesi, Katar Airways’in lisansını iptal etti ve ülkedeki ofisleri 48 saat içerisinde kapatmasını istedi; ama Katar’a kimse zarar vermek istemiyormuş!

ABD Çevre Koruma Ajansı (US EPA) personel azaltılması yönünde adım atıyor. Beyaz Saray, EPA bütçesinin %31 oranında azaltılmasını ve personel sayısının da 15 binden 3200’e indirilmesini istemişti.


IEA’nın Tracking Clean Energy Progress 2017 raporu.

Emisyon azaltımına yenilenebilirin katkısı %35, verimliliğin katkısı %40. Karbon salınımının azaltılması çabaları sadece fosil yakıtların kullanılmasının azaltılmasıyla başarılamaz.


Sonunda bizden birisi de araçların artık elektronik cihazlara dönüştüğünü söyledi. Ford Otosan Genel Müdürü Haydar Yenigün TAYSAD’ın düzenlediği buluşmada şunları söyledi: “Araçların içindeki elektronik miktarı bugün itibariyle yüzde 30. Bundan 10 yıl önce neredeyse yoktu. Bu demektir ki 2030’da bir aracın içindeki yazılım ve elektronik miktarı yüzde 60 olacak. Yani insansız araç teknolojileri önümüzdeki dönemde büyük bir öneme sahip olacak. Akıllı telefonlardaki uygulamalar artık araçlarda da olacak. Bugün Ford’un yaptığı araçlarımızın içerisindeki sistemler de açık inovasyona imkan veren, belki sizin de kendi geliştirdiğiniz aplikasyonları ekleyebileceğiniz bir hale geldi. Artık software mühendisliği gelişiyor.”


Karbon yakalama (carbon capture)

  • IEA, Çin’de Fatih Birol’un ev sahipliğinde Kanada Çin Norveç ve ABD Enerji Bakanlarının katılımıyla karbon yakalama ve depolama üzerine bir toplantı organize etti. Toplantıda, karbon yakalama olmaksızın temiz enerjiden bahsedilemeyeceği vurgulandı. Dünyanın en büyük karbon yakalama sistemi Teksas’daki Petra Nova ve bu tesis var olan kömür santralinden yılda 1.6 milyon ton karbonu yakalayabiliyor. Burada yakalanan karbonun, West Ranch petrol sahasının üretimini günlük 500 varilden 15bine çıkarmak için kullanılması bekleniyor.
  • Dünyanın ilk ticari karbon yakalama tesisi İsviçre’de açıldı. Climeworks tarafından kurulan Direct Air Capture teknolojili tesis doğrudan havadan yıllık 900 ton CO2 yakalayabiliyor. Yakalanan CO2, yakın tarım arazilerinde gübre olarak kullanılmak üzere verilebildiği gibi, karbonatlı içeçek ve karbonsuz yakıt yapmak için de kullanılabiliyor.

Ulaşım

  • İBB Ulaşım Daire Başkanlığı, İstanbul’un ulaşımı için yaratıcı çözümler aradığı bir yarışma düzenliyor. Önerilerini hayata geçirmek isteyen girişimciler katılabilir.
  • Çin, elektrikli araba üretim izinlerini aşırı kapasite endişesi nedeniyle durduruyor.
  • Continental, kablosuz EV şarj sistemini tanıttı. Zemine entegreli (ground base) sistemin şemati gösterimi. Daha önce de Renault ve Qualcomm saate 100 km’ye kadar hızda çalışan kablosuz şarj sistemini sergilemişti.

Depolama ve şebeke

  • GTM Research’ün raporuna göre 2017 ilk çeyrekte ABD’de 71 MW (233.7 MWh) gücünde enerji depolama sistemi kuruldu (2016’ya kıyasla %276 artış).
  • Navigant Research’e göre ticari ve endüstriyel mikrogrid uygulamaları 2026’da yıllık 5389 MW seviyesine ulaşacak. 2017’de 448 MW olması bekleniyor.
  • McKinsey’ye, enerji sektöründeki yeni yıkıcı teknoloji enerji depolama ve bu, birçok ticari uygulama için şimdiden kârlı. EDAŞ’lar açısından; depolama, frekans regülasyonu, yenilenebilir enerji entegrasyonu, şebeke yatırımlarının azaltılması kapsamında önemli görülmüş.

Paris Anlaşması

  • Yüzyılın başarılarından birisi olarak sunulan Anlaşma hakkındaki söylemler, Trump’ın çekilme kararı sonrası değişmeye devam ediyor; Bloomberg’de çıkan bir haberde göre, Joeri Rojelj, taahhütlerde (Nationally Determined Contributions, NDA) belirtilen eylemlerin belirsiz veya kesin olmadığını ve anlaşmanın yeniden müzakere edilerek emisyonların sağlam bir süreçle takip edilmesi gerektiğini söyledi.
  • Tam da bunla alakalı Energy Transition sitesinde “Trump is normalizing climate skepticism” başlığıyla bir yazı yayınlandı.
  • Market Capitalization değeri açısından dünyanın en büyük 20 elektrik üreticisi hakkındaki bir çalışmaya göre, Iberdola, Enel, SSE gibi Avrupa şirketleri karbon ayak izlerini azaltmada ABD’li eşlerinden daha fazla ilerleme kaydediyor ve bu, BNP Paribas Asset Management and Legal & General Investment Management, ABD’li şirketlerin uzun vadeli riskinin arttığını değerlendiriyor. Zira, şirketler, Trump’ın Anlaşmadan çekilme kararı dolayısıyla, temiz kaynaklara yönelimini durdurma sinyali olarak yorumlayabilir.

05.06.2017

E.ON, Uniper’deki azınlık hissesini 2018’de satmayı planlıyordu (2017 Kasım sonu itibariyle vergi kısıtlamalarının kaldırılmasını müteakip). Finlandiyalı Fortum, Uniper’in tamamını satın almak için E.ON ile Uniper’deki %47’lik pay için görüşüyor. E.ON’dan isminin açıklanmasını istemeyen kaynaklara göre Uniper’in tamamı 6.4 milyar €. Şirketin market capitalization ederi de 6.488 milyar €.


Suudi Arabistan, Mısır, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin ardından Yemen ve Libya Katar’la tüm ilişkilerini kesti. Katar ile hava ve deniz sınırları kapatıldı, Katarlı diplomatların iki gün, Katar vatandaşlarının 14 gün içinde ülkelerine dönmeleri istendi.

Bu haberle gaz ve petrol fiyatları yükseliyor.


Paris Anlaşması

Bence, ABD, Anlaşmadan çekilme kararına rağmen temiz enerjiyle alakalı yatırımları (elektrikli arabalar, güneş enerjisi yatırımları ve temiz enerji teknolojileri gibi) fazlasıyla destekleyecek, sadece Anlaşmadan çekilmiş olacak ve böylelikle Temiz Enerji Fonuna kaynak aktarmayacak. Böyle bir şeyin tarafı olmayacak, zira Fona en büyük kaynağı ABD sağlıyordu. Trump’ın, Almanya ile ticaret açığına vurgusu ve diğer konulardaki benzer yaklaşımı bunu ispatlar nitelikte.

Türkiye de, 2016 Kasım’da resmi olarak yürürlüğe giren Anlaşmanın resmi onay sürecini henüz tamamlamamıştı, zira Yeşil İklim Fonu’ndan da faydalanmayı umuyordu; ama OECD üyesi olması nedeniyle bu haktan yararlanamıyordu ve Trump’ın ABD’yi Anlaşmadan çekme kararı alması sonrası Türkiye de Anlaşmaya çekinceli yaklaşmaya karar vermiş gözüküyor.

Şöyle de bir şey dikkat çekici; AB liderleri başta olmak üzere büyük bir çoğunluğun “iklim değişikliği gerçek” söylemi bilimsel mi yoksa efsane mi belirsiz; ama herkesin dilinde olduğu için tüm plan ve politikalar buna göre. Sonra, birisi çıkıyor (Trump) ve “yok kardeşim, böyle değil” diyor ve bu sefer bakıyorsunuz ağızlar değişiyor.  Bu ilginç bir şey. Trump, Anlaşmadan çekileceğini açıklamadan önce çıkan haberlerden birisindeki başlık: “The World Could Enter Climate ‘Danger Zone’ If Trump Exits Paris Deal”. Çekilme kararının açıklanmasından sonraki başlık: “Wall Street Isn’t Convinced Coal’s a Winner in Paris Withdrawal”.


Sektör yöneticilerinin yönlendirme maksatlı konuşmaları garip geliyor bana. Rusya petrol şirketi Rosneft CEO’su Tesla’nın abartıldığını anlamsız söylemiş, birisi de kalkıp “come on” dememiş.


Avrupa Birliği’nde yılın ilk 3 ayında elektrikli araç satışları, 2016’ya göre %30 kadar artış gösterdi. Danimarka hariç tüm ülkelerde artış var, Danimarka’daysa %60.5 düşüş var.


İtalya’da 5 tane GES, sadece 2 yıl sabit alım garantili şekilde elektrik üretmeye başladı. 2019 ikinci yarısıyla birlikte piyasa fiyatlarından elektrik üretecekler.


Elektrikli arabalar ne kadar petrolü ikame ediyor

EV

ABD Paris Anlaşması’ndan Çekildi

ABD Paris Anlaşması’ndan çekildi

Trump beklenen açıklamayı yaptı (video). Buna göre, BM Genel Sekreterliği, ABD’nin çekilme talebini en erken 4 Kasım 2019 tarihinde kabul edebilecek. Mehmet Emin Birpınar’ın belirttiği üzere, kararlarda oy birliği şartı olduğu için ABD resmen çekilene kadar karar alınamaz.

Trump, Anlaşmayı şu nedenlerle eleştiriyordu: ABD’ye diğer ülkelere eşit koşullar sağlamıyor ve Ulusal Ekonomik Araştırma Derneği’nin araştırmasına göre, Anlaşma’nın taahhütleri, 2040 itibariyle kağıt üretimini %12, çimento üretimini %23, demir ve çelik üretimini %38, doğalgaz üretimini %31 ve kömür üretimini %86 azaltacak. Bunun ekonomiye kaybedilen üretim açısından maliyeti 2040 itibariyle yaklaşık 3 trilyon dolar ve 6,5 milyon endüstriyel istihdam olacak.

Dönüşümü asla kabul etmeyen, statükocu bir yaklaşım gibi. Kömür diye bir şey mi kaldı (coal is dead). Kömür geri getirilebilir mi, getirsen bile diğer ülkeler dönüşüyor, sen yerinde mi sayacaksın? Merak ettiğim tek şey, Trump’ın hangi rasyonel saikle bu kararı aldığı!

AB tepkili: İtalya, Fransa ve Almanya ortak tepki gösterdi: “Biz, Fransa, Almanya ve İtalya’nın hükümet ve devlet başkanları olarak, ABD’nin iklim değişikliğine ilişkin evrensel anlaşmadan çekilme kararını esefle karşılıyoruz. Paris Anlaşması, iklim değişikliğiyle etkin ve zamanında mücadele etmek ve 2030 sürdürülebilir kalkınma hedeflerini uygulamak için ülkelerimiz arasındaki iş birliğinde temel olmayı sürdürüyor.”

BM tepkili: “ABD’nin kararının, sera gazı emisyonunun azaltılması ve küresel güvenliğin artırılması amacıyla sergilenen çabalar için büyük bir hayal kırıklığı”

Konuyla ilişki diğer gelişmeler:

  • Çin yeni kömür santrali izinlerini durdurdu.
  • Çin ile AB, ABD’den kaynaklanacak boşluğu doldurmak üzere güçlerini birleştirmeye karar vermiş. Sırrı Uyanık’ın twitlediği üzere, “Bugünleri de görecekmişiz. Avrupa+Çin ABD ye karşı Paris Anlaşmasına sahip çıkıyor.”
  • UK kendini nasıl konumlandıracak acaba (hatırlatma: bazı belgeler ortaya çıkmıştı)?
  • Almanya’nın ne yapmaya çalıştığı belirsiz. Almanya’nın da iklim değişikliği konusunda müphem davranıyor ve Merkel bu konuda iki yüzlülükle itham ediliyor, zira, nükleer phase-out süreci ortaya konulmasın rağmen, elektrik üretiminin %44’ünü kömürden karşılayan Almanya, 2016’nın sonunda yayınlanan Climate Action Plan’da 2030 itibariyle enerji sektörünün emisyonları 1990’daki seviyeden %61-62 daha aşağı çekmesi planlanmış olsa da, kömür santrallerinin devreden alınışıyla alakalı olarak spesifik detaylara raporda yer vermemişti. Almanya kısa ve orta vadede kömürün elektrik üretimindeki payını azaltma konusunda çok istekli görünmüyor. Zira, linyit kapasitesinin rezerv olarak tutulması ana politikalardan birisi.
  • Rusya Paris Anlaşmasının, önemli ülkelerin katılmaması durumunda etkinliğinin azalacağını söyledi ve Anlaşmanın arkasında durduğunu söyledi.
  • ABD’de 3 tane kömür santrali kapatıldı.

Ukrayna’nın Rus Gazprom aleyhine Stokholm Ticaret Odası Tahkim Enstitüsü’nde açılan davada, mahkeme “al ya da öde” kuralını iptal etti. Sohbet Karbuz’un yorumu burada.

Dava hakkında:  Gazprom, Naftogaz’dan $47.1 milyar (Ukrayna GDP’sinin yarısı), Naftogaz da Gazprom’dan $30 milyar talep ediyor. Mahkeme, aşağıdaki 3 hususta da Naftogaz’ın lehine karar verdi:

  • Ukrayna almadığı gaz için ödeme yapması gerekmiyor, “al ya da öde” klozu hükümsüz kılınıyor.
  • Mahkeme fiyat formülünü gözden geçirerek Avrupa gaz merkezlerinde piyasa fiyatlarına bağladı.
  • Mahkeme, yeniden gaz geri ihracatı yasağını kaldırmaya karar verdi.

Gazprom’un tazminat ödeyecek olup olmadığı daha sonra kararlaştırılacak ve Ukrayna’nın transit geçiş için daha fazla ödeme talebi daha sonraki bir tarihte kararlaştırılacak.


Çin, Suudi Arabistan’dan aldığı petrole Yuan ile ödeme yapmak istiyor. Çin’in petrol ithalatı 2011-2013 arasında günlük 5-6 milyon varil iken, 2017’de 8’i geçmiş ve Arabistan Rusya’dan sonra en çok ihtalatın yapıldığı ülke.


Intel CEO’su İsrailli MobilEye şirketine 15.3 milyar $’ı “geleceğin arabasının gittikçe daha fazla server’e benzeyeceğini” üşündüklerinden verdiklerini söylemiş. Neden elektrikli araba aldığı sorulan yaşlı bir ABD’linin şöyle dediğine denk gelmiştim: “it’s a computer or wrapped with a car …”, “technology and everything involved with…”.