26.04.2018

Dünyanın en büyük ikinci lityum üreticisi Şili merkezli SQM’nin yüzde 32 hissesinin Çin’li Tianqi Lithium tarafından 5 milyar USD’ye satın alma girişiminin ilgili Şili düzenleyici kurumu (National Economic Prosecutor’s Office) tarafından engellenme ihtimali üzerine Çin Büyükelçisi, ikili ilişkilere zarar verebilir dedi.


ABD’nin crude oil, refined petroleum products ve fuel ethanol ürünleri toplam ihracatı 20 Nisan haftası 8.3 milyon b/d seviyesine ulaştı. Bu;

  • bir önceki haftadan 1.6 milyon b/d
  • bir önceki yıldan 2.353 milyon b/d
  • iki yıl önceki yıldan 4.333 milyon b/d ve
  • 4 yıllık ortalamadan da yaklaşık 1.3 milyon b/d

fazla ihracat yapıldığı anlamına geliyor.

(kaynak)


Kırkikindi yağışları dönemine girmemiz vesilesiyle Prof. Dr. Hayati Develi’nin “Türkçede Yağmur Adları Üzerine” makalesinin kısa bir özeti olan daha önceki bir yazımı paylaşıyorum. Burada da kırkikindi yağışıyla alakalı MGM’nin bilgilendirme videosu var.


ABD’li petrol arama ve üretim şirketi ConocoPhillips’in International Chamber of Commerce’de PDVSA aleyhine 2007’deki 2 ağır petrol projesinin millileştirilmesi nedeniyle açtığı davada, tahkim PDVSA’yı 20.4 milyar $ tazminat ödemeye mahkum etti. PDVSA bu parayı ödeyecek mi, Conoco nasıl alacak, Citgo üzerinden ilerleyebilir mi? Bunun petrol piyasasına etkisi? Karışık işler.


Kuzey ve Güney Kore ülkelerinin liderleri bu Cuma günü TSİ 04.30’da görüşme kararı aldığı bugün, İran’lı fizikçi ve politikacı Ali Akbar Velayati, P5+1 ülkeleriyle imzalanan anlaşmada herhangi bir değişikliğe yanaşmayacaklarını ve aksi durumda anlaşmadan çekileceklerini söyledi. Bu arada, konuyla alakalı Macron, “Trump’ın İran anlaşmasından çekileceğini düşündüğünü” söyledi. Fransa P5+1 ülkelerinden biri ve bu çıkış ilginç. Bloomberg’de paylaşılan cümle de ilginç: “…get rid of this deal“.

Bilindiği üzere, Trump, Nükleer başlıklı balistik füze denemelerini amaca ulaşıldığı için durduğunu açıklayan K. Kore liderinin açıklamalarını memnuniyetle karşılamıştı.

Reuters’in hazırladığı 2 ülkeyi kıyaslayan buradaki yazı basit ve faydalı bilgiler içeriyor.


Elon’ın geçtiğimiz günlerde 90 milyon USD fon sağladığı Boring şirketinin tünel tasarımı MIT’ten bir tünel uzmanı Prof. Dr. Herbert Einstein tarafından eleştirilmiş. Herbert şunu demiş; tünel, boyut dışında herhangi bir yenilik içermiyor, tek faktör tünele yerleştirilecek pod’lar ve bu nedenle de Boring’in yaptığı şeyin tünel geliştirme değil, araç geliştirme. Bildiğim kadarıyla Boring’in tünel ilerleme hızı haftada 300 ft (91 mt) ve Musk bunun 1 mil’e (1609 mt) çıkarılabileceğine inandığını söylemişti, noldu bilmiyorum. Aslında bu konuda daha önce de yazmış (22.04.2018 tarihli yazı) ve bu projelerdeki (HyperLoop vs) amacın “trenin mermi gibi gitmesini sağlamak” olduğunu ifade etmiştim. Özetle, MIT’teki profesörün eleştirisindeki odak nokta projenin pazarlama yönüne sanırım, tam anlamadım.


Çin için insan gözetleme yazılımı geliştiren (people surveillance software) Çin’li SenseTime firmasının değeri 4.5 milyar USD.


UK Competition and Markets Authority (CMA) kıdemli direktörü Rachel Merelie, nPower-SSE birleşmesinin rekabeti azaltabileceğinin ve enerji faturalarını yükseltebileceğinin değerlendirildiğini ve bu nedenle de detaylı inceleneceğini söyledi.

#TarihteBugün: 26 Nisan 1986’da 1000 MW gücündei Çernobil NGS’de patlama  oldu.

11.01.2018

Bugün DEİK’in İş Kurulları Genel Kurulu’na katıldım. Enerji ve Nijerya için şirketimi temsilen oy kullandım. Ülkemiz için hayırlı olmasını temenni ediyorum.


Australian Newcastle kömür fiyatı, Kasım ayındaki seviyenin üzerine %15 yükselerek 2016 sonlarındaki fiyatı geçti (fiyat seyri burada). Reuters’daki habere göre bunun sebebi, Çin genelindeki ithalat terminallerindeki sıkışıklık ve dünyanın en büyük termal kömür madencilik yerlerinden Endonezya’nın Kalimantan adasındaki yükleme gecikmeleri.

Yükleme ve boşaltma bekleyen gemilerinin görüldüğü görsel.


DOE’nin FERC’e, kömür ve nükleer güç santrallerine yönelik sunduğu NOPR için; FERC’in ara bir çözüm bulmaya çalışacağını düşünmüştüm; ama yanıldım. FERC NOPR’yi reddetti. Gerekçe de, kömür ve nükleer güç santrallerinin devre dışı kalmasının şebeke güvenilirliğini ve esnekliğini tehdit edeceğine yönelik iddiaların delillendirilememiş olması. Bu çok önemli bir vurgu.

Sonuç olarak, can çekişeni diriltmeye çok da niyetli olmadıklarını belli ettiler.

Aklıma ister istemez şu geliyor; EPDK’nın ETKB’nin söylediği bir şeyi yapmama lüksü var mı sizce?

Konuyla alakalı olduğunu düşündüğüm ve Ateş Uğurel Bey’in LinkedIn paylaşımından gördüğüm bir analizi paylaşmak istiyorum. Şöyle ki; Xcel Energy Electric Resource Plan (ERP) adını verdiği bir yarışma kapsamında 350 adet yenilenebilir enerji fiyat teklifi alıyor. Başvurulara göre, rüzgar+depolama için ortalama fiyat $21/MWh, solar+depolama için ortalama fiyat $36/MWh çıkıyor.

Orijinal kaynak


KPMG’nin otomotiv endüstrisi yöneticileriyle yaptığı ankete katılanların %54’ü batarya elektrikli araçların ticari olarak başarılı olamayacağını, öte yandan %77’i (ABD katılımcılarının %85’i) gerçek atılımı yakıt hücreli araçların sağlayacağını söylemiş. Bu görüşlerin temelinde altyapı ve şarj süresi uzunluğu var; ama yine de yakıt hücreli bir dolum istasyonunun inanılmaz maliyetli olduğu düşünüldüğünde ve insanların araç kullanım alışkanları (ev-iş arası gibi) noktasında, yöneticilerin yaklaşımının dar çerçeveli kaldığını değerlendiriyorum.


Ofgem CEO’su Dermot Nolan’ın MP tarafından pasif davranmakla eleştirilmesi sonrası, Nolan, vulnerable olarak adlandırılan tüketicileri korumak amaçlı tavan fiyat uygulaması için geç kalınmasıyla alakalı “daha önce harekete geçmiş olmayı isterdimdedi. Uygulamadan toplam 4 milyon tüketici yararlanacak.


Her yerde haber oldu ama yazmaktan zarar gelmez; NY Belediye Başkanı Bill de Blasio, belediyenin emeklilik fonlarından 5 milyar USD’lik fosil yakıt harcamasına sebebiyet verdikleri gerekçesiyle, iklim değişikliğine etkileri nedeniyle 5 büyük petrol üreticisine dava açtı ve 2012’de yaşanan Superstorm Sandy adres gösterdi. Şirketler şunlar: BP, Chevron, ConocoPhillips, ExxonMobil, Royal Dutch Shell.

Özel sektörü bu şekilde dava etmek hakikaten ilginç bir yaklaşım, zira karşılıklı edimleri ortadan kaldırırsak, o takdirde özel sektörün yapması gereken her işi belediye yapsın. Ne çıkacak davadan merakla bekliyorum.

İklim demişken, National Oceanic and Atmospheric Administration tarafından hazırlanan rapora göre, arktik, eski günlerine dönme belirtisi göstermiyor (raporla alakal video).


Petrol, İran ve Venezuela etkilerine ilaveten ABD’deki kısıtlar nedeniyle 70$ dayandı. Peki yıl sonu hedef fiyatı ne; Euan Mearns’a göre 80$ olacak. Şu şekilde detaylandırmış;

  • Petrol piyasası günlük yaklaşık 1.7 milyon varil üretim kısıtlamasına tabi ve OPEC+Rusya kısıt anlaşmasını uzattı.
  • Kesintiler dâhil şekilde bakıldığında, 2015’ten bu yana üretimin yatay seyrettiği söylenebilir.
  • Çok fazla jeopolitik belirsizlik var.

Son olarak bir soru: OPEC, petrol fiyatlarının 80 dolar seviyelerine ulaşmasını istiyor mu bilemiyorum, zira bu, shale araştırmalarını artırıyor ve günün sonunda petrol üreticilerini olumsuz etkileyebilir ki ABD’nin net ihracatçı olacağaını EIA çok kez söyledi.


Hindistan Directorate General of Safeguards, Customs and Central Excise, Çin ve Malezya üretimi güneş panellerine %70 gümrük vergisi uygulaması önerdi. Hindistan Çin panellerinin en büyük ithalatçısı konumunda.


Okumalık: Ark Invest Big Ideas 2018 (bağlantı). Başlıklar aşağıda olup use-case’ler bağlantıda.

  • Mobility-as-a-Service
  • Robotics
  • Deep Learning
  • CRISPR Genome-Editing
  • Cryptoassets
  • Cryptoassets
  • Frictionless Value Transfers
  • 3D Printing

Başka meşgaleler nedeniyle notları güncellemekten aciz kaldığım için kendime kızdığımı da ifade edeyim son olarak.

15.11.2017

The Department of Energy (DOE), FERC’e (ABD EPDK’sı), Sandy fırtınası, Irma kasırgası gibi aşırı kötü hava şartlarının neden olabileceği durumların önüne geçmek için, uygun şartlara sahip (eligible) kömür ve nükleer baz yük santrallerinin tüm maliyetlerinin karşılanmasına yönelik bir kural (sistem) koyma işlemine başlamasını önermiş (proposed rulemaking). İlgili kural kapsamında, santraller 90 günlük kaynağı sahalarında bulundurmakla mükellef olacaklar.

(Not: tüm maliyetin karşılanması ifadesi 90 gün için mi, yoksa tüm yıl için mi anlayamadım).

DOE, çalışılması istenilen kuralın şebekenin esnekliğini/dayanıklılığını artıracağını ve kaynak güvenli santrallerin üretim eksikliğinden kaynaklı yaşanması muhtemel elektrik kesintilerinden tüketicileri koruyacağını değerlendiriyor.

Önerilen sistem eski FERC komisyon üyelerince eleştirilmiş. Bu eleştiriler şu şekilde: i) şebeke güvenliğine az katkı sağlanacak, ii) tüketici maliyetleri artacak, iii) çevre kirliliği artacak ve iv) nükleer ve kömür santrallerine para aktarılacak.

FERC’in, DOE’nin önerdiği sistemi olduğu gibi kabul etmesi beklenmese de, bu santrallerin rehabilitasyon ve tazmin sıkıntılarına cevap verilmesi planlanıyormuş. Trump’ın, DOE üzerinden FERC ile uzun bir mevzuatsal mücadeleye girmesi bekleniyormuş.

DOE’nin FERC’e gönderdiği rulemaking’e göre, ABD’de;

  • 2002-2016 yılları arasında, 59 GW gücü olan toplam 531 kömür santrali devre dışı kalmış.
  • EIA, 2020’ye kadar 12.7 GW daha kömür kapasitesinin devre dışı kalması bekliyormuş.
  • Benzer durum nükleer için de geçerli, şöyle ki; 2002-2016 yılları arasında 4666 MW nükleer kapasite devre dışı kalacağını ilan etti. 2016’dan bu yana 7167 MW daha nükeer kapasite devre dışı kalacağını ilan etti.

Reuters’in kömür çalışması da DOE’yi teyit eder nitelikte. EIA ve Thomsn Reuters verilerine göre, 2016’da 13 GW kömür santrali kapandı, 2017’de 8 GW daha kapanması bekleniyor. EIA’ya göre, kömür kurulu gücü 2025 itibariyle toplamda 226 GW seviyesine düşecek (bu, 2011’e göre %30 azalma anlamına geliyor).

Sanırım Trump, kömür sektörünü kurtarmak için elinden geleni yapacak.


Avrupa Birliği, Emissions Trading System’in gözden geçirilmesi konusunda 09 Kasım’da geçici bir anlaşmaya vardı. Anlaşmanın tüm detayları yayınlanmadı; ancak, uyum, emisyonlarını 2030’da, 2005 seviyesinden %43 azaltmak zorunda olacaklar ve limit dışında salınım yapanlar ton başına 100 € ödemek zorunda kalabilirler.

Türkiye’mizin havası da temiz değil; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün paylaştığı verilere göre; Avrupa’da en kirli havaya sahip 10 şehrin 8’i Türkiye’de yer aldı. Türk şehirleri şu şekilde: Batman, Hakkari, Antep, Siirt, Afyon, Karaman, Iğdır, Isparta.


GE’nin küçülme kararı; CEO Flannery, faaliyet alanını 3 ana iş koluna indirmeyi planlıyor; i) havacılık, ii) enerji, iii) sağlık. Dönüşüm, ederi 20 milyar $’ı bulan varlıkların satış, ayrıştırma veya başka şekillerde elden çıkarılmasını da içeriyor.

Şirketin hisse değeri son 5 yılın en düşüğüne geriledi.

Bu arada, GE Power Finland’ın CEO’su Markus Alholm, GE’nin İsveç’te ve Finlandiya’da her biri 80-100 MW güçte rüzgar çiftlikleri kurmak için görüşmeler yürüttüğünü söyledi.


Petrol

  • ABD’nin en büyük bağımsız petrol ve gaz üreticisi ConocoPhillips’in CEO’su Ryan Lance, petrol fiyatları 50$/bbl üzeri seyrettiği sürece önümüzdeki 5 yıl boyunca her yıl 5.5 milyar $ yatırım yapacaklarını söyledi.
  • Bu arada, Venezuela’nın günlük ortalama petrol üretimi Ekim’de bir önceki aya kıyasla 130 bin varil azalarak 28 yıldır ilk kez 2 milyon varilin altına indi.

Trump Çin’i bir ziyaret etti pir ziyaret etti:

  • Ford ve Çin’li Anhui Zotye Automobile, 756 milyon $’lık elektrikli araba fabrikası yatırımı için ortak girişim (50:50) kurdu.
  • Çin, finansal sektörde yabancılara uygulanan sahiplik limitini kaldırıyor.

Elektrikli araba

  • ABB, İzlanda’nın en büyük elektrik şirketi Reykjavik Energy’s ON Power ile imzaladığı sözleşme kapsamında ülkeye 15 adet hızlı şarj istasyonu kuracak. ABB’nin Terra 53 CJG tip şarj ünitesi tesis edilecek olup, bu ünite CHAdeMO, CCS ve Type 2 AC şarj bağlantılarını destekliyor. İzlanda’da trafiğe kayıtlı elektrikli araç sayısı 1400 kadar.
  • Opel, 2020’de 4 elektrikli (BEV+PHEV) modeli piyasaya sürmeyi ve 2024’te de Avrupa’daki tüm arabaları elektrikliye dönüştürmeyi planlıyor (Avrupa’daki ifadesi önemli). Opel, tedarik tarafında yaşanan kısıtlardan ötürü Norveç’teki dağıtıcılara elektrikli araba siparişi almamalarını söylemişti

Kısa kısa haberler:

  • Zorlu Enerji’nin %100 bağlı ortaklığı Zorlu Enerji Pakistan Ltd, Pakistan’ın Sindh bölgesinde bulunan mevcut Jhimpir sahasında (56.4 MW güçte RES) hibrit olarak geliştirmeyi planladığı 30 MW’lık GES için Pakistan Alternative Energy Development Board’dan önlisans aldı.
  • ABD’li solar lease şirketlerinden Sunrun bu yıl 40 milyon $ nakit üretecek, Vivint ise gelecek yıl artıya geçmeyi bekliyor. Bu, up-front maliyetleri çok yüksek olan lease şirketleri için önemli bir adım ve sanırım kurulumlardaki lease payının düşmesinin de karlılıkta etkisi vardır. Nitekim, Tesla (eski SolarCity) finansal sonuçlarına göre, 2017’nin üçüncü çeyreğinde gerçekleştirdiği solar kurulumlarının %46’sı  satış yöntemiyle yapıldı, bu oran 2016’nın üçüncü çeyreğine göre %13 fazla. Ancak, sanırım Sunrun ve Vivint Tesla kadar satış yapamıyor.
  • Kazakistan bile yüzünü güneşe dönüyor; 157 milyon € yatırımla 4.8 ve 100 MW güçte 2 GES kurulacakmış.
  • Aselsan bu sabah piyasa değeri bakımından 44.8 milyar TL’lik değeriyle Türkiye’nin en değerli şirketi oldu.
  • SoftBank, Uber’e yatırım yapmayı planlıyor (yatırım 10 milyar $’a ulaşabilir). Bu arada, 2 ay önce CEO koltuğuna oturan Dara Khosrowshahi, ABD pazarıın Lyft (Çin’li) rekabeti nedeniyle Uber açısından en az 6 ay daha kârlı olmayacağını söyledi. Bazılarına göreyse, Uber hiç kârlı olmayacak. Hakikaten ilginç bir şirket Uber.
  • Musk, Türkiye’ye kancayı atmak için ilk adımını atmış; Tesla, İstanbul Yeni Havalimanı’na da bir elektrik depolama ünitesi kurma teklifinde bulundu.
  • Erikoğlu Holding şirketlerinden Renoe Enerji’nin Acıpayam GES’i 1 MW’lık bölümü için 13 Ekim 2017 tarihinde geçici kabul işlemi yapıldı. Böylelikle, lisanslı GES sayısı 3 oldu.
  • Elektrik üretiminin %80’ini termik santrallerden karşılayan İran, bugüne kadar 8 GW kurulu güce tekabük eden 7.3 milyar $’lık YEK yatırımına izin vermiş.