08.09.2017

#GününSözü: Constantly observe, note, and consider. – Leonardo Da Vinci (kendisinin to-do-list’iyle alakalı bir yazı burada)

Tespit ve kısa bir görüş: Dün sona eren MMG ARGE Zirvesinde de elektromobilite ve batarya gündemdeydi; ancak maalesef, kamu kurumlarının taşıt envanteri yok, şöyle ki; kamu kurumlarındaki araç adedi, bunların segmentleri, kiralandıkları/satınalındıkları yıl, 1 yılda kaç km yaptıkları, kurumların otopark imkânı, özel şoför ataması yapılan araç adedi, kiralık araçların aylık kira bedeli ve kiralama vadeleri vs gibi hayati bilgilere ilişkin bir envanter yok ve buna ilişkin maalesef bir çalışma da yok. Oysa, geliştirilecek browser esaslı bir modül üzerinden bu bilgiler elde edilebilir, 1 yıla kalmaz ciddi veri toplanır.

Bu bize ne sağlar, elektrikliye dönüştürülebilecek araç adedine ve olası bir batarya fabrikasına yönelik kapasite tespitine altlık teşkil eder (yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üreten tesislere entegre edilebilecek depolama sistemlerinden bağımsız).


Elektrikli araçların karbon ayak izi ile içten yanmalı motorların karşılaştırılması (bkz) özet:

  • Araç imalatı emisyon salınımına neden olmaktadır ve elektrikli araçların imalatı benzin/dizel yakıtlı araçların imalatına kıyasla %15 daha kötü bir performans sergilemektedir. Yani, li-on batarya imalatı ve malzemeleri nedeniyle daha fazla emisyon salınımı yapmaktadır. Daha detaylı ifade etmek gerekirse; 2015 yılı ABD elektrik şebekesinin verilerinden hareketle hesaplama yapıldığında 135 km/şarj menzile sahip bir elektrikli aracın imalatında, benzer özelliklerde içten yanmalı motora sahip araç imalatına göre 1 ton fazla emisyon salınımı söz konusu.
  • Aracın imalatındaki yüksek emisyon salınımına rağmen, kullanıldığı süre boyunca elektrikli ve benzin/dizel yakıtlı araç kıyaslandığında, elektrikli araçların %51 daha az emisyon salınımından sorumlu olduğu tespit edilmiş (hesaplamada kullanılan toplam km iki tip araç için de 217 bin). Buna göre, elektrikli aracın imalatı ve kullanımı süresi boyunca toplam emisyonu 217 bin km’ye bölündüğünde 124 gr/km CO2 emisyonu söz konusuyken, bu değer içten yanmalı motora sahip araç için 260 gr/km seviyesindedir.
  • Buna göre, 135 km/şarj menzile sahip bir elektrikli aracın üretiminden kaynaklı fazla CO2 salınımı, sadece 7800 km sonra ofset ediliyor (1 yıldan az bir süre). Benzer hesaplama 420 km/şarj menzile sahip araç için yapıldığında 30 bin km elde edilmektedir (1.5-2 yıl).
  • Elektriğin üretiminde yenilenebilir kaynakların payındaki artışa paralel olarak elektrikli araçlar dolaylı olarak daha çevreci hale geliyor. Diğer iyileştirmeler ve verimlilik artışları da düşünüldüğünde ortalama bir elektrikli aracın üretimden itibaren daha çevreci olabileceği ifade edilebilir.

Türkiye otomobil piyasası ilk 8 ay satış istatistikleri şu şekilde:

Otomobil: 2017’nin ilk 8 sayında Türkiye’de satılan 423198 otomobilin 129161’i yerli üretim, 294037’si ithal. 2016’nın ilk 8 ayında satılan 438025 aracın ise 107723’ü yerli üretim, 330302’si ithal idi. Yani, 2016 ilk 8 ayda ithalat oranı %75 iken, 2017’de bu %69 olarak gerçeklemiş.

Hafif Ticari Araç: 2017’nin ilk 8 sayında Türkiye’de satılan 132793 aracın 67364’ü yerli üretim, 65429’u ithal. 2016’nın ilk 8 ayında satılan 130881 aracın ise 68792’si yerli üretim, 62089’u ithal idi. Yani, 2016 ilk 8 ayda ithalat oranı %47 iken, 2017’de bu %49 olarak gerçeklemiş.

Bu veriler şu açıdan önemli, Türkiye’de üretilecek elektrik bir otomobil gerek araç ithalatı, gerekse de petrol ve türevleri yakıt ithalatının azaltılması noktasında fayda sağlayacaktır. Hatta, TR’de araç fabrikalarının %75 oranında kapasitesini ihraç ettiğini ve yukarıdaki verileri dikkate alınca, TR’de elektrik araç üretilmese bile, sadece elektrikli araç ithal etsek dâhi, yakıt tasarrufu dolayısıyla cari açığın azaltılmasına katkı sağlar. Üretilen elektriğin yerlilik oranındaki artışa paralel olarak elektrikli araçların katkısı da artar.

Bakış açısıyla alakalı olarak da, uzun yıllar hidrojen yakıtlı araçlara yatırım yapan Toyota CEO’sunun elektrikli araçlarla alakalı perspektifini paylaşmak istiyorum (tamamı için bkz):  “… satış hasılatı artışı çok yavaş; fakat paradigma değişiminin başladığı bir ortamda, hemen kâr sağlamayan alanlara yatırım yapmak zorundayız. Bu, karşılaştığımız zorlu bir mücadele/meydan okuma“.

Elektrikli araç ve batarya konusunda ülkemizde halen bir aksiyon olmamasının cevabı sanırım bu yaklaşımın önemli piyasa oyuncularında olmamasından.

Ek bilgi: Bilindiği üzere, LG Polonya’da geçen yıl 380 milyon $ yatırımla yıllık 280 bin paket (100 bin araca batarya sağlayabilecek) kapasitede bir li-ion batarya fabrikası yatırımına başlamıştı. Bugün burada çıkan habere göre, LG 2020’ye kadar ilave 387 milyon $ daha yatıracak ve kapasiteyi artıracak. Bunu paylaşma sebebim, halen batarya konusunda adım atmadığımız gibi, kimseyi de ülkemize çekemiyor olmamız.


Otomobil demişken;

  • #tarihtebugün etiketiyle bir bilgi: Nissan Avrupa’daki ilk fabrikasını 08.09.1986 yılında İngiltere’de açtı. Nissan Leaf’in 2018 model versiyonu Japonya’da Ekim’de, ABD ve İngiltere’de Kasım itibariyle üretime başlayacak.
  • VW CEO’su WSJ’ye verdiği demeçte, şirket için kritik olmadığı değerlendirilen ve şirket cirosunun %20’sini oluşturan işlerin satışı için bir ekibin çalıştığını söyledi. Şirketin geçen yılki cirosu 217 milyar €’dan fazla. CEO, ayrıca, FCA ile birleşme haberlerinin spekülasyondan öte olmadığını ifade etmiş.
  • Avrupa ulusal tüketici organları, VW’e dizel skandalı kapsamındaki araçların bu yıl sonuna kadar düzeltilmesi konusunda baskı yapıyor.
  • 2012 model Chevy Bolt ile bataryada dikkate değer degredasyon olmadan 400 bin mil (643 bin km).
  • Honda, hidrojen yakıt hücreli aracı Clarity Fuel Cell için ITM Power ile vardığı anlaşma kapsamında 1 kg H2 için 10£ ödeyecek. Araç yaklaşık 5.46 kg H2 kapasiteli.
  • EU ve ETFA ülkelerindeki elektrikli araç satışları istatistiklerine göre (excelhaber), 2016’nın ilk yarısında 44151 olan satış adedi, 2017’nin aynı döneminde 62637 ile %41.9 artış göstermiş. 2017 ilk 6 ayda, adet bazında en çok satışlar sıralaması şu şekilde: Fransa 13555, Almanya 10189, UK 7694, Hollanda 4240, Avusturya 2679, İsveç 2200, Belçika 1483…

Elektrik üretiminin yenilenebilir kaynaklardan elde edilmesi kadar, bu kaynakların utilize edilmesini sağlayan ekipmanların yerlilik oranı yüksek şekilde tedarik edilmesi de önemli. Bugün FT’de çıkan buradaki yazıda, RenewableUK tarafından yapılan bir araştırmaya göre, İngiltere’deki deniz aşırı (offshore) rüzgar projelerinden İngiliz şirketlerinin faydası %48 civarında ve bu da planlama, kurulum ve işletme işlerinden oluşuyor.  Bu oran 2015’te %43 imiş ve %50 hedefi 2020’de ancak yakalanabilecekmiş. Önümüzdeki 3 yılda 10 adet toplam 11.5 milyar £ değere sahip rüzgar çifliği kurulacak; ancak BOS’un büyük oranı UK dışında imal ediliyor. Siemens 310 milyon £ yatırımla geçen yıl UK Hull’da fabrika kanat (blade) fabrikası kurmuş.

Ülkemize gelince, hidroelektrik santrallerin iki ana ekipmanı olan türbin ve generatör konusunda bunu başaramadık. Rüzgarda benzer durum yaşanıyor gibi; ama YEKA sayesinde durum tersine dönecek, güneşte görece daha iyi konumda olacağız gibi. Özetle, yerlileştirme tüm ülkelerin ana gündemi.


Dünyanın en yenilikçi 100 firma 2017 sıralaması burada. Listede 50 ABD’li, 9 Japon, 6 Çin, 4 Fransız, 3 Hint, 3 Danimarka, 3 İsviçre, 2 Rus, 1 İspanyol, 1 İtalyan, 1 Hollandalı şirket yer alıyor.


Uluslararası derecelendirme kuruluşu Moody’s, Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş.’nin (Tüpraş) notunu “durağan”dan, “pozitif”e yükselttiğini açıkladı.


Avustralya merkezli Blockchain Energy Trading girişimi Power Ledger ETH ICO ile $17M fon topladı. Şirketin whitepaper’ı burada.


EPDK, 2018 yılı YEKDEM başvurularının alınmasına ilişkin duyuruyu bugün yayınladı.

13.06.2017

Prof Dr Mehmet Kaplan, Ord Prof Dr Süheyl Ünver için, “elinde defter kalem, duyduğu her şeyi kaydeden büyük kültür karıncası” dermiş. Bu şahsiyetlerden Allah razı olsun. Bundan böyle yazıların başında, böyle güzel özlü sözlerden kullanacağım imkân ölçüsünde. Atasözlerini önemli görüyorum, zira Kaplan’ın ifadesiyle; “Türk Atasözlerinde hikmetlerin çoğu madde aleminden alınma bir timsale dayanır.”

İlk söz, yine Mehmet Kaplan kitabından (Konya’da emekli bir ilkokul öğretmeninden duymuş): beşikten ötesi gurbet


Öncelikle hayırlı olsun. Üretim Reform Paketi’nin, zeytinliklere sanayi ve maden tesisi yapılabilmesinin önünü açan tartışmalı 2. maddesi tasarıdan çıkarıldı.


Melen Çayı’na kurulacak HES’in türbinleri yerli Marbeyaz tarafından tedarik edilecek. Kocaeli’de faaliyet gösteren Marbeyaz, türbin imalatına İngiltere merkezli Gilkes Elektromekanik A.Ş firmasıyla yaptığı anlaşmaya 2015 yılında adım atmıştı.

Bu arada, Slovenya’nın Ankara Büyükelçisi Igor Jukic de Ankara Ticaret Odası (ATO) YK Başkanı Gürsel Baran’ı ziyaret etmiş ve burada Ankara’da barajlar için türbin üreten bir fabrika kuracaklarını söylemiş.


Petrol aramada yapay zeka (AI)

  • BP, NASA’nın AI yazılımını ticari kullanım için uyarlamaya çalışan Beyond Limits isimli startup’a 20 milyon $ yatırım yaptı.
  • İtalyan ENI, sismik görüntüleme ve jeolojik modelleme doğruluğunu artırmak için bir süper bilgisayar devreye aldığını duyurmuştu.
  • ABD’li shale gaz üreticisi Pioneer Natural Resources, yapay zeka yardımıyla doğru noktalarda sondaj yaptığından emin olmak istiyor.

OPEC ülkelerinin 2016’da elde ettiği 433 milyar $’lık petrol (oil) geliri 2004’ten bu yana en düşük seviye. OPEC’in raporu da burada

EIA

#Katar krizi #QatarCrisis

  • Dünyanın en büyük LNG ithalatçısı Japonya daha esnek sözleşme için bastırabilir.
  • Hoegh LNG’nin Facebook sayfasındaki paylaşıma göre, Katar’ın Golar Celsius limanında yüklenen LNG Pazar günü Mısır’a satıldı.
  • Arabistan’ın Katar’a sığır ihracatını yasaklaması sonrası Katar Avustralya ve ABD’den 4000 adet sığırı uçaklarla getiriyor (60 uçak, her bir sığır 590 kg).
  • Arabistan beIN Sports’u yasakladı.

Diğer

  • Polonya, elektrik üretiminin 2020’de %20’sini yenilenebilirden sağlama hedefini kaçıracak. Ecofys’nin en uygun senaryosun göre, %13.8’e ancak ulaşılabiliyor. Polonya’nın elektrik üretiminde kömürün payı 2015’te %80’e yakındı.
  • General Motors, 130 adet otonom Chevrolet Bolt üretti.
  • Petrol Ofisi’nin el değiştirme süreci bugün itibariyle tamamlandı.
  • EBRD, Kazakistan’da kurulacak 50 MW gücündeki GES’e finansman sağladı. Proje, Burnoye Solar 1 projesinden sonra kurulacak ikinci 50 MW’lık proje.
  • GM, Chevy Bolt’un 60 kWh kapasiteli bataryasının liste fiyatını15734$ olarak açıkladı. Buna göre, kWh fiyatı 262$ yapıyor. Bu da, daha önce LG’ye hücre başına 145$ ödendiği açıklamasıyla paralel, paket için ilave 51.5$ kadar daha harcanıyor ve %20-25 kâr da eklendiğinde liste fiyatı 262’lere çıkabiliyor. Bu arada, LG, VW ile 6.2 milyar $’lık anlaşma imzaladığı yönünde haberlere dair “Üzerinde anlaşma sağlanan sözleşme yok” dedi.
  • Hyundai Kona geliyor, menzil 390 km .
  • Pazar değeri anlamında dünyanın en büyük 100 şirketi için hazırlanan revenue vs profit şematik gösterimi.

24.04.2017

Toshiba, organizasyon değişikliğine giderek 4 tane %100 ortağı olduğu bağlı ortaklık (subsidiary) kuruyor. Kurum içinde ayrı birer şirket olan Energy Systems & Nuclear Energy Systems ayrı bir tüzel kişilik altında toplanacak. Oluşturulacak diğer üç birim de şu şekilde: Infrastructure Systems, Storage & Devices, Industrial Informationve Communication Technology.

Toshiba’nın Westinghouse kaynaklı sıkıntısının benzerini RWE, E.ON, EnBW ve Vattenfall şirketleri de Almanya’nın nükleeri terketme planı sonrası nükleer atığın depolama maliyeti nedeniyle yaşamışlar ve RWE Innogy, E.On Uniper isimli şirketler kurarak iş birimlerini ayrıştırmıştı.


Arabistan’ın satabileceği tek şey sanırım Saudi Aramco. Soru ise şu; bankacılar Saudi Aramco’yu satabilecek mi? FT’deki yazıda, günlük 10 m varil petrol üreten, 266 milyar m3 varil petrol ve 8.3 trilyon m3 doğal gaz rezervine sahip olduğu iddia edilen Aramco’nun, Araplarca değerlemesi 2 trilyon $’ın üzerinde (%5’i 100 milyar $ esas alınarak), yani İtalya’nın veya Hindistan’ın GSYİH’sinden fazla. Yazıda, %5’lik halka arz ile alakalı dile getirilen endişeler şu şekilde sıralanmış: i) halka arz edilmeyecek 95’lik paya sahip çoğunluğun %5’in azınlık hakkını gözetip gözetmeyeceği (buna katılmıyorum), ii) petrol fiyatları ve iii) politika. Yazıda sorunların çözülebileceği ve makul fiyatların oluşmasının sağlanabileceği ifade edilmiş, ancak yazar bunu olası görmediğine de değinmiş; çünkü Krallığın uluslararası standartlara ve incelemelere açılması fikri çok uzak görünüyormuş.


Mart ayında iflasını açıklayan ABD’li rooftop solar lease şirketi Sungevity’nin 50 milyon $’a Northern Pacific Group‘a satışına Mahkeme izin verdi (20 milyon $ gecikmeksizin yatırılmak kaydıyla). İsim de Solar Spectrum olarak değiştiriliyor. Solar lease işinin en büyük riski, mülk sahiplerinin ilk yatırım maliyetlerinin şirketlerce üstleniliyor olmasından ötürü ciddi kaynak ihtiyacı gerektirmesi, akışın sekteye uğramaması önemli. Bu ifadeye dayanak teşkil etmesi için SolarCity’nin kendisinin belirttiği risk faktörlerinden bir tanesini olduğu gibi paylaşıyorum: “We need to enter into additional substantial financing arrangements to facilitate our customers’ access to our solar energy systems, and if this financing is not available to us on acceptable terms, if and when needed, our ability to continue to grow our business would be materially adversely impacted.


İngiltere Şebeke İşletmecisi National Grid, 22 Nisan’da attığı twitte, ülkenin ilk kez 24 saatlik zaman dilimi boyunca kömür üretmediğini belirtti.

National Grid

Konuyu haber yapan Enerji Günlüğü; İngiltere’nin ilk kömür santrali 1882 yılında Londra’da açılan Holborn Viaduct kömür yakıtlı üretim tesisi olduğunu ve dolayısıyla, 135 yıldır ilk kez elektrik üretiminde kömürün olmadığı bir 24 saat yaşandığını ifade etmiş.


Hyundai, California’da Iconiq Electic modeli için aylık 275 $’dan (+vergi) limitsiz abonelik modeli başlattı.

Hyundai1

Aracın fiyatı: 29500 $ (fiyata 7500 $’lık federal tax credit indirimi uygulanıyor California’da)

Hyundai2

Iconiq’in EPA menzili 200 km. 383 km menzile sahip Chevy Bolt EV için GM, aylık 329$’dan başlamak üzere kiralama seçeneği sunmaya başlamıştı (girişte 3809 $ ön para alınıyor). Chevy’nin fiyatı da 37495 $ (7500 $’lık federal tax credit sonrası fiyat 29995 $). Benzer şekjilde Renault da, 41 kWh kapasiteli bataryaya sahip Zoe elektrikli aracını aylık 179 €’dan başlayan fiyatlarla (batarya kirası ayrıca ekleniyor) kiralıyor.

Türkiye’de Derindere Motorlu Araçlar’ın dönüştürdüğü elektrikli Toyota Corolla, aylık 900 €’ya kiralanıyor.

12.04.2017

Fiyat/km açısından en ulaşılabilir araç olan Chevy Bolt EV için GM, aylık 329$’dan başlamak üzere kiralama seçeneği sunmaya başladı. Chevy Bolt, 60 kWh kapasiteli LG Chem bataryasını kullanmakta ve 383 km EPA menzili sunmaktadır. Manufacturer’s Suggested Retail Price (MSRP) 37495 $ ve 7500 $’lık federal tax credit sonrası fiyat 29995 $.

Kiralama modelinde asgari kiralama süresi 3 yıl ve başlangıçta 3809 $ peşin para alınıyor ve yıllık 15 bin mil limitli (birçok EV’nin yıllık km limiti 10-12 bin mil mertebesinde).

Renault da, 41 kWh kapasiteli bataryaya sahip Zoe elektrikli aracını aylık 179 €’dan başlayan fiyatlarla (batarya kirası ayrıca ekleniyor) kiralıyor.


Hindistan’da, Şubat’ta düzenlenen 750 MW (250×3) gücündeji Rewa Solar Park güneş ihalesi sonrası 250 MW kapasiteli yeni bir ihale düzenlendi. Rewa ihalesinde en düşük fiyat 3.3 rupe idi, Engie’nin Solairedirect Energy India Pvt şirketiyle girerek kazandığı bu ihalede ise nihai fiyat 3.15 rupee (5 $ cent) oldu.

Other participants in the auction include Adani Group; Ostro Energy Pvt, which is backed by private equity firm Actis LLP; Canadian Solar Inc.; Greenko Energy Holdings; Azure Power Global Ltd.; and Mahindra Renewables Pvt Ltd., the renewable energy arm of automaker Mahindra & Mahindra Ltd.


Çin’li PV modül üreticisi Trina, Beijing’de düzenlenen Clean Energy Expo’da (CEEC Expo) DUOMAX Twin adını verdiği PERC hücrelerinin kullanıldığı bifacial modülünü tanıttı. Bu modüllerin, tek taraflı geleneksel modüllere kıyasla %25’e kadar daha fazla enerji üretebilmektedir.


Honda, Clarity model aracının tamamen yeni elektrikli ve plug-in hibrit versiyonlarını New York International Auto Show’da tanıttı. Tamamen elektrikli modelin fiyatının 35 bin $’dan başlaması beklemiyormuş. Elektrikli modelin elektrik motoru gücü 120 kW (161 hp), batarya kapasitesi de 25.5 kWh olup, 80 mil (129 km) menzil sunan araç, SAE Combined Charging System ile 30 dk içerisinde %80 şarja ulaşacak ve 240 Volt prizle de 3 saatte tamamen şarj olacak.

Honda bugüne kadar fuel-cell üzerine odaklanıyordu, bu nedenle de elektrikli araç konusunda geride kalmıştı (Clarity’nin yakıt hücreli versiyonunun 588 km menzili var, araç ABD’de sadece leasing ile 369 $/ay bedelle son tüketiciye ulaşıyor). Nisan ayının başında, Daimler’in CEO’sunun da fuel-cell için, yakıt hücresi teknolojisinin artık firma için kilit bir rolü olmadığını söylemesi ve şirketin, mevcut yakıt hücresi projeleri haricinde yeni geliştirmelere odaklanmama kararı verdiğini belirtelim. Benzer yönelimler Toyota ve Hyundai için de geçerli. Ancak, Mart ayı sonunda ilginç bir çıkış oldu, BMW CEO’su, BMW’nin 2015 yılında açıkladığı fuel-cell vizyonuna bağlılığını yineledi ve 2021 yılında, önce sınırlı pazarlarda olacak şekilde yakıt hücreli araçları piyasaya süreceğini açıkladı.