08.02.2019

1973’te açılan ve halen UK’nin en büyük termik santrali olan Drax (2.6 GW biyokütle ve 1.3 GW kömür), geliştirdiği pilot projeyle baca gazından (flue gas) günde 1 ton CO2‘yi yakalamayı (capture) başlayan dünyanın ilk biyokütle santrali oldu. 400 bin £’luk pilot proje University of Leeds şirketi olan C-Capture işbirliğiyle geliştirildi (bkz), baca gazındaki CO2 C-Capture tarafından geliştirilen solvent (çözücü) ile yakalanıyor. Ancak, yakalanan CO2 henüz depolanamıyor ve bir süre sonra tekrar atmosfere salınıyor, zira Drax yakaladığı CO2 ile ne yapacağını henüz bilmiyor. Veri analizi devam ediyor.

CATL, Honda ile 20207’ye kadar toplamda 56 GWh kapasiteli araç bataryası sağlamak üzere anlaşmaya vardı (takriben 1 milyon araçlık). Bu elektrikli araç işi bazı otomotiv firmalarını batıracak. Fırsat kapıda, bakalım Türkiye elektrikli araç işinde ne yapacak.

Tesla da ultrakapasitör üreticisi Maxwell’i 200 milyon USD’ye almış.

The Dubai Electricity and Water Authority (DEWA), Expo 2020 Dubai ve Siemens, Mohammed bin Rashid Al Maktoum Solar Park’ta güneş enerjisiyle çalışacak hidrojen elektroliz tesisi kuracak.

EDF Energy, 2000 MW (4×500) gücündeki Cottam kömür santralinde 30 Eylül 2019 itibariyle üretimi durduracağını açıkladı (şirketin açıklaması). İnşaatına 1964’te başlanan ve işletmeye de 1969’da alınan santral 30 yıllık tasarlanmış olmasına rağmen 50 yıldır işletiliyor. %100 yükte yılda 5 milyon ton kömür tüketimi öngörülen (bkz) santralin kömürü ilk başlarda çevreden temin edilirken şu anda tamamen ithal ediliyor.

Santralin şuradaki fotoğrafları hayli güzel 🙂

UK’de 2017 başında aldığı kararla, 2025’te kömür santrallerinin tamamını kapatmayı planlıyordu. 2016’da 3 tane kapanmıştı, 2022’ye kadar çoğu kapanacak ve 2025 Ekim’de de sonuncusu kapanmaya zorlanacak. Ancak, yine de santraller yedek rezerv olarak tutulacak ve bu kapsamda da fonlanacaklar.

UK enerji sektöründeki bazı gelişmeler

  • UK elektrik üretimine nükleerin katkısı 2019 yılı Ocak ayında bir önceki yılın Ocak ayına göre %12 azalmış. Ülkede faal 7 santral var.
  • UK’de fracking ile alakalı bir düzenleme var; kuyu açılırken 0.5 büyüklüğünü aşan bir depreme neden olunması durumunda şirket çalışmasını durdurmak zorunda ve bunun esnetilmesiyle alakalı olarak Cuadrilla ile Ineos şirketlerinin yaptıkları başvuru reddedildi. konuyla alakalı olarak da, 21 milyar £’luk servete sahip UK’nin en zengin adamı Sir Jim Ratcliffe (petrokimya şirketi Ineos’un sahibi), “ülkenin geleceğiyle alakalı politikacılık oynuyorlar…” gibi sert bir eleştiri getirmiş.
  • ABD, 2019 yılı Ocak ayı içerisinde, 1956 tarihli Süveyş Krizinden (bkz) bu yana ilk kez UK’nin en büyük petrol tedarikçisi oldu (grafik).

%100 hissesine Gazprom’un sahip olduğu şirket Nord Stream 2 AG tarafından yönetilen ve Almanya’nın desteklediği (boru hattının çıkış noktası Almanya’nın Greifswald bölgesi) (rota), Ukrayna’yı by-pass eden Kuzey Akım 2 gaz boru hattının AB tarafından getirilecek yeni kurallara tabi olmasına Fransa destek verdiğini açıkladı.

Toplam uzunluğu 1230 km olan boru hattı Baltık Denizi altından geçecek. Boru cidar kalınlığı 41 mm ve her birinin iç çapı 1153 mm. Hattın toplam kapasitesi 55 bcm (Kuzey Akım 1’in kapasitesi de 55 bcm) (bkz).

13.02.2018

İskoçya merkezli mühendislik şirketi Gravitricity, eski maden kuyularını enerji depolama için kullanmayı planlıyor. Şirketin yaklaşımına göre yer çekiminin (gravity) bizatihi kendisi, yani enerjinin depolanmasında ve serbest bırakılmasında yük/ağırlık kullanılacak (şematik gösterim). Bu yenilikçi yaklaşımın ticari olarak hayata geçirilip geçirilmeyeceğinin test edilmesi için Şirket İngiltere Inovasyon Ajansı Innovate UK’den 650 bin £ destek sağladı.


Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) bugün yayınladığı Şubat ayı oil raporuna göre; ABD petrol üretimi Kasım ayından bu yana sadece 3 ay içerisinde 846 bin varil/gün artmış ve IEA, ABD’nin yakın zamanda Suudi Arabistan’ı geçeceğini, hatta, yıl sonu itibariyle Rusya’yı da geride bırakarak global lider olabileceğini öngörüyor. Buna göre, OPEC, kesinti anlaşmasıyla piyasadaki fazlalığı azaltsa da, karşısında ABD tehlikesiyle karşı karşıya.

IEA’nın yıllık oil market outlook’u 5 Mart’ta yayınlanacak.

Bu arada, zerohedge, Rusya Enerji Bakanı Novak’ın, Rusya’nın Suriye petrol kuyularının yeniden işletmeye açılması konusunda Suriye’ye yardım etmeye hazır olduğunu söylediğini paylaştı. Konuyla ilgili Novak’ın tam ifadelerine burada yer vermişler.


Avrupa Birliği’nin Ticaret Komisyonu Uluslararası Ticaret’ten Sorumlu Üyesi Cecilia Malmstrom, Paris Anlaşması onayının (ratify) ticaret anlaşmalarının şartı olacağını söyledi.


ABD merkezli ChargePoint, toplam 45 bin şarj istasyonu üzerinden aylık 1 milyon araç için 8 GWh elektrik sağlıyor. Bu, 3000 kWh/yıl elektrik tüketimi varsayımıyla 32 bin haneye elektrik sağlamakla eş değer ve şirketin 2018 yılı beklentisi aylık 12 GWh.


Çin’li li-on batarya üreticisi CATL (2011’de kuruldu), %10 hissesini 20 milyar $ değerleme karşılığı 2 milyar USD’ye satarak Tesla Gigafactory’den sonra dünyanın en büyük li-on tesisini finanse edecek.

Bloomberg tarafından hazırlanan Gigafactory listesi burada.

Bu arada, CATL 2020’den önce 300 Wh/kg yoğunluğa ulaşmayı hedefliyor. Öte yandan, LG Chem ile 2016’ta iş birliği anlaşması imzalayan Sion Power, bu yıl içerisinde 500 Wh/kg yoğunlukta batarya hücresi üretecekmiş, göreceğiz!

Macaristan Avrupa’nın batarya üretim üssü olacak gibi. Samsung SDI ve SK Innovation firmalarından sonra GS Yuasa da Macaristan’da tesis açmayı planladığını duyurdu. Japon GS Yuasa, 2015’te İnci Akü’yü satın almıştı.


National Grid tarafından T-4 kapasite piyasası 2021/22 ihalesi 08 Şubat günü düzenlendi. İhalede takas fiyatı beklentilerin altında 8.4£/kW olarak çıktı ve toplamda kapasite 50410.119 MW. Bu kapasitenin 23 GW’ı CCGT, 4.6’sı CHP, 7.9’u nükleer vs…

(FT haber linki)


ACWA’nın SolarCoin ile yaptığı anlaşma üzerine Greentechmedia’da haber çıkmış. Yazıda, GES geliştiricisinin cirosunun SolarCoin sayesinde %1 artabileceği vs belirtilmiş. Bilindiği üzere 1 MWh elektrik enerjisi karşılığında 1 SLR kazanılıyor. SLR fiyatı bu sıra kripto piyasanın durumu nedeniyle 0.5 USD seviyelerine gerilemiş; ama her durumda hakikaten gelir kapısı var burada. Türkiye’deki proje sahipleri kendilerini sisteme kaydettirmeli (site).

Geçtiğimiz günlerde, Ethereum smart contract tabanlı geliştirilen WePower projesi de 40 milyon USD fon toplamış. Bunu ayrıca inceleyeceğim. WhitePaper burada.


Kanadalı 3 güneş paneli üreticisi Silfab Solar, Heliene, and Canadian Solar ABD’nin %30 gümrük tarifesine karşı dava açtı.

Söz konusu safeguard tarifesinin yürürlüğe girmesini takip eden günlerde, JinkoSolar’ın da ABD’de 410 milyon $ yatırımla üretim tesisi kuracağı doğrulanmıştı. Kanadalılar dava yolunu seçmiş.


Koreli KOGAS, Avustralya’lı LNG ihracatçılarını sözleşme koşulları nedeniyle tahkime verdi. Asyalıları buna iten, bollaşan (artan) tedarik imkanları ve dolayısıyla şirketler daha iyi şartlar talep ediyor. Bu önemli bir şey.


 

23.01.2018

EPDK, 2018 yılı doğal gaz tüketimin tahminini 54.5 milyar Sm3 (580 milyar kWh) belirledi. Geçmiş yıllara ilişkin tahminler ve gerçekleşmeler aşağıdaki gibi (milyar Sm3 olarak):

Yıl           Tahmin      Gerçekleşme
2017        46                 42.557*
2016        49.563         46.395
2015        50.863         47.999

*Ocak-Ekim arası olup, 2016’nın aynı dönemine göre %17.55 daha fazla tüketimin gerçekleştiği görülmektedir. Dolayısıyla, 2017 gerçekleşmesinin, tahminin çok üstünde sapma göstereceği varsayılabilir.


Trump, TSİ ile dün gece, ithal güneş hücresi ve panelleri için “safeguard tariff (korunma tarifesi?)” uygulamasını onayladı. Böylelikle, 2018 yılında başlayacak uygulamayla ilk yıl yüzde 30 ve takip eden 3 yıl da sırayla 25, 20 ve 15 oranında vergi uygulanacak. Her yıl, ithal edilecek ilk 2.5 GW solar cell uygulamadan muaf.

Safeguard Tariff

Bloomberg’in International Trade Commission’dan derlediği bilgilere göre (bkz), ABD’deki GES’lerin %80’inde ithal güneş panelleri kullanılıyor.

Bloomberg

Benzer uygulama çamaşır makinelerine için de yürürlüğe girdi (ilgililer, oran ve diğer detaylar için kararı incelemelidir).

Fact Sheet burada.

Ek bilgi: Hindistan Directorate General of Safeguards, Customs and Central Excise, Çin ve Malezya üretimi güneş panellerine %70 gümrük vergisi uygulaması önermişti ve Hindistan Çin panellerinin en büyük ithalatçısı konumunda.

Son bir not: ABD’nin, 2001’de Dünya Ticaret Örgütü’ne üye olan Çin’in üyeliğine ilişkin desteğin bir hata olduğuna yönelik açıklaması ilginç ve Çin tarafı buna ilişkin; “dünya ticaretine asıl tehdit Çin değil ABD” dedi.


Güney Kore, 30 Ocak’tan itibaren gerçek isimle kripto para ticaretine onay verdi. Bıundan böyle yasağın söz konusu olmadığı söylenebilir. Tuhafıma giden ise, Türkiye’de zaten bu şekilde.


Türkiye, Bloomberg Global Innovation Index’te (bkz) bu yıl 4 basamak yükselerek 33. sırada kendine yer bulmuş. Güney Kore. 5 yıldır üst üste birinci sırada yer alıyor.


2010 Ocak – 2017 Temmuz döneminde otonom sürüç sistemine yönelik yapılan patent başvurularında Alman şirketlerin ağırlığı %52 (bkz). Google’ın 10. sırada yer aldığı listede, her gün gündem olan Tesla yok.

atlas_SkYcLuk0Z@2x


Lloyd Londra ofisi Nisan ayından itibaren kömür yatırımlarını sigorta etmeyecek. Geçtiğimiz günlerde benzer kararları Aviva, Allianz, Axa, Legal & General, SCOR, Swiss Re ve Zurich sigorta şirketleri de açıklamıştı. Lloyd, kömür şirketinin ne demek olduğu ve sigorta etmeme şartlarının ne olacağını önümüzdeki aylarda belirleyecek.

Çevre demişken, Manchester Üniversitesinden bir ekibin yaptığı araştırmaya göre, UK genelinde evlerde bulunan 23 milyon mikrodalga fırınlar 1.3 milyon araba eşdeğeri CO2 emisyonu üretiyor. Şöyle ki; 1 mikrodalga fırın 8 yıllık kullanım süresince 573 kWh elektrik harcıyor (7 Watt gücünde bir LED ampülün 9 yıl boyunca sürekli açık tutulmasına eşit).

Bu şuna geliyor, enerji verimliliği ve her şeyde azami dikkat olmazsa olmazımız.


ABD günlük petrol üretiminin, 1.4 milyon varil artışla toplamda 10.4 milyona, böylelikle OPEC dışı ülkelerin toplam üretiminin 59.8 milyon varile ulaşması bekleniyor ve IEA, 2018 yılı toplam tüketimini 99.1 mb/d olarak tahmin ediyor.


En iyi prizmatik batarya hücresi Çinli CATL tarafından mı yapılıyor (bkz)?


EnerjiSA’nın dağıtım ve satış satış birimi şirketin %20’sine karşılık gelen 212.6 milyon hisse 2018’in ilk çeyreğinde halka arz edilecek. Halk arzda talepler 6.25-7.50 aralığından talep toplanacak. Ek satış dahil toplam halka arz büyüklüğü 389-466 milyon dolar arası bir tutara denk geliyor.


Engie CEO’su Isabelle Kocher’a göre, şirketin yeniden konumlandırma süreci tamamlandı. Şirketin dönüşüm planı 2016-2018 döneminde 15 milyar €’luk fosil yakıt varlıklarını elden çıkarmak ve yenilenebilir ile enerji sevislerine yatırım yapmak şeklindeydi ve bu çerçevede Kocher’in göreve başladığı 2016’dan bu yana, 16 GW’lık kömür üretiminin 10 GW’ını satıldı ve kapatıldı ve 6 GW yenilenebilir enerji devreye alındı (bi 6 GW kapasite daha kurulacak).


Hinkley Point C nükleer santralinin şebekeye bağlantısı için Ofgem’in önerdiği ve maliyeti tüketicilere yansıtılacak 800 milyon £’luk yatırım National Grid tarafından eleştirildi. Ofgem, yatırımı gerçekleştirecek National Grid’e 25 yıllık getiri oranı (WACC) olarak %0.6-1.75 arası bir belirleyecek.

Çin ve Elektrikli Arabalar

  • Çin, içten yanmalı motor, yani benzin/dizel yakıtlı araba üretmekte kötü; ama
  • elektrikli araba üretmek görece kolay (FT’deki yazıda ifade edildiği kadar kolay değil tabi), batarya ve power train olmak üzere 2 temel parça var,

  • dolayısıyla, Çin, elektrikli araba konusunda global ölçekte başarılı olabilir ve Çin’de araç sahiplik oranı çok düşük

  • nitekim, Çin dünyanın en büyük (elektrikli) otomotiv pazarı (2016 elektrikli araç satışı 507 bin ile global satışın %45’i, toplam elektrikli otomotiv satışı ise 330 bin) ve 

  • bu bağlamda otomotiv sektörü üzerinde ciddi bir etkiye sahip

  • elektrikli araba sektörüne de, sübvansiyonlar yoluyla çok ciddi kaynak aktardılar/aktarıyorlar (sübvansiyonlar dâhil toplam devlet yatırımı 2015-2020 dönemi için yaklaşık 61 milyar $ ve bu, 2016’da satılan araç başı 15 bin $’a karşılık geliyor) (Çin’de satılan 10 elektrikli ve hibrit araçtan 7’si 6 şehirde satılıyor, zira o şehirlerde benzinli/dizel araç alımı lottery ile düzenleniyor veya ciddi bekleme süreleri var)
  • 2025 yılı itibariyle yollarda 7 milyon bataryalı ve hibrit elektrikli araç hedefliyorlar
  • dünyanın en büyük 5 batarya üreticisinden ikisi Çin’de, bunlar CATL ve BYD ve Bloomberg New Energy Finance’a göre, eğer Çin’li firmalar hedeflerini gerçekleştirirse, 2020’de Çin’deki toplam batarya kapasitesi 121 GWh olacak, nitekim CATL 2020’de tek başına 50 GWh kapasiteye erişmeyi planlıyor

Sorular

  • elektrikli araçlar halihazırda rekabetçi olabilmek için devlet desteklerine veya çeşitli imtiyazlara ihtiyaç duyuyor olması sektörün sürdürülebilirliği bağlamında ne ifade ediyor (sübvansiyonlar Ocak ayında %20 düşürüldüğünde BYD e6’nın satışları 2017 ilk 6 ayda %62 oranında düştü 2017’nin aynı dönemine göre),
  • Çin’in bu aksiyonları fazla kapasiteye sebep olabilir mi (güneş paneli üretiminde benzer şeyler oldu), bunu demek biraz tuhaf,
  • Çin’de 2016 yılında satılan elektrikli araç sayısı toplam satışların %1.32’sine karşılık geliyor, acaba o kadar desteğe rağmen az mı? Ülkede otopark sorununun etkisi nedir acaba?
  • Ortalama bir elektrikli aracın 400 km menzile sahip olmaması ve araçların küçüklüğü (BYD e6 gerçekten küçük, Avrupalı da olsa Renault Zoe de küçük; ama Hyundai Ioniq ile Nissan Leaf standart araba) insanları nasıl etkiliyor?

Batılı ülkeler ve Çin

  • Çin, tüm ulusun gücünü kullanarak herhangi bir politikayı uygulayabilecek potansiyele sahip (China has the ability to implement any policy by harnessing the strength of the entire nation).
  • Çin, güneş panellerinde fazla kapasiteye sebep olmuşsa da Alman SolarWorld başta olmak üzere ABD’li üreticileri dahi tehdit etmeyi başarmış ve kendilerine gümrük duvarları uygulamıştır ülkeler,
  • Elektrikli arabalarda yaptığının benzerini Çin “Made in China 2025” programıyla 10 adet sektör için de başlatıyor, bunların arasında elektrikli araçlar da var, yapay zeka da var, 5G teknolojisi de var.
  • Çin bunu nasıl yayımcı hale getiriyor; yüksek miktarda düşük faizli krediler sağlıyor, yabancı rakiplerin satın alınması konusunda yardımcı oluyor, geniş araştırma sübvansiyonları sağlıyor vs
  • In the long run (bu yaklaşım önemli), Çin, küresel tedarik zincirlerinin ve üretim ağlarının en kârlı kesimleri üzerinde kontrol sağlamak istiyor.

Buradaki bazı istatistiki verilerde FT’nin şuradaki yazısı başta olmak üzere muhtelif kaynaklardan yararlanılmıştır. FT’deki yazıda, elektrikli araba konusunda Çin’in uyguladığı sübvansiyonların sürdürülebilir olmaması vs gibi ifadeler mevcuttu (sübvansiyonların tutarının Özbekistan GDP ile kıyaslanması ne alakaydı mesela) ve hafif eleştiri tadında bir yazıydı; ancak, Çin, early mover denilebilecek şirketleri takip etmek yerine kendisi liderliğe oynamak istiyor, zira Çin artık çok hızlı öğreniyor ve Batılı ülkelerin otomotiv sektörü üzerinden sağladığı ekonomik liderliği sallıyor (Tesla’nın bunu tetiklemesi de işin ayrı bir ironisi sanırım).


#TarihteBugün:

  • 14 Ekim 1913’te Galler’deki bir maden patlamasında 493 işçi öldü.
  • 14 Ekim 1947’de ABD Hava Kuvvetlerinden Kaptan Chuck Yeager ses hızını (343.2 m/sn.) geçen ilk insan oldu.

Lithium-ion batarya

Visual Capitalist sitesinde yayınlanan bir yazıya göre, lithium-ion bataryayı öne çıkaran 2 temel unsur var, bunlardan ilki lityumun elektrokimyasal potansiyelinin yüksekliği ve diğer de periyodik tablonun en hafif elementi olması.

2001 yılında lityum sadece %5’i bataryalar için kullanılırken, bu oran 2015’te %39 olarak tespit edilmiş. 2025’e gelindiğinde %70 oranında batarya için kullanılacağı ve bu %70’i de %38’le elektrikli araç bataryaları, %6 enerji depolama, %12 geleneksel batarya, %14 elektrikli bisikletler oluşturacak.

2015’teki 163 bin ton lityum kullanılırken, 2025’te 534 bin ton lityum kullanımına ulaşılması bekleniyor.

Lityum iyon batarya paketinin kWh fiyatı 2015’te 400 USD civarındayken, 2030’a doğru bu fiyatın 100 $ seviyesine ulaşacağı öngörülmüş.

100 $/kWh batarya fiyatı hedefine Tesla 2020’de, GM 2022’de ulaşmayı hedefliyor. Batarya fiyatı, araç fiyatının yaklaşık 1/3’üne karşılık geliyor, dolayısıyla bataryaların ucuzlaması çok önemli (it’s all about batteries). “Lithium-ion batarya” yazısını okumaya devam et

30.01.2017

Çin’li lityum-ion batarya üreticisi (battery maker) Contemporary Amperex Technology Limited (CATL) Finlandiyalı araç tedarikçisi Valmet Automotive’in %22 hissesini satın aldı.

CATL, 2016 yılında, kapasitesini 3’e katladı ve 2020 itibariyle 50 GWh’e ulaşarak 6’ya katlamadı planlamaktadır ve bu durumda Tesla’yı geçecektir.


EPİAŞ verilerine göre, YEKDEM kapsamındaki RES, HES, JES, biyokütle ve GES projelerinden 2016 yılında 59 milyar kWh elektrik üretildi ve bu kapsamda yaklaşık 11.5  milyar TL teşvik ödendi. Bu tutarın yaklaşık 463.9 milyon TL’si lisanssız GES’lere ödendi. Öte yandan, YEKDEM kapsamındaki elektrik santrallerinden en fazla elektrik üretimi 5 milyar 213 milyon 866 bin 92 kWh ile Mart’ta gerçekleşti. En düşük üretim ise 2 milyar 583 milyon 284 bin 81 kWh ile Kasım’da gerçekleşti.