25.01.2018

IEA, geçtiğimiz günlerde petrol tahminlerini güncellemiş ve ABD’nin günlük 10 milyon varil üretimle, Suudi Arabistan’ı ve Rusya’yı geride bırakacağını projekte etmişti. Suudi Arabistan Enerji Bakanı Khalid Al Falih, IEA’nın US-Shale’e çok fazla dikkat çektiğini söyleyerek Fatih Birol’a sert bir cevap verdi. Panelde olmayan Fatih Birol daha sonra, shale devriminin çok güçlü bir şekilde geldiğini ve etkisinin önümüzdeki yıllarda çok çok fazla görüleceğine inandığını söylemiş.


Çin’in 2017 yılı doğal gaz üretimi %7.7 artışla 147.42 milyar m3 olarak gerçekleşti. Çin’in 2018 yılı gaz talep tahmini 260 milyar m3. Türkiye’den yaklaşık 4 kat fazla tüketiyor (Türkiye ile Çin’i nasıl karşılaştırmak lazım acaba?).


Statista’nın Eurostat 2015 yılı verileri derlemesine göre, her 1 AB vatandaşı yılda ortalama 31 kg plastik atık oluşturuyor. Listenin en kötüsü kişi başı 61 kg atık ile İrlanda.


SolarCoin benzeri KWHCoin 8 Şubat günü ICO düzenliyor. Yenilenebilir kaynaklardan üretilen her bir kWh için KWH token oluşturulacak. Yalnız, şirketin John McAfee ile görüşmesi olmuş, bu adamın olduğu yerden uzak durmakta fayda olabilir 🙂

SolarCoin iyidir.

Bu arada;

  • Alibaba kurucusu Ma’nın #WEF18 kapsamında Davos’ta yaptığı konuşmada blockchain vurgusu dikkate değerdi kanaatimce. Bir de, 5761 kişinin katıldığı oylamaya göre ABD’lilerin %60’ı Bitcoin’i duymuş.
  • Kanadalı BTL’nin sahibi olduğu Interbit isimli blockchain tabanlı doğal gaz ticaret platformunda ikinci faza geçilmesi ve böylelikle sistem üzerinden uzlaştırma yapılmasını planlanıyor. Platformu kullanan üreticiler ve traderlar: Eni, Total, Gazprom Marketing & Trading, Mercuria, Vattenfall, Petroineos ve Freepoint.

The European Investment Bank (EIB), jeotermal kaynak açısından önemli bir ülke olan Kenya’daki 70 MW gücünde Akiira projesine 155 milyon € kredi paketiyle destek verecek. Kenya, Danimarka ve ABD’li yatırımcılardan oluşan konsorsiyumca hayata geçirilecek projenin 2015’te Kenya Power ile imzalanmış Sh9.5/ kWh ($0.09237 kWh) PPA’sı var ve EIB’in sağlayacağı finansmanın faiz oranı %10’un altında olacakmış. Ülke risk primi faiz oranını nasıl da etkiliyor, kaynak jeotermal, yatırımcılar Batı’lı ve alım garantili proje olmasına rağmen.


Tesla Model S, park halindeki itfaiye aracına çarptı. İddiaya göre araç otopilot konumundaydı. Bu arada, 2017’de satılan elektrikli araç sayısı (BEV + PHEV) 2016’ya göre %57 artışla 1.2 milyonu geçmiş.


Sırrı Hocam paylaşmış; Fransa 2021’e kadar kömür santrallerini kapatacakmış. Sırrı Hocam, “bekera karı boşamak kolay, ne de olsa %1” demiş. Ben de bu konuya One Planet zirvesindeki ifadelerden ötürü değinmiş (bkz: 18/12/2017 tarihli notlarım) ve Fatih Birol’un “herkes cebine bakıyor” cümlesine dikkat çekmiştim.


Hollanda ve Belçika arasında git-gel yapacak tamamen elektrikli yük taşıma gemisi bu yaz çalışmaya başlayacak. 425 ton kapasiteli 52 mt uzunluğundaki, 6.7 mt genişliğindeki gemi “Tesla of the canals” olarak adlandırılıyor ve geminin bataryaları Eneco tarafından yenilenebilir enerji kullanılarak şarj edilecek.


Allego, AB genelinde 322 det ultra-hızlı şarj istasyonu (<=350 kW) ve 20 akıllı şarj noktası tesis edeceğini duyurdu. Proje MEGA-E olarak adlandırılmış.

Yeri gelmişken, yaygınlaşması beklenen elektrikli araçların şarj ihtiyacının puant saatlerde şebekeye yüklenmesi durumu ve off-peak saat şarjının gerekliliği üzerine şuradaki yazı okunabilir.

22.01.2018

Şirketler 2017’de dünya genelinde 5.4 GW enerji alım anlaşması (PPA) imzaladı ve bununla birlikte, 2008’den bu yana global ölçekte kümüle anlaşmaya esas kapasite 20 GW’ı aştı. 2017 yılında imzalanan PPA’ların 2.8 GW’ı ABD’de gerçekleşti, AB’de ise 1 GW kapasite geçildi.


IMF, 2018 yılı global ekonomik büyüme beklentisini yüzde 3.9’a yükseltti. Bu, bölgesel gerginlikler ve OPEC üyeleriyle Rusya’nın iş birliğinin 2018 sonrası da devam edeceği yönündeki demeçler hepsi birlikte petrol fiyatlarının 65-70$ bandında kalmasını sağlayabilir (mi?).


Kenya’lılar, ülke GDP’sinin %2’sine tekabül eden 16.5 milyar $ değerinde parayı Bitcoin olarak tutuyormuş. Bu oran Rusya’da yüzde 5, Yeni Zelanda’da 4, Ukrayna ve Güney Afrika ile Kolombiya’da yüzde 2.

#HODL 🙂


World Economic Forum’un 2017 yılı enerji tedarik kalitesi sıralamasında Türkiye 137 ülke arasında 50’de yer aldı. Yemen en kötü, Nijerya ise en kötü ikinci sırada.


Shell, şoförlere yoğun taksi talebinin olduğu bölgeleri bildiren uygulaması FarePilot üzerinden Uber tarzı taksi rezervasyonu yapılabilmesi için izin başvurusunda bulundu. Ancak, şimdilik, test amaçlı sunulması planlanan hizmet sadece ticari servisler (business-to-business) için kullanılacak, yani herkese açık olmayacak.


2010 yılında yaşanan Deepwater Horizon kazasının BP’ye faturası 65 milyar $. BP CFO’suna göre, maliyet, 50$/bbl fiyat seviyesinde yönetilebilir (güncel fiyatlar 69$ seviyesinde).


Naftogaz, Mart ayından önce Rusya’dan gaz ithalatının başlayacağını söyledi. Basına konuşan yetkili, bunun kendilerinin niyeti olduğunu da belirtmiş.


ZincNyx Energy Solutions’ı satın alan MGX Minerals CEO’su Jared Lazerson’a göre, ZincNyx 2019’dan itibaren çinko esaslı akış pilleri için seri üretime başlayacak. Firma, saatlik 5 kW çıkış (discharge output) sağlayabilen 20 kWh kapasiteli bir pili 16 bin USD’ye üretmeyi amaçlıyor, muadil Tesla pilin maliyeti ise 56 bin USD civarındaymış.

Not: Tesla nasıl 56 bin USD ve dolayısıyla, bunların fiyat avantajı nerde anlayamadım. Zira, 13.5 kWh kapasiteli Tesla Powerwall her şey dâhil 6200$ (dolayısıyla 2 tane Powerwall alıp 27 kWh kapasiteye ulaşınca maliyet 12400$ yapıyor). Acaba, pilin kullanım ömrü 2-3 kat mı bilemedim, haberde detay verilmemiş.

02.01.2018

SP Energy Networks (UK merkezi Scottish Power’ın şirketi) CEO’su Frank Mitchell; kendi elektriğini üretmek suretiyle şebeke maliyetlerinden kaçınma fırsatı olmayan kişilerin (yüksek binalarda oturanlar vs), elektrikli araç şarj istasyonlarının gerektirdiği şebeke maliyetlerine katlanmaları gibi bir durumun söz konusu olduğuna ve topluma adil davranılması gereken bir fiyat mekanizmasına değinmiş.

Ofgem, 2017’nin Kasım ayında elektrikli araçların şarjı bağlamında şebeke reformu konusunda bir çalışma raporu yayınlamıştı.


Petrol, İran’da yaşanan olayların etkisiyle, 2014’ten bu yana yılın en yüksek açılışını gerçekleştirdi. Brent petrolün varil fiyatı $67’ye dayandı.


Yoshiyuki Suimon ve Kazuki Miyamoto tarafından yapılan hesaba göre, Bitcoin’in Japonya GDP’sine 2018’in ilk çeyreği için yüzde 0.3 katkısı olacak.


DHL, StreetScooter’larında BMW’den i3 batarya paketi kullanacak. DHL’nin modelini çok beğeniyorum.


Almanya Yüksek Mahkemesi, VW’nin Dieselgate skandalı kapsamında yönetimin aksiyonlarının incelenmesi için atanan özel denetçinin çalışmalarının durdurulmasına yönelik yaptığı başvuruyu reddetti.


Elektrikli araçların adaptasyonunu gösteren güzel bir infografik burada.

13.12.2017

Paris’te düzenlenen One Planet zirvesinde Dünya Bankası’nın Başkanı Jim Yong Kim, 2019’dan itibaren up-stream (arama-çıkarma) petrol ve gaz finansmanı sağlamayacağını; ama müstesna durumlarda fakir ülkelerin enerjiye erişimini teminen gaz projelerine finansman düşünülebileceği söylendi.

Bunu okuyunca aklıma Shell’in Avrupa’da elektrikli araç şarj istasyonları konusundaki atağı ile aynı Shell’in Hindistan’daki petrol istasyonu sayısını artırma gayreti geldi.

One Planet zirvesinde, ayrıca, Tony de Brum deklarasyonuyla gemi nakliye sektörüne Paris Anlaşmasına uyum kapsamında acil eylem çağrısı yapıldı (gemi sektörü global CO2 emisyonunun %2’sinden sorumlu).

Zirvedeki önemli kararlardan biri de, Avrupa Komisyonu’nun, iklim değişikliğiyle mücadele çerçevesinde ayırdığı 9 milyar €’luk fon. External Investment Plan’ın bir parçası olarak kullandırılacak olan fon, sürdürülebilir şehirler ile tarım ve temiz enerji alanlarına odaklanacak.

İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında şuna da değinmek gerek; NET Power tarafından hayata geçirilen gaz santralinde gaz, hava ile değil de oksijen ile yakılıyor.


GES haberleri

  • Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nce yayınlanan Türkiye Güneş Atlası burada.
  • Pakistan Sinhd yönetimi Dünya Bankası desteğiyle 50 MW gücünde GES ihalesi düzenleyecek.
  • Çin’li China Three Gorges New Energy Co, 2017’nin Temmuz’unda inşaatına başladığı 150 MW gücünde yüzer GES’in bir kısmının işletmeye alındığını ve tamamen 2018’in Mayıs’nda devreye alınacağını söyledi, capex 151 milyon $. Halihazırda en büyük yüzer GES 40 MW gücünde.

Shikoku Electric tarafından işletilen Japonya’daki Ikata nükleer santralinin 3. reaktörünün çalıştırılmasına yönelik olumlu kararı bir üst mahkeme bozdu.


Google, Çin’de AI merkezi açıyor. Google’ın arama, e-mail, drive hizmetleri Çin’de yasak; ama Çin’den vazgeçmek mümkü değil maalesef


Petrol fiyatlarını önümüzdeki yıllarda etkileyecek 5 faktör (FT yazısı)

  • Forties boru hattı (400k bbl/d kayıp, Arabistan’ın OPEC’e taahhüt ettiği kesintiye eş)
  • Talep
  • OPEC ve Rusya
  • Venezuela
  • US-shale (non-opec supply)

Bu arada, OPEC, petrol piyasasının 2018 sonlarına doğru dengeye ulaşmasını bekliyor.


Enerji depolama girişimleri fon toplamaya devam ediyor. ESS Inc, Alman BASF liderliğindeki fonlamadan 13 milyon $ topladı. ESS, all-iron akış pili geliştirip üretiyor, sistem 8 saat kesintisiz enerji sağlayabiliyor.


Good Energy, NewMotion ile imzaladığı pilot anlaşma kapsamında şirketin Wiltshire’deki ofisine şarj istasyonu kurduruyor. NewMotion, Shell tarafından 2017 Ekim ayı içerisinde satın alınmıştı.


Toyota’yı takdir ediyorum; inandıkları hidrojen yakıt hücresi konusunda çalışmalarına aralıksız devam ediyorlar. Bu bağlamda, FuelCell Energy ile birlikte, 2020’de devreye alınması beklenen Tri-Gen santralini kuruyor. Santral, 2.35 MW gücünde ve günlük 1.2 ton H2 üretebilecek.


Hapı yuttuk, Bitcoin için Bakan düzeyinde saadet zinciri açıklamaları geldi. Sn Zeybekci’nin Bitcoin’i anlamasını beklemiyorum da, Mehmet Şimşek neden böyle şeyle diyor onu anlamadım.


2015 yılı başlarında Cosa firmasından Emre Bey’i Harbiye’deki ofisimize çağırarak çalıştığım şirket için bir cihaz geliştirilmesini istemiştim. Ev içindeki sigorta kutusuna monte edilebilen (fusebox) bir şey. Bu cihaz, evdeki cihazların tüketimlerini ayrıştıracak ve maliklerin tasarruf yapmasını sağlayacaktı. Geliştirilmesini istediğim bu cihazı yapmış o firma (bkz). Normalde energy disaggregation algoritmasıyla çalışıyor bu cihazlar, Cosa hangi teknolojiyi kullanıyor bilemiyorum; ama hayırlı olsun dedim mail atıp da kendilerine. Hem üzüldüm hem sevindim, biz hiç yapamayacaktık zira.


#TarihteBugün: Saddam Hüseyin, 13 Aralık 2003 tarihinde 9 aylık saklanma sonunda yakalandı.

01.12.2017

SK Innovation, Macaristan’da li-on batarya fabrikası kuracak. 777 milyon $ yatırımla kurulacak fabrika 7.5 GWh/yıl kapasiteli olacak ve 2020 yılı başlarında üretime başlayacak.

LG’de Polonya’da fabrika kuruyor.

Türkiye’nin sanırım hiç cazibesi yok.


EPDK Nihai YEK listesini yayınladı.

2018 YEK Nihai Liste Analizi_20171201

(tablo daha büyük boyutlu olarak buradan görülebilir)

Türkiye elektrik piyasasıyla alakalı 2 önemli diğer haber de şu şekilde:

  • BOTAŞ, doğal gaz santrallerine uygulanan fiyatı yükseltmiş.
  • EPDK, ST limitini de 2400 kWh’den 2000’e düşürdü.

Shell ve PetroChina ortaklığındaki Arrow Energy ile Shell tarafından işletilen Queensland Curtis LNG arasında 27 yıllık JV imzalandı. Anlaşma kapsamında, Arrow’un Surat Basin’deki (surat havzası) 5 trilyon m3’lük gaz rezervi çıkartılacak.


Google, kullandığı tüm elektriği rüzgar ve güneş santrallerinden off-set eden ilk şirket oldu. Toplamda 3 GW gücü aşılmış (twit).


Dünkü notta, li-on batarya yapımında kullanılan metallere duyulacak ihtiyacın yıllara sari şekilde ne olacağına ilişkin grafiğe yer vermiş (bkz) ve nikel, alüminyum ile bakır elementlerinin her birisine olan talebin 250-300 bin ton seviyelerine çıkacağını belirtmiştim.

Ülkemizde nikel işletmecilik tesisi varmış, 2007’de Zorlu Grubu tarafından satın alınan ve üretime 2016’da başlayan tesise bugüne kadar 600 milyon $ yatırım yapılmış. Tesisin hikayesi vs buradaki haberde.


GM başkanı Dan Ammann, kentsel yoğunluğun fazla olduğu bölgelerde otonom taksi filosunun 2019’da hizmet vermeye başlayabileceğini söyledi.


Tesla, Almanya’nın teşvik programından faydalanmak için aracındaki bazı özellikleri opsiyonel yapmak suretiyle Model S’in teşvik almaya uygun olmasını sağlamış; ama bu, hile olarak değerlendirilerek Tesla Model S teşvik kapsamındaki araçlardan çıkartılmış.


Statoil, İskoçya’da devreye aldığı dünyanın ilk yüzer rüzgar santraline depolama sistemi entegre edecek. Younicos, söz konusu santrale 1MW/1.3MWh kapasiteli batarya entegrasyonu konusunda Statoil ile çalışacağını söyledi.


Euro Alanı’nda işsizlik oranı Ekim ayında düşüşünü sürdürerek %8.8’e indi. İşsizlik oranı 2009 yılından bu yana ilk kez Eylül ayında %9 düzeyinin altına gerilemişti.


ABD’li CME Group, Bitcoin ile vadeli alım satım işlemlerine 18 Aralık’ta başlıyor. Nasdaq Inc 2018’de benzer işlemlere başlamayı planlıyor. Bu haber, 9-10 bin $ bandında dolaşan BTC fiyatını 11 bine tekrar yaklaştırdı. Bu arada, bizim Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), sanal para birimlerine dayalı spot veya türev işlemler yapılmaması gerektiğine ilişkin aracı kurumlara yazı göndermiş.

Son bir gelişme de şu; PwC Bitcoin ile ödeme kabul edeceğini açıkladı.

23.11.2017

Enel CEO’su, yatırımcılara bol bol projeksiyon içeren bir sunum yapmış (bkz). Dikkatimi çeken hususlar şu şekilde:

  • Enel’in 2020 hedefleri:
    • 600 MW enerji depolama kapasitesi
    • 313 bin adet şarj istasyonu
    • 10.7 GW demand response kapasitesi
    • 47.9 milyon akıllı sayaç (+17.4 milyon ikinci nesil akıllı sayaç)
  • 2040’ta, elektriğin toplam enerji tüketimindeki payı %29’a yükselecek (2014’te %18 imiş) (ulaşım ve ısınma nedeniyle).
  • 2040’ta elektrik üretiminin %40’ı YEK’lerden gelecek denilmiş ve Paris Anlaşması’nın bunu gerektirdiği gibi bir not düşülmüş. Bonn’daki zirve, Trump, Fransa ve Almanya bir şey ifade etmiyor sanırım Enel’e. Anlamadım.
  • Battery pack maliyeti 2016’daki 270$/kWh seviyesinden 2025’5e 110$’a düşecek.
  • Energy storage hacmi 2016’daki 8 GW seviyesinden 2040’da 973’e ulaşacak.

Deutsch Bank’ın, baş stratejisti Ulrich Stephan, Bitcoin’i, aşırı dalgalanma ve regülasyon eksikliği nedeniyle günlük yatırımcılara (everyday investor) asla tavsiye etmediğini söyledi.

Uzun vadeli düşünün diyor sanırım 🙂


Dün Barış abi paylaşmış, UK’de evlerdeki enerji kaybı camlardan %20, çatıdan %25, duvarlardan %35, kapılardan %10 ve zeminden %10 (bkz).

Barış abi EAK’sinde gördüğüm bir diğer haber de, UK Hazine’sinin, tüketici faturalarına yük getirdiği gerekçesiyle, yenilenebilir projelere 2025’ten önce yeni destek (sübvansiyon) sağlamayacağını açıklaması (bkz).

Dün, 2016’da imzalanan anlaşma kapsamında Çin ve Fransız ortaklığıyla kurulması planlanan Hinkley Point C nükleer santralinin 35 yıllık alım fiyatının aynı nedenle eleştirilmesine yönelik haber paylaşmıştım burada.


Rusya Ekonomi Bakanı Maksim Oreşkin OPEC toplantısı öncesi şunu demiş: “OPEC’le yapılan anlaşma, petrol üretimimizi doğrudan olumsuz olarak etkiliyor. Ayrıca üretimdeki sınırlamalar nedeniyle düşük yatırımdan kaynaklanan dolaylı etkileri de var.


Afrika

  • Siemens Gamesa Renewable Energy (SGRE), Tangier/Fas’da rüzgar türbin kanadı (wind turbine blade) imalat tesisinin açılışı gerçekleştirdi. Tesis, Afrika ve Orta Doğu’da ilk olma özelliğini taşıyor.
  • Botswana, Energy Regulatory Authority (BERA) kurdu.
  • Nijerya Sokoto eyaleti, kırsal böglelerde elektriğe erişimi sağlamak için çatı tipi solar kurulumlarına başladığını açıkladı.
  • Dünya Bankası’nın 2017 Nisan’da yayınladığı Africa’s Pulse raporuna göre, Sahraaltı Afrika’nın (sub-Saharan Africa) yıllık 93 milyar$ yatırım açığı var. Benzer şekilde, AfDB tahminlerine göre, anılan bölge ülkeleri, yetersiz altyapı nedeniyle yıllık GDP’nin %2.1’nin kaybediyor.
  • Nijerya ve Rusya, Nijerya’da kurulacak nükleer santral ve araştırma merkezi için anlaşma imzaladı (Kasım başında). Taraflar: Nigeria Atomic Energy Commission ve Rusatom Overseas (a part of Rosatom).
  • Nijerya, 2017’nin Aralık ayında,  ilk devlet yeşil tahvilini çıkartacak (Sovereign Green Bond).
  • Nijerya, i) China Gezhouba Group Corporation, ii) Sinohydro Corporation Ltd ve iii) CGOC Group Ltd iş ortaklığıyla 3050 MW gücündeki Mambilla HES’in inşaatı için anlaşma imzaladı.
  • Kenya Energy Regulatory Commission (ERC), ticarethanelere ve sanayilere yönelik olarak, gece düşük birim fiyatlı tarife uygulamasına 01 Aralık 2017 itibariyle geçilmesini onayladı.
  • Eni, Gana’nın kuzeyinde 20 MW GES kuracak. Şirket, ayrıca Volta havzasına yüzer GES kurulumunu da değerlendiriyor.

Müzik meraklıları, Radyo Voyage dinlediğim şu Afrika müziğini dinleyebilir 🙂


Seekingalpha’da yayınlanan şuradaki yazıda, Ark Invest’in tahminlerine göre 2022’de elektrikli araçlar içten yanmalı muadillerini fiyat olarak yakalayacak (Ark Invest araştırması). Kıyaslamada, 200 mil menzile sahip bir elektrikli araçla, hemen hemen aynı özelliklere sahip Toyota Camry kıyaslanmış (grafik). 5 yıllık sahip olma maliyeti açısından bakıldığındaysa 2019-2020 arasında başabaş noktasının (tipping point) yakalanacağı hesaplanmış (grafik).

Otomobil sahiplerinin kullanım alışkanlıklarından da bahsedilen Ark Invest araştırmasına göre, tüketicilerin %61’i 50 milden, %21’i 200 milden fazla yapmıyor, kalan %18’i ise 200 milden fazla yapıyor (bu oranlar, herhangi bir tüketicinin 1 yıl içerisinde, herhangi bir tek seferde belirtilen kadar yol alıp almadıklarını gösteriyor ).


Dubai Electricity and Water Authority (DEWA), Etihad Energy Services Co LLC ile imzaladığı anlaşma çerçevesinde, Dubai’deki su rezervuarlarına GES kurulacak. Projelerin toplam 60 MW güçte olması bekleniyor.


Devlet kontrolündeki China Taiping Insurance Group Ltd, bir diğer Çin’li ve dünyanın en büyük üreticilerinden GCL’den %30’u geçmemek üzere hisse alımı için bağlayıcı olmayan bir anlaşma imzaladı.


Çin, Güney Kore’den ithal edilen poly-silicon ihtalatına anti-damping uygulamasını güncelledi. Yeni oranlar %4.4 ile %113.8 arasında değişiyor.


Avustralya, 650 MW açık eksiltmeli yenilenebilir ihalesi düzenliyor. Alım garantisi 15 yıl.


Enerji depolama

  • Tesla, 29.09.2017’de başladığı ve 100 gün içerisinde tamamlamayı taahhüt ettiği 100 MW/129 MWh kapasiteli depolama tesisini termin tarihi olan 1 Aralık’tan önce tamamladı. Yerli haber sitelerinde “dünyanın en büyük pili” benzetmesinin devam ettiğini gördüm.
  • Nature’da yayınlanan sodyum organik malzemelerle alakalı “Greener and cheaper” başlıklı bir makaleye göre, Standford Univeristy ve SLAC National Accelerator Laboratory araştırmacıları, sodyum iyon bataryaların (SIB) katod hammadesi olarak conjugated carbonyl gibi organik malzemeler kullanarak daha yüksek daha yüksek kapasitelere ulaşmayı başarmışlar.
  • BNEF, 2016’da 5 GWh olduğu tahmin edilen global enerji depolama kapasitesinin 2030’a kadar 6’ya katlanacağını söyledi. Crystal Market Research isimli bir araştırma şirketi de, pazarın 2012’de 1.51 milyar $ olduğunu ve 2022’de 3.42 milyar $ gerçekleşmeyle, %7.63 CAGR oranına ulaşılacağını söyledi.

11.08.2017

#GününSözü: “Bundan sonraki yatırımların konvansiyonel olmaması gerektiğini düşünüyorum. Dünya artık bizim için olan bir dünya değil. Bu Elon Musk’ların, Apple’ların Google’ların dünyası. Onlar geliyorlar” – Hamdi Akın (kaynak)


Hindistan ve Çin gibi ülkelerde araç kullanım alışkanlıkları farklı. Mesela, Hindistan’da satılan elektrikli motorlu araçların %80’i mobilet ve scooter (2016’da satılan 22 bin elektrikli aracın sadece 2000 tanesi 4 tekerlekli, yani %9’u). 2020’de dünyanın en büyük 3. elektrikli araç pazarı olmayı hedefleyen Hindistan 2 tekerlekli elektrikli araçlara 455$, 3 tekerlekli araçlara 955$, 4 tekerlekli araçlara da 2160$’a kadar destek sağlıyor. Ancak, buna rağmen ülkenin elektrikli araç adaptasyonu düşük, zira en bilinen 4 tekerlekli araç olan Mahindra e2o’nin fiyatı 12530$ iken, Maruti Suzuki Wagon R fiyatı 7830 $. Ülkenin en çok satan elektrikli motorsiklet markası Hero Electric. Rakibi olan Emflux Motors saatte 170 km hıza ulaşabilen motoru piyasaya sürmeye hazırlanıyor.

Not: İyi bir elektrikli bisiklet (pedelec) 2 bin €’lardan (>10 bin lira) başlıyor (örneğin Scott marka). Çok niyetlenmiştim de bu nedenle vazgeçmiştim.


Elektrikli araçlarla şebekenin ve hatta araç sahibinin mutualist ilişkisi

Nissan ve Enel SpA elektrikli araçların fazla enerjisini şebekeye basarak para kazanmasıyla alakalı Danimarka’da bir proje yürütüyor. Buna göre, araç sahipleri yılda 1530$ kazanabilirmiş. Benzer bir şeyin İngiltere’de olabilmesi için şirketin araç sayısının en az 150 olması gerekiyor, o nedenle, bu tarz bir getiri şimdilik sadece Damimarka’da mümkün.

Bu arada, haberde yer verilen grafik, Bloomberg’in 2038’de elektrikli araç satışlarının içten yanmalı motor satışlarını geçeceği tahminini gösteriyor.

Muhtelif elektrikli araç haberleri

  • Mercedes’in UK perakende şirketi Twitter üzerinden sorduğu “With electric cars increasing in popularity, we’d love to know if you would consider switching to an electric car?” sorusuna verilen cevaplar ezici şekilde ALIRIM olmuş. Şu ise efsane: already switched.
  • Daimler, Almanya merkezli Volocopter startup’a 25 milyon € yatırım yaptı. Şirket, Autonomous Air Vehicle üzerine çalışıyor ve ilk denemelerini bu yılın sonunda Dubai’de yapmayı planlıyor (YouTube).
  • Tesla’nın 35 bin $’lık Model 3‘ünden sonra, Nissan Leaf’in 2018 base modelinin 29900 $ fiyatla piyasaya sürüleceği sızdırılmış.
  • İsrail’li MobilEye’ı 15 milyar $’a satın alan Intel, 100 adet yeni otonom aracı test edeceğini duyurdu.
  • Musk, elektrikli araç şarj istasyon adedinin önemli ölçüde artırılması konusuna odaklanacaklarını Twitter üzerinden açıkladı. Bunun haber yapıldığı Electrec sitesinde, buna en önemli sebep de apartman sakinlerinin şarj istasyonlarına erişimde yaşadığı sıkıntı gösterilmiş. EV konusunda yazdığım yazılarda buna değinmiştim.

Taksi plakalarının ederi bundan 5-10 yıl sonra ne olacak? İstanbul’da bir taksi plakası bugün 1.5 milyon TL.

Peugeot’un ana şirketi PSA Group, İspanyol partneri Eysa’nın ortak girişimi Emov şirketi, Madrid’te 5 ayda 100 bin müşteriye ulaştı. Emov ile dakikalık veya 4-5 saatlik ya da günlük Citroen C-Zero model elektrikli araç kiralanabiliyor. Daimler’in Car2Go girişimi Madrid’de 160 bin aboneye sahip. Car2Go fiyatlaması şu şekilde: dakikası 21 €cent (Madrid’de), Berlin’de 24, Stutgart’ta 29 ve Amsterdam’daysa 31. Daimler’in araç sayısı sanırım 1000 taneymiş. 1000 araçla 160 bin kişiye hizmet vermişler. Daimler’in 70 aracı 2015 sonu ile 2016 Nisan arasında taksicilerin hışmına uğramış. Uber’le de benzeşen bu gibi şeyler Türkiye’de de gelişecek; ama Uber gibi değil de araç kiralama yöntemiyle yasal yollarla faaliyet gösterdikleri takdirde gittikçe azip hale gelecektir. Bu da taksi plakalarının değerini elbette aşağı çekecektir. İlgili oda Uber’i sessizce izleyip Avrupa’daki gibi ortalığı ayağa kaldırıp Uber’in her kesime yaygınlaşmamasını sağladı ve arka planda Polis güçleri de yakaladığı Uber araçlarına cezayı kesti. Ama, ironik şekilde devletimizin guzide bir kurumu olan Kızılay çok yenilikçi bir şekilde Uber’le işbirliği yaptıydı.

Neyse, taksicilerin odası belli ki akıllı, ama iş modeli geliştirmeye odaklanmalılar bence.


Okan Yardımcı’nın farklı kaynaklara göre Türkiye’nin gaz tüketimini gösterir tablo paylaşımı ilginç; çünkü EPDK’nın verileriyle BP’ninki arasında ciddi fark var (örneğin 2016 yılı EPDK 46.4 milyar m3 tüketim var derken BP 42.11 demiş) ve bu fark basınç veya dönüşüm faktörü şeklinde izah edilecek gibi değil. BP’den cevap bekleniyormuş.


Önceki gün burada paylaşılan grafik lityum üretiminde Avustralya ve Şili’nin ilk sırayı aldığını gösteriyor. Ancak, grafiğin sağ sütunun rezerv miktarlarının verilmesi ve dip toplam için kullanılan “world total” ifadesi bence yanlış okumalara sebep olabilir (USGS de benzer grafiklere sahip, Bolivya’dan metin kısmında bahsetmişler). Zira, Bolivya, 9 milyon tonu aşkın lityum rezerviyle, dünyanın en çok lityum rezervine sahip ülkesidir. Ancak, buradaki lityum Şili’dekine kıyasla 3 kat fazla magnezyum içerdiği için çıkartması ve rafinajı pahalıdır.

Bolivya Hükümeti dünya lityum rezervinin %70’ine sahip olduğunu iddia ediyor.


Iberdrola’nın İngiltere’deki elektrik şirketlerinden Scottish Power Renewables 1.2 GW kapasiteli deniz aşırı rüzgar (offshore wind) projesi için planlama izni aldı.

Ancak, İngiltere’de elektrik piyasasında tüketiciler açısından işler iyi gitmiyor; British Gaz, elektrik abonelerinin standart tarifesini 15 Eylül’den itibaren %12.5 artıracağını açıkladı. Bu artış, duel fuel abonelerinde %7.3 olarak gerçekleşecek. Alman Innogy’nin (RWE spin-off) N-Power da 2017’nin ilk yarısında zarar yazmış ve zorluğu giderek artan piyasa şartlarını da gerekçe göstermiş (subsidising renewable energy generation and fitting digital smart meters in homes). Innogy markası “innovation”, “energy” ve “technology” kelimelerinin mütemmim cüzü olarak 2016 Nisan’da kurulmuş ols da, kimse piyasadan büyük değil 🙂


IHS Markit, lityum ion batarya modüllerinin 2019 yılı itibariyle 200 $/kWh seviyesine düşeceğini, küresel depolama hacminin bugünkü 4 GW kapasiteden 2025’te 52 GW’a yükseleceğini tahmin ediyor.

Bu konuda tahminde bulunmak bence araç stoğu tahmininden daha zor; ama ortak aklın (eğilimin) bir göstergesi olarak değerlendirdiğim için paylaşıyorum.


İklim ve enerji uzmanı Önder Algedik tarafından hazırlanan Kömür ve İklim Değişikliği 2017 Raporundan (tamamını okuyamadım):

  • 7 yerli banka 9 GW kurulu güce sahip termik santrallere kredi sağladı.
  • Türkiye’nin kömür ithalatı 1990’da 54.5 milyon ton iken, 2015’te 93 milyon ton
  • 1990’da toplam 5.2 GW kömür kurulu gücü vardı ve bunun tamamı linyit kullanıyordu, bugün 16.7 GW güce sahip 62 adet kömür santrali faal ve bu kapasitenin 7 GW’ı linyit kullanıyor. Lisans almış ve inşa halindeki 9.4 GW’lık 20 santralin ise 7.6’sı ithal kömür yakacak. İlaveten, önlisans almış toplam 6.3 GW güce sahip 12 santralin 9 tanesi (6.3 GW) ithal kömür yakacak. Özetle, yerli 5 GW güçte projeye karşılık 20.2 GW ithal proje var (inşa halinde ya da proje aşamasında). Santrallerin tamamlanmasıyla kömür kurulu gücü 41.9 GW olacak.
  • 2016’da yerli kömür santrallerinin ürettiği elektriğin 185 $/MWh bedelden alınması eleştirilmiş ve karşı argüman olarak 2016 yılı fiyat ortalamasının 144 olması gösterilmiş; ancak, 185’lik fiyat santralin ürettiği elektriğin bir kısmına sağlandı, yazar tamamına sağlandı gibi anlatmış.
  • YEKA sonrası fiyatlara da değinen yazar, kömürün rekabetçiliğinin azalmasından vs bahsetmiş; ancak neden böyle her şey sanki sihirle olacakmış gibi eleştiriliyor anlamak mümkün değil. Kömür bugün itibariyle ve bundan sonra uzun yıllar da, ülkelerin durumlarına göre üretimde önemli bir görev ifa edecek (bkz: Almanya, Avustralya, Polonya, Çek) (bkz: kapasite piyasası). Şuna değineyim; Almanya Temmuz başında elektrik üretiminde %37.6 yenilenebilir oranına ulaştı (hatta ihraç edilen elektrik de dikkate alınırsa bu oran %42). Bu, rüzgar ve güneş üretiminin yüksekliğinden kaynaklı ve bakıldığında 2020 hedefine şimdiden ulaşmak gibi yorumlanabilir; ancak kazın ayağı öyle değil ve 2020’ye gelindiğinde de hemen hemen bu oranlarda seyredecek oran (detay için bkz).

Rusya’dan Zarubejneft, Türkiye’den Unit International ve İran’dan Ghadir, petrol ve gaz yataklarını geliştirme projeleriyle ilgili ortak yatırım anlaşması imzaladı.


Teşvik

Dünya Gazetesindeki habere göre; enerji ve madencilik sektörlerinde Ocak-Haziran döneminde, 1371’i enerji ve 93’ü madencilik olmak üzere toplam 1464 projeye yatırım teşvik belgesi verildi. Enerji ve madencilik sektörlerinde gerçekleşecek yatırımlar için geçen yıl Ocak-Haziran döneminde 1171 teşvik belgesi düzenlenmişti. Buna göre, geçen yılın aynı dönemine %25 artış kaydedilmiş oldu.

Öte yandan, İş Bankası Elektrik Üretim Sektörü Raporu‘na göre; teşvik belgeli enerji yatırımlarında yerli yatırımın 2013 yılında 29 milyar TL ile zirve yaptığını, yabancı yatırımın ise 2015 yılında 24 milyar TL ile zirve yaptığını görüyoruz. Bankaya göre, 2015 yılındaki teşvikli yabancı yatırımın zirve yapmasında EBRD, Goldman Sachs ve SOCAR gibi firmaların yatırımlarının etkili olduğu düşünülmektedir.


Risk sermayedarları kripto para birimlerinde ne görüyor? Bu arada, BTC, gün içerisinde tarihi zirvesini 3500$’ı geçerek yeniledi, Goldman Sachs’ın tahmini 3900’ler. Şurada da (Zerohedge) ana akım medyanın Bitcoin’i anlamayışıyla alakalı bir yazı var. Kripto yakıt Ethereum’n (ETH) BTC bu kadar artarken artmamasını anlayamadım yalnız 😦

Blockchain ile alakalı Mckinsey’den bir yazı da burada.


Farklı bir haberle gündemi sonlandıralım, Rekabet Kurumu beyaz et üreticisi 19 teşebbüs ile ilgili 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi (rekabetin ihlali) kapsamındaki delilleri ciddi bularak soruşturma açılmasına karar verdi.

14.06.2017

Her yanlış bir nakıştır. Bu, sözü, Prof Dr Süheyl Ünver’e Sivas’da halı dokuyan bir kız söylemiş. Mehmet Kaplan da bu sözün, Fransız filozof Alain’in yazılarında sıkça ziktettiği bir fikrin Türkçesi olduğunu ifade ediyor: “Şahsiyet, hatayı meziyet haline getirir.


GridShare, yenilenebilir enerji projelerinin ve temiz enerji şirketlerinin fon toplayabilmeleri için bağımsız bir kitle fonlama platformu geliştirdiğini duyurdu.

Platform


Kendini “the first website in the world to provide mass & public access to research papers” olarak tanımlayan sci-hub.io sitesi akademik makalelere erişim için kullanılabilir. Kullanımı çok basit; örneğin IEEE’de yayınlanan Distributed Energy Management for Vehicle-to-Grid Networks isimli makalenin DOI numarasını sci-hub’daki arama alanına yapıştırıyoruz ve makale karşımızda.


Danışmanlık şirketi FGE’nin kurucusu ve başkanı Fereidun Fesharaki, “petrol fiyatları, OPEC’in ilave kesintiler hususunda başarısız olması durumunda tekrar 30 $/v seviyelerine düşebilir” dedi. Fesharaki, piyasadaki sorunun petrol fazlası olduğunu iddia ediyor ve talepte de stabilite olduğu için, günlük 700 bin varillik ilave kesinti daha olmadığı durumda gelecek yıl petrol fiyatlarının 30-35 $/v seviyelerine düşebileceğini ve bir süre bu şekilde gidebileceğini iddia ediyor.


Dijital para birimleri çok acayip, Mart ayından bu yana yaşanan yükseliş inanılmaz ve dün bir ilk yaşanmış, Google aramalarda Ethereum (ETH) ilk kez Bitcoin’i geçti. ETH almayı başaramadım halen, zira ilgili sitelerde oluşturduğum hesap bir türlü verify olmadı, ben de Ripple, Bitcoin ve Litecoin aldım 🙂

Yatırım tavsiyesi değildir!


Çin’li Inner Mongolia Yitai Group Co. Ltd, 4.2 milyar $ yatırımla, yıllık 2.15 milyon ton dizel, nafta, lpg, lng üretecek “indirect coal to liquid (CTL)” tesisini devreye aldı.

20 milyon ton kömürü 4 milyon ton petrol ürünlerine dönüştürebilen dünyanın en büyük CTL tesisi de, bir kamu kuruluşu olan Shenhua Group’un iştirakince Ningxia Hui Autonomous Region bölgesinde hayata geçirilmiş.


Apple, yenilenebilir enerji finansmanı için ikinci Yeşil Bono piyasaya sürdü. Apple’ın toplam nakdi ve eşdeğerleri 257 milyar $ olmasına rağmen, paranın büyük kısmı ülke dışında olduğundan ve ülke içine sokulması durumunda %35’lik kurumlar vergisine tabi olunacağından hisse geri satınalmaları vs fonlamak için bile bono yayınlıyor.

CEO Cook, Bloombeg’e verdiği demeçte, otonom araç sistemi geliştirilmesi işini biraz da diğer yapay zeka projelerinin anası gördüklerini ve hatta çalışacakları en zor yapay zeka projelerinden birisi olabileceğini söyledi. Ama, piyasaya araba sürüp sürmeyecekleri hususunda bir şey demedi.


Bureau Veritas, Fransa’nın Groix and Belle-Ile adaları arasına kurulacak yüzer rüzgar santral (floating wind) dizilimini onayladı. 2020’de faaliyete geçmesi beklenen projede, 4 adet 6 MW gücünde GE Haliade türbin kullanılacak ve türbinler DCNS Energies hibrit temeline (çelik ve beton) yerleştirilecek.

Eolfi ve CGN European Energy Company ortak girişimi olan Eolfi Offshore France tarafından geliştirilen projenin yatırım maliyeti 183.3 milyon €.

WindEurope da, yüzer rüzgar santrallerinin ticari olarak uygulanabilir durumda olduğunu söyledi.


Enel Green Power, National Research Council’ın Microelectronics and Microsystems enstitüsü ile bifacial pv modül başta olmak üzere yenilenebilir enerji teknolojileri geliştirilmesi üzerine bir laboratuvar kurmak üzere işbirliğine gitti.

Yeri gelmişken, YEKA-1 GES ihalesini kazanan Kalyon ile ETKB arasında imzalanacak YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi’nin imzalanmasında son durum ne acaba? Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği madde 11 gereğince “YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesine davet edilen tüzel kişinin davet edildiği yazının tebliğ tarihinden itibaren azami 30 (otuz) takvim günü içerisinde YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesini imzalaması esas”


Kısa kısa

  • Goldman Sachs, NextEra Energy Resources LLC’nin iştirakinin Pennsylvania’daki 68 MW gücündeki rüzgar çiftliği için 15 yıllık PPA imzaladı. Goldman, RE100 girişiminin üyesi.
  • Almanya’nın 200 MW kapasiteli güneş ihalesi tamamlandı. İhale sonuçlarına göre ortalama fiyat 56.6€/MWh olarak gerçekleşti ve bu, Şubat ayındaki ihaleden %14 daha ucuz.
  • EDF, Fransız rüzgar üreticisi Futuren SA’nın %67.2 hissesini satın aldı.
  • Tesla Model X, Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği (NHTSA) testlerinde tüm kategorilerde 5 almış. Frontal Impact videosu burada

11.03.2017

ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu, sanal para birimi Bitcoin’in Borsa Yatırım Fonu olmak için yaptığı başvuruyu kabul etmedi. SEC’ten yapılan yazılı açıklamaya göre, Bitcoin’in Borsa Yatırım Fonu başvurusu, hileli ve manipülatif faaliyetlerin önlenmesi için gerekli şartları sağlamadığı gerekçesiyle kabul edilmedi.

Yaklaşık 3.5 yıllık bekleme sürecinin ardından gelen ret kararı, Bitcoin’in değerinde büyük düşüşe neden oldu. SEC’ten olumlu karar çıkmasına yönelik beklentiyle gün içinde birim başına 1.325 dolara kadar çıkan Bitcoin, ret açıklamasıyla 1.100 doların altına geriledi. Bu değer kaybı, Bitcoin’in toplam piyasa değerini 16,5 milyar dolara kadar düşürdü. Bitcoin, 2009 yılında toplamda dünya üzerinde 21 milyon adet üretilmesi planlanan dijital bir para birimi olarak kimliği bilinmeyen kişi veya kişiler tarafından tasarlandı. Finansal krizle kullanımı küresel bazda rağbet görse de maddesel, fiziki bir karşılığı bulunmayan Bitcoin, kullanıcıları arasında “kripto para” olarak da adlandırılıyor. Herhangi bir merkezi olmamasının yanı sıra kimlik bilgileri gizli tutularak A kişisinden B kişisine ya da kurumuna dijital para transferi sağlanırken, birçok farklı web sitesi üzerinden komisyon karşılığı farklı para birimlerine dönüştürme işlemi yapılıyor.


Japonya, konutlara hidrojen yakıt hücreleri kuruyordu uzun zamandır. Panasonic ve Aisin AB’ye açılmışlar. Bu hücreler, evlere gelen doğal gaz hattından H2‘yi üretip kullanıyor. Panasonic pazarlama için Viessmann ile çalışıyormuş ve 2019 Mart ayına kadar 5 bin adet kurulum hedefliyor. Standart bir kurulumun yaklaşık maliyeti 25 bin €.

Aisin Seiki AB genelindeki deneme kurulumlarına Bosch ile işbirliğine giderek başladı ve bugüne kadar 70 adet kurulum yaptı ve denemeler Eylül’e kadar sürecek.

Tosbiha ise su ısıtma amacıyla Almanya ve Fransa’da, Alman batarya üreticisi aracılığıyla sistem satıyor.

Konut tipi yakıt hücreleri Japonya’da 2009’da ticarileşti ve 2016 sonu itibariyle 200 bini aşkın kurulum yapıldığı tahmin edilmekte. Japonya’daki kurulumun maliyeti 8-9 bin $ arasında değişiyor, dış pazarlarda ise nakliye ve kurulum maliyetleri nedeniyle 25 bin €’lara kadar çıkıyor (3 kat maliyetli).

Japonya, konutlara yakıt hücresi kurulmasıyla alakalı olarak ENE-Farm isimli bir program yürütüyor ve 2020’de 1.4 milyon, 2030’da 5.3 milyon ENE-Farm programıyla konutlara hidrojen tankları kurmayı hedefliyor.