27.10.2017

Fransa, Europe’s Carbon Emissions Trading Scheme EU-ETS’nin CO2 fiyatı üzerinde bir etkiye sahip olmaması nedeniyle, fiyatların 25-30 €/ton seviyelerinde tutulması konusunda çağrıda bulundu. Ancak, Almanya’nın buna sıcak bakması olası değil; çünkü Fransa enerji üretiminde büyük oranda nükleerden istifade ederken, Almanya %40 oranda kömürden elektrik üretiyor ve Energy Brainpool tarafından yapılan bir araştırmaya göre, 1 ton CO2 fiyatı

  • 10 € altındayken elektrik üretiminde düşük karbon ekonomisine geçiş etkisi yaratmaz.
  • 10 €’ya eşitken, CCGT (Combined-Cycle Gas Turbines) taş kömür santralleriyle rekabet edebilir hale gelir.
  • 32 €’ya eşitken, CCGT linyit santralleriyle rekabet edebilir.
  • 50 €’ya eşitken, CCGT santrallerinin tamamı tüm kömür santrallerinden daha ucuza elektrik üretebilir.

Yukarıdaki değerlere esas grafik burada.

EU-ETS’nin Türkiye’de elektrik fiyatlarının geleceği bağlamında önemli olmayacağını değerlendiriyorum.


Enel, elektrikli araç şarj istasyonu üreticisi ve JuiceNet şarj istasyonu işletmecisi eMotorWerks’ü satın aldı.

Şirket bugüne kadar, Clipper Creek, AeroVironment and Volta Charging gibi şarj istasyonu işletmecilerine sağladığı ve doğrudan kendisinin kurduğu istasyonlarla toplam 25 bin adet sistem kurmuş.


Hyundai Ioniq Electric’in 2017 yılı üretim hacmi aylık bazda aşağıdaki şekilde gerçekleşmiş (bkz):

Hyundai IONIQ production figures in 2017

Buna göre, ilk 9 ayda toplam 11941 adet elektrikli model üretilmiş, aylık ortalama yaklaşık 1327’ye karşılık geliyor. Yani, 12 ayın sonunda toplam üretim 15921’e ulaşabilir. 2018 hedefi ise 48 bin adet (bkz). Öte yandan, Nissan Leaf 2018 2 ay içerisinde 9 bin adet sipariş almış (beklentilerin üzerinde ve Tesla’nın ön siparişleri gibi değil, gerçek, bağlayıcı siparişler).

Türkiye’de de satışa sunulan HEV üretimiyse 2017 ilk 9 ayda 34176 ve yıl sonuna kadar 45568 olabilir.

Elektrikli araç satış tahmini yapmak yumurta tavuk problemini beraberinde getiriyor; ancak Türkiye’ye gelecek elektrikli araç Hyundai Ioniq ve Nissan Leaf olabileceğinden (BMW i3’ü 200 bin liraya yakın fiyatından ötürü dikkate almıyorum), sadece bu üretim şartlarında bile (ülkemizdeki şarj istasyonu eksikliğini dikkate almıyorum) ülkemizde yılda 100-200 adet bile elektrikli araç satmak zor iş gibi. Geleneksel yöntem buna izin vermez. Yenilikçi yöntemler şart.


VW, 2020’ye kadar yapısal değişikliklere odaklanıp, 2025 itibariyle e-mobility alanında dünya lideri olmayı hedefliyor (haber). VW’nin e-Mobility Vehicle Series yöneticisi Christian Senger’in We are redefinin mobility başlıklı sunumundan çıktılar şu şekilde:

  • VW 2025’te 80 yeni EV modelini piyasaya sürecek, bunun 50’si bataryalı elektrikli olacak.
  • Bugün itibariyle 410 Wh/l olan batarya yoğunluğunun 2020’de 700’e ulaşması, 2025’lerde geliştirilmiş anot ve katot sayesinde yoğunluğun 800’e ulaşması ve piyasaya all solid state bataryaların sürülmesi bekleniyor.
  • 2020’de batarya paketi fiyatı 100 €/kWh değerinin altına düşmesi bekleniyor.

Bu arada;

  • Deutsche See tarafından VW aleyhine emisyon skandalıyla alakalı açılan bir dava ilgili Alman mahkemesi tarafından  reddedildi.
  • Emisyon skandalına konu araçların düzeltilmesinde BMW ve Daimler ile kartel oluşturulup oluşturulmadığı konusunda VW CEO’su, kartel kanununa uygun hareket ettiklerini ve herhangi bir fiyat sabitlemeden haberdar olmadığını söyledi.

İlavaten, Nissan Vice President, 2025 gibi elektrikli araç almakla dizel/benzin yakıtlı aracın yaklaşık aynı maliyete satın alınabileceğini söyledi. Fiyatlar aynı iken ve 2025 itibariyle bataryaların sağlayacağı menziller ve şarj istasyonu adetleri artmış olacakken dizel/benzin yakıtlı araç almak anlamsızlaşacak gibi gözükse de, dünyanın bu konuda homojen olmasını beklemek aşırı abartı olacaktır.


VW bu şekilde yapısal bir dönüşüme hazırlanırken, Toyota’nın da esasen benzer bir dönüşüme gireceğinin sinyallerini alıyoruz. Zira, uzun yıllardır hidrojen yakıt piline odaklanması nedeniyle elektrikli araç konusunda geri kalan Toyota başkanı, hidrojenden vazgeçilmeyeceğini beyan ederek, hidrojen yakıt pilli araçlarla elektrikli araçların birbirinin rakibi olmadığını söyledi ve Mirai’nin baş mühendisi Yoshikazu Tanaka, Musk’ın hidrojen yakıt hücresi araçlar konusunda haklı olduğunu, aracı şarj etmenin daha mantıklı olduğunu söyledi.

Solid state batarya konusunda odaklanan Toyota elektrikli aracı en erken 2020 gibi piyasa sürmeyi hedefliyor ve burada da, gelecekteki batarya teknolojilerinin kapasitelerine yönelik ilginç veriler var.


ABD’liler ciddi anlamda pick-up meraklısı. Ford’un bu seneki F-Series pick-up ciro beklentisi 41 milyar $ (bkz) (tanesi 45500 $’dan 900 bin adet satış üzerinden). Bu, Nike, Facebook, Coca-Cola gibi şirketlerin cirosundan fazla.


Artan petrol fiyatlarından Avrupa’lı petrol devleri çok ciddi faydalanıyor. Örneğin Total, 2017 Ç3’te, geçen yılın aynı dönemine göre %29 artışla 2.7 milyar net kâr yazmış ve bu artışta, geçen yılın aynı dönemine göre%14’e yüksek seyreden Brent petrol fiyatıyla %6 civarında artan üretimin etkisiyle arama ve üretim bölümünün %84’lük kâr artışı sağlamasının etkisi büyük. Bu arada, Total, Engie’nin LNG birimiyle ilgileniyor.

Exxon’un Ç3 net geliri de, artan gaz ve petrol fiyatları sayesinde beklentilerin üzerinde gerçekleşerek 3.97 milyar $ geldi. Chevron net geliri de, beklentilerin altında kalsa da, üretimdeki azalmaya rağmen 1.95 milyar $ geldi (geçen yıl 1.28 idi).

30 Kasım’daki OPEC toplantısı yaklaşırken, Putin ve Arabistan Veliahtının demeçleri petrol kısıntısının 2018 Mart’tan sonra da yıl sonuna kadar uzatılacağı yönünde kanaatleri pekiştirmekte.


Saudi Aramco’nun iştiraki olan Aramco Overseas Company B.V. (AOC), Gunvor’un Maasvlakte Olie Terminal’inden (MOT) hisse satın aldı.


İran Petrol Bakan Yardımcısı, İran’ın 2018’de 20 milyar $’ı aşkın enerji anlaşması yapmayı beklediğini söyledi.

Petrol fiyatlarının düşmeyeceğine ve/veya Trump’ın İran konusundaki atarlı giderli tavırlarına rağmen İran’ın uluslar arası enerji şirketleri için cazibesini koruyacağına mı işaret acaba?


47 ülkeden 50 milyon kullanıcının verilerinden hareketle hazırlanan Moovit Global Toplu Taşıma Raporu sonuçlarını aşağıda veriyorum (bkz) (English version); ama bu raporun özel otomobil kullanımı için olanına da ihtiyaç var. Elektrikli araç şarj istasyonu planlaması için çok önemli.

  • İstanbul ortalama 12 km yolculuk mesafesi ile hafta içi günlerde en uzun mesafe yol katedilen metropol & yolculukların %35’i 12 km’den daha uzun sürüyor.
  • Ortalama 91 dk ile Avrupa’da en uzun zamanı yolda geçirenler İstanbullular
  • 19 dk ortalama durakta bekleme süresi ile, Roma ve Los Angeles’dan sonra, en fazla durakta bekleyen İstanbul. Durakta en az bekleyenler ise ortalama 10 dk ile Barselona ve Berlin sakinleri.
  • İstanbul’da toplu taşıma kullananların %26’sı, Paris’te %32’si en az 2 aktarma yapıyor.
  • Avrupa’da, günlük yolculukları sırasında Berlinliler en az, İstanbullular ortalama 940 metre ile en çok yürüyor.

Güzel bir yazı: aşırı vaatler ve bunların gerçekleşmesinde yaşanan gecikmeler arasında kirlenen Tesla.

Apple kurucularından Wozniak da Tesla’nın insanları otopilot konusunda aldattığına ilişkin demeç vermiş CNBC’ye. Tesla, vaatte bulunmaya devam ederken Ford CEO’su, otonom araları önümüzdeki sene test edeceklerini söyledi.


2017 yılının enerji projeleri: Power Engineering ve Renewable Energy World tarafından belirlenen finalistler burada.


#TarihteBugün: New York metrosu açıldı 27 Ekim 1904’te açıldı (dünyanın ilk metrosu ise 1863’te Londra’da açılmıştı, Londra’dan sonra ise 1875’te Karaköy-Beyoğlu metrosu hizmete açılmıştı).

#GününFotoğrafı: Bitcoin plakalı Tesla (bkz)

Tesla Bitcoin

17.10.2017

İTÜ, “Sabit Saat Uygulaması (SSU) Değerlendirme Raporu” hazırlayıp Bakanlığa sunmuş. Buna göre; geçmiş 1 yıllık uygulama döneminde elektrik tüketiminde sağlanan toplam tasarruf 1 milyar 308 milyon 297 bin kilovatsaat olarak hesaplanmış. SSU’ya getirilen en büyük eleştiri sabah saatlerinde tüketimin arttığı yönündeydi ve EMO’nun da bu yönde raporları vardı; ancak İTÜ’nün değerlendirmesi şu şekilde olmuş:

  • Sabah 06.00-09.00 saatlerinde SSU’dan sonra elektrik tüketiminde düşük seviyede bir artış gözlenirken, kalıcı uygulamayla ilgili diğer saatlerdeki tüketim düşüşleri sabah oluşan artışın önüne geçtiği için elektrik tüketiminde kümülatif anlamda tasarruf elde edildi.
  • Böylece, bazı illerde hava karanlığında güne başlanılmasından dolayı artan tüketimin israf getirdiği yönündeki iddiaların aksine, diğer saatlerdeki tasarruf sabah tüketiminin önüne geçmiş oldu.
  • Sabahın erken saatlerinde sadece aydınlanmak için tüketilen elektrik, akşam saatlerinde çok daha fazla ihtiyaç için kullanıldığından kışın iş dönüşünün karanlık saatlere denk gelmesiyle özellikle 17.00-22.00 saatleri arasında aşırı tüketime sebep olurken, havanın geç kararmasıyla bu saatlerdeki yoğun tüketim de azaldı. Bu dengelemeyle, gün içi piyasada fiyatların artması böylece engellendi.

Son maddedeki “Sabahın erken saatlerinde sadece aydınlanmak için tüketilen elektrik” ifadesi ilginç, öyle midir acaba?


EIA (US Energy Information Administration), ham petrol üretiminin artmaya devam ederek, 2018’de rekor seviyeye ulaşmasını bekliyor. 2017’nin ikinci yarısındaki gerçekleşmenin ortalama günlük 9.4 milyon varil olarak gerçekleşmesi ve 2018 ortalamasının ise 9.9 milyona çıkması bekleniyor. Bu da, 1970’teki 9.6 milyonun geçilmesi anlamına geliyor.

Grafik burada.

Petrol demişken, PO CEO’luğuna getirildiği 8 Ağustos’ta duyurulan Selim Şiper, bugünden itibaren CEO ve yönetim kurulu üyeliği görevlerini devraldı.


First Solar’ın 26 ülkedeki dağıtım hakkını alan Zorlu Enerji’nin CEO’su Sinan Ak, Türkiye’de panel üretim fabrikası kurulabileceklerini söyledi. First Solar’ın böyle bir planı yoksa ve yatırımı onlar yapmayacaksa, ben şahsen Zorlu’nun böyle bir şey yapacağına ihtimal vermiyorum.


Elder ile Gazbir, dağıtım sektöründe AR-GE Portalını hayata geçirmiş. EPDK’nın desteklediği projelere ilişkin detaylara siteden erişilebilir.

AR-GE demişken, NREL power-to gas pilot tesisi kurdu.


OPEC Genel Sekreteri Barkindo, World Oil Outlook 2017 tanıtımında Kuveyt’te, petrol talebinin 2022’ye doğru günlük 1.2 milyon varillik artış, 2035-2040 arasındaysa günlük 300 bin varillik bir düşüş göstereceğini söyledi.


#TarihteBugün: 17 Ekim 1973’te OPEC, “Yom Kippur War” savaşında İsrail’in karşısında yer Mısır, Suriye ve Ürdün yerine İsrail’i destekleyen ülkelere petrol ambargosu uygulamaya başladı. Bu ambargo ile NYSE 97 milyar $ kayba uğradı.

Nerden nereye, hey gidi.

15.05.2017

WanaCrypt0r 2.0 saldırısından etkilenenlerin başında Türkiye’de Renault sanırım, zira Bursa fabrikası Cuma’dan itibaren üretime ara vermişti, bugün üretim tekrar başlamış. Nissan’ın UK’deki fabrikası da saldırılardan etkilenmiş (Nissan da Renault grubuna ait).

Endüstri 4.0 🙂


Güney Afrika’da bir mahkeme, ülkenin nükleer satın alma sürecinin kritik yönlerinin yasadışı ve anayasaya aykırı olduğuna karar verdi. Ülkenin Enerji Bakanlığı 2013 yılında 9.6 GW güce sahip nükleer santral kuracağını ilan etti. İlki 2013’te sonuçlandı; ama 2 yıl sonra kamuya açıklandı. İkincisi ise devlet elektrik şirketi olan Eskom’a devredildi ve 2016’da sonuçlandı.

Mahkemenin, her iki uygulamanın da yasadışı ve anayasaya aykırı olduğuna hükmetme gerekçesi şunlar: i) Düzenleyici Eskom görevni yerine getirmemiştir, zira Bakanın direktiflerini eleştirel olmayan şekilde ve aceleyle onaylamıştı, ii) Bunu yaparken de kamuoyunun dahline izin verilmemiş ve nükleer tesisin gerekliliğini ya da işin Eskom’a delege edilmesinin sonuçları dikkate alınmamıştır.

Bu haberi paylaşma nedenim Mahkemenin vurguladığı noktalar.


Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle, 12. madde şu şekilde değiştirildi: “AG seviyesinden bağlanacak üretim tesislerinin toplam kapasitesi, bu üretim tesislerinin bağlı olduğu dağıtım transformatörünün İlgili Şebeke İşletmecisine ait bir transformatör olması halinde transformatör gücünün yüzde ellisiniotuzunu geçemez. Transformatörün başvuru sahibine ait olması durumunda, söz konusu kapasite transformatör gücü kadar olur.

10 kWe altı güçteki güneş enerjisinden elektrik üretim sistemlerine ilişkin usul ve esasların ayak sesleri geliyor. Zira, değişiklik gösteriyor ki, Elektrik Piyasasında Tüketim Tesisi ile Aynı Ölçüm Noktasından Bağlı ve Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisleri için Lisanssız Üretim Başvurularına ve İhtiyaç Fazlası Enerjinin Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslara İlişkin Taslak” ile öngörülen %50 limiti uygulanacak.


Rüzgar veya Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Önlisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği 13 Mayıs tarihli REGA’da yeniden yayımlandı. Rüzger YEKA ihalesi düzenlenmeden önce daha önce alınan önlisans başvuruları için ihaleye çıkılacak.


Suudi Arabistan ve Rusya OPEC arz kısıntısının Mart 2018 sonuna kadar uzatılması konusunda mutabık kalmış. Aramco IPO’su gelecek yılın sonuna doğru yapılacak. Petrol piyasasının OPEC üyelerinin işine gelir şekilde dengeye (bu ifadeyi Barkingo çok kullanıyor) oturtulması mümkün olacak mı bakalım.

Bu arada, kararla birlikte petrolün varil fiyatı 52 $’a yükseldi.


Almanya’da 30 Nisan – 1 Mayıs arasında, elektrik talebindeki azalma ile güneş ve rüzgar kaynaklı elektrik üretimindeki artışın çakışması dolayısıyla;

  • Kömürden elektrik üretimi, 30 Nisan günü 7.8 GW’a düşmüş ve 1 Mayıs günü 11’e kadar 10 GW seviyesinin altında seyretmiş.
  • Rüzgar ve güneş kaynaklı elektrik üretimi, 30 Nisan öğlen 71.5 GW’lik talebin 46.5 GW’ini karşılamış.
  • Toptan elektrik fiyatı 1 Mayıs günü “-5 € cent/kWh” seviyesine kadar düşmüş.
  • Net ticari elektrik ihracatı da 8.7 GW ile rekor kırmış.

Tesla ile Green Mountain Power (GMP) işbirliğine gitti. İşbirliği kapsmında, 2000 kadar elektrik abonesine, 10 yıl süreyle aylık 15 $ ya da tek seferlik 1500$’a Powerwall 2 batarya sistemi kurulacak ve bu 2000 adet sistem birbiriyle internet yoluyla bağdaştırılacak, GMP de bu sistemi online olarak takip edecek. Powerwall 2’nin perakende satış fiyatı 5500 $ + kurulum.


GM elektrikli araçtan zarar ederken, elektrikli araçların satış fiyatları içten yanmalı motorlarla aynı seviyeye henüz gelememişken, e.GO isimli bir Almanya menşeli girişim teşvikler öncesi 15900 € fiyata sahip elektrikli aracı için 1000 € depozitoyla ön siparişleri almaya başladı. Araç, tamamen şehir içi için tasarlanmış olduğundan 14.4 kWh’lik bataryayla 130 km menzil sunuyor (19.2 kWh bataryayla 170 km menzil). Amaca yönelik bu girişim, DHL’nin StreetScooter’u satın almasını anımsattı doğrusu.


Teşvik mekanizması elektrikli araçların satışını sadece Avrupa’da değil (bkz: Danimarka örneği) Çin’de de etkiliyor. Çin’in 2017 başında elektrikli araç alımlarına yönelik teşviği iptal etmesiyle, Çin’in ve dünyanın en büyük elektrikli araç üreticisi BYD’nin satışları 2017’nin ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine kıyasla %34 azalmış.


Çin’in 2028’le birlikte asgari %8’lik bir oranda elektrikli araç satış zorunluluğu planı vardı. Geçtiğimiz hafta da Ulaşım ve Bilgi Teknolojileri Bakanı, Çin’in 2025 itibariyle yıllık araç satışının 35 milyon olmasını ve yeni elektrikli araç satışlarının da toplamın 1/5’ine tekabül etmesinin hedeflendiğini söyledi, yani 2025 itibariyle yılda 7 milyon elektrikli araç satışı. Hindistan da tüm araçların 2032’de elektrikli olması gibi radikal kararlar alacak gibi.

Bu noktada, IEA, 2040’a kadar araçlardan kaynaklı petrol talebinin artacağı öngörüsünü gözden geçireceğini söyledi.


DriveNow (BMW’nin araç paylaşım programı), 2019 itibariyle Hamburg’da 400 elektrikli ve 150 de hibrit olmak üzere toplamda 550 adet araç konuşlandıracağını duyurdu. Halihazırda 70 adet i3 ile hizmet veriyorlar ve yıl sonu itibariyle bu sayı 200’ü aşacak.

İlave bilgi: BMW i3’ün 2017 ilk 3 aylık satış performansı geçen yıla göre %50 kadar artış göstermişti.

Bu haberleri genelde araç sahiplik oranının gittikçe düşeceğine ilişkin haberler takip ediyor, örneğin BCG sitesindeki yazıda geçen aşağıdaki ifade. Bu haberleri okuyorum ve bir yandan da Türkiye’yi düşünüyorum, araç sahibi olmayı bırakabilir mi insanlar? Bilemiyorum, anlayamıyorum, 2030’ları hakikaten öngöremiyorum.

BCG’deki yazıdan alıntı: “Digitalization and a host of societal and technological trends are transforming the automotive industry. Advances in autonomous driving, the Internet of Things, and big data analytics are redefining how drivers interact with vehicles and creating opportunities for innovative products, services, and business models. Urbanization, ubiquitous connectivity, and the embrace of mobile devices and social media, meanwhile, are giving rise to a mass customer base that is increasingly open to replacing car ownership with shared, on-demand mobility services, ushering in a new era of digital service solutions.”


Apple, gelişmiş imalat (advanced manufacturing) yapan ABD’li şirketlere yatırım yapmak için 1 milyar dolarlık bir fon oluşturuyor demiştik, 200 milyon $ büyüklüğündeki ilk yatırım Corning şirketine yapılmış. Apple ile Corning ilişkisi ilk iPhone’dan beri süregeliyor.


Uluslararası Batarya Seminerinde konuşan Kurt Kelty (Tesla batarya direktörü) batarya yapımında, Nickel, Cobalt, Graphite ve Lithium elementlerinin en büyük maliyet etmeni olduğunu söylemiş. Konuşmanın tamamının YouTube bağlantısı.

Visual Capitalist sitesinde de Cathod’un, geliştirme açısından Anot’a kıyasla daha önemli olduğunu ifade eden bir infographic hazırlamış.