29.01.2019

GE’nin 9HA tip türbininin kullanıldığı Fransa’daki bir RES’de, 2017 Ocak – 2018 Ekim arasında ekipman kaynaklı 86 kez durma gerçekleşmiş (bkz).

Normalde 25000 saat sonra blade/kanat değişikliği öngören GE, riskli kanatlarda 7000 saatte değişiklik yapılmasını öneriyor.

Dünyanın en büyük bakır cevheri ve nikel üreticisi Brazilya’lı Vale’nin Corrego do Feijao madenindeki atık barajının patlaması yıkılmasıyla, madencilik faaliyeti yönetim ofisleri ile Brumadinho kasabası şlam altında kaldı. 65 kişinin öldüğü teyit edilirken (bkz), yüzlerce kişi kayıp ve Brezilya hükümeti Vale’deki “altın hisse”si sayesinde şirkette yönetim değişikliğine gitmeyi planlıyor (bkz).

Brezilya mahkemesi, Vale’nin 3 milyar USD’lik varlığını, tazminatları karşılamak amacıyla dondurdu (FT).

Esaslı bir çevre felaketi olarak literatüre geçecek olan bir kaza söz konusu, zira bakır cevheri atıklarından oluşan şlam sülfirik asit üretme potansiyeline sahip ve başka bir madeninde benzer bir kaza yaşanan şirketin CEO’su Fabio Schvartsman’in ifadeleri ilginç: “Maden mühendisi değilim, mühendislerin tavsiyelerini takip ettim ve olanı gördünüz. Bı kazaları önlemenin tek yolu var, ulusal/uluslararası standartların ötesine gitmeliyiz“.

Video görüntüleri

Yıkılan bir köprü

Aramco, Hyundai’nin petrol rafinerisi iş kolu olan Hyundai Oilbank’ın %20’sini 1.6 milyar USD’ye satın alacak.

Polonya 2017’de toplam gaz tüketiminin yüzde 63’ünü Rusya’dan, %11’ini LNG ile Katar’dan karşılarken, 2022 geldiğinde %43’ünü Norveç’ten, yüzde 37’sini LNG ile karşılamayı planlıyordu (bkz). 2020’de Gazprom ile Polonya anlaşması bitiyor ve Polonya anlaşmayı yenilemek istemiyor. Bunun için de, 30 Kasım 2018’de Polonya’lı Gaz-System ve Danimarkalı ortağı Energinet, Norveç gaz sahalarını Polonya’ya bağlayacak Baltık boru hattı projesi konusunda anlaşmaya varmıştı (boru hattı, boru hattı).

Polonya’nın devlet kontrollü şirketi Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo (PGNiG), Norveç’teki Tommeliten Alpha gaz sahasına 220 milyon USD karşılığında ortak oldu.

 

Polonya merkezli Polityka Insight’tan analist Robert Tomaszewski’nin yenilenebilir enerjiye yaklaşımına bakılırsa dünyanın alacağı daha çok yol var. Şöyle demiş kendisi; “kömürden kurtulmak zorundayız, yenilenebilirler de kararlı değil, dolayısıyla elektrik kesintileriyle karşılaşmamak için arka planda bir şeyler yapmak zorundayız

(FT haberi)

Arabistan’ın Public Investment Fund’u Tesla’daki yüzde 4.9’luk hissesinin tamamına yakınını hisse hareketlerine karşı hedge etmiş.

Toyota Corolla Sedan’ın hibrit modelinin banttan indirilişine ilişkin törende dizel satışlarının sonlandırılacağı açıklandı. Böylelikle, sadece benzin ve hibrit araçlar satılacak.

Bu, TR’ye özel bir karar değil, 2018’de tüm Avrupa’da ticari araçlar haricinde dizel satışlarının durdurulacağı açıklanmıştı (bkz).

Çin’de uzun yıllar sonra ilk kez düşen araç satışlarının ardından Hyundai gönüllü erken emeklilik planının işçilere sundu (bkz). VW, Slovakya’daki fabrikasında 2009’dan bu yana ilk kez işçi çıkarmaya hazırlanıyor (bkz).

Yalnız, ilginç şekilde, 2018’de 2017’ye oranla Çin’deki araç satışını %14.3 artıran Toyota 2019’da 1.6 milyon araç satmayı hedefliyor (2018’e göre %8 artış) (bkz). 2019’da Çin’de 28.1 milyon araç satışı bekleniyor.

Audi de önümüzdeki 5 yılı kapsayan 17 milyar USD’lik masraf kısma politikasının sonucu olarak bu süreçte iş gücünde yüzde 3’lük (=14000 kişi) azalma öngörüyor (bkz).

Alman hükümetinin lityum madenciliğinde lobicilik başarısı. Çin’liler, global lityum üretiminin yarısını ve batarya üretiminin de yüzde 60’ını karşılıyor ve lityum madeni yatırımlarına son 2 yılda sadece Güney Amerika’da 4.2 milyar USD yatırdı; fakat Bolivya’daki rekabeti ACI Systems GmbH isimli bir Alman şirketi daha iyi bir teklifle kazandı.

BP, BP Ventures üzerinden, Çin’li elektrikli araç şarj platformu PowerShare’e yatırım yaptı.

Apple, 2018’de ABD’li parça parça/bileşen tedarikçilerine ve şirketlerine toplam 60 milyar USD harcamış ve ABD’de yarattığı istihdam 2011’deki 600 binden 2 milyona çıkmış.

14.07.2017

Günün sözü: Yeni bir gerçeğin keşfi, başka gerçekleri görmemize engel olmamalı.


BNEF: “Elektrikli araç devrimi ivmeleniyor” (v1) başlıklı haberin çıktıları (Electric Vehicle Outlook):

  • Elektrikli araçlar 8 yıl içerisinde benzinli araçların fiyat seviyesinde olacak.
  • 2040’ta yollarda 530 milyon elektrikli araç olacak (toplam hafif araç satışının %54’ü elektrikli olacak, bir yıl önceki tahmin %35 idi). Bu araçlar, benzin talebini 8 milyon varil/gün azaltacak.
  • Elektrikli araçların elektrik sarfiyatı 2040’a gelindiğinde 1800 TWh’e ulaşarak, global elektrik sarfiyatının %5’ine karşılık gelecek. Bu, yıllık 3400 kWh elektrik tüketimi anlamına gelmektedir (bir aracın yıllık 20 bin km yapacağını varsayarsak 100 km’de sarfiyat 17 kWh. 2017 model elektrikli araçların EPA menzil testlerine göre 100 km’de ortalama sarfiyatı 19 kWh, buna göre 2040’a doğru görünür bir verimlilik yakalanamayacağını varsayabiliriz bu durumda).
  • Dünya genelindeki aktif lithium-ion fabrikaların kapasitesi 90 GWh imiş ve bunun 2021’de 270 olması bekleniyor. BNEF daha önce, Çin’li firmaların hedefini gerçekleştirmesi durumunda 2020’deki kapasitenin 121 GWh olacağını ifade etmişti (BNEF’de bununla alakalı 28 Haziran’da yeni bir yazı daha çıkmış). Öte yandan, Deutsch Bank, 2020’de 250 GWh kapasitenin aşılacağını tahmin ediyor. McKerracher’e göre, elektrikli araçların batarya taleplerinin karşılanabilmesi için 13 yıl içerisinde 35 tane Gigafactory inşa etmek gerekecek.
  • Şarj altyapısı, 2030’lu yılların ortalarında Çin, ABD ve Avrupa pazarlarında büyümeyi sınırlayan önemli bir darboğaz olmaya devam edecek.
  • Lithium-ion hücre fiyatı 2010’dan bu yana %73 düştü ve BNEF, gelecek 20 yıl boyunca inovasyon sayesinde sert düşüşler yaşanacağını tahmin ediyor.

EV piyasasındaki bazı güncel/yeni gelişmeler:

  • Volvo’nun 2019’la birlikte yeni model tüm araçları sadece elektrik motorlu olacak (yani hibrit ve/veya bataryalı elektirkli araç). Böylelikle, Volvo’nun 2025 itibariyle benzinli/dizel model üretiminin bitmesi bekleniyor. Bu, sektördeki ilk karar.
  • 2020 yılında piyasada 120 farklı model bataryalı elektrikli araç olması bekleniyor.
  • BMW’nin 7 serisi modeli 2021’de iNEXT modeli tarafından ikame edilecek.
  • Fransa, 06 Temmuz günü açıkladığı Climate Plan‘a göre, 2040 itibariyle içten yanmalı motor satışlarını sonlandırmayı planlıyor. Öte yandan, Enerji Bakanı Nicolas Hulot, 2001 ve öncesinde imâl edilmiş benzinli/dizel araçların elektrikli olanlarla değiştirilmesi için de vergi teşvikleri sağlayacaklarını ifade etti. Ayrıca, hükümet, i) Fransa sınırları dahilinde petrol ve gaz arama faaliyetlerini de sonlandırmayı planı arasına aldı, ii) 2020 itibariyle de kömür yakıtlı termik santralleri devre dışı bırakacak ve hanehalklarını kendi elektriklerini üretme konusunda cesaretlendirecek.

Tahminler (kısa derleme)

  • OPEC, 2040 itibariyle toplam elektrikli araç sayısının 46 milyona ulaşmasını tahmin ediyordu; ama bunu 266 milyon olarak revize etti. Bataryalı elektrikli araçların da %23’lük dilime sahip olacağı tahmin edimektedir (2015 yılındaki tahmin %2 idi).
  • Excon’un 2040 tahmini 100 milyon (65 milyon idi önceki tahmini).
  • IEA, 2030 itibariyle elektrikli araç sayısının 58 milyon olacağını tahmin ediyor (önceki tahmin 23 milyon idi).
  • BP’nin 2035 tahmini 100 milyon (1 önceki yılki tahminine göre %40’lık artış).
  • Statoil (Norveç merkezli petrol şirketi), 2030 itibariyle, araç satışlarının %30’nun elektrikli olacağını tahmin ediyor.

Tahminlerdeki bu oynaklık, dönüşümün getirdiği politika belirsizliğinden diyelim. Zira, hükümetlerin ne yapacakları, petrolün fiyatı, otomobil üreticilerinin planları vs hepsi çok dinamik şekilde gelişiyor. Araştırmaları yapan kurumların işi kolay değil; ama GES gelişimini de tahmin edememişti bunlar.

Elektrikli araçlar winning idea olarak temiz ulaşımı domine etse de hidrojen yakıt hücresi aslında bataryalı elektrikli araçların menzil ve dolum süresi gibi sıkıntılarını ortadan kaldırma anlamında çok ciddi fırsat sunuyor; ancak onun da kendi sorunları var. Toyota kendini elektrikli araçtan adeta soyutlayıp bu alana çok ciddi yatırım yapmıştı; ama meyvelerini alamayınca elektrikli araçların ivmesini de kaçırmamak için olsa gerek elektrikli araç konusuna eğilmeye başlamıştı; ancak hidrojen yakıt hücresi yalnız değil. Shell CEO’su Ben Van Beurden İstanbul’da düzenlenen 22nd World Petroleum Congress’de temiz New Energies bölümüne, yenilenebilir enerji ve elektrikli araçlar için 1 milyarlık harcama yapacaklarını söyledi. Shell CEO’su hidrojen yakıtlı araçlarda, LNG’li ve yeni nesil bio yakıtlarda gelecek görüyor.


Fransız EDF ve Çin’li CNG şirketleri 29.06.2016’da İngiltere ile imzaladığı sözleşmeyle 3200 MWe gücünde Hinkley Point C santraline 2 reaktör kuracak. Santralin maliyeti 18 milyar £ olarak öngörülmüştü; ancak şimdi 19.6 milyar (finansman maliyeti hariç).


Almanya, 2017’nin ilk yarısında elektrik üretiminin %35.1’ini rüzgar, güneş ve biyokütle kaynaklı gerçekleştirdi. Geçen yılın aynı döneminde bu oran %32.7.

Türkiye’de durum şu şekilde (2017 ilk 5 ay için):

  • %34.9’lük oran: Hidro, rüzgar, güneş, jeotermal ve biyokütle kaynaklı.
  • Doğal gaz %33
  • Linyit %13
  • Taş kömürü ile ithal kömür %17.6

2004 yılında kurulan Hollanda’da kurulan 790 MW gücündeki Rijnmond doğal gaz santrali geçen yıl Blackstone Group LP tarafından satın alınmıştı (satın alma bedeli açıklanmadı). RWE ve Engie gibi şirketler gaz santrallerini kârlı olmadığı için atıl durumda tutarken Rijnmond Pazartesi günü elektrik sattı.

Blackstone, yakın gelecekte santralin operasyonel kapasitesinden yararlanmayı bekliyor ve Avrupa’lı şirketlerin varlıklarını satın alma konusunda Blackstone yalnız da değil;

  • Mayıs ayında, ABD’li enerji ticareti şirketi Castleton Commodities International LLC Rotterdam’da bir gaz santrali satın aldı (şirketin Avrupa’daki ilk satın alması ve şirket, aynı zamanda Engie’nin bir gaz ve bir de kömür santrali için de teklif vermiş).
  • EPH (Energeticky a Prumslovy Holdings), ortağı GE olan 2009 yılında kurulmuş bir Çek şirket ve kömür santralleri satın aldı. Şirket, 2013’ten bu yana 10’dan fazla santraline ve ilgili maden sahalarına 7 milyar $ harcamış.

Apple, Çin’e veri merkezi yatırımı yapıyor. Yatırım maliyeti 1 milyar $ ve tesis tamamen yenilenebilir enerji kullanacak.

Yatırım, global oyunculara koşulan şartın bir gereği, böylelikle Apple Çin’li kullanıcıların verilerini kurulacak merkezde tutacak. Rusya da benzer şeyleri talep ediyor ve 2016’da LinkedIn’e erişimi bu nedenle engellemişti.

14.06.2017

Her yanlış bir nakıştır. Bu, sözü, Prof Dr Süheyl Ünver’e Sivas’da halı dokuyan bir kız söylemiş. Mehmet Kaplan da bu sözün, Fransız filozof Alain’in yazılarında sıkça ziktettiği bir fikrin Türkçesi olduğunu ifade ediyor: “Şahsiyet, hatayı meziyet haline getirir.


GridShare, yenilenebilir enerji projelerinin ve temiz enerji şirketlerinin fon toplayabilmeleri için bağımsız bir kitle fonlama platformu geliştirdiğini duyurdu.

Platform


Kendini “the first website in the world to provide mass & public access to research papers” olarak tanımlayan sci-hub.io sitesi akademik makalelere erişim için kullanılabilir. Kullanımı çok basit; örneğin IEEE’de yayınlanan Distributed Energy Management for Vehicle-to-Grid Networks isimli makalenin DOI numarasını sci-hub’daki arama alanına yapıştırıyoruz ve makale karşımızda.


Danışmanlık şirketi FGE’nin kurucusu ve başkanı Fereidun Fesharaki, “petrol fiyatları, OPEC’in ilave kesintiler hususunda başarısız olması durumunda tekrar 30 $/v seviyelerine düşebilir” dedi. Fesharaki, piyasadaki sorunun petrol fazlası olduğunu iddia ediyor ve talepte de stabilite olduğu için, günlük 700 bin varillik ilave kesinti daha olmadığı durumda gelecek yıl petrol fiyatlarının 30-35 $/v seviyelerine düşebileceğini ve bir süre bu şekilde gidebileceğini iddia ediyor.


Dijital para birimleri çok acayip, Mart ayından bu yana yaşanan yükseliş inanılmaz ve dün bir ilk yaşanmış, Google aramalarda Ethereum (ETH) ilk kez Bitcoin’i geçti. ETH almayı başaramadım halen, zira ilgili sitelerde oluşturduğum hesap bir türlü verify olmadı, ben de Ripple, Bitcoin ve Litecoin aldım 🙂

Yatırım tavsiyesi değildir!


Çin’li Inner Mongolia Yitai Group Co. Ltd, 4.2 milyar $ yatırımla, yıllık 2.15 milyon ton dizel, nafta, lpg, lng üretecek “indirect coal to liquid (CTL)” tesisini devreye aldı.

20 milyon ton kömürü 4 milyon ton petrol ürünlerine dönüştürebilen dünyanın en büyük CTL tesisi de, bir kamu kuruluşu olan Shenhua Group’un iştirakince Ningxia Hui Autonomous Region bölgesinde hayata geçirilmiş.


Apple, yenilenebilir enerji finansmanı için ikinci Yeşil Bono piyasaya sürdü. Apple’ın toplam nakdi ve eşdeğerleri 257 milyar $ olmasına rağmen, paranın büyük kısmı ülke dışında olduğundan ve ülke içine sokulması durumunda %35’lik kurumlar vergisine tabi olunacağından hisse geri satınalmaları vs fonlamak için bile bono yayınlıyor.

CEO Cook, Bloombeg’e verdiği demeçte, otonom araç sistemi geliştirilmesi işini biraz da diğer yapay zeka projelerinin anası gördüklerini ve hatta çalışacakları en zor yapay zeka projelerinden birisi olabileceğini söyledi. Ama, piyasaya araba sürüp sürmeyecekleri hususunda bir şey demedi.


Bureau Veritas, Fransa’nın Groix and Belle-Ile adaları arasına kurulacak yüzer rüzgar santral (floating wind) dizilimini onayladı. 2020’de faaliyete geçmesi beklenen projede, 4 adet 6 MW gücünde GE Haliade türbin kullanılacak ve türbinler DCNS Energies hibrit temeline (çelik ve beton) yerleştirilecek.

Eolfi ve CGN European Energy Company ortak girişimi olan Eolfi Offshore France tarafından geliştirilen projenin yatırım maliyeti 183.3 milyon €.

WindEurope da, yüzer rüzgar santrallerinin ticari olarak uygulanabilir durumda olduğunu söyledi.


Enel Green Power, National Research Council’ın Microelectronics and Microsystems enstitüsü ile bifacial pv modül başta olmak üzere yenilenebilir enerji teknolojileri geliştirilmesi üzerine bir laboratuvar kurmak üzere işbirliğine gitti.

Yeri gelmişken, YEKA-1 GES ihalesini kazanan Kalyon ile ETKB arasında imzalanacak YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi’nin imzalanmasında son durum ne acaba? Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği madde 11 gereğince “YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesine davet edilen tüzel kişinin davet edildiği yazının tebliğ tarihinden itibaren azami 30 (otuz) takvim günü içerisinde YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesini imzalaması esas”


Kısa kısa

  • Goldman Sachs, NextEra Energy Resources LLC’nin iştirakinin Pennsylvania’daki 68 MW gücündeki rüzgar çiftliği için 15 yıllık PPA imzaladı. Goldman, RE100 girişiminin üyesi.
  • Almanya’nın 200 MW kapasiteli güneş ihalesi tamamlandı. İhale sonuçlarına göre ortalama fiyat 56.6€/MWh olarak gerçekleşti ve bu, Şubat ayındaki ihaleden %14 daha ucuz.
  • EDF, Fransız rüzgar üreticisi Futuren SA’nın %67.2 hissesini satın aldı.
  • Tesla Model X, Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği (NHTSA) testlerinde tüm kategorilerde 5 almış. Frontal Impact videosu burada

25.05.2017

Hindistan’ın, 2030’dan ülkede sadece elektrik araçların satılması yönünde planı var. İlk 2-3 yılının finansal olarak desteklenmesi düşünülen girişimin esası arz-talep üzerine kurulacakmış. Bu gerçekleşirse, 2030 itibariyle, ulaşım maksatlı yakıt kullanımının normal seyrine kıyasla %64 oranında azalması ve bunun da 60 milyar $ tasarruf sağlaması bekleniyor (petrolün varil fiyatı 52$ üzerinden), detay için rapor incelenebilir.

Enerji Bakanının konuşmasının YouTube kaydı

Tesla da belki, %30 oranında yerel tedarik şartına takılmaz böylelikle 🙂


Oxford Energy doğal gaz raporu burada. Rapora göre, önümüzdeki 5-10 yıllık süreçte arz sıkıntısı ve gaz fiyatlarının en azından 2020’ye kadarki dönemde 2011-2014 dönemini yakalaması beklenmiyor.


OPEC, kısıntının 9 ay daha sürmesi için anlaştı.


ABD’li Tucson Electric, 100 MW solar+ 30 MW storage (120 MWh) sistem için 20 yıllığına 45¢$/kWh üzerinden PPA imzaladı (100 MW’lık solar kısmı fiyatı 30’un altındaymış). Bu, Ocak ayında Hawaii’nin imzaladığı 110¢$/kWh sonrası ciddi bir fiyat azalması anlamına geliyor.


Toyota CEO’su Tesla’nın iPhone’a benzer bir şey ürettiğini söylemesi, Apple’ın Nokia’ya yaptığını Tesla’nın günümüz otomobil üreticilerine yapabileceği anlamına geliyor mu? Adet açısından elbette yapamaz; ama üreticilerin meseleye yaklaşımını değiştirme ve yıkıcı bir özelliğe sahip olması açılarından bir şeyler olacağı kesin ve Ford’da Fields yerine CEO olarak Sürücüsüz Otomobiller Bölüm Başkanı Jim Hackett’ın getirildiğini de tekrar belirtelim. Bu da Nvidia’nın Tesla’da kullandığı GPU (150 Macbook Pro gücündeki işlem kapasitesine sahipmiş, sitenin yalancısıyım).

15.05.2017

WanaCrypt0r 2.0 saldırısından etkilenenlerin başında Türkiye’de Renault sanırım, zira Bursa fabrikası Cuma’dan itibaren üretime ara vermişti, bugün üretim tekrar başlamış. Nissan’ın UK’deki fabrikası da saldırılardan etkilenmiş (Nissan da Renault grubuna ait).

Endüstri 4.0 🙂


Güney Afrika’da bir mahkeme, ülkenin nükleer satın alma sürecinin kritik yönlerinin yasadışı ve anayasaya aykırı olduğuna karar verdi. Ülkenin Enerji Bakanlığı 2013 yılında 9.6 GW güce sahip nükleer santral kuracağını ilan etti. İlki 2013’te sonuçlandı; ama 2 yıl sonra kamuya açıklandı. İkincisi ise devlet elektrik şirketi olan Eskom’a devredildi ve 2016’da sonuçlandı.

Mahkemenin, her iki uygulamanın da yasadışı ve anayasaya aykırı olduğuna hükmetme gerekçesi şunlar: i) Düzenleyici Eskom görevni yerine getirmemiştir, zira Bakanın direktiflerini eleştirel olmayan şekilde ve aceleyle onaylamıştı, ii) Bunu yaparken de kamuoyunun dahline izin verilmemiş ve nükleer tesisin gerekliliğini ya da işin Eskom’a delege edilmesinin sonuçları dikkate alınmamıştır.

Bu haberi paylaşma nedenim Mahkemenin vurguladığı noktalar.


Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle, 12. madde şu şekilde değiştirildi: “AG seviyesinden bağlanacak üretim tesislerinin toplam kapasitesi, bu üretim tesislerinin bağlı olduğu dağıtım transformatörünün İlgili Şebeke İşletmecisine ait bir transformatör olması halinde transformatör gücünün yüzde ellisiniotuzunu geçemez. Transformatörün başvuru sahibine ait olması durumunda, söz konusu kapasite transformatör gücü kadar olur.

10 kWe altı güçteki güneş enerjisinden elektrik üretim sistemlerine ilişkin usul ve esasların ayak sesleri geliyor. Zira, değişiklik gösteriyor ki, Elektrik Piyasasında Tüketim Tesisi ile Aynı Ölçüm Noktasından Bağlı ve Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisleri için Lisanssız Üretim Başvurularına ve İhtiyaç Fazlası Enerjinin Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslara İlişkin Taslak” ile öngörülen %50 limiti uygulanacak.


Rüzgar veya Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Önlisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği 13 Mayıs tarihli REGA’da yeniden yayımlandı. Rüzger YEKA ihalesi düzenlenmeden önce daha önce alınan önlisans başvuruları için ihaleye çıkılacak.


Suudi Arabistan ve Rusya OPEC arz kısıntısının Mart 2018 sonuna kadar uzatılması konusunda mutabık kalmış. Aramco IPO’su gelecek yılın sonuna doğru yapılacak. Petrol piyasasının OPEC üyelerinin işine gelir şekilde dengeye (bu ifadeyi Barkingo çok kullanıyor) oturtulması mümkün olacak mı bakalım.

Bu arada, kararla birlikte petrolün varil fiyatı 52 $’a yükseldi.


Almanya’da 30 Nisan – 1 Mayıs arasında, elektrik talebindeki azalma ile güneş ve rüzgar kaynaklı elektrik üretimindeki artışın çakışması dolayısıyla;

  • Kömürden elektrik üretimi, 30 Nisan günü 7.8 GW’a düşmüş ve 1 Mayıs günü 11’e kadar 10 GW seviyesinin altında seyretmiş.
  • Rüzgar ve güneş kaynaklı elektrik üretimi, 30 Nisan öğlen 71.5 GW’lik talebin 46.5 GW’ini karşılamış.
  • Toptan elektrik fiyatı 1 Mayıs günü “-5 € cent/kWh” seviyesine kadar düşmüş.
  • Net ticari elektrik ihracatı da 8.7 GW ile rekor kırmış.

Tesla ile Green Mountain Power (GMP) işbirliğine gitti. İşbirliği kapsmında, 2000 kadar elektrik abonesine, 10 yıl süreyle aylık 15 $ ya da tek seferlik 1500$’a Powerwall 2 batarya sistemi kurulacak ve bu 2000 adet sistem birbiriyle internet yoluyla bağdaştırılacak, GMP de bu sistemi online olarak takip edecek. Powerwall 2’nin perakende satış fiyatı 5500 $ + kurulum.


GM elektrikli araçtan zarar ederken, elektrikli araçların satış fiyatları içten yanmalı motorlarla aynı seviyeye henüz gelememişken, e.GO isimli bir Almanya menşeli girişim teşvikler öncesi 15900 € fiyata sahip elektrikli aracı için 1000 € depozitoyla ön siparişleri almaya başladı. Araç, tamamen şehir içi için tasarlanmış olduğundan 14.4 kWh’lik bataryayla 130 km menzil sunuyor (19.2 kWh bataryayla 170 km menzil). Amaca yönelik bu girişim, DHL’nin StreetScooter’u satın almasını anımsattı doğrusu.


Teşvik mekanizması elektrikli araçların satışını sadece Avrupa’da değil (bkz: Danimarka örneği) Çin’de de etkiliyor. Çin’in 2017 başında elektrikli araç alımlarına yönelik teşviği iptal etmesiyle, Çin’in ve dünyanın en büyük elektrikli araç üreticisi BYD’nin satışları 2017’nin ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine kıyasla %34 azalmış.


Çin’in 2028’le birlikte asgari %8’lik bir oranda elektrikli araç satış zorunluluğu planı vardı. Geçtiğimiz hafta da Ulaşım ve Bilgi Teknolojileri Bakanı, Çin’in 2025 itibariyle yıllık araç satışının 35 milyon olmasını ve yeni elektrikli araç satışlarının da toplamın 1/5’ine tekabül etmesinin hedeflendiğini söyledi, yani 2025 itibariyle yılda 7 milyon elektrikli araç satışı. Hindistan da tüm araçların 2032’de elektrikli olması gibi radikal kararlar alacak gibi.

Bu noktada, IEA, 2040’a kadar araçlardan kaynaklı petrol talebinin artacağı öngörüsünü gözden geçireceğini söyledi.


DriveNow (BMW’nin araç paylaşım programı), 2019 itibariyle Hamburg’da 400 elektrikli ve 150 de hibrit olmak üzere toplamda 550 adet araç konuşlandıracağını duyurdu. Halihazırda 70 adet i3 ile hizmet veriyorlar ve yıl sonu itibariyle bu sayı 200’ü aşacak.

İlave bilgi: BMW i3’ün 2017 ilk 3 aylık satış performansı geçen yıla göre %50 kadar artış göstermişti.

Bu haberleri genelde araç sahiplik oranının gittikçe düşeceğine ilişkin haberler takip ediyor, örneğin BCG sitesindeki yazıda geçen aşağıdaki ifade. Bu haberleri okuyorum ve bir yandan da Türkiye’yi düşünüyorum, araç sahibi olmayı bırakabilir mi insanlar? Bilemiyorum, anlayamıyorum, 2030’ları hakikaten öngöremiyorum.

BCG’deki yazıdan alıntı: “Digitalization and a host of societal and technological trends are transforming the automotive industry. Advances in autonomous driving, the Internet of Things, and big data analytics are redefining how drivers interact with vehicles and creating opportunities for innovative products, services, and business models. Urbanization, ubiquitous connectivity, and the embrace of mobile devices and social media, meanwhile, are giving rise to a mass customer base that is increasingly open to replacing car ownership with shared, on-demand mobility services, ushering in a new era of digital service solutions.”


Apple, gelişmiş imalat (advanced manufacturing) yapan ABD’li şirketlere yatırım yapmak için 1 milyar dolarlık bir fon oluşturuyor demiştik, 200 milyon $ büyüklüğündeki ilk yatırım Corning şirketine yapılmış. Apple ile Corning ilişkisi ilk iPhone’dan beri süregeliyor.


Uluslararası Batarya Seminerinde konuşan Kurt Kelty (Tesla batarya direktörü) batarya yapımında, Nickel, Cobalt, Graphite ve Lithium elementlerinin en büyük maliyet etmeni olduğunu söylemiş. Konuşmanın tamamının YouTube bağlantısı.

Visual Capitalist sitesinde de Cathod’un, geliştirme açısından Anot’a kıyasla daha önemli olduğunu ifade eden bir infographic hazırlamış.

11.05.2017

Günün haberi SolarWorld’ün iflas başvurusu yapması. Sebep, fiyat düşüşleriyle mücadele edememek. Şirket, panel üretiminin ingot-wafer-cell-modül aşamalarının tamamında faaliyet gösteriyor (ABD’de bile cell üretimi yapıyor). 1998’de kuruldu, 2015’te yeni üretim teknolojilerine yönelik AR-GE harcamalarına 50M € yatırdı. 2015 sevkiyatı 1108 MW idi. 2015 sonu itibariyle 253 adet aktif patenti var.

Lakin, teknoloji yakınsıyor sonuçta, Trina ile SolarWorld paneli arasında ne kadar fark olabilir, varsa bile değer mi fazladan ödeme yapmaya. SunPower da dünyanın durabilitesini en yüksek panellerini üretiyor; ama o da 2016 sonunda ikinci kez yapılandırma programı açıklamıştı.

Aşağıdaki grafik price learning curve diye geçiyor. GTM de, 2016’nın son çeyreğinde harmanlanmış modül fiyatlarını 0.42 $/Watt olarak tahmin ediyor. Trina Solar’ın ortalama satış fiyatı 2015’te 0.58 $, 2014’te 0.63 $ idi.

Price Learning Curve


Apple, gelişmiş imalat (advanced manufacturing) yapan ABD’li şirketlere yatırım yapmak için 1 milyar dolarlık bir fon oluşturuyor, ilk yatırımın Mayıs ayı içerisinde duyurulması bekleniyor.

Konuyla doğrudan alakalı değil; ama ilgimi çektiği için GE Türkiye’nin aşağıdaki twitini paylaşmak istedim. Ülkemizdeki inşaat şirketleri dijitalleşmediği gibi, sermaye biriktirebilen belki de yegane sektör olmasına rağmen o sermayeyi/nakdi de dijital alanlara yatırmıyorlar, yani Apple’ı azıcık örnek aldıkları yok.

GE Twit


GM elektrikli araçtan para kazanmıyor. Hatta, teşvik kredisi öncesi araç başına yaklaşık 8-9 bin $ kaybediyormuş. Ama, mesela Tesla’nın durumu farklı, zira örneğin Model S AWD 75D’nin tavsiye edilen satış fiyatı 72 bin $, dolayısıyla kendi segmentindeki araçların fiyatlarıyla rekabet edebiliyor ve pozitif brüt kâr marjı üretebiliyor; ancak toptan piyasaya gelince GM’nin Bolt’u vs kendi segmentindeki içten yanmalı motorlu araçlarla rekabet edemiyor henüz. Fiyatların paralelliğinin 2022’leri bulacağına yönelik raporlar var).

Önemli not: GM, LG Chem’e batarya hücresi için kWh başına 145 $ veriyor (battery pack de yaklaşık kWh başına 55 $’a maloluyor).

Bu arada bir rapor yayınlandı, diyor ki 2040’ta BEV satışı (adet bazında), ICE satışlarını geçecek. Biz yine de tekrarlayalım, raporda değinilen husus ister 2040’da ister 2035’te gerçekleşsin, gerçek bir şey var ki o da dönüşüm müthiş hızla ilerliyor ve aynı segmentteki BEV modeliyle ICE modeli fiyatları yakınsadıkça dönüşüm ivmelenecek.

BEV Sales


Tesla, Eylül ayında piyasaya sürülmesi beklenen solar roof kiremitlerinin fiyatını açıkladı: 21.85$/sq2, m2 fiyatı yaklaşık 235 $ yapıyor.

ABD’de çatı tipi solar sistemlerin yaygınlaşmasında satınalma modeli lease yöntemini 2017 Mart itibariyle geçmişti (buna göre, lease, 2014 yılında %72 ile ezici üstünlüğe sahipken, 2016’nın son çeyreğinde ilk kez %47’ye gerilemişti). ABD’li konut sahiplerinin hangi saikle böyle bir eğilime sahip olduğunu bilmemekle birlikte SolarCity’nin de benzer bir eğilime sahip olmaya başladığını okuyoruz. Bu eğilim şirket için çok anlamlı, zira, lease modeli çok ciddi nakit ihtiyacı gerektiriyor ve dolayısıyla, olası bir fon eksikliğinde şirket direk sarsılıyor. Tesla’nın şöyle de bir farkı var, panel üretimine hiç yatırım yapmadı, paneli imalatçılardan satın aldı ve uzun vadede solar roof & depolama üzerine eğiliyor, dolayısıyla hamle şirketin projeksiyonuyla da uyumlu.

Solar Lease modeli de nakit akışı anlamında güzel bir tablo sunuyor ve Hollandalı yatırım şirketi PGGM tam da bu nedenle yaklaşık 38 bin kuruluma denk düşen 218 milyon $’lık SolarCity sözleşmesine yatırım yaptı. Böylelikle, PGGM, bu 38 bin sözleşmenin gelirini kiralama ömrü boyunca alacak.

Alman E.ON da Birleşik Krallık’ta depolama entegreli GES kurulumuna başladı. Fiyatlar 7495 £ mertebesinden başlayacakmış (kaç kW için olduğunu bulamadım). UK operasyonuna Almanya ve İsveç faaliyeti sonrası başladı E.ON ve Türkiye’de de Sabancı’nın dağıtım bölgelerinden başlamak üzere böyle bir adım atabilir mi? Ayrıca, Almanya’da kurduğu SolarPros isimli şirket üzerinden de bakım, onarım ve muayene hizmeti veriyor E.ON.


Yapılan araştırmalara göre Tesla elektrikli araçlar 50 bin mil sonrası kapasitesinin yaklaşık %5’ini kaybediyor, batarya kapasitesi %90’a düşünceye kadar da ilave 150 bin mil daha gidilebileceği değerlendriliyor (bilimsel bir araştırma değil ve veriler şurada).

Bu değerle yeterine iyi olsa da Tesla araştırmacıları, bataryanın ömrünü uzatacak (hatta x2’ye çıkartacak) bir kimyasal yapı geliştirdi. Tesla, 2017’nin ikinci yarısı itibariyle Model 3’te kullanılması beklenen 2170 yapısındaki batarya hücresi üretimine de Ocak ayında başlamıştı. 2170 hücresiyle alakalı bir diğer haber şurada

17.04.2017

Nisan ayı başında, Tesla’nın market capitalization değerinin GM’yi geçerek ABD’nin en değerli otomobil üreticisi olması sonrası yazılar – haberler gelmeye devam ediyor. Şuradaki haberde, yazar, Tesla’nın geçen sene 80 bin, buna mukabil GM’nin 10 milyon araç sattığını, Ford’un 11 milyar $ ciro elde etmesine karşın Tesla’nın 780 milyon $ zarar ettiğine vs değinmiş; ancak şu vurgu kritik; Steve Jobs iPhone’u ilk olarak 2007’de piyasaya sürdüğünde yılda 4 milyon adet satarken Nokia 400 milyon adet satıyormuş; ama 10 yılın sonunda iPhone global telefon pazarının %20’sine hakim ve dünyanın en değerli şirketi.

Yazar, Apple ve Amazon gibi şirketlerin, kendilerinin domine edebileceği devasa büyüklükte yeni pazarlar yarattığına vs değiniyor ve meselenin otomobile gelince tam anlamıyla bir bilmece olduğunu söylemiş. Yazının tamamını okumak için şuraya tıklanılabilir.


Yönetimi Shanghai Belediyesine ait olan Çin’li SAIC otomobil üretici şirket, Çin yönetiminin ülkede faaliyet gösterilmesi için yerel ortak girişim kurulmasını şart koşması nedeniyle VW ve GM ile birlikte çalışıyor (%50-50 ortaklık) ve SAIC bu şirketlerin gölgesinde gelişiyor. SAIC Çin’in en büyük otomobil üreticisi konumunda ve üretimini bu sene ikiye katlamak istiyor.

Burada dikkat çekici olan, SAIC’in hedeflerinden ziyade Çin’in, devlet eliyle şirketlerin gelişimi konusundaki politikası. Bu ortak girişimlerin araçlarının Çin piyasasında pazar payı %16.5 civarındaymış. Biz de bu zorunlu ortaklığın bir benzerini YEKA modeliyle rüzgar ve güneş enerjisi projelerinde uygulamaya başladık (güneş ihalesi neticelendi, rüzgar başvuruları da 27.07.2017’de alınacak). Modelin tek başına güzel olması uygulanabilirlik açısından Türkiye ile Çin’i aynı kefeye koymuyor maalesef; çünkü, inanıyorum ki piyasanın yeri yerinde kurgulanması durumunda zaten üreticiler Türkiye gibi bir ülkede tesis kuracak ortaklıklar geliştirecektir. Hatta yerli üreticiler bile fazlasıyla girişimci; Türkiye’de güneş piyasası mevzuat nedeniyle bir türlü istenilen düzeyde açılamamış olmasına rağmen solar cell üretimi için dâhi yatırım yapan firmalar oldu (EkoRE ve Bereket Enerji başta olmak üzere). Güneş hücrelerinin, panellerin vs global ölçekte artık belli bir kalitede olması nedeniyle, Türkiye’deki kurulumların gecikmesi, bir anlamda ülkenin panel çöplüğüne dönmesini de engelledi aslında.


Arabistan Enerji Bakanı Khalid Al-Falih, krallığın 2023 itibariyle enerjisinin %10’unu yenilenebilirden sağlayacağını söyledi. önümüzdeki 10 yıl boyunca 30 adet rüzgar ve güneş enerjine dayalı elektrik üretim projesi geliştirecek ve bunlara 50 milyar $ kaynak aktaracak. 50 milyar $ kaynak, Kral Salman tarafından 2016 yılında onaylanan ekonomik reform paketi doğrultusunda, elektrik üretimindeki yenilenebilir enerji payının artırılmasına dayanmaktadır. Elektrik tüketimi yıllık %8 oranında artan Arabistan, halihazırda elektrik üretiminin %1’ini yenilenebilir kaynaklardan karşılamaktadır.

21.03.2017

Facts Global Energy’den Cüneyt Kazokoğlu’nun FT’de elektrikli araçlar ve petrol üzerine bir yazısı yayınlandı. Barış Sanlı EAK’sinde belirtildiği kadarıyla 600 kelime limitinden ötürü lityum pillere vs değinilememiş; ama yazıda özetle şunlar denilmektedir:

  • Elektrikli araç satışları devlet teşvikleri olmadan çok anlamlı şekilde düşüyor, nitekim Danimarka’da 2016’nın Ocak ayında teşviklerin azaltılması sonrası EV satışları %80 oranında düşmüştü.
  • 150 $/kWh mertebesindeki batarya fiyatının seri üretimin tetiklenmesi noktasında eşik olduğu düşünülse de, benzin ve dizel yakıtlı araçlarla rekabet edebilecek düzeyde bir elektrikli araba binlerce dolar.
  • Maliyetin ötesinde, enerji yoğunluğu olarak ifade edilen verimlilik artış hızı yavaş. Araca fazla batarya ekleme ihtiyacı olmadan menzil artırılamadığı durum iyiye işaret değil.
  • Petrol fiyatlarının düşük seyretmesi SUV sevicileri bu araçları almaya yönlendiriyor. Nitekim, ABD’de satılan her 1 hibrit araca karşılık Ford 6 tane F series SUV satmış. Çin’de bile satılan her 3 araçtan 1 tanesi SUV imiş.
  • Üretim kapasitesi ayrı bir engel, zira 2016’daki toplam elektrikli araç üretimi 500 bin kadar iken (Tesla 2016’da 80 bin araç piyasaya sürmüş), diğer otomobillerin imalatı 70 milyon mertebesinde.
  • Global araç üretimi son 10 yılda yıllık 2 milyon adet artış trendine sahip. Elektrikli araç üretimi benzer oranda artsa bile toplam içindeki oranı değişmeyecek.

Cüneyt Bey’in Barış Sanlı’ya yaptığı ilave açıklamalarda lithium-ion kapasitesinin 42 GWh mertebesinde olduğu şeklinde bir ifade geçiyor, bunu anlamadım, zira gerek FT’deki gerekse de Visual Capitalist sitelerinde 2016 aktif üretim kapasitesinin 28 GWh olduğu tespit edilmişti. Benzer şekilde, batarya imalatının 1/4’ünün araçlarda kullanıldığı söylenmiş; ama yine Visual Capitalist analizine göre2001 yılında lityum sadece %5’i bataryalar için kullanılırken, bu oran 2015’te %39 olarak tespit edilmiş“. Ama, Cüneyt Bey’in “Eğer 60 kWh’lik 10 milyon araba koyarsanız yola, 600 GWh’lik akü üretmeniz lazım. Bu akü nerede, ne zaman, nasıl üretilecek?” yaklaşımı çok esaslı. Nitekim, Bloomberg New Energy Finance’a göre, eğer Çin’li firmalar hedeflerini gerçekleştirirse, 2020’de Çin’deki toplam kapasite 121 GWh olacak ve Çin’in lithium-ion batarya imalatında yaklaşık %65 civarında paya sahip olacağı düşünüldüğünde, toplam kapasite 200 GWh bile olmuyor; öte yandan, Deutsch Bank analizi 2020’de 250 GWh kapasitenin aşılabileceğini tahmin etmekte, ki daha mantıklı zira Visual Capitalist sitesinin analizi nispeten eksikti. Ref kapasite 225 GWh alınsa ve bunun yaklaşık %70’i otomobil için kullanılsa 160 GWh gibi bir kapasiteye ulaşılıyor ki her bir araçta ortalama 40 kWh’lik 1 adet batarya kullanılsa 4 milyon araç eder.


Apple CEO’su Tim Cook Ofo isimli Çin’li bisiklet paylaşım girişimini ziyaret etti. Uber’in Çin’deki rakibi olan Didi Chuxing’dan 450 milyon $ yatırım alan ve bu yatırımla 1 milyar F$ değerleme eşiğini aşarak Unicorn olan Ofo, Çin’de 43 şehirde 2.2 milyon bisiklet işletiyor. Ofo’nun YouTube kanalındaki tanıtım videosu linki.

Ofo’nun rakibi Mobike ise, Tencent’ten yatırım almış.


Toyota Hibrit Buluşmaları (İzmir)

Toyota Türkiye Pazarlama Grup Müdürü Barış Erdim’in aktardıkları

  • 2020 yılında Türkiye’deki satışlarının %50’sinin hibrit araçlardan oluşmasını hedefliyorlar (2016 satışı: 52832).
  • Hibrit araçlar dünyada 10 milyon adetlik satış rakamına ulaştı.
  • 2016 yılında Batı Avrupa’da her 100 Toyota aracın 43’ü hibrit.
  • Türkiye’de bugüne kadar 3 bine yakın hibrit Yaris satıldı, halen internette sadece 28’i satışta.

Fiat ile VW birleşir mi? Fiat CEO’su VW patronu muhtemel bir birleşme için yakın zamanda görüşebilmeyi beklediğini açıkladı (bu açıklama, VW’nin 14.03.2017 tarihli “birleşmeye kapımız açık” haberlerinden sonra geldi). İşin ilginci, 20.03.2017 tarihli haberlerde, Fiat CEO’su, birleşme haberlerinin spekülasyon olduğunu söylemişti. Benzer haberler 2014’te de yapılmıştı ve yine reddedilmişti.