Türkiye Spot Elektrik Fiyatları

TESPİTLER:

2013 ve 2014 yıllarında elektrik fiyatları TL ve USD olarak iyi düzeydedirler.

Doğal gazın üretimdeki payı 2013 ve 2014 yıllarında sırayla yüzde 44 ve 48 düzeyindedir. Takip eden yıllarda bu oran düşmüştür.

Gaz

2015 ve 2016 yıllarında yaşanan düşük GSYH (%4) ve elektrik tüketimi (%5) büyümesinin de etkisiyle gaz santrallerinin marjinal fiyatı belirlediği saat sayısı 2015 ve 2016 yıllarında azalmıştır (2015’te yılın 5814 saatinde, 2016’daysa yılın 5174 saatinde gaz santralleri fiyatı belirlemiştir/belirlemesi beklenmiştir, bkz: Garanti Bankası Elektrik Sektör Raporu).

2015 ve 2016 yıllarında doğal gazın fiyatlarında yaşanan düşüşle birlikte, spot elektrik piyasası fiyatları düşük seyretmiştir.

Gaz fiyatlarındaki azalmaya ilaveten kömür fiyatlarının 2015’te dip yapması da spot elektrik fiyatlarını düşürmüştür.

Gözüken o ki, tüketim ve doğal gaz fiyatları Türkiye spot elektrik piyasası üzerinde en birincil etkiye sahiptir.

24.10.2016 – 23.10.2017 TARİHLERİ ARASI

Temel Ortalama Gerçekleşmeler

  • ₺ PTF                : 166.2
  • $ PTF                : 48.6 ($ karşılığı, aynı gün TCMB Satış kuru üzerinden)
  • Tüketim           : 788 GWh/gün

Tüketim

Tüketim
Hangi ayda kaç gün tüketim günlük Türkiye ortalamasını aşmıştır (toplam 170 gün). (yatay eksen ayları göstermektedir)

Grafikten hareketle, tüketim, aşağıdaki aylarda ve verilen gün kadar ortalamanın üzerinde gerçekleşmektedir:

  • Ocak ayının 25 gününde
  • Şubat ayının 22 gününde
  • Temmuz ayının 30 gününde
  • Ağustos ayının 28 gününde
  • Eylül ayının 21 gününde
  • Aralık aynın 24 gününde

Yani, verili 6 ayın 150 gününde (%83) fiyatlar ortalama üzeridir.

Aralık ve Ocak ayları kışın çok sert yaşandığı aylardır. Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları aşırı sıcakların yaşandığı aylardır.

PTF

PTF
Grafik: Hangi ayda kaç gün PTF >166 TL olmaktadır (toplam 149 gün).

Ek bilgi: PTF, yılın 132 gününde de 170 lira üzerinde gerçekleşmiştir.

YEK’lerin Tüketimi Karşılama Oranı

(Aşağıdaki grafikte, PTF’nin görece düşük olduğu Mart-Haziran ayları arasında YEK’lerin tüketimi karşılama oranının oldukça yüksek olduğu görülmektedir, yani TR 12 aylık ortalaması %31 iken, Mart-Nisan-Mayıs ortalaması %39 gerçekleşmiştir. Öte yandan, YEK’lerin tüketimi karşılama oranı 2016’da yüzde 38.8, 2015’te yüzde 37.9, 2014’te yüzde 24.9 idi ve elektrik fiyatlarının ortalaması 2014 yılında (164), 2015 (138) ve 2016’ya (140) göre yüksekti, fiyatların 2017 yılında ortalama 164 TL mertebelerine gelmesinde YEK’lerin tüketimi karşılama oranının ciddi şekilde düşmesinin etkisi olduğu değerlendirilmektedir).

YKTO
Yenilenebilir Kaynakların Tüketimi Karşılama Oranı (yatay eksen ayları göstermektedir)

Sonuç olarak;

1. Doğal gaz fiyatlarının artması elektrik fiyatlarını yukarı çeker ve gaz fiyatlarında artış öngörülmektedir; ama gaz fiyatlarının en azından 2020’ye kadar 2014 yılı seviyelerini yakalaması beklenmiyor. Öte yandan, uluslararası piyasalarda gaz ve kömür fiyatları dramatik şekilde değişmese bile $/₺’deki artış spot elektrik fiyatlarını yukarı yönlü tetikleyecektir. Bu da, Türkiye elektrik piyasasının ikilemidir esasen, zira özellikle özelleştirme ihalelerinden santral almış büyük şirketlerin borç yükü çok fazladır ve borçlanma yabancı para birimi üzerindendir. Bu, kömür santrallerinin rehabilitasyon yatırımlarını tehlikeye sokmaktadır.

Öte yandan, kur ve gaz fiyatlarındaki artış nedeniyle, 2019’da özel üretici olacak Yİ ve YİD santrallerden kurulu gücü 4680 MW’e tekabül eden gaz santralleri spot fiyatları yukarı çekebilir.

Esasen, Türkiye açısından, emtia fiyatlarından ziyade artan kur maliyetleri artırmaktadır ve ülkemizin artan borç ve likid riski azaltılamadığı sürece Türk Lirasının yabancı para birimleri karşısında değer kazanma ihtimali düşecektir.

2. 2018 yılı için YEKDEM mekanizmasından yararlanmak üzere başvuru yapan santrallerin toplam kurulu 2017 yılına göre 1673 MW artarak 19073 MW oldu ve bu eğilim 2020 sonuna kadar devam edecektir. YEKDEM devam etmese de, YEKA modeli ve alım garantili kömür santrali ihaleleri nedeniyle EPİAŞ’taki fiyattan bağımsız satış miktarı 2021’i takiben de artmaya devam edecektir (santrallerin devreye gireceği varsayılmıştır; ancak Çayırhan gibi santrallerin ne olacağı belirsizdir). Bu durum, ilgili santraller devreye girdiğinde fiyatların aşağı yönlü baskılanmasına neden olabilir; çünkü kömür santrali kapasite faktörü yüksektir, GES’ler de gündüz saatlerinde fiyatları aşağı çeker. Ancak, 2021’e kadarki dönem için, ne kadar yenilenebilir kaynağın devreye girebileceği ciddi incelemeye tabi tutulmalıdır, zira kurulu güç artış miktarındaki herhangi bir azalış, tüketimdeki artış beklentisi nedeniyle, meteorolojik koşullara da bağlı olarak spot elektrik fiyatlarını yukarı yönlü tetikleyebilir.

3. Meteorolojik koşullar ve ekonomik büyüme elektrik tüketimi üzerinde yukarı yönlü çok ciddi etkiye sahip 2 temel parametredir. Kış ayları görece ılıman giderse Aralık, Ocak ayları elektrik sarfiyatı düşecektir, bu da fiyatları aşağı çeker, yaz ayları da daha ılıman seyrederse Temmuz-Eylül arası tüketim düşer ve bu da spot elektrik fiyatlarını aşağı çeker. Havayı tahmin etmek olanaksıza yakın iken, ekonomik büyüme için somut bir şeyler söylemek mümkün ve bunlara çalışılmalı.

Özetle, elektrik tüketimi miktarı ve $/₺ belirsizliği saklı kalmak kaydıyla, fiyatların aşağı yönlü seyir izlemeyeceği değerlendirilebilir.

24.10.2016-23.10.2017 tarihleri arasında, aylık bazda, tüketim, YEK’lerin tüketimi karşılama oranı, gazın elektrik üretimindeki payı, fiyatın her ay kaç gün yıllık PTF ortalamasından ve 170 liradan fazla çıktığı gibi bilgiler tek tablo halinde burada (tıklayınız).

Not: Bu çalışma uzun bir raporun kısa özeti olup, söz konusu bulgular doğru sonuçlar olarak değerlendirilmemelidir. Her şey tartışılabilir, neticede bilinmeyen denizlerde yolculuk etmek gibidir elektrik fiyatlarını tahmin etmek. Zaten, dünya da bu konuda başarılı değil (bkz: Moody’s Report) ve yenilenebilir dönüşümünün etkisi bir süre daha devam edecek.

10.11.2017

Trump’ın Çin ziyaretinde imzalanan anlaşma kapsamında, Çinli devlet şirketleri Alaska’daki LNG projesine 43 milyar $ yatırım yapacak. Anlaşmanın, ABD ile Çin arasındaki ticaret açığını yıllık 10 milyar $ azaltması bekleniyor (geçen yılki açık 347 milyar $ idi). Anlaşma, Çin’in çevre kirliliğiyle mücadelesine de katkısı var.

Anlaşmaya taraf şirketler şunlar: China Petrochemical Corp (Sinopec), China Investment Corporation ve Bank of China, The State of Alaska ve Alaska Gasline Development Corporation.

LNG ile alakalı bir diğer gelişme de şu: Total, 09 Kasım’da Engie’nin LNG varlıklarını 1.13 milyar £’a aldı.


Her 180 km’de bir elektrikli araç şarj istasyonu; E.ON, AB’den aldığı 10 milyon € fon yardımıyla İtalya-Norveç arasında 180 adet şarj istasyonu kuracak.

Bu arada, İngiltere’de, yeni dizel araç satışlarına yönelik vergi oranlarının artırılması planlanıyor. 22 Kasım’da gerçekleştirilecek olan Bütçe görüşmesinde söz konusu artışa yönelik açıklama yapılacağı belirtilirken, artışın katma değer vergisi kanalıyla mı, yoksa yeni bir vergi yoluyla mı sağlanacağına yönelik bir bilgi verilmiyor. Çevre Bakanı Michael Gove tarafından yapılan açıklamalar, uygulanacak verginin İngiltere’nin dizel araç ve hibrit dışındaki benzinli araçların satışının 2040 itibarıyla yasaklanmasını öngören Temiz Hava Stratejisi’nin bir parçası olacağına işaret ediyor. Hükümetin vergi kararı, Londra Belediye Başkanı Sadiq Khanın şehir merkezinde dolaşan eski dizel araçlara yönelik günlük 10 sterlin ek ücret uygulamasını takiben gerçekleşti. 2017 yılının ilk 10 ayında dizel araçların satışları, bir önceki yılın aynı dönemine göre %14,9 oranında, Ekim ayında ise geçen yılın aynı dönemine göre %29.9 gerilemiş bulunuyor. Ayrıca, Ekim ayında satılan yeni araçların %39.4’ü dizel araç olurken, satışlar bu düzeyle 2009 yılındaki %40 seviyesinin altına ikinci kez düşmüş oldu.


İngiltere, Aramco IPO’sunu Londra Borsasına çekmek için 2 milyar $’lık garanti borç çıkartıyor, Aramco gibi dev bir şirketin bu derece küçük bir meblağla ikna edilmeye çalışılmasını anlamadım.

Bu bir yana, OPEC, kendini uzun vadede petrol piyasasının ana belirleyicisi olarak görüyor.


ABD, 27 Ekim haftasında, tarihinde ilk kez günlük 2 milyon varili geçerek 2.13 milyon varil petrol ihraç etmiş. Brent petrol fiyatı 63’ün üzerinde seyrediyor.


Elektrikli arabaların neden olabileceği bakır talebindeki artış, dünyanın en büyük madencisi BHP’yi bakır kaynaklarının sayısını çoğaltmaya itiyor. Bakırın ton fiyatı da nerdeyse 2 yıldır yükselişte ve şu anda 7000 $ civarında (grafik).

Soru: Otomotivde örneğin bakır ebt yerine alüminyum ebt kullanımı söz konusu değil mi acaba?

Bilgi: Günümüz otomobillerinde yaklaşık 14-23 kg bakır kullanılıyorken, elektrikli bir otomobilde bunun yaklaşık 4 katı daha fazla bakır kablo kullanılıyor, yani en az 56 kg.


Çin, ülkesinde elektrikli araba fabrikası yatırımı yapmak isteyen yabancı yatırımcıların, serbest ticaret bölgelerinde %100 sahibi oldukları şirket kurmalarına izin verecek.


Alarko Holding, iştiraki Cenal Elektrik Üretim’in Çanakkale’nin Karabiga ilçesinde tesis ettiği kömüre dayalı 1320 MWe gücündeki santralin 660 MWe gücündeki 1 numaralı ünitesi elektrik üretimine başladı.


Uber ile Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Uber’in “uçan taksi” projesi Uber Elevate için hava sahasının yönetimini sağlayacak yazılım geliştirilmesi amacıyla anlaşma imzaladı. Anlaşma kapsamında, NASA uçan taksiler için alçak irtifada gerekli hava sahasının oluşturulması konusunda Uber’e destek verecek.


Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 7 ülke tarafından, 2500 mt ve daha yüksek kesimlerde ve olumsuz hava koşullarında çalışabilecek özellikte küçük rüzgar türbinleri geliştirmek üzere proje başlatıldı. İspanya, Finlandiya, Arjantin, Meksika, Dominik Cumhuriyeti ve Uruguay’dan araştırma kurumlarının yer aldığı “Küçük Rüzgar Türbinlerinin Optimizasyonu ve Ticari Promosyonu” başlıklı projeye Türkiye’den de İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü (İYTE) dahil oldu.

08.11.2017

“The long tailpipe” kavramını tarihe gömmek gerekiyor sanırım 🙂 Zira, benzeri defalarca yapılmış olsa da, yeni bir çalışma gösteriyor ki, elektrikli araçların kullandığı elektrik en kirli kaynaklarca üretilse de elektrikli araçlar dizel araçlardan daha çevreci (haber burada). Çalışmaya göre, dizel bir araç km’de 200 gr CO2 eş değerinden fazla salınımına sebebiyet verirken, kendisine en yakın kirlilikteki Polonya’daki bir elektrikli araç km’de 160 gr CO2 eş değeri emisyon yaratıyor (grafik). Çalışma sadece CO2 esaslı yapılmış sanırım.


Brazilya, Arabistan’ın petrol kesintisi kapsamında görüşme önerisini reddetmiş. Brazilya, halihazırda günlük 2.65 milyon varil petrol üretiyor.


Atmosferdeki CO2 seviyesinin 2016’da tarihi zirve yaptığının BM ve WMO tarafından açıklanmasının ardından, WMO şimdi de atmosferdeki methane seviyesinin yükseldiğine ve son 10 yılın ortalamasının da üzerine çıktığını söyledi. Bu endişe verici olsa da, tuhaf olan yükselmenin sebebinin anlaşılmaması.


151 bin USD’ye 2 kişilik elektrikli bir uçak (seri üretim maliyeti değil). Bu uçak Çin Şınyang Havacılık Üniversitesi tarafından geliştirildi. RX1E-A isimli uçak 2 saat havada kaldı ve hızı 160 km/saat’e ulaşabiliyor. Uçağın pilot eğitimi, yolcu taşıma, fotoğrafçılık ve turizm amaçlı kullanılması hedefleniyor. Uçağın 2012’de başlanan geliştirilme süreci 3 yıl sürmüş ve ilk uçuğu 2015’te yapmış. O dönem yaklaşık 45 dakika hava kalmış ve 3 bin metre irtifaya ulaşmıştı.

Okurken nasıl da gıpta ettim.


OPEC, global araç sayısının 3’te birinin elektrikli olması durumunda, petrol talebinin 109 milyon ile 2034 zirve yapacağını ve sonra yatay seyredeceğini tahmin ediyor (grafik).

OPEC raporunda, piyasadaki elektrikli araç penetrasyonunun ciddi şekilde artmasının 24 yılı bulabileceği ve paylaşım uygulamaları dolayısıyla sahiplik oranındaki düşüşe değinilmiş olmakla birlikte; BP raporunda, 2040’a doğru piyasadaki araç sayısı 2 milyar ve elektrikli araç (otomobil, truck vs) da 70 milyon olsa 1.2 milyon varil/gün petrol azalımı yaşanabileceği hesaplanmıştı.

Dolayısıyla, OPEC’in raporu bana tuhaf geldi.

OPEC raporunda car-sharing iş modeline değinilmesi bağlamında, Didi’nin (Uber’in Çin versiyonu) filosunda 260 bin elektrikli araç var ve bu nedenle de şarj istasyonu altyapısına yatırım yapıyor.

Bu arada, BMW, Daimler, Ford ve Volkswagen (Audi ve Porsche ile birlikte), Avrupa genelinde, 2022’ye kadar 400 adet 350 kW DC güçte hızlı şarj istasyonu kurulması konusunda iş birliğine gittiklerini duyurdu (şarj istasyonu ağına IONITY demişler).


Alphabet’s Waymo, 100 m2’lik bir alanda tamamen otonom aracını kullanmaya başlıyor. Araçta bulunacak Waymo çalışanı, direksiyon koltuğunda değil arka koltukta oturacak. Video burada. Google, 2009’dan bu yana yürüttüğü çalışmaların meyvesini toplamaya başladı.

Bu arada, VW, Google ile, elektrik araç bataryalarının geliştirilmesi başta olmak üzere ulaşım ile alakalı geleceğe dönük geliştirmeler kapsamında kuantum bilgisayar teknolojisinden faydalanılmasını teminen işbirliğine gitti.


UK’de, SSE and Npower güçlerini birleştirerek yeni bir tedarik şirketi kurmak için görüşmeler yürütüyor.


Çin’li Tongwei Solar Energy (Hefei) 1.8 milyar USD yatırımla, her biri 10 GW kapasiteye sahip 2 adet solar cell fabrikası kuracağını açıkladı. Halihazırda dünyanın en büyük dördüncü cell üreticisi olan Tongwei 5.4 GW kapasiteye sahip ve 4.3 GW kapasitesinin de inşaatı devam ediyor.

Bloomberg New Energy Finance’e göre, dünyanın en büyük cell üreticisi 6.5 GW kapasiteyle JA Solar Holdings Co.


Fatih Birol Columbia Energy Exchange’e konuk olmuş, podcast başlığı Reflections & Outlook On the Global Energy Sector ve başlangıçta Galatasaray vurgusu yapıldı. Fatih Bey tam bir GS hayranı 🙂


178 mt hub yüksekliğiyle dünyanın en büyük türbini Almanya’da inşa edildi.

İmalatçı: Max Bögl Wind AG


Panasonic CEO’su Kazuhiro Tsuga, Tesla Model 3 üretimine ilişkin darboğazın anlaşıldığını ve üretim sürecinin otomasyona bağlanması sonrası Model 3 üretiminin hızlı şekilde yükseleceğini söyledi. İlginç doğrusu.


UBER için kötü bir haber daha; ABD’nin NY kentinde düzenlediği saldırıda 8 kişinin ölümüne, 11 kişinin yaralanmasına neden olan Sayfullo Saipov’un, Uber için şoför olarak çalıştığı bildirildi.


Shechtman Uluslararası Liderlik Ödülü’ne layık görülen Yüksel Yıldırım’ın hikayesi okumaya değer (bağlantı).

31.10.2017

BM bünyesindeki World Meteorological Organization ile Global Atmosphere Watch çalışmasına göre, 2015 yılında 400 ppm olan CO2 yoğunluğu 2016’da tarihi zirveye ulaşarak 403.3 ppm olarak gerçekleşti. Sanayi öncesi dönemdeki (yıl: 1750) CO2 yoğunluğuysa 278 ppm.


Dünya Bankası’nın geçtiğimiz günlerde yenilediği petrol fiyatı tahminiyle, 2017 Nisan döneminde yapılan tahminleri aşağı çektiği görülmüştü. IMF de fiyatların toparlanmayacağı varsayımıyla (50$), 6 Körfez ülkesinin (Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Umman, Bahreyn) büyüme oranlarını %0.9’dan 0.5’e çekti. 2018 tahmini ise 2.5’ten 2.2’ye düşürdü.


Exxon Vice President Jeff Woodbury, elektrikli araba tehdidinin abartıldığını düşünüyor, şöyle ki; kendisi, 2040 için değerlendirilen %6 oranındaki elektrikli araba oranının yüzde 50 daha fazla olması durumunda dâhi bunun karşılığının günlük yarım milyon petrol olduğunu ve günlük ortalama petrol talebinin 100 milyon varil olduğu düşünüldüğünde yarım milyon petrolün bir şey olmadığını söyledi.

Bilgi #1: BP’ye göre (bkz), otomotiv kaynaklı petrol talebi günlük 19 milyon varil düzeyindeydi 2016’da, yani toplam talebin %19’u otomotiv kaynaklı. Yine BP’ye göre (bkz), 100 milyon elektrikli araç petrol talebini günlük 1.2 milyon varil azaltabilir (BP Energy Outlook). 2040 yılı elektrikli araç adedini OPEC 266 milyon, Exxon 100 milyon olarak tahmin ediyor. Bu noktadan hareketle, Exxon Vice President Jeff Woodbury yarım milyon varil talep azalması ifadesi hatalı denilebilir; ama hakikaten %1’e falan karşılık gelecektir sanırım azalma ve korkutucu bir durum olmadığı açık.

Bilgi #2: OPEC’in tahminlerine göre 2017 yılında günlük küresel petrol talebi ortalama 96,8 milyon varil olacak ve 2020’ye kadar da günlük 100 milyon varilin üzerine çıkması bekleniyor.


Toyota, elektrikli ve hidrojen yakıt hücreli araçların ağırlıklarının azaltılması amacıyla havasız lastik teknolojisi üzerine çalışıyor (5 yıldır), hatta lastikler ticarileşmeden birkaç yıl uzakta (2020 gibi). Lastik ağırlıklarında 2025 gibi, lastik başı 5 kg kadar bir azalma hedefleniyor.


Konumuzla alakası yok; ancak The Adventures of Sherlock Holmes ilk olarak 31 Ekim 1892’de yayınlanmış. Severek takip ettiğim bir şey olduğundan paylaşmak istedim.

30.10.2017

Kişi başı elektrikli araba oranı en yüksek ülke olan Norveç’in petrol şirketi Statoil, Kuzey Kutbu’nda petrol arama faaliyetlerinden vazgeçmiyor. Öyle ki, CEO Eldar Saetre, Barents denizinin (Barents Sea) güney doğusunda bu yıl açılan Korpsfjell sahasında kaynak bulamamış olsalar da, aramacılığın sabır gerektiren bir oyun olduğunu söyledi.

Bunu okurken aklıma şu geldi: Astana’da düzenlenen EXPO 2017’nin teması “Future Energy” olmasına rağmen, Rusya Pavilyonunda dünyanın en büyük buzul kıran gemisi sergileniyordu.


Gazdan elektrik üretmek mi, kömürden elektrik üretmek mi daha çevreci? CH4 etkisi.

IEA yorum yazısı burada, IEA yorum yazısı üzerine FT’den çıkan yazı da burada.

IEA’ya göre, gaz, CH4 kaçaklarına/salınımına rağmen kömürden daha çevreci.


Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan’ın ortaklaşa inşa ettiği Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu’nda ilk tren yola çıktı. Tarihi İpek Yolu’nun canlandırılması amacıyla, “Bakü-Tiflis-Kars (BTK) Demiryolu Hattı”nın açılışı bugün Bakü’de gerçekleştirilen törenle yapıldı.


Dünya Bankası, emtia fiyatlarının 2018’de yükselme eğiliminde olacağını tahmin ediyor. Bu bağlamda, petrolün 2017’deki yıl sonu ortalama tahmini olan 53$’dan 2018’de 56’ya yükselmesini bekliyor. Rapor burada. 2015’ten bu yana ilk kez 60$/bbl üzerini gören petrol fiyatının, OPEC kesintisinin 2018 sonuna kadar uzamasıyla da DB tahmininin gerçekleşmesi, en azından fiyatlarda aşağı yönlü eğilim olmaması yüksek ihtimal.

Emtia

(2017 Nisan, 2017 Ekim)


Aytemiz, Bursa’daki bir istasyonunda hızlı şarj özellikli elektrikli araç şarj ünitesi kurdu. Aynı anda 2 araca hizmet verebilen ünite Eşarj tarafından kuruldu.

Bu arada, ABD’deki kişiye özel ve kamuya açık şarj istasyonu adedi toplam 50 bin adedi geçmiş (grafik burada). Bunların %49’u 4 tane şirketçe işletilmekte (ChargePoint, EV Connect, EVgo ve SemaConnect), bu şirketler California’daki istasyonların ise %57’sini işletiyor. Çin’deki şarj istasyonu sayısı ise 171 bin (FT).


Yarın, 30 Ekim Dünya Tasarruf Günü dolayısıyla iş dünyasının önemli oyuncularının açıklamaları burada.

27.10.2017

Fransa, Europe’s Carbon Emissions Trading Scheme EU-ETS’nin CO2 fiyatı üzerinde bir etkiye sahip olmaması nedeniyle, fiyatların 25-30 €/ton seviyelerinde tutulması konusunda çağrıda bulundu. Ancak, Almanya’nın buna sıcak bakması olası değil; çünkü Fransa enerji üretiminde büyük oranda nükleerden istifade ederken, Almanya %40 oranda kömürden elektrik üretiyor ve Energy Brainpool tarafından yapılan bir araştırmaya göre, 1 ton CO2 fiyatı

  • 10 € altındayken elektrik üretiminde düşük karbon ekonomisine geçiş etkisi yaratmaz.
  • 10 €’ya eşitken, CCGT (Combined-Cycle Gas Turbines) taş kömür santralleriyle rekabet edebilir hale gelir.
  • 32 €’ya eşitken, CCGT linyit santralleriyle rekabet edebilir.
  • 50 €’ya eşitken, CCGT santrallerinin tamamı tüm kömür santrallerinden daha ucuza elektrik üretebilir.

Yukarıdaki değerlere esas grafik burada.

EU-ETS’nin Türkiye’de elektrik fiyatlarının geleceği bağlamında önemli olmayacağını değerlendiriyorum.


Enel, elektrikli araç şarj istasyonu üreticisi ve JuiceNet şarj istasyonu işletmecisi eMotorWerks’ü satın aldı.

Şirket bugüne kadar, Clipper Creek, AeroVironment and Volta Charging gibi şarj istasyonu işletmecilerine sağladığı ve doğrudan kendisinin kurduğu istasyonlarla toplam 25 bin adet sistem kurmuş.


Hyundai Ioniq Electric’in 2017 yılı üretim hacmi aylık bazda aşağıdaki şekilde gerçekleşmiş (bkz):

Hyundai IONIQ production figures in 2017

Buna göre, ilk 9 ayda toplam 11941 adet elektrikli model üretilmiş, aylık ortalama yaklaşık 1327’ye karşılık geliyor. Yani, 12 ayın sonunda toplam üretim 15921’e ulaşabilir. 2018 hedefi ise 48 bin adet (bkz). Öte yandan, Nissan Leaf 2018 2 ay içerisinde 9 bin adet sipariş almış (beklentilerin üzerinde ve Tesla’nın ön siparişleri gibi değil, gerçek, bağlayıcı siparişler).

Türkiye’de de satışa sunulan HEV üretimiyse 2017 ilk 9 ayda 34176 ve yıl sonuna kadar 45568 olabilir.

Elektrikli araç satış tahmini yapmak yumurta tavuk problemini beraberinde getiriyor; ancak Türkiye’ye gelecek elektrikli araç Hyundai Ioniq ve Nissan Leaf olabileceğinden (BMW i3’ü 200 bin liraya yakın fiyatından ötürü dikkate almıyorum), sadece bu üretim şartlarında bile (ülkemizdeki şarj istasyonu eksikliğini dikkate almıyorum) ülkemizde yılda 100-200 adet bile elektrikli araç satmak zor iş gibi. Geleneksel yöntem buna izin vermez. Yenilikçi yöntemler şart.


VW, 2020’ye kadar yapısal değişikliklere odaklanıp, 2025 itibariyle e-mobility alanında dünya lideri olmayı hedefliyor (haber). VW’nin e-Mobility Vehicle Series yöneticisi Christian Senger’in We are redefinin mobility başlıklı sunumundan çıktılar şu şekilde:

  • VW 2025’te 80 yeni EV modelini piyasaya sürecek, bunun 50’si bataryalı elektrikli olacak.
  • Bugün itibariyle 410 Wh/l olan batarya yoğunluğunun 2020’de 700’e ulaşması, 2025’lerde geliştirilmiş anot ve katot sayesinde yoğunluğun 800’e ulaşması ve piyasaya all solid state bataryaların sürülmesi bekleniyor.
  • 2020’de batarya paketi fiyatı 100 €/kWh değerinin altına düşmesi bekleniyor.

Bu arada;

  • Deutsche See tarafından VW aleyhine emisyon skandalıyla alakalı açılan bir dava ilgili Alman mahkemesi tarafından  reddedildi.
  • Emisyon skandalına konu araçların düzeltilmesinde BMW ve Daimler ile kartel oluşturulup oluşturulmadığı konusunda VW CEO’su, kartel kanununa uygun hareket ettiklerini ve herhangi bir fiyat sabitlemeden haberdar olmadığını söyledi.

İlavaten, Nissan Vice President, 2025 gibi elektrikli araç almakla dizel/benzin yakıtlı aracın yaklaşık aynı maliyete satın alınabileceğini söyledi. Fiyatlar aynı iken ve 2025 itibariyle bataryaların sağlayacağı menziller ve şarj istasyonu adetleri artmış olacakken dizel/benzin yakıtlı araç almak anlamsızlaşacak gibi gözükse de, dünyanın bu konuda homojen olmasını beklemek aşırı abartı olacaktır.


VW bu şekilde yapısal bir dönüşüme hazırlanırken, Toyota’nın da esasen benzer bir dönüşüme gireceğinin sinyallerini alıyoruz. Zira, uzun yıllardır hidrojen yakıt piline odaklanması nedeniyle elektrikli araç konusunda geri kalan Toyota başkanı, hidrojenden vazgeçilmeyeceğini beyan ederek, hidrojen yakıt pilli araçlarla elektrikli araçların birbirinin rakibi olmadığını söyledi ve Mirai’nin baş mühendisi Yoshikazu Tanaka, Musk’ın hidrojen yakıt hücresi araçlar konusunda haklı olduğunu, aracı şarj etmenin daha mantıklı olduğunu söyledi.

Solid state batarya konusunda odaklanan Toyota elektrikli aracı en erken 2020 gibi piyasa sürmeyi hedefliyor ve burada da, gelecekteki batarya teknolojilerinin kapasitelerine yönelik ilginç veriler var.


ABD’liler ciddi anlamda pick-up meraklısı. Ford’un bu seneki F-Series pick-up ciro beklentisi 41 milyar $ (bkz) (tanesi 45500 $’dan 900 bin adet satış üzerinden). Bu, Nike, Facebook, Coca-Cola gibi şirketlerin cirosundan fazla.


Artan petrol fiyatlarından Avrupa’lı petrol devleri çok ciddi faydalanıyor. Örneğin Total, 2017 Ç3’te, geçen yılın aynı dönemine göre %29 artışla 2.7 milyar net kâr yazmış ve bu artışta, geçen yılın aynı dönemine göre%14’e yüksek seyreden Brent petrol fiyatıyla %6 civarında artan üretimin etkisiyle arama ve üretim bölümünün %84’lük kâr artışı sağlamasının etkisi büyük. Bu arada, Total, Engie’nin LNG birimiyle ilgileniyor.

Exxon’un Ç3 net geliri de, artan gaz ve petrol fiyatları sayesinde beklentilerin üzerinde gerçekleşerek 3.97 milyar $ geldi. Chevron net geliri de, beklentilerin altında kalsa da, üretimdeki azalmaya rağmen 1.95 milyar $ geldi (geçen yıl 1.28 idi).

30 Kasım’daki OPEC toplantısı yaklaşırken, Putin ve Arabistan Veliahtının demeçleri petrol kısıntısının 2018 Mart’tan sonra da yıl sonuna kadar uzatılacağı yönünde kanaatleri pekiştirmekte.


Saudi Aramco’nun iştiraki olan Aramco Overseas Company B.V. (AOC), Gunvor’un Maasvlakte Olie Terminal’inden (MOT) hisse satın aldı.


İran Petrol Bakan Yardımcısı, İran’ın 2018’de 20 milyar $’ı aşkın enerji anlaşması yapmayı beklediğini söyledi.

Petrol fiyatlarının düşmeyeceğine ve/veya Trump’ın İran konusundaki atarlı giderli tavırlarına rağmen İran’ın uluslar arası enerji şirketleri için cazibesini koruyacağına mı işaret acaba?


47 ülkeden 50 milyon kullanıcının verilerinden hareketle hazırlanan Moovit Global Toplu Taşıma Raporu sonuçlarını aşağıda veriyorum (bkz) (English version); ama bu raporun özel otomobil kullanımı için olanına da ihtiyaç var. Elektrikli araç şarj istasyonu planlaması için çok önemli.

  • İstanbul ortalama 12 km yolculuk mesafesi ile hafta içi günlerde en uzun mesafe yol katedilen metropol & yolculukların %35’i 12 km’den daha uzun sürüyor.
  • Ortalama 91 dk ile Avrupa’da en uzun zamanı yolda geçirenler İstanbullular
  • 19 dk ortalama durakta bekleme süresi ile, Roma ve Los Angeles’dan sonra, en fazla durakta bekleyen İstanbul. Durakta en az bekleyenler ise ortalama 10 dk ile Barselona ve Berlin sakinleri.
  • İstanbul’da toplu taşıma kullananların %26’sı, Paris’te %32’si en az 2 aktarma yapıyor.
  • Avrupa’da, günlük yolculukları sırasında Berlinliler en az, İstanbullular ortalama 940 metre ile en çok yürüyor.

Güzel bir yazı: aşırı vaatler ve bunların gerçekleşmesinde yaşanan gecikmeler arasında kirlenen Tesla.

Apple kurucularından Wozniak da Tesla’nın insanları otopilot konusunda aldattığına ilişkin demeç vermiş CNBC’ye. Tesla, vaatte bulunmaya devam ederken Ford CEO’su, otonom araları önümüzdeki sene test edeceklerini söyledi.


2017 yılının enerji projeleri: Power Engineering ve Renewable Energy World tarafından belirlenen finalistler burada.


#TarihteBugün: New York metrosu açıldı 27 Ekim 1904’te açıldı (dünyanın ilk metrosu ise 1863’te Londra’da açılmıştı, Londra’dan sonra ise 1875’te Karaköy-Beyoğlu metrosu hizmete açılmıştı).

#GününFotoğrafı: Bitcoin plakalı Tesla (bkz)

Tesla Bitcoin

23.10.2017

ABD Çevreyi Koruma Ajansı (US Environmental Protection Agency), namı diğer EPA, 2 çalışanının ve 1 danışmanının bugün düzenlenen iklim değişikliği konferansındaki konuşmasını iptal etmiş.

Global bir eğilim halini alan bu hususta atalarımızın güzel bir sözü var: “at sahibine göre kişner”.


Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Arslan, Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu Projesi’nde ilk resmi tren seferinin 30 Ekim’de yapılacağını söyledi. 30 Ekim Kars’ın kurtuluş günü.


Geçtiğimiz hafta İskoçya’da işletmeye alınan yüzer rüzgar santraliyle alakalı NatGeo’da çıkan güzel bir yazı burada.


Mitsui O.S.K. Lines (MOL) Japonya, dünyanın en büyük FSRU gemisini teslim aldı. Gemi, 263 bin m3 LNG depolama kapasitesine sahip ve günlük 540 milyon m3 gaz boşaltabiliyor. Gemi, 2017 yılı içerisinde Türkiye’ye de gaz sağlayacak.


Avrupa’da Opel Ampera E adıyla satıylan Chevy Bolt EV konusunda tedarik sıkıntısı yaşayan Opel, bayilere sipariş almamasını söyledi.


Tesla, Deutsch Bank ile daha önce imzaladığı 600 milyon $’lık depo kredi sözleşmesine (warehouse loan agreement) ilave 500 milyonluk kredi daha imzaladı ve bu, satışlarının önemli bir kısmı haline gelen lease programı için kullanılacak.

Ayrıca, haberlere göre, Tesla, Çin Shanghai serbest ticaret bölgesinde %100 sahibi olduğu bir fabrika kurma konusunda otoritelerle anlaştı. Bu arada, Tesla, Shangai’de 50 tane supercharger ünitenin bir arada olduğu bir şarj istasyonu açtı (dünyadaki en büyük). Resim; yakından, geniş açıdan


SSE ve Drax, CO2 vergisinin artırılmasının gerektiğine yönelik mektup yazdı. SSE, UK’nin en büyük ikinci enerji tedarikçisi, Drax ise ülkenin en büyük elektrik üretim santralinin sahibi.


ABD’li shale gas üreticileri, maliyet ne olursa olsun büyüme stratejisinden değer maksimizasyonu stratejisine doğru kayıyor. Bu, artan talebe cevap verme konusunda gecikme ve dolayısıyla fiyatlarda yükselme anlamına gelebilir mi?


Güney kore lideri Moon Jae-in emri üzerine inşaatı Haziran’da durdurulan Shin Kori-5 ve Shin Kori-6 reaktörlerinin inşaatının devam etmesine yönelik devlet komisyon raporu tavsiyesini kabul ederken, nükleer phase out taahhütünü yinelemesi Korea Electric Power Corporation hisselerini %2.3 düşürdü.


Alman otomotiv devlerinin başı beladan kurtulmuyor. Avrupa Birliği ve Almanya Rekabet Otoriteleri VW ile Daimler’i, bir kaç 10 yıldır dizel ve diğer araç teknolojilerinde sabit fiyat uygulaması konusunda anlaştıkları iddiasıyla inceliyor. BMW ofislerinde de inceleme yapılmıştı.


Tespit: Operasyonel filo kiralama piyasasındaki otomobillerin %60’tan fazlası dizel yakıtlı. Dizel bir araç 100 km’de 5 lt yakıt tüketiyorsa, benzinli bir araç 8 lt tüketiyor. Benzinin lt fiyatı 5.3 lira iken, dizel yakıtın fiyatı 4.6 lira civarında.

Elektrikli aracın alım maliyetinin görece yüksekliği, yakıt maliyeti bağlamında dizel aracın benzinli araba göre de avantajlı olması elektrikli arabayı etkiliyor. Dolayısıyla, elektrikli araçların yaygınlaşmasında önemli bir mihenk noktası teşkil edebilir dizel konusundaki tedbirler.

Aşağıdaki tablo yakıt maliyeti konusunda fikir verecektir:

Yakıt
22500 km’de
15 bin km’de
15 bin km’de

Tablo verilerine esas varsayımlar şu şekilde:

  • Yılda 22500 ve 15000 km yol
  • Yakıt tüketimi (şehir içi, elektrikli araç şehir içi kullanımda ideal olduğundan)
    • Dizel 5 lt/100 km
    • Benzin 8 lt/100 km
  • Elektrik tüketimi (kWh/100 km) 16
  • Birim fiyatlar
    • Dizel 4.6 tl/lt
    • Benzin 5.3 tl/lt
  • Elektrik 41.52 kr./kWh (tek terimli tek zamanlı ticarethane fiyatı, fon ve vergiler dâhil)