05.09.2017

#GününSözü: Haddini aşan zıddına döner.

VW dizel skandalının ortaya çıkmasını sağlayan cihazları üreten Japon Horiba şirketinin CEO’su, dizel araçların ölümünün çok abartıldığını ve elektrikli araçların hiçbir zaman toplam araç sayısıın 1/3’ünü karşılık gelemeyeceğini söylemiş; çünkü 69 yaşındaki CEO Atsushi Horiba’ya göre elektrikli araçların ihtiyaç duyduğu altyapıyı kurmak rantıbl değilmiş, örneğin Arizona çölüne kim gidip de şarj istasyonu kuracak.

Yorum: Vallahi şaka gibi bir açıklama. 1800’lerin sonunda ortaya çıkan seri üretim otomotiv endüstrisinden bugüne kadar geçen 100 yılı aşkın sürede tüm dünya asfalt ve beton yollarla kaplandı, dağları deldik geçtik, yetmedi denizlerin altından girdik üstünden geçtik, her yere benzin istasyonu açıldı, petrolü ve doğal gazı çıkartacağız diye yapılmayan şey kalmadı, uzun süre dünyanın en değerli ve kârlı şirketleri petrol şirketleri oldu (halen ilk 10’da 1 tane var, Exxon), çıkartılan bu kaynakları rafine etmek üzere milyarlarca dolar harcandı, gemilerle taşıdık ve tüm bunları sıfırdan inşa ettik… Ancak, bunca hazır altyapıya rağmen elektrikli araçlar ⅓’e asla ulaşamayacak. Bu kadar olmaz gerçekten.


“Yapay zeka sadece Rusya için değil tüm insanlık için gelecektir. Yapay zeka muhteşem fırsatlarla ve öngörülemeyen tehditler ile birlikte gelmektedir. Kim bu alanda lider olursa, dünyanın hükümdarı olur.”

Bu sözler Putin’e ait ve peşinden hemen Elon Musk abimiz de AI’nin üçüncü dünya savaşına sebep olabileceğini düşündüğünü paylaştı (konuyla alakalı The Guardian’daki haber de burada).

Yapay zeka çalışmalarında ABD ve Çin tarafından başı çekiyor, Rusya bu konuda biraz geri kalmışa benziyor.


Kripto para üzerinden fon toplama anlamına gelen Initial Coin Offering’in yasal olmadığını ve acilen yasaklanması gerektiğini söyledi. Rusya da yasal olmayan yollarla 500 milyon rubleye denk düşen bitcoin ticareti yaptıkları gerekçesiyle 3 kişiyi tutukladı. Bunun üzerine 5000$ sınırına dayanan BTC değeri 4000’e yaklaştı, 400’leri zorlayan ETH ile 300’ü zorlayan ZEC de 100’er $ kadar düştü.


Afrika’nın yer altı zenginliklerini gösterir harita burada (hazırlayan Al Jazeera).

Geçtiğimiz hafta seçim sonuçları yasal bulunmayan Kenya, çay, kahve, bakır, nikel, uranyum, altın madenleri açısından zengin.

Africa


Elektrikli araç teşvikleri: Norveç, UK, Fransa, Almanya, Hollanda ve Belçika

Belçika

2016 yılı elektrik araç satışı 2015’e kıyasla 3 kat arttı ve şarj istasyonu adedi de %350 büyüdü.

  • Satın alma hibesi: Flandre (Flanders) bölgesindeki binek araç alımları için 4000€
  • Mülkiyet vergisi (ownership tax): Flandre (Flanders) bölgesindeki elektrikli araçlar bu vergiden muaf ve 3 bölgede 1900 €’luk bu vergi 74€ olarak ödenmektedir.
  • Ticari araç vergisi (company car tax): Elektrikli araç fiyatının %120’si vergiden düşülebilir. İçten yanmalı motorlar için bu 60 g/km emisyona sahip araçlarda %100, 60 g/km üzeri emisyona sahip araçlarda %90-50 arasında değişiyor.

Fransa

Ülkedeki elektrikli araç sayısı 2012’de 10 binden 2016’da 100 bine ulaştı.

  • Satın alma hibesi: 2016 yılından önce alınmış bir dizel araç sıfır elektrikli araçla takas edilirse 6000€ çevre, 4000€ da teşekkür bonusu olmak üzere toplam 10 bin € hibe kazanılıyor. Plug-in hibrit araç alınırsa bu tutarlar sırayla 1000 ve 2500 olarak uygulanıyor.
  • Mülkiyet vergisi (ownership tax): Hibrit ve elektrikli araçların ikisi de %50 indirim veya plaka vergisinden birinden muaf tutuluyor (bölgeden bölgeye farklı).
  • Ticari araç vergisi (company car tax): Elektrikli araçlar bundan muaf. PHEV’ler ise 2 yıllığına muaf.

Birleşik Krallık

  • Satın alma hibesi: Üst sınır 4500£ olmak üzere araç fiyatının %35’ine kadar, minibüsler için üst sınırlar 8000£ ve %20.
  • Mülkiyet vergisi (ownership tax): 40 bin £ satış fiyatının altındaki araçlar muaf.
  • Ticari araç vergisi (company car tax) (PHEV): 50 g/km’den az emisyon oranına sahip araçlar, 2017-2018 dönemi için %9, 2018-2019 döneminde %13 ve 2019-2020 döneminde %16. Dizel araçlarda bu oran %4-8 arasında daha yüksek.

Almanya

  • Satın alma hibesi: Elektrikli araçlar için 4000€, plug-in hibrit araçlar için 3000 € (uygulama fiyatı en fazla 60 bin € olan araçlara uygulanıyor).
  • Mülkiyet vergisi (ownership tax): 2011 ve 2020 yılları arasında satın alınan elektrikli araçlarda 10 yıllık muafiyet. PHEV vergi ödüyor olsa da CO2 seviyelerine göre azaltılmış şekilde.
  • Ticari araç vergisi (company car tax): Aracın indirilmiş batarya fiyatı üzerinden %1. İndirme şu şekilde hesaplanıyor; i) 2017 yılı için, 8000 €’ya kadar olmak üzere kW başına 300 €, ii) 2017 yılı için 7500 €’ya kadar olmak üzere kW başına 250 €.

Hollanda

2035 yılında içten yanmalı motor satışlarını yasaklamayı planlıyor ve Hollanda, elektrikli araç ile şarj istasyonu oranı en yüksek ülke. İlaveten, Hollandalıların %47’si araçlarını sık sık veya her zaman işte şarj ediyor.

  • Satın alma vergisi: Elektrikli araçlar ve PHEV’ler bundan muaf olmakla birlikte, sadece PHEV’ler için emisyon oranlarına göre ilave ödeme söz konusu.
  • Mülkiyet vergisi (ownership tax): Elektrikli araçlar bundan muaf iken, PHEV’ler %50 oranında indirime tabi. Yüksek CO2 emisyonuna sahip +12 yıllık araçlar 2019’dan itibaren ilave %15 ödeyecekler.
  • Ticari araç vergisi (company car tax): Elektrikli araçlar için %4, PHEV’ler için %22.

Norveç

2020’de yollarda 100 bin elektrikli araç hedefindeki ülke bugün itibariyle 121 bin sayısını geçti. Norveç’in toplam nüfusu 6 milyon. Bu başarıyla alakalı FT’nin YouTube videosu.

  • Satın alma vergisi: Elektrikli araçlara uygulanmıyor.
  • Mülkiyet vergisi (ownership tax): Dizel araçlar için 3290, NOK benzinli araçlar için 2820 NOK olan vergi, elektrikli ve PHEV araçlarda 455 NOK olarak uygulanmaktadır.
  • Ticari araç vergisi (company car tax): Elektrikli araçlar ve PHEV için %50 indiirmli uygulanmaktadır.

01.09.2017

#GününSözü: Elbette onların ne etleri, ne de kanları Allah’a ulaşır. Ancak O’na sizin takvanız ulaşacaktır. Böylece onları sizin emrinize verdik ki, size yolunu gösterdiğinden dolayı, Allah’ı tekbir ile yüceltesiniz. Görevlerini iyi yapan iyilik sevenleri müjdele! (Hacc Suresi 37. Ayet)

Allah kurbanlarınızı kabul etsin.


Kenya Yargıtay’ı (supreme court), 9 Nisan 2013 yılından bu yana Kenya’nın devlet başkanı olan Uhuru Kenyatta’ın yeniden başkan seçildiği 08 Ağıstos tarihli seçimi, kuralsızlık ve yasal olmayan hususlar nedeniyle iptal etti. Başkanlık seçimi 60 gün içerisinde tekrarlanacak. Bu, Afrika ülkeleri için ilk sanırım.


Otonom sürüş teknolojisi patent liderliği (sıralama  2010 Ocak-2017 Haziran dönemi arasında alınan toplam 5839 patenti kapsıyor).

IBM ile Tesla şirketlerinin tabloda gözükmemesi şaşırttı beni. Ford’u da birinci tahmin ediyordum esasen; ama Google’ın bu kadar geride olması da şaşırtıcı (338 patent).

Patent Leadership


Çin, elektrik üreticisi China Guodian ile kömür şirketi Shenhua Group birleşimini onayladı. Bu, kapasite olarak dünyanın en büyük elektrik şirketini oluşturuyor. 2 şirketin varlıklarının toplam değeri 236 milyar $ (Bloomberg).


Starbucks kartlarda ve Starbucks mobil uygulamasında, 2016’nın ilk çeyreği itibariyle toplam 1.2 milyar $ değerinde para yüklüymüş. Aynı dönem içerisinde, ABD’deki ve Kanada’daki ödemelerin %41 Starbucks kart üzerinden, ABD’deki ödemelerin %24’ü şirketin mobil uygulaması üzerinden gerçekleştirilirken, aktif olarak kart kullanan kişi sayısı ise 12 milyon. Aynı dönemde PayPal müşterilerinin hesaplarında 13.02 milyar $ nakit yüklüyken, bazı bankalardaki nakdin Starbucks’takinden az olduğu gözüküyor. En çok mevduata ise Bank of America sahip (toplam 427.19 milyar $, ikinci sırada 383.28 milyar $ ile J.P. Morgan Chase.

Starbucks


Renault ve Nissan Çin’li Dongfeng Motor Group ile eGT New Energy Automotive Company isimli bir şirket kurdu. Şirkette Renault ile Nissan %25’er paya sahipken, kalan hisse Dongfeng’e. Şirket, Çin pazarına yönelik 8000 $ fiyatlı elektrikli araç üretimine odaklanacak.

Bilindiği üzere, Çin, araç üreticilerine, ülkedeki araç satışının %8’inin elektrikli olması şartını koşmaya hazırlanıyor. Programın yıl sonu itibariyle yürürlüğe girmesi bekleniyor.


Avustralya çatı tipi güneş kurulu gücü 6 GW’a ulaştı. Toplam sistem sayısı ise 1,733,115.


Finlandiya, önümüzdeki yıl çıkaracağı yasayla kömür santrallerini 2030’a kadar kademeli olarak devre dışı bırakacak yüksek karbon vergisi gibi önlemler alacak. Kömür, elektrik tüketiminin yaklaşık %10’unu karşılıyor ve Helsinki, Rusya bağımlılığını azaltmak için 2018 ve 2024 yıllarında devreye alınması beklenen Olkiluoto 3 ve Hanhikivi 1 nükleer santrallerini devreye almayı planlıyor.


Nükleer demişken, Hindistan 2024’e gelindiğinde nükleer kapasitesini 2 katına çıkartmayı planlıyor ve EDF CEO’su Hindistan’a 6 adet nükleer santral satış görüşmelerinde ilerleme kaydettiklerini söyledi. Görüşmeler 2009’dan beri sürüyor ve Maharashtra’in batısına kurulması planlanan santrallerin toplam kapasitesi 9900 MW.

EDF CEO’su Levy, ayrıca güneş ve rüzgara da önümüzdeki 3-5 yıl içerisinde 1 milyar $’dan fazla yatırım yapacaklarını ve Hindistan’ın toplam 400 MW olan RES+GES kapasitesini 2000’e çıkartacaklarını söyledi.

Nükleer bile konuşuluyor olsa güneş ve rüzgar yanında yer alıyor 🙂


Eski SpaceX ve Tesla mühendislerince 2015’te kurulan ve toplam 120 tane mühendis çalıştıran Romeo Power isimli bir şirket, Tesla’nın bataryalarından daha hafif, daha enerji yoğun ve daha uzun menzil imkânı sağlayan batarya geliştirdiklerini söylüyor. Şirket, batarya hücrelerini LG, Samsung, Panasonic, Sony gibi firmalardan temin ediyor, yani hücre geliştirmiyorlar, yaptıkları sadece yazılım geliştirmesi ve bu da sanırım Battery Magagement System dedikleri şey ve hücre bazlı yönetim imkânı sunuyor. BMW i3’ün 114 mil olan menzilinin 200’e çıktığı belirtilmiş haberde. Buna ilaveten battery pack de Tesla’nın normal battery pack’inden 4 kat hızlı kurulabiliyormuş.


FreeWire isimli bir şirket çamaşır makinesi büyüklüğünde bir şarj istasyonu geliştiriyor. Bu cihazın en ayırt edici özelliği ikinci el bataryaları kullanması. Böylelikle şirket hem ikinci el bataryaları değerlendirmiş oluyor, hem şarj için şebekeyi zorlamıyor hem de mobil.

FreeWire’ın battery-backed hızlı şarj çözüm sistemi şebekeden 120-240 Volt prizlerle elektrik çekiyor ve çamaşır makinesi büyüklüğündeki bataryaları besliyor. Cihaz da 50 kW DC şarj ile 1 saatte 200 mil kadar menzil sağlıyor. Şirket, Enel ile yaptığı iş birliğiyle şarj hızını artırmak için çaba gösterecekler (Enel ve FreeWire bu yaz MoU imzaldılar ve bu kapsamda FreeWire’ın Mobi Chargers cihazları Enel’in e-mobility araştırma merkezinde kullanılacak ve Enel, cihazın Avrupa elektrik şebekesine adaptasyonuna ve şarj hızının da 350 kW’e yükseltilmesine çalışacak).

Açıklama: Bilindiği üzere hızlı şarj hızları 50, 120, 350, 400 kW. Bunlardan 400 kW olan sadece Tesla Model 3 ve Porsche Mission E tarafından kullanılabilir durumda. Birçok elektrikli araç 400 kW tarafından beslenemiyor.


Carbon Capture ve Nükleer Füzyon

Net Power şirketince kurulumu devam eden 50 MW kapasiteli 140 milyon $’lık doğal gaz santralinde işler yolunda giderse üretilen tüm CO2 yakalanabilecek. Büyük testler Aralık gibi başlayacak. Bu projenin oyun değiştirici olabileceği söyleniyor.

Bu arada, Fransa’da çalışan uluslararası bilimciler ITER adı verilen projede ekibi nükleer füzyonda da yeni bir atılım yapıyor, ilk reaktörün 2025’te kurulması bekleniyor.

EXPO 2017 Astana (Kazakistan)

Giriş

Teması “Future Energy” olan EXPO 2017 Astana için Kazakistan’a gittim. Oradaki her anımda İstanbul’u düşündüm desem abartmış olmam. Tanpınar’ın ifadesiyle “tabiat güzelliği, sanat eseri hayat şekilleri ve bir yığın hatırayı barındıran İstanbul’u” ve iklim koşulları nedeniyle de Türkiye’yi. Türkiye gerçekten eşsiz bir ülke, İstanbul gerçekten kendine has bir karaktere sahip. Ama şu da var, 1991 yılında bağımsızlığını ilan eden bir ülke öyle tasarlanmış ki hayret verici; Bağımsızlık Sarayı’nda (Projenin yapılmaya başlandığındaki adıyla Kongre Merkezi) 2030 yılında hayal edilen Astana eyalet maketi sergileniyor. Tarihi olmayan bir ülke; ama National Museum of Kazakhstan’da insanlık tarihi sergileniyor, kazılarda bulunan en ufacık parça bile burada. Sıfırdan simgesel anıtlar inşa ediyorlar ve her birisine bir anlam yüklüyorlar, en önemli mitolojik bir simge olan Samruk Kuşu ile Kazaklar arasındaki ilişkinin başlangıcını temsil eden hikaye 4D video olarak Bağımsızlık Sarayı’nda ziyaretçilere izletiliyor (video 2007’de hazırlanmış olduğundan kalitesi tatmin edici olmayabilir). Oysa, Tanpınar’ın ifadesiyle “İstanbul bir başka türlü değişti”. Bu beni çok hüzünlendiriyor. Elimizdeki şeylerin (canlı/cansız) kıymetini bilemiyoruz. “EXPO 2017 Astana (Kazakistan)” yazısını okumaya devam et

24.08.2017

Şansölye Angela Merkel, dizel otomobillerin, Paris Anlaşması hedeflerine ulaşılabilmesi için şu an için bir zorunluluk olmayı sürdürdüğünü söyledi. Bu, sanırım Alman otomotiv üreticilerinin dizel skandalı sonrası kamu nezdindeki güveni tekrar sağlama konusunda Merkel’in bir yönlendirmesi olmalı; ancak Paris Anlaşmasıyla ilişkilendirme tuhaf.


Hindistan’ın geçtiğimiz ay, sınır yolunun bir kısmının geliştirilmesi için 256 milyon $’lık bütçeyi onayladı. Bunun önemi şu; Hindistan sadece son 2 yılda sınır yollarının geliştirilmesi için 4.7 milyar $’lık sözleşme imzaladı, buna Manipur’dan Myanmar’a, oradan da Tayland’a uzanacak otoyol dâhil ve bu proje, Çin’in İpek Yolu’nu yeniden canlandırmaya çalıştığı “One Belt, One Road” projesine karşılık hız kazanıyor.


Greenpeace’e eco-terörizmi teşvik ederek para topladığı ve eylemleriyle de 3.8 milyar $ maliyetli Dakota Dakota Access boru hattının işletmecisinin para toplamasını güçleştirdiği gerekçesiyle Energy Transfer Partners LP tarafından dava açıldı.

Greenpeace’in yaptığının sıradan bir çevre savunuculuğunun ötesinde haraç toplama yolu olduğu iddiasıyla Greenpeace’e açılan bu ikinci dava, ilki Resolute Forest Products Inc. 2016 Mayıs ayında açmıştı.

Konuyla alakalı olması açısından; iklim değişikliğiyle alakalı bugün Guardian’da çıkan bir yazıda, Exxon’un kasıtlı olarak kamuyu yanlış yönlendirdiği iddia ediliyor. Yazıda görüşlerine yer  verilen Harvard’dan Geoffrey Supran da, Exxon’un bilimsel ortamlardaki söylemleriyle kamuya karşı söylemleri arasında belirgin bir farklılığın görüldüğüne değinmiş.

Şöyle de bir ilave yapmak istiyorum; iklim değişikliğinin insan kaynaklı olduğuna yönelik bilimsel araştırmalar çokça mevcut; muhtelif şirketler de bu araştırmaları destekliyor; ancak Elsevier’de çıkan bir makalede, bilimsel araştırmalarda şirketlerin olması, araştırmalar olan güveni zedeliyormuş.


Total, AP Moller-Maersk’in oil birimini 7.5 milyar $’a satın aldı. Total, bu satın almayla, Kuzey Denizi’nde Statoil’den sonra ikinci sırada bulunan Shell’i geçiyor.


Nestle, Unilever, Tyson, Kroger, Dole Food, McCormick, Golden State Foods, Driscoll, Wal-Mart ve McLane gibi 10 firma verilerini IBM ile paylaşıp blockchain sistemini deniyor. Denemelere Haziran’da başlayan Wal-Mart, mangoların hareketini takip etmenin 1 haftadan 2.2 sn’ye indirdiğini söyledi.


Afrika’nın en büyük petrol üreticisi Nijerya 41 milyar $’lık trenyolu geliştirme projesi yürütüyor. Amaç petrole olan bağımlılığı azaltmak. Lagos ile Kano arasında tesis edilecek ikinci ve 1100 km uzunluğundaki demiryolu ile Lagos ile Calabır’ı kıyı demiryolu toplam maliyeti 20 milyar $ ve şimdiye kadar Çin İhracat-İthalat Bankasından 5.9 milyar $ fonlanmış. 2 projenin de 2019 sonuna doğru tamamlanması bekleniyor ve projenin inşaatını Çinli Civil Engineering and Construction Co üstlenmiş.


#Günün fotoğrafı

Günün Foto

22.08.2017

UK gaz ve elektrik piyasası regülatörü Ofgem, elektrik dağıtım şirketlerinin yeni elektrik aboneliği taleplerine layıkıyla karşılık verilmemesinden ötürü, ülke genelindeki 6 dağıtım şirketine toplamda 13.9 milyon £ ciro kesintisi cezası verilebileceğini söyledi.


DHL, DHL Cubicycle adını verdiği elektrikli kargo bisikletleriyle taşımacılık deniyor (YouTube). DHL’nin ana şirketi Deutsch Post (DP), 2014’ün Aralık ayında StreetScooters şirketini satın almıştı.


Kuveyt, 2018 başlarında 1 GW kapasiteli güneş ihalesi düzenlemeyi planlıyor. Maliyetinin 1.2 milyar $ olması beklenen ihaleye katılmayı planlayan 07 Eylül’e kadar başvuru yapması gerekiyor.


Rooftop Solar Photovoltaic (PV) Installation Market by Technology, Grid-type, and End Use: Global Opportunity Analysis and Industry Forecast, 2017-2023 konulu bir rapora göre;

  • Çatı tipi GES pazarı 2016’da 29 milyar $ değere sahip ve pazarın 2023’te 65 milyara ulaşması bekleniyor.
  • Ticari çatı uygulamaları 2016 yılında pazarın yaklaşık yarısına karşılık geliyor.
  • Almanya tek başına 2016 yılı Avrupa’daki toplam kurulumun yaklaşık yarısını oluşturuyor.

Bu arada, Nuclear Energy Institute’e göre faaliyetteki nükleer santrallerin toplam gücü 391.5 GW ve güneş enerjisi kurulu gücünün bu sene sonu itibariyle bunu geçmesi beklenmekte, 2022’ye gelindiğindeyse güneş nükleerin 2 katı kurulu güce ulaşacak.

Panel verimlilikleri de önemli ve konuyla alakalı şurada PV CellTech Conference’ta yapılan sunum var. Konuyla alakalı haber de burada.


CEFC China Energy, Rus petrol devi Rosneft’ten pay almak istiyor.


Güriş, Aydın Germencik’te 22.6 MW güçte jeotermal santralini devreye aldı. 8 rüzgâr, 6 jeotermal 6 HES ile toplamda 767 MW kurulu güç kapasitesine ulaştı.


Northel Elektromekanik, Aselsan işbirliğiyle 300 kW gücündeki rüzgar türbini için Türk Loydu akreditasyonunu tamamladı ve TSE TS EN 61400 belgesini aldı.


Fiat Chrysler Grubu (FCA), INTEL, BMW ve MOBILEYE öncülüğünde kurulan Otonom Sürüş Teknolojisi geliştirme işbirliğine katıldı. Koalisyson 2021’de tam otonom aracı geliştirmeyi hedefliyor.


IEA Natural Gas Information Overview 2017

  • 2016 yılı gaz imalatı 3613 milyar m3 ile 2015’e göre %0.8 yüksek (29.1 milyar m3) gerçekleşti. Gaz üretimi 2009’daki ekonomik krizi takiben her yıl artan şekilde yükseliyor. Gaz tüketimiyle 3648 milyar m3 olarak gerçekleşti.
  • Avustralya 2016’da en büyük 10. gaz üreticisi.
  • Dünyanın en büyük 5. gaz üreticisi Katar’ın üretimi 2016’da 1.3 milyar m3’lük artış gösterdi.
  • İran 2004’ten bu yana dünyanın en büyük 3. gaz üreticisi konumunda.
  • Cezayir, 2016’da 92.4 milyar m3’lük üretimle dünyanın en büyük 8. üreticisi oldu.
  • OECD Avrupa ülkelerinin ithalatı 2016’da 17.7 milyar m3 yükseldi ve bu ülkeler dünya boru hattıyla gaz ithalatının %50’sini temsil ediyor. 17.7 milyar m3’lük artış UK’deki artan talebin neden olduğu %21.5’lik artış ile Hollanda’nın düşük üretim nedeniyle %13.3’lük ithalat artışından. Avrupa’ya boru hattıyla gaz tedariğinde Rusya 20.3 milyar m3, Cezayir 11.1 milyar m3 paya sahip.
  • Katar 2016 itibariyle OECD Asya’ya en çok LNG ihraç eden ülke statüsünü Avustralya’ya kaptırdı, Katar’ın payı %24.1. Avustralya ayrıca ilk kez Meksika’ya da LNG tedarik etti.
  • Gaz ve LNG fiyatları 2014’ten bu yana düşüşte.

Şekil: Map of LNG movements in the OECD

Map of LNG movements in the OECD

Shell LNG Outlook

  • Global gaz talebinin 2030’a doğru artışında elektrik üretimi %45’lik artış gösterecek.
  • Gaz tüketiminde en çok artış %39 ile Asya bölgesinde olacak.
  • 2016 gaz ithalatındaki artışa en çok Çin etki etti.
  • Avrupa gaz ithalatında LNG’nin payı 2035’e doğru artacak, Rusya’nın payı bir miktar azalacak gibi.

Grafik: 2016 import growth

Imports


German Energiewende – Arguments for a renewable energy future

  • Almanya’da yenilenebilirlerin elektrik üretimindeki payı 2000’deki %6 seviyesinden 2016’da %32’ye çıktı.
  • Almanların %93 yenilenebilirleri destekliyor.
  • 2014 yılı verilerine göre, yenilenebilir sektörü kömür madenciliğinden çok fazla istihdam sağlıyor.

Energiewende için Almanların savaş sonrası en büyük altyapı projesi deniliyor.

Ek bilgi: 15 Ağustos Çarşamba günü toplam 1013 MW’lık onshore rüzgar projesine lisans verildi (ihaleye yapılan başvuruların toplam gücü 2927 MW idi). PRojelerin çoğu Almanya’nın doğusunda geliştirilecek olup, ihale ortalama fiyatı 4.28 € cent/kWh (Mayıs ayındaki ihale fiyatı 5.71 idi).

11.08.2017

#GününSözü: “Bundan sonraki yatırımların konvansiyonel olmaması gerektiğini düşünüyorum. Dünya artık bizim için olan bir dünya değil. Bu Elon Musk’ların, Apple’ların Google’ların dünyası. Onlar geliyorlar” – Hamdi Akın (kaynak)


Hindistan ve Çin gibi ülkelerde araç kullanım alışkanlıkları farklı. Mesela, Hindistan’da satılan elektrikli motorlu araçların %80’i mobilet ve scooter (2016’da satılan 22 bin elektrikli aracın sadece 2000 tanesi 4 tekerlekli, yani %9’u). 2020’de dünyanın en büyük 3. elektrikli araç pazarı olmayı hedefleyen Hindistan 2 tekerlekli elektrikli araçlara 455$, 3 tekerlekli araçlara 955$, 4 tekerlekli araçlara da 2160$’a kadar destek sağlıyor. Ancak, buna rağmen ülkenin elektrikli araç adaptasyonu düşük, zira en bilinen 4 tekerlekli araç olan Mahindra e2o’nin fiyatı 12530$ iken, Maruti Suzuki Wagon R fiyatı 7830 $. Ülkenin en çok satan elektrikli motorsiklet markası Hero Electric. Rakibi olan Emflux Motors saatte 170 km hıza ulaşabilen motoru piyasaya sürmeye hazırlanıyor.

Not: İyi bir elektrikli bisiklet (pedelec) 2 bin €’lardan (>10 bin lira) başlıyor (örneğin Scott marka). Çok niyetlenmiştim de bu nedenle vazgeçmiştim.


Elektrikli araçlarla şebekenin ve hatta araç sahibinin mutualist ilişkisi

Nissan ve Enel SpA elektrikli araçların fazla enerjisini şebekeye basarak para kazanmasıyla alakalı Danimarka’da bir proje yürütüyor. Buna göre, araç sahipleri yılda 1530$ kazanabilirmiş. Benzer bir şeyin İngiltere’de olabilmesi için şirketin araç sayısının en az 150 olması gerekiyor, o nedenle, bu tarz bir getiri şimdilik sadece Damimarka’da mümkün.

Bu arada, haberde yer verilen grafik, Bloomberg’in 2038’de elektrikli araç satışlarının içten yanmalı motor satışlarını geçeceği tahminini gösteriyor.

Muhtelif elektrikli araç haberleri

  • Mercedes’in UK perakende şirketi Twitter üzerinden sorduğu “With electric cars increasing in popularity, we’d love to know if you would consider switching to an electric car?” sorusuna verilen cevaplar ezici şekilde ALIRIM olmuş. Şu ise efsane: already switched.
  • Daimler, Almanya merkezli Volocopter startup’a 25 milyon € yatırım yaptı. Şirket, Autonomous Air Vehicle üzerine çalışıyor ve ilk denemelerini bu yılın sonunda Dubai’de yapmayı planlıyor (YouTube).
  • Tesla’nın 35 bin $’lık Model 3‘ünden sonra, Nissan Leaf’in 2018 base modelinin 29900 $ fiyatla piyasaya sürüleceği sızdırılmış.
  • İsrail’li MobilEye’ı 15 milyar $’a satın alan Intel, 100 adet yeni otonom aracı test edeceğini duyurdu.
  • Musk, elektrikli araç şarj istasyon adedinin önemli ölçüde artırılması konusuna odaklanacaklarını Twitter üzerinden açıkladı. Bunun haber yapıldığı Electrec sitesinde, buna en önemli sebep de apartman sakinlerinin şarj istasyonlarına erişimde yaşadığı sıkıntı gösterilmiş. EV konusunda yazdığım yazılarda buna değinmiştim.

Taksi plakalarının ederi bundan 5-10 yıl sonra ne olacak? İstanbul’da bir taksi plakası bugün 1.5 milyon TL.

Peugeot’un ana şirketi PSA Group, İspanyol partneri Eysa’nın ortak girişimi Emov şirketi, Madrid’te 5 ayda 100 bin müşteriye ulaştı. Emov ile dakikalık veya 4-5 saatlik ya da günlük Citroen C-Zero model elektrikli araç kiralanabiliyor. Daimler’in Car2Go girişimi Madrid’de 160 bin aboneye sahip. Car2Go fiyatlaması şu şekilde: dakikası 21 €cent (Madrid’de), Berlin’de 24, Stutgart’ta 29 ve Amsterdam’daysa 31. Daimler’in araç sayısı sanırım 1000 taneymiş. 1000 araçla 160 bin kişiye hizmet vermişler. Daimler’in 70 aracı 2015 sonu ile 2016 Nisan arasında taksicilerin hışmına uğramış. Uber’le de benzeşen bu gibi şeyler Türkiye’de de gelişecek; ama Uber gibi değil de araç kiralama yöntemiyle yasal yollarla faaliyet gösterdikleri takdirde gittikçe azip hale gelecektir. Bu da taksi plakalarının değerini elbette aşağı çekecektir. İlgili oda Uber’i sessizce izleyip Avrupa’daki gibi ortalığı ayağa kaldırıp Uber’in her kesime yaygınlaşmamasını sağladı ve arka planda Polis güçleri de yakaladığı Uber araçlarına cezayı kesti. Ama, ironik şekilde devletimizin guzide bir kurumu olan Kızılay çok yenilikçi bir şekilde Uber’le işbirliği yaptıydı.

Neyse, taksicilerin odası belli ki akıllı, ama iş modeli geliştirmeye odaklanmalılar bence.


Okan Yardımcı’nın farklı kaynaklara göre Türkiye’nin gaz tüketimini gösterir tablo paylaşımı ilginç; çünkü EPDK’nın verileriyle BP’ninki arasında ciddi fark var (örneğin 2016 yılı EPDK 46.4 milyar m3 tüketim var derken BP 42.11 demiş) ve bu fark basınç veya dönüşüm faktörü şeklinde izah edilecek gibi değil. BP’den cevap bekleniyormuş.


Önceki gün burada paylaşılan grafik lityum üretiminde Avustralya ve Şili’nin ilk sırayı aldığını gösteriyor. Ancak, grafiğin sağ sütunun rezerv miktarlarının verilmesi ve dip toplam için kullanılan “world total” ifadesi bence yanlış okumalara sebep olabilir (USGS de benzer grafiklere sahip, Bolivya’dan metin kısmında bahsetmişler). Zira, Bolivya, 9 milyon tonu aşkın lityum rezerviyle, dünyanın en çok lityum rezervine sahip ülkesidir. Ancak, buradaki lityum Şili’dekine kıyasla 3 kat fazla magnezyum içerdiği için çıkartması ve rafinajı pahalıdır.

Bolivya Hükümeti dünya lityum rezervinin %70’ine sahip olduğunu iddia ediyor.


Iberdrola’nın İngiltere’deki elektrik şirketlerinden Scottish Power Renewables 1.2 GW kapasiteli deniz aşırı rüzgar (offshore wind) projesi için planlama izni aldı.

Ancak, İngiltere’de elektrik piyasasında tüketiciler açısından işler iyi gitmiyor; British Gaz, elektrik abonelerinin standart tarifesini 15 Eylül’den itibaren %12.5 artıracağını açıkladı. Bu artış, duel fuel abonelerinde %7.3 olarak gerçekleşecek. Alman Innogy’nin (RWE spin-off) N-Power da 2017’nin ilk yarısında zarar yazmış ve zorluğu giderek artan piyasa şartlarını da gerekçe göstermiş (subsidising renewable energy generation and fitting digital smart meters in homes). Innogy markası “innovation”, “energy” ve “technology” kelimelerinin mütemmim cüzü olarak 2016 Nisan’da kurulmuş ols da, kimse piyasadan büyük değil 🙂


IHS Markit, lityum ion batarya modüllerinin 2019 yılı itibariyle 200 $/kWh seviyesine düşeceğini, küresel depolama hacminin bugünkü 4 GW kapasiteden 2025’te 52 GW’a yükseleceğini tahmin ediyor.

Bu konuda tahminde bulunmak bence araç stoğu tahmininden daha zor; ama ortak aklın (eğilimin) bir göstergesi olarak değerlendirdiğim için paylaşıyorum.


İklim ve enerji uzmanı Önder Algedik tarafından hazırlanan Kömür ve İklim Değişikliği 2017 Raporundan (tamamını okuyamadım):

  • 7 yerli banka 9 GW kurulu güce sahip termik santrallere kredi sağladı.
  • Türkiye’nin kömür ithalatı 1990’da 54.5 milyon ton iken, 2015’te 93 milyon ton
  • 1990’da toplam 5.2 GW kömür kurulu gücü vardı ve bunun tamamı linyit kullanıyordu, bugün 16.7 GW güce sahip 62 adet kömür santrali faal ve bu kapasitenin 7 GW’ı linyit kullanıyor. Lisans almış ve inşa halindeki 9.4 GW’lık 20 santralin ise 7.6’sı ithal kömür yakacak. İlaveten, önlisans almış toplam 6.3 GW güce sahip 12 santralin 9 tanesi (6.3 GW) ithal kömür yakacak. Özetle, yerli 5 GW güçte projeye karşılık 20.2 GW ithal proje var (inşa halinde ya da proje aşamasında). Santrallerin tamamlanmasıyla kömür kurulu gücü 41.9 GW olacak.
  • 2016’da yerli kömür santrallerinin ürettiği elektriğin 185 $/MWh bedelden alınması eleştirilmiş ve karşı argüman olarak 2016 yılı fiyat ortalamasının 144 olması gösterilmiş; ancak, 185’lik fiyat santralin ürettiği elektriğin bir kısmına sağlandı, yazar tamamına sağlandı gibi anlatmış.
  • YEKA sonrası fiyatlara da değinen yazar, kömürün rekabetçiliğinin azalmasından vs bahsetmiş; ancak neden böyle her şey sanki sihirle olacakmış gibi eleştiriliyor anlamak mümkün değil. Kömür bugün itibariyle ve bundan sonra uzun yıllar da, ülkelerin durumlarına göre üretimde önemli bir görev ifa edecek (bkz: Almanya, Avustralya, Polonya, Çek) (bkz: kapasite piyasası). Şuna değineyim; Almanya Temmuz başında elektrik üretiminde %37.6 yenilenebilir oranına ulaştı (hatta ihraç edilen elektrik de dikkate alınırsa bu oran %42). Bu, rüzgar ve güneş üretiminin yüksekliğinden kaynaklı ve bakıldığında 2020 hedefine şimdiden ulaşmak gibi yorumlanabilir; ancak kazın ayağı öyle değil ve 2020’ye gelindiğinde de hemen hemen bu oranlarda seyredecek oran (detay için bkz).

Rusya’dan Zarubejneft, Türkiye’den Unit International ve İran’dan Ghadir, petrol ve gaz yataklarını geliştirme projeleriyle ilgili ortak yatırım anlaşması imzaladı.


Teşvik

Dünya Gazetesindeki habere göre; enerji ve madencilik sektörlerinde Ocak-Haziran döneminde, 1371’i enerji ve 93’ü madencilik olmak üzere toplam 1464 projeye yatırım teşvik belgesi verildi. Enerji ve madencilik sektörlerinde gerçekleşecek yatırımlar için geçen yıl Ocak-Haziran döneminde 1171 teşvik belgesi düzenlenmişti. Buna göre, geçen yılın aynı dönemine %25 artış kaydedilmiş oldu.

Öte yandan, İş Bankası Elektrik Üretim Sektörü Raporu‘na göre; teşvik belgeli enerji yatırımlarında yerli yatırımın 2013 yılında 29 milyar TL ile zirve yaptığını, yabancı yatırımın ise 2015 yılında 24 milyar TL ile zirve yaptığını görüyoruz. Bankaya göre, 2015 yılındaki teşvikli yabancı yatırımın zirve yapmasında EBRD, Goldman Sachs ve SOCAR gibi firmaların yatırımlarının etkili olduğu düşünülmektedir.


Risk sermayedarları kripto para birimlerinde ne görüyor? Bu arada, BTC, gün içerisinde tarihi zirvesini 3500$’ı geçerek yeniledi, Goldman Sachs’ın tahmini 3900’ler. Şurada da (Zerohedge) ana akım medyanın Bitcoin’i anlamayışıyla alakalı bir yazı var. Kripto yakıt Ethereum’n (ETH) BTC bu kadar artarken artmamasını anlayamadım yalnız 😦

Blockchain ile alakalı Mckinsey’den bir yazı da burada.


Farklı bir haberle gündemi sonlandıralım, Rekabet Kurumu beyaz et üreticisi 19 teşebbüs ile ilgili 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi (rekabetin ihlali) kapsamındaki delilleri ciddi bularak soruşturma açılmasına karar verdi.

09.08.2017

Güney Avustralya eyaletinin başkenti olan Adelaide’de Australian Gas Networks (AGN) tarafından işletilen doğal gaz şebekesine %10’a kadar hidrojen verilecek. Hidrojen, fazlalık yenilenebilir enerji santrallerinden sağlanan elektrik kullanılmak suretiyle elektroliz ile elde edilecek.

Doğal gaz şebekesinde herhangi bir revizyon gerektirmeyen proje, Australian Renewable Energy Agency (ARENA) tarafından 5 milyon $ fonlanmaktadır. Hidrojen oranı artırılısa hem şebekede revizyon ve evlerdeki kombilerin de hidrojen kombilerle değiştirilmesi gerekiyor.

Sistemin çalışma prensibi şurada resmedilmektedir.


Nissan, NEC Corporation (%49) ile ortaklaşa 2007 yılında kurduğu batarya işinin (AESC) Çin’de yerleşik fon GSR Capital’e satışını doğruladı. Satışın 1 milyar $’a gerçekleştiği tahmin ediliyor. NEC’in payı olan %49, Nissan tarafından satın alınmak suretiyle GSR’ye devredilecek. NEC bu işlemden 10 milyon $ “faaliyet dışı gelir” yazacak.

AESC, 2014 yılında Panasonic’den sonra dünyanın en büyük ikinci batarya üreticisiydi. Yıllar geçtikçe geriledi ve şimdi elden çıktı. Türkiye için kaçan bir fırsat! Opel ilkiydi.

Bu arada, Tesla’nın Avustralya’da 100 günde teslim etmeyi taahhüt ettiği 100 MW/129 MWh depolama sisteminde Samsung SDI batarya hücresi kullanılacakmış. Panasonic değil.

Lityum madencilerinin bataryalara maden yetiştirme rekabeti, Reuters; 2017’deki arz yönündeki durum, 2025’te 26 bin ton farkla terse dönecek (toplam ihtiyaç: 785 bin ton lithium carbonate equivalent), 2025’e kadar yıllık 4-5 milyar $ yatırım ihtiyacı. Piyasa, birlikte %66 paya sahip 4 şirket tarafından domine ediliyor (FMC, Albemarle, SQM and China’s Tianqi Lithium Corporation). Wood Mackenzie’ye göre ise bu şirketler piyasanın %78’ine hakim. FMC, lithium hydroxide kapasitesini %80 artışla 2017’de 18 bin tona çıkardı ve 2019’da 30 bine ulaşmayı planlıyor. Albemarle, bu yılki 89 bin ton kapasiteden 2021’de 165 bin tona ulaşmayı ve önümüzdeki 5 yılda 700 milyon-1 milyar $ arası yatırım yapmayı bekliyorlar. SQM, 50 milyon $’lık yatırımla 48 bin ton olan kapasitesini 63 bin tona artırmayı planlıyorlar. Çin’li Tianqi, kapasite artırım planlarına dair değerlendirme yapmamış.

Lithium fiyat, maden, rezerv detaylarına grafiksel olarak bakmak için FT bağlantısı


Glencore Australia şirketine ait 7 milyar dolarlık Wandoan kömür madeni, düşük emtia fiyatları ve iklim değişikliğini desteklemek amacıyla rafa kaldırıldıktan sonra 27 yıllığına geçerli 30 bin hektar alan için madencilik (mining lease) izni aldı.

Banking on Climate Change 2017 raporu, Avustralya Bankalarının yarısının kömür madenciliği ve santrali işlerine finansman sağlanmaması konusunda hiç politikası olmadığını ortaya koymuştu.

Bloomberg şurada kömür santrallerini işlenmiş, tespitler şu şekilde (raporun tamamına erişim üyelik gerektiriyor, elinde bulunanların paylaşmasını arzu ederim_mailim: ibrahimakgun41@gmail.com):

  • Emisyon regülasyonu 2021’de yürürlüğe girecek.
  • Kapasite ödemeleri kömür santrallerinin ömrünü uzatabilir (2030’a kadar azalma, sonra sabit grafik).

Suudi Arabistan küçük ölçekli GES düzenlemesi. Düzenleme, 1 kW üstü ile 2 MW altı projeleri kapsıyor. Tahsis edilen toplam kapasite, her bir dağıtım bölgesi bazında, bir önceki yılki puant yükün (peak load) %3’ü ile sınırlandırılmış. Trafo bazında kapasite de, trafonun nominal kapasitesinin %115’ile sınırlandırılmış.


Akış pili (flow battery) geliştiren Vionx şirketi, ürünün enerji, güç, şarj-deşarj verimliliği (round-trip eff) ve vanadium redox akış sisteminin bulunabilirliği hususları için sigorta sağlamaya başladı. Bu, lityum tarafından domine edilen piyasada vanadium için yeni bir sayfa açabilir.