24.01.2019

FT’de çıkan şuradaki yazıda, yenilenebilir enerji sektörünün yapısal olarak ne kadar farklı olduğunu çok iyi vurgulayan bir ifadeyi  buraya aynen yapıştırıyorum: “The other problem for investors is that the renewables sector remains fragmented, with thousands of small businesses often dedicated to a single geographic market.

Sonuçta, yenilenebilir enerji sektörü, esasında düşen materyal fiyatların da etkisiyle çoktan niş bir market olmaktan çıktı.


Önümüzdeki ay Nijerya’da yapılacak Başkanlık seçimlerinin mevcut Başkanın karşısındaki en güçlü aday Atiku Abubakar, seçimi kazanması halinde, Shell, Exxon ve Chevron gibi global petrol şirketlerinin üretim paylaşımına dayalı anlaşmalarının yeniden müzakere edileceği sözünü verdi (bkz).

Nigerian National Petroleum Corporation’ı “mafya organizasyonu” olarak tanımlayan Atiku, şirketin ayrıştırılacağını ve rafinelerin de özelleştirileceğini söyledi.
Nijerya’nın son 10 yıldaki petrol üretiminde yaşanan düşüş %26 dolaylarında.


Toyota ve Panasonic, prizmatik batarya hücre üretimiyle ilgili olarak ortaklığa gittiklerini duyurdu. Buna göre, JV %51 Toyota olacak şekilde 2020’nin sonuna doğru kurulmuş olacak. Panasonic, Japonya ve Çin’in Dalian bölgesindeki fabrikanın haklarını JV’ye devredecek.


ABD merkezli bir kar amacı gütmeyen kuruluş olan Institute for Energy Economics and Financial Analysis’e (IEEFA) göre (bkz), Çin’in ülke dışındaki kömür santrali finansmanı 2017 yılında  36 milyar USD olmuş. Üstelik, 399 GW güçteki bu santrallerin %26’sı ya geçtiğimiz sene planlanmış ya da yapılacağı geçen sene taahhüt edilmiş (36 milyar ve 399 GW ilişkisini anlamadım doğrusu).

Çin, ABD’nin Paris Anlaşması’ndan çekilme kararı sonrası bu konuda liderliği almaya çok meraklıydı ama işin pratiği pek öyle değil gibi. Almanya’nın dizelden kolayca vazgeçememesine benziyor sanki bu durum (dizel). Çin’in kömür tüketiminin 2013’ten bu yana sürekli düştüğünü, 2018 yılında ise nispi bir artış sergilediğini hatırlatalım.

Türkiye’nin siyasi/toplumsal durumu için kullanılan torn kelimesinin Almanya’nın iklime için kullanıldığına da ilk kez şahit oldum, ifade tam olarak şöyle: “The government is torn between the need to protect Germany’s crucial car industry, … and the need to act to protect a rapidly deteriorating climate (bkz)


Carbon Brief’in analizine göre (bkz), 2018 yılı UK elektrik tüketimi 1994’ten bu yana en düşük seviyesinde gerçekleşti. Benzer eğilim tüm gelişmiş ülkelerde söz konusu. Verimlilik veya başka sebeplerle yaşanan bu durum elektrik üretim endüstrisi açısından ise büyük sorun (bkz).

Elektrik Fiyatları (01 Ekim 2018 itibariyle)

Dünkü mükerrer REGA’da 01 Ekim’den itibaren uygulanacak elektrik birim fiyatları yayımlandı. Bu, Eylül ve Ağustos aylarında da yapılan zamla birlikte peşpeşe üçüncü zam oldu (tarifelere EPDK’nın sitesinden erişilebilir).

Son zamla birlikte, AG’den bağlı tek terimli mesken abonesi, 1 kWh elektrik için KDV ve fonlar dâhil 59.72 krş ödeme yapacak. Bu, Nisan-Temmuz döneminde 46.12 krş idi.

Nisan – Temmuz dönemindeki birim fiyatlara göre artışa bakıldığında kümüle olarak elektrik fiyatlarına tam olarak %29.5, 3 ay için aylık bazda da %9 zam yapılmış oldu.

TRT payı da Nisan – Temmuz dönemindeki birim fiyatlara göre oluşacak faturada bugün itibariyle %41.1 artmış oldu.

Elektrik faturalarına ilişkin excel buradan indirilebilir.

16.08.2018

Hız Öldürür! Bu ifade, Emniyet’in, özellikle bayram öncelerinde otoyollardaki köprülere astığı standart bir şey. Üniversiteden mezuniyetimden bu yana elektrik enerjisi sektöründeyim ve anladığım bir şey varsa o da, hızın bizatihi kendisinin yavaşlattığı. Bunu yazma nedenime, ahir ömrüm yeterse ve motivasyonumu toplarsam anılarımda yer vereceğim 🙂

Neyse, iş ve konum (İstanbul’dan Ankara’ya) değişikliği nedeniyle uzun süredir bir şey paylaşamıyorum; ama gündem o kadar yoğun ki, Bayram öncesi rahatlıktan istifade bir şeyler yazayım istedim.

Petrol, dün 65’in altına geriledi, şu anda 65 civarlarında seyrediyor (bkz). Sanki 60’ın altına düşecek gibi. Bu vesileyle, tam bayram yolculuğu başlayacakken akaryakıt ürünlerine gelen ÖTV zammının hayırlı olmasını diliyorum 🙂

Elsevier, Visegrad ülkeleri (V4) olarak adlandırılan Çekya, Macaristan, Polonya ve Slovakya özelinde, ancak AB, Ukrayna, ABD, Türkiye, Fransa, Almanya gibi harici etken olabilecek ülkeleri de kapsayacak şekilde, enerji ithalatı, nakli, dağıtımı ve tüketimi konularının ekonomik ve politik çerçevede hesaba katılacağı bölgesel enerji politikası resmedilmesini amaçlayan bir paper için başvuru bekliyor (Elsevier).

Çin’li Ganfeng, dünyanın en büyük lithum üreticilerinden Şili’li SQM’in Arjantin’deki Cauchari-Olaroz projesindeki yüzde 50 payını 87.5 milyon USD’ye aldı (Reuters). Anlaşma kapsamında, projenin satış hedeflerinin yakalanması durumunda Ganfeng, SQM’e 50 milyon USD daha ödeyecek. Öte yandan, projenin diğer ortağı olan Kanalı Lithium Americas Corp (LAC) projenin yüzde 62.5’in sahip ve Ganfeng, LAC’ye 100 milyon USD borç verecek (ilk yatırım maliyeti kapsamında).

Türkiye’den çıkmaya hazırlanan RWE, E.ON’un Innogy’deki payını satın alma yolunda ilerliyor, 2 enerji şirketi arasındaki ilk anlaşma Mart ayında imzalanmıştı (cnbc).

Almanya yıllık 170 milyon ton linyit çıkartıyor, linyit doğrudan 20 bin,  taş kömürü de 12 bin kişi istihdam ediyor. Dolaylı istihdamlar da cabası. Kömür, Almanya elektriğinin 2017’de ⅓’ünden fazlasını üretti. Bu sene başında kurulan task force nasıl bir karar alacak bekleniyor (FT).

Elektrikli araçların menzilleri (PushEVs). Çok beğendiğim Ioniq en kötü 199, en iyi 224 km menzil yapmış.

15.05.2018

BNEF’ye göre (bkz), 2017’nin ikinci yarısında rüzgar türbinleri fiyat endeksi MW başına 990 bin $ olarak gerçekleşti. Fiyat, sahaya teslimatı içeriyor, KDV ve devreye alma ile montaj maliyetlerini ise içermiyor.

RES demişken, 2017 sonu rüzgar kapasitesi 10652 MW olan EDP (Energias de Portugal), Çin’li Three Gorges’ın şirketin tamamını satın almak teklif ettiği hisse başına 3.26 €’yu çok düşük bularak reddetti. EDP hisseleri geçtiğimiz günde, potansiyel satın alma nedeniyle yüzde 9 artmıştı.


ABD Enerji Bilgi İdaresi (US EIA) shale üretiminin Haziran ayında 144 bin varil/g artmasını bekliyor. Brent petrol fiyatı dün 78.50’ye dayanmıştı, bugün de 79’u gördü.

Barış abinin dünkü notlarında (bkz) kendine yer bulan Fatih Birol’un demecini de paylaşmak gerek: “Bazı üreticiler daha yüksek petrol fiyatı istemeye başladılar. Bunun iki etkisi var: 1) ABD şeyl ve Brezilya açık deniz üretimi hızlı gelir. 2) Güçlü petrol talep büyümesi yavaşlar. İnsan ne dilediğine dikkat etmeli


CEDIGAZ’a göre global doğal gaz tüketimi 2017’de yüzde 3.3 artarak 3640 bcm’ye ulaştı. Çin’deki artış tek başına 30 bcm (yüzde 15).

Diğer detaylar ve grafikler için tıklayınız.


Uniper, CH4 sentezlemek için H2 kullanacağı pilot bir tesisi Falkenhagen rüzgar santralinde devreye aldı. AB’nin STORE&GO projesi kapsamında yapılan tesisin sentezlemede kullandığı karbon bio-etanol tesisinden geliyormuş. Tesisin saatlik CH4 üretimi 50 m2’lik bir alanın ısınması için gerekli aylık enerji miktarına eşit.

Reuters haberi (www).


Binalarda elektrik tüketimi artışında birinci sırada “soğutma” geliyor ve tüketicilerin satın aldıkları klimaların enerji performansı, piyasada bulunabilen verimlilik aralığının genelde altında. Konunun önemine ve hızlı çözüme kavuşturulabilecek bir alan olmasından ötürü Fatih Birol “klima kaynaklı elektrik tüketiminin günümüz enerji tartışmalarının kör noktalarından birisi” olduğunu söylüyor (bkz).


Güney Kore, ABD’nin güneş paneline ithalatına karşı getirdiği tarifelere karşı Washington ile ikili müzakerelerde bulunulması için DTÖ’ye resmi olarak başvurdu. DTÖ dışında yürütülen görüşmelerden sonuç alınamaması dolayısıyla bu adımı attı Kore.


Yeni nesil Nissan Leaf elektrikli araç satışlarında 2018’in ilk çeyreği itibariyle 22040 adetlik satışla ilk sırada. Aynı dönemde global ölçekte satılan elektrikli araç (BEV+PHEV) sayısı toplamda 312409.

Tablo


Tesla, otomotiv endüstrisinin 1980’lerde yaptığı hataları tekrarlıyor başlıklı şuradaki haber çok doğru olmalı, zira Elon Musk’ın kendisi de “haklı bir eleştiri” diye niteledi haberi ve hataların düzeltildiğini söyledi (electrec).

Tesla İsviçre’de bariyerlere çarptı, 48 yaşındaki Alman vatandaşı şoför öldü, araç cayır cayır yandı. Kaza, bataryanın yanmasını tetiklemiş olabilir. Thermal runaway olarak adlandırılan hadisenin (batarya sıcaklığının aniden durdurulamaz şekilde artması) yaşandığı değerlendiriliyor.

Bu arada, Avustralya’da 6 ay önce devreye alınan 100 MW/129 MWh kapasiteli depolama tesisi, frekans yardımcı hizmet maliyetlerini yüzde 90 oranında azaltmış.


Qualcomm’a göre, elektrikli araçların kablosuz şarj edilmesine yönelik teknoloji önümüzdeki 2 yıllık süreçte ticari olarak kullanılabilir olacak.

EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz da şarj işinin en kolayı olduğu olduğunu söylemiş. Kolay, katılıyorum da sanırım acelemiz yok demeye getirmiş EPDK Başkanı. Zaten, dünyadaki araçların dönüşümü 1 günde gerçekleşmiyor da demiş.

09.05.2018

Trump, İran’la imzalanan nükleer anlaşmada ihlal olmadığına yönelik UAEK raporlarına rağmen anlaşmadan çekildiğini açıkladı (video). Putin, anlaşmanın BM’de onaylandığını ve uluslararası topluma ait olduğunu söyledi. Suudi Arabistan anlaşmadan memnuniyetini dile getirdi, Arab News gazetesi manşette “The deal is deaddedi.. Brent petrol 77$’a yaklaşarak 2014’ten bu yana en yüksek seviye rekorunu yeniledi (Bloomberg).

ABD, İran’ı sıkıştırma konusunda yavaştan da alacak gibi değil. İran petrolünün en büyük alıcıları sırayla (2017 Kasım – 2018 Nisan dönemi) Çin (648 K b/d), Hindistan, Güney Kore, Türkiye (165K b/d), İtalya, Japonya… (sıralı tam liste burada).

ABD, İran’ın finansal kurumlarının uluslararası bankacılık sistemine entegrasyonunu yine engelleyecek. Bu, İran’ın petrol ihracatını düşürecek. Nitekim, ABD Hazine Bakanlığının açıklamasına göre, önümüzdeki 180 günlük süre içerisinde ABD, İran’dan petrol alan ülkelerin bu alımı azaltma yönündeki çabalarını vs, mevcut sözleşmeleri feshetmek dahil alacakları aksiyonları vs inceleyecek (Bloomberg). Dünyanın en büyük petrol ithalatçısı konumundaki Çin ABD’nin yaptırımına bu sefer daha ciddi karşı çıkabilir. Ayrıca, USD’nin finans sistemindeki ağırlığı Putin’i çok rahatsız eden bir husus. Yeniden seçilme sonrası göreve başladığı ilk günkü konuşmada, Putin, “dolar güvenilmez ve pek çok ülke için tehlikeli” demişti ve bunun çeşitlendirileceğini söyledi (Reuters).

Kuzey Kore lideri Kim de Çin’in lideri Xi ile son 2 ayda 2 kez görüştü.

Özetle;

  • ABD’nin İran’da rejim değişikliği istediği çok açık, Trump sık sık ABD’nin İran halkının yanında olduğunu söylüyor ve İran halkı için “long suffering” diyor (video), yani sanki ilk adımı attı Trump (RT.com)
  • Sular Asya’da ve Orta Doğu’da kaynamaya başladı iyice. Bakalım ne olacak.

Ülkemize gelince, Cumhurbaşkanı Erdoğan “Kaybeden Amerika olacaktır; çünkü yaptığınız bir anlaşmaya sadık kalmıyorsunuz” dedi; ama tüm bu ahval maalesef USDTRY’nin de aşırı yükselmesine neden oluyor ve ekonomik olarak dünyaya verdiğimiz bir mesaj da olmadığı için pozitif bir ayrışmadan söz dahi edemiyoruz, bilakis dibe doğru gidiyoruz. USDTRY’deki artış umarım, kripto paracıların kullanmayı sevdiği “to the moon” ve “sky is the limit” gibi kullanımları gündemimize getirmez.

03.05.2018

ABB Group tarafından yayınlanan ve 25 ülkenin incelendiği Automation Readiness Index’e Türkiye 15. sırada yer alıyor. ABD’nin 9’da kendine yer bulduğu çalışmada Güney Kore 1. ve Almanya 2. sırada.


Google kurucucularından Sergey Brin, AI konusunda Musk’ın düşüncelerine yakın konumda duruyor.


GlobalData’ya göre, 2018-2022 yılları arasında küresel olarak 249 yeni gaz işleme tesisi işletmeye alınacak ve böylelikle bugün 531 bcfd olan kapasite %13.5 artışla 603’e çıkacak. Analiz firmasına göre, şirket bazında kapasite artışında 6.8 bcfd ilave ile İran’ın ulusal petrol şirketi NIOC birinci olacak. İran’a yatırım konusunda TOTAL haricindeki yabancı tüm şirketler bekle-gör politikası izliyordu, şimdi de Trump suyu iyice bulandırdı, GlobalData’nın yaklaşımı çok belirsiz gibi.


Tesla hayranları yüzme biliyor mudur? (AutoPacific şirketinden Dave Sullivan)

Elon Musk, Tesla’nın ilk çeyrek sonuçlarının açıklandığı toplantıda, şirketin nakit ihtiyacına ilişkin sorulara cevap vermedi ve soruları çok düz buldu.

Musk, ayrıca, Tesla’nın ikinci Gigafactory’sinin çin’de olacağını doğruladı ve Model 3’ün batarya paketi imalatının 7 saatten 17 dakikaya kadar azaltıldığını ve buna göre haftada stabil olarak 3000 araç üretilebildiğini söyledi.

Bu arada, bir klasik Musk tutumu daha, Tesla Y  geliyormuş, 2020’de.


Batarya şarj-deşarj aralığına ilişkin şuradaki yazıyı ilgililer okuyabilir. Gözüken o ki, 70-80’e kadar şarj edip 20’nin altına da deşarj etmemek efdal. Daha önce Nissan Leaf araçtaki 30 kWh kapasiteli bataryaların hızlı degrede oldukları ortaya çıkmıştı.


Imperial College London’dan Clara Heuberger ve Niall Mac Dowell isimli 2 araştırmacı, 2050 vadeli yenilenebilir enerji modellerini, gerçek hayat koşullarını dikkate almadığı gerekçesiyle eleştirerek, önemli olanın %100 yenilenebilir hedefi yerine karbonsuz bir geleceğin hızlandırılması olması gerektiğini vurgulamışlar. Bu yaklaşımı beğendim, her ne kadar yenilenebilir savunucuları da özünde aynı şeyden hareketle bunu ifade ediyor olsa da, onlarda bir sabırsızlık hali vâki.


Hindistan, kırsal bölgelerdeki köylerin tamamına elektrik ulaştırıldığını duyurdu. Burada, yerleşik halkın %10’u elektriğe erişebilmişse ve hastane, okul gibi kamu binaları da elektriğe sahipse o köy elektriğe sahip kabul edilmiş.

26.04.2018

Dünyanın en büyük ikinci lityum üreticisi Şili merkezli SQM’nin yüzde 32 hissesinin Çin’li Tianqi Lithium tarafından 5 milyar USD’ye satın alma girişiminin ilgili Şili düzenleyici kurumu (National Economic Prosecutor’s Office) tarafından engellenme ihtimali üzerine Çin Büyükelçisi, ikili ilişkilere zarar verebilir dedi.


ABD’nin crude oil, refined petroleum products ve fuel ethanol ürünleri toplam ihracatı 20 Nisan haftası 8.3 milyon b/d seviyesine ulaştı. Bu;

  • bir önceki haftadan 1.6 milyon b/d
  • bir önceki yıldan 2.353 milyon b/d
  • iki yıl önceki yıldan 4.333 milyon b/d ve
  • 4 yıllık ortalamadan da yaklaşık 1.3 milyon b/d

fazla ihracat yapıldığı anlamına geliyor.

(kaynak)


Kırkikindi yağışları dönemine girmemiz vesilesiyle Prof. Dr. Hayati Develi’nin “Türkçede Yağmur Adları Üzerine” makalesinin kısa bir özeti olan daha önceki bir yazımı paylaşıyorum. Burada da kırkikindi yağışıyla alakalı MGM’nin bilgilendirme videosu var.


ABD’li petrol arama ve üretim şirketi ConocoPhillips’in International Chamber of Commerce’de PDVSA aleyhine 2007’deki 2 ağır petrol projesinin millileştirilmesi nedeniyle açtığı davada, tahkim PDVSA’yı 20.4 milyar $ tazminat ödemeye mahkum etti. PDVSA bu parayı ödeyecek mi, Conoco nasıl alacak, Citgo üzerinden ilerleyebilir mi? Bunun petrol piyasasına etkisi? Karışık işler.


Kuzey ve Güney Kore ülkelerinin liderleri bu Cuma günü TSİ 04.30’da görüşme kararı aldığı bugün, İran’lı fizikçi ve politikacı Ali Akbar Velayati, P5+1 ülkeleriyle imzalanan anlaşmada herhangi bir değişikliğe yanaşmayacaklarını ve aksi durumda anlaşmadan çekileceklerini söyledi. Bu arada, konuyla alakalı Macron, “Trump’ın İran anlaşmasından çekileceğini düşündüğünü” söyledi. Fransa P5+1 ülkelerinden biri ve bu çıkış ilginç. Bloomberg’de paylaşılan cümle de ilginç: “…get rid of this deal“.

Bilindiği üzere, Trump, Nükleer başlıklı balistik füze denemelerini amaca ulaşıldığı için durduğunu açıklayan K. Kore liderinin açıklamalarını memnuniyetle karşılamıştı.

Reuters’in hazırladığı 2 ülkeyi kıyaslayan buradaki yazı basit ve faydalı bilgiler içeriyor.


Elon’ın geçtiğimiz günlerde 90 milyon USD fon sağladığı Boring şirketinin tünel tasarımı MIT’ten bir tünel uzmanı Prof. Dr. Herbert Einstein tarafından eleştirilmiş. Herbert şunu demiş; tünel, boyut dışında herhangi bir yenilik içermiyor, tek faktör tünele yerleştirilecek pod’lar ve bu nedenle de Boring’in yaptığı şeyin tünel geliştirme değil, araç geliştirme. Bildiğim kadarıyla Boring’in tünel ilerleme hızı haftada 300 ft (91 mt) ve Musk bunun 1 mil’e (1609 mt) çıkarılabileceğine inandığını söylemişti, noldu bilmiyorum. Aslında bu konuda daha önce de yazmış (22.04.2018 tarihli yazı) ve bu projelerdeki (HyperLoop vs) amacın “trenin mermi gibi gitmesini sağlamak” olduğunu ifade etmiştim. Özetle, MIT’teki profesörün eleştirisindeki odak nokta projenin pazarlama yönüne sanırım, tam anlamadım.


Çin için insan gözetleme yazılımı geliştiren (people surveillance software) Çin’li SenseTime firmasının değeri 4.5 milyar USD.


UK Competition and Markets Authority (CMA) kıdemli direktörü Rachel Merelie, nPower-SSE birleşmesinin rekabeti azaltabileceğinin ve enerji faturalarını yükseltebileceğinin değerlendirildiğini ve bu nedenle de detaylı inceleneceğini söyledi.

#TarihteBugün: 26 Nisan 1986’da 1000 MW gücündei Çernobil NGS’de patlama  oldu.