Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği

Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır (bağlantı: resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/05/20190512-1.htm) ve bu Yönetmelik ile Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır (bkz: Madde 38) ve anılan Tebliğ, Yönetmelik’le birleştirilmiştir.

Lisans alma ve şirket kurma muafiyetine sahip üretim tesisleri Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilmektedir. Bu listenin 1. fıkrasının c bendinin “Kurulu gücü bir megavat veya Kanunun 14 üncü maddesi çerçevesinde Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmiş kurulu güç üst sınırına kadar olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri[yani 5 MW’a kadar güçteki tesisler] hükmü kapsamındaki tesislere ilişkin Yönetmelik notlarım aşağıdadır.

A) Yönetmeliğin yürürlüğe girmesini takiben, Yönetmelik kapsamındaki üretim tesislerinin şebekeye bağlantısı

  1. Üretim tesisi kurulu gücü, kendisiyle ilişkilendirilecek tüketim tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü geçemez (madde 7/10). Zaten, AG seviyesinden bağlı tesislerde, üretim tesislerinin toplam kapasitesi, bu üretim tesislerinin bağlı olduğu dağıtım transformatörünün ilgili şebeke işletmecisine ait bir transformatör olması halinde transformatör gücünün %50’sini geçemez. Transformatörün başvuru sahibine ait olması durumunda, söz konusu kapasite azami transformatör gücü kadar olur.
  2. Üretim ve tüketim tesisi aynı ölçüm noktasında olmak zorundadır, üretim tesisi için dağıtım tesisi[1] niteliğinde tesis teçhiz edilemez ve güneş enerjisi santralleri sadece çatı ile cephe uygulaması olarak yapılabilir (madde 11/3).
  3. TEİAŞ, sadece trafo merkezi özelinde arıza akım limiti (kısa devre akımı) konusunda görüş verir (madde 7/5) ve bu görüşü 15 gün içerisinde sonuçlandırır.
  4. Bağlanılacak trafo merkezinin, dağıtım merkezinin ve enerji nakil hattının geçici kabulünün yapılmış olması şarttır (madde 7/7).

B) Başvuru, değerlendirme ve çağrı mektubu

  1. Başvuru evrakları konu Kurul kararıyla düzenlenecektir (madde 10/1) (bağlantı: Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik_Başvuru Evrakları)
  2. Değerlendirme süreci
    • X ayında alınan başvurular, X+1 inci ayın ilk 15 günü içerisinde Komisyon tarafından evrak yönünden toplu olarak değerlendirilip sonuçlandırılır ve sonuçlar, değerlendirme tarihini izleyen iş günü içerisinde şebeke işletmecisinin sitesinde yayınlanır (madde 13).
    • Evrak yönünden yapılan değerlendirmenin ardından TEİAŞ’tan trafo merkezi özelinde arıza akım limiti konusunda görüş alınır. TEİAŞ ilgili talebe ilişkin görüşünü, talebin kendisine geliş tarihinden itibaren 15 gün içinde sonuçlandırır (madde 7/5).
    • Daha sonra, X + 2 nci ayın ilk 15 günü içerisinde komisyon tarafından teknik yönden değerlendirme yapılır (TEİAŞ’ın arıza akım limitinin aşıldığını bildirdiği başvurular teknik değerlendirme yapılmaksızın reddedilir) ve sonuçlar, değerlendirme tarihini izleyen iş günü içerisinde şebeke işletmecisinin sitesinde yayınlanır (madde 15/1-a). Evrak yönünden toplu değerlendirme sonuçlarına ilişkin başvuru sahiplerine bildirimde bulunulmazken, teknik değerlendirme sonuçlarına ilişkin 3 iş günü içerisinde yazılı bildirimde bulunulur (madde 15/1-b).
    • Nihai olarak, başvurular, uygun bulunma tarihini takiben 10 iş günü içerisinde (yani, X + 2 nci ayın ilk 10 gününü takip eden 15 iş günü içerisinde) değerlendirme için EİGM’ye gönderilir (madde 16/2) ve EİGM tarafından teknik değerlendirme 30 gün içerisinde sonuçlandırılır.
    • Sonuç olarak, X ayı içerisinde yapılan başvuru takriben 4 ay sonra nihayete eriyor. Ancak, 11 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında yer alan üretim tesislerine (<=10 kW güçteki tip proje hazırlanması uygun görülen üretim tesisleri) ilişkin başvurular için ilgili şebeke işletmecisince, Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslar saklı kalmak kaydıyla, 14. madde kapsamında başkaca bir işlem tesis edilmeksizin olumlu bağlantı görüşü oluşturulur.
  3. Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubunun tebliğini takiben 90 gün içerisinde üretim tesisi projesini Bakanlığa onaya sunmak zorundadır (madde 17/1). AG seviyesinden bağlanacak tüm tesisler bağlantı anlaşması imza tarihinden itibaren 1 yıl, OG seviyesinden bağlanacak güneş ve rüzgar gibi tesisler ise 2 yıl içerisinde işletmeye alınmalıdır (madde 19/1). Tesisin şebekeye elektrik verebilmesi için, geçici kabulü takiben 1 ay içerisinde sistem kullanım anlaşması imzalanmalıdır ve bu anlaşmadaki tarih sisteme enerjinin verildiği tarihtir (madde 19/2 ve 3). 10 yıllık alım süreleri bu tarih itibariyle başlar (madde 26/4).

C) İhtiyaç fazlası enerji ve ödeme

  1. (madde 5/1-c kapsamındaki tesisler için) ihtiyaç fazlası enerjinin tespitinde, üretim-tüketim verileri saatlik bazda mahsuplaşmaya devam edecektir (madde 23/32-b) ve ihtiyaç fazlası günlük enerji miktarına esas yapılacak ödeme için, üretimin yapıldığı günkü TCMB döviz alış kuru kullanılacaktır (madde 25/4). Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girdiği için, bundan sonra bu şekilde işleyecektir.
  2. Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla yapılacak başvurular neticesinde bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri için ise aylık mahsuplaşma uygulaması söz konusu olacak (madde 26). Buna göre, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi ile 11 inci maddenin birinci (10 kW), ikinci[2] ve üçüncü fıkraları kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan ve işletilen üretim tesislerinde aylık mahsuplaşma sonucunda her fatura döneminde şebekeye verilen ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi görevli tedarik şirketi tarafından, on yıl süreyle satın alınır (madde 26/4). Yani, Yönetmeliğin yayımı itibariyle bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu alacak tesisler için YEK Kanununa ekli I sayılı Cetveldeki fiyatlar uygulanmayacak. Madde 26/6-f de şu hükmü amirdir: “Piyasa işletmecisi tarafından sisteme verilen enerjiye istinaden kendisine yapılan ödemeye ilişkin olarak sistemden çekilen elektrik enerjisinin sisteme verilen enerji miktarını aşmayan kısmı için ilgili tedarikçilere düzenlenmiş tarifede tüketim tesisinin abone grubuna göre hesaplanan bedeli kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci iş gününe kadar ilgili tedarikçilere öder.” Ayrıca, Yapılan aylık mahsuplaşma işlemi sonrasında sistemden net olarak enerji çekilmesi halinde ilgili tedarikçilerce görevli tedarik şirketi tarafından altıncı fıkranın (f) bendi uyarınca ödemesi gerçekleştirilen tüketimden arta kalan tüketim için tedarikçi ve tüketici arasındaki mevcut sözleşme hükümlerine göre fatura tahakkuk ettirilerek bedeller tahsil edilir (madde 26/7). [buna göre, aylık bazda üretim > tüketim ise fatura çıkmaz]
  3. Üretici tarafından kesilen fatura tutarlarını EPİAŞ tarafından kendisine ödeme yapılan ayı izleyen ayın 5 inci iş gününe kadar üreticilere ödeyeceği şeklinde değişmiştir (madde 25/1) (buna göre, örneğin Mayıs ayının üretimine ilişkin ödeme, Haziran ayının en geç 5. iş günü içerisinde alınacaktır). Ödemenin gecikmesi durumunda ne olacağı da madde 25/3 ile düzenlenmiş ve 21/7/1953 tarih ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammının 2 katı oranında gecikme zammı uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girdiği için, bundan sonra bu şekilde işleyecektir.
  4. Lisanssız üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisinin serbest tüketici olarak ikili anlaşma ile enerji tedarik etmesi halinde, Piyasa Yönetim Sisteminde kayıtlı tüketim noktası için sayaçta okunan değer yerine lisanssız üretim kapsamında yapılan üretim ve tüketimin mahsuplaştırılması neticesinde ortaya çıkan değer girilir (madde 23/5).
  5. (9) Geçici kabulü tamamlanarak işletmeye alınan üretim tesislerine ilişkin olarak; üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinde elektrik tüketimi olmaması halinde, ilgili aya ilişkin üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır. (madde 28/9)

D) Diğer

  1. Geçici bağlantı kapsamındaki tüketim tesisleri için gerçek veya tüzel kişilerce bu Yönetmelik kapsamında üretim tesisi kurulamaz (madde 7/12). Yani, böyle bir durumda off-grid çalışılması zorunlu.
  2. İlgili şebeke işletmecisi tarafından oluşturulan bağlantı anlaşmasına çağrı mektuplarında bu Yönetmeliğin hangi hükmü uyarınca belge düzenlendiği açıkça ifade edilir. Bu belgede ihtiyaç fazlası enerjinin hangi hüküm uyarınca değerlendirileceği de ayrıca belirtilir. (madde 16/6)
  3. Kurulu gücü 50 kW ve üzerinde olan üretim tesisleri için birinci fıkraya göre tesis edilen sayaçların, ilgili mevzuata göre tesis edilecek otomatik sayaç okuma sistemine uyumlu olması zorunludur. 50 kW ve üzeri kurulu güce sahip üretim tesisleri için tesis edilen sayaçlar, ölçme ve haberleşme izleme sistemi ile irtibatlandırılır (madde 21/3) ve bu sayaçlar şebeke işletmecisince temin ve tesis edilir (madde 21/5).
  4. Üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerine ilişkin aboneliğin değiştirilmek istenmesi halinde, üretim tesisi ile ilişkilendirilecek yeni tüketim tesisi veya tesislerinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü, başvuruya esas bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünden az olamaz (madde 28/5). Öte yandan, 14 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında[3] bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu sahibi ve bağlantı anlaşması imzalayan kişiler, üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesis veya tesislerine ilişkin aboneliği değiştirmek istemeleri halinde, üretim tesisi ile ilişkilendirilecek yeni tüketim tesis veya tesislerinin yıllık toplam elektrik enerjisi tüketimi, başvuruya esas tüketim miktarından az olamaz.
  5. Geçici kabulü tamamlanarak işletmeye alınan üretim tesislerine ilişkin olarak; üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinden herhangi biri için tüketim için yapılan anlaşma veya sözleşmenin geçersiz hale gelmesi halinde, ilgili aya ilişkin üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır (madde 28/8).
  6. 5 inci maddenin birinci fıkrasının (e)[4] ve (f)[5] bentleri kapsamında yenilenebilir enerji kaynakları dışında diğer kaynaklardan, gerçek veya tüzel kişilerce kurulan üretim tesislerinde üretilerek sisteme verilen net enerji miktarı, görevli tedarik şirketi tarafından YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde belirlenen en düşük fiyattan, tesisin şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren on yıl süreyle satın alınır. (madde 24/4) [mikrokojenerasyon YEK kapsamında olmadığından, bu kapsamdaki ihtiyaç fazlası enerjinin değerlendirilmesinde YEK Kanununa ekli I sayılı Cetveldeki en düşük fiyat kullanılacak]
  7. Aynı tarife grubunda yer almayan birden fazla tüketim tesisi olan ve bu tesislerini üretim tesisi ile ilişkilendiren kişinin üretiminin tüketimini karşılamadığı zaman dilimi için yapılacak mahsuplaşmada, yapılan üretimin öncelikle tarifesi yüksek olan tüketim noktalarında tüketildiği kabul edilir (madde 28/3).
  8. Lisanssız üretim tesisi sahibi kişilerce sistem kullanım bedellerinin faturada belirlenen son tarihe kadar ödenmemesi halinde herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın ilgili şebeke işletmecisi tarafından üretim tesisi, durumu uygun hale getirilinceye kadar şebekeden ayrılır ve ayrılma gerekçesi üretim tesisi sahibi kişiye 3 (üç) işgünü içinde yazılı olarak bildirilir. (madde 36/3)
  9. Geçici madde 3
    • Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce üretim tesis sahasında yer alan her türlü yapı ve ekipmanın çalışmasına bağlı oluşan iç tüketim miktarı için abonelik tesis edilen üretim tesislerinin tüketimine ilişkin imzalanan anlaşma ve sözleşmeler bu maddenin yürürlüğe girme tarihinden itibaren 6 ay içinde sonlandırılarak bahse konu tüketime ilişkin iş ve işlemler 28 inci maddenin dördüncü fıkrası uyarınca sürdürülür. Buradan hareketle, “Üretim ve tüketim tesisinin aynı ölçüm noktasında yer almadığı durumlarda, üretim tesisinin üretim tesis sahasında yer alan her türlü yapı ve ekipmanın çalışmasına bağlı oluşacak iç tüketim miktarı, üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinin tüketimlerine eklenmek suretiyle mahsuplaştırmaya dahil edilir.” (madde 28/4)
    • Birinci fıkrada tanımlanan süreler içerisinde tüketimine ilişkin imzalanan anlaşma ve sözleşmeleri sonlandırılmayan üretim tesisleri herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın ilgili şebeke işletmecisi tarafından durumu uygun hale getirilinceye kadar şebekeden ayrılır ve ayrılma gerekçesi üretim tesisi sahibi kişiye 3 (üç) iş günü içinde yazılı olarak bildirilir.

Not: Notların derlenmesinde Fina Enerji Holding AŞ’den Levent Karaman’ın katkıları olmuştur. Kendisinin LinkedIn profili için tık tık.


[1] İletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğinden, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktalarına kadar, bina giriş ve sayaç arası hariç, elektrik dağıtımı için teçhiz edilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhiz edilen ya da devralınan sayaçları

[2] Kamu kurum ve kuruluşları, atıksu ve içme suyu arıtma tesisleri ile tarımsal sulama amaçlı tesislerin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü geçmemek kaydıyla, tüketim tesisleri ile aynı ölçüm noktasında 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurabilir.

[3] Başvuru sahibinin son bir yıl içindeki tüketim miktarının diğer başvurulardan yüksek olması kriteriyle çağrı mektubu almış kişiler.

[4] (e) Mikrokojenerasyon tesisleri

[5] (f) Belediyelerin katı atık tesisleri ile arıtma tesisi çamurlarının bertarafında kullanılmak üzere kurulan üretim tesisleri

Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği” için bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s