08.02.2019

1973’te açılan ve halen UK’nin en büyük termik santrali olan Drax (2.6 GW biyokütle ve 1.3 GW kömür), geliştirdiği pilot projeyle baca gazından (flue gas) günde 1 ton CO2‘yi yakalamayı (capture) başlayan dünyanın ilk biyokütle santrali oldu. 400 bin £’luk pilot proje University of Leeds şirketi olan C-Capture işbirliğiyle geliştirildi (bkz), baca gazındaki CO2 C-Capture tarafından geliştirilen solvent (çözücü) ile yakalanıyor. Ancak, yakalanan CO2 henüz depolanamıyor ve bir süre sonra tekrar atmosfere salınıyor, zira Drax yakaladığı CO2 ile ne yapacağını henüz bilmiyor. Veri analizi devam ediyor.

CATL, Honda ile 20207’ye kadar toplamda 56 GWh kapasiteli araç bataryası sağlamak üzere anlaşmaya vardı (takriben 1 milyon araçlık). Bu elektrikli araç işi bazı otomotiv firmalarını batıracak. Fırsat kapıda, bakalım Türkiye elektrikli araç işinde ne yapacak.

Tesla da ultrakapasitör üreticisi Maxwell’i 200 milyon USD’ye almış.

The Dubai Electricity and Water Authority (DEWA), Expo 2020 Dubai ve Siemens, Mohammed bin Rashid Al Maktoum Solar Park’ta güneş enerjisiyle çalışacak hidrojen elektroliz tesisi kuracak.

EDF Energy, 2000 MW (4×500) gücündeki Cottam kömür santralinde 30 Eylül 2019 itibariyle üretimi durduracağını açıkladı (şirketin açıklaması). İnşaatına 1964’te başlanan ve işletmeye de 1969’da alınan santral 30 yıllık tasarlanmış olmasına rağmen 50 yıldır işletiliyor. %100 yükte yılda 5 milyon ton kömür tüketimi öngörülen (bkz) santralin kömürü ilk başlarda çevreden temin edilirken şu anda tamamen ithal ediliyor.

Santralin şuradaki fotoğrafları hayli güzel 🙂

UK’de 2017 başında aldığı kararla, 2025’te kömür santrallerinin tamamını kapatmayı planlıyordu. 2016’da 3 tane kapanmıştı, 2022’ye kadar çoğu kapanacak ve 2025 Ekim’de de sonuncusu kapanmaya zorlanacak. Ancak, yine de santraller yedek rezerv olarak tutulacak ve bu kapsamda da fonlanacaklar.

UK enerji sektöründeki bazı gelişmeler

  • UK elektrik üretimine nükleerin katkısı 2019 yılı Ocak ayında bir önceki yılın Ocak ayına göre %12 azalmış. Ülkede faal 7 santral var.
  • UK’de fracking ile alakalı bir düzenleme var; kuyu açılırken 0.5 büyüklüğünü aşan bir depreme neden olunması durumunda şirket çalışmasını durdurmak zorunda ve bunun esnetilmesiyle alakalı olarak Cuadrilla ile Ineos şirketlerinin yaptıkları başvuru reddedildi. konuyla alakalı olarak da, 21 milyar £’luk servete sahip UK’nin en zengin adamı Sir Jim Ratcliffe (petrokimya şirketi Ineos’un sahibi), “ülkenin geleceğiyle alakalı politikacılık oynuyorlar…” gibi sert bir eleştiri getirmiş.
  • ABD, 2019 yılı Ocak ayı içerisinde, 1956 tarihli Süveyş Krizinden (bkz) bu yana ilk kez UK’nin en büyük petrol tedarikçisi oldu (grafik).

%100 hissesine Gazprom’un sahip olduğu şirket Nord Stream 2 AG tarafından yönetilen ve Almanya’nın desteklediği (boru hattının çıkış noktası Almanya’nın Greifswald bölgesi) (rota), Ukrayna’yı by-pass eden Kuzey Akım 2 gaz boru hattının AB tarafından getirilecek yeni kurallara tabi olmasına Fransa destek verdiğini açıkladı.

Toplam uzunluğu 1230 km olan boru hattı Baltık Denizi altından geçecek. Boru cidar kalınlığı 41 mm ve her birinin iç çapı 1153 mm. Hattın toplam kapasitesi 55 bcm (Kuzey Akım 1’in kapasitesi de 55 bcm) (bkz).

29.01.2019

GE’nin 9HA tip türbininin kullanıldığı Fransa’daki bir RES’de, 2017 Ocak – 2018 Ekim arasında ekipman kaynaklı 86 kez durma gerçekleşmiş (bkz).

Normalde 25000 saat sonra blade/kanat değişikliği öngören GE, riskli kanatlarda 7000 saatte değişiklik yapılmasını öneriyor.

Dünyanın en büyük bakır cevheri ve nikel üreticisi Brazilya’lı Vale’nin Corrego do Feijao madenindeki atık barajının patlaması yıkılmasıyla, madencilik faaliyeti yönetim ofisleri ile Brumadinho kasabası şlam altında kaldı. 65 kişinin öldüğü teyit edilirken (bkz), yüzlerce kişi kayıp ve Brezilya hükümeti Vale’deki “altın hisse”si sayesinde şirkette yönetim değişikliğine gitmeyi planlıyor (bkz).

Brezilya mahkemesi, Vale’nin 3 milyar USD’lik varlığını, tazminatları karşılamak amacıyla dondurdu (FT).

Esaslı bir çevre felaketi olarak literatüre geçecek olan bir kaza söz konusu, zira bakır cevheri atıklarından oluşan şlam sülfirik asit üretme potansiyeline sahip ve başka bir madeninde benzer bir kaza yaşanan şirketin CEO’su Fabio Schvartsman’in ifadeleri ilginç: “Maden mühendisi değilim, mühendislerin tavsiyelerini takip ettim ve olanı gördünüz. Bı kazaları önlemenin tek yolu var, ulusal/uluslararası standartların ötesine gitmeliyiz“.

Video görüntüleri

Yıkılan bir köprü

Aramco, Hyundai’nin petrol rafinerisi iş kolu olan Hyundai Oilbank’ın %20’sini 1.6 milyar USD’ye satın alacak.

Polonya 2017’de toplam gaz tüketiminin yüzde 63’ünü Rusya’dan, %11’ini LNG ile Katar’dan karşılarken, 2022 geldiğinde %43’ünü Norveç’ten, yüzde 37’sini LNG ile karşılamayı planlıyordu (bkz). 2020’de Gazprom ile Polonya anlaşması bitiyor ve Polonya anlaşmayı yenilemek istemiyor. Bunun için de, 30 Kasım 2018’de Polonya’lı Gaz-System ve Danimarkalı ortağı Energinet, Norveç gaz sahalarını Polonya’ya bağlayacak Baltık boru hattı projesi konusunda anlaşmaya varmıştı (boru hattı, boru hattı).

Polonya’nın devlet kontrollü şirketi Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo (PGNiG), Norveç’teki Tommeliten Alpha gaz sahasına 220 milyon USD karşılığında ortak oldu.

 

Polonya merkezli Polityka Insight’tan analist Robert Tomaszewski’nin yenilenebilir enerjiye yaklaşımına bakılırsa dünyanın alacağı daha çok yol var. Şöyle demiş kendisi; “kömürden kurtulmak zorundayız, yenilenebilirler de kararlı değil, dolayısıyla elektrik kesintileriyle karşılaşmamak için arka planda bir şeyler yapmak zorundayız

(FT haberi)

Arabistan’ın Public Investment Fund’u Tesla’daki yüzde 4.9’luk hissesinin tamamına yakınını hisse hareketlerine karşı hedge etmiş.

Toyota Corolla Sedan’ın hibrit modelinin banttan indirilişine ilişkin törende dizel satışlarının sonlandırılacağı açıklandı. Böylelikle, sadece benzin ve hibrit araçlar satılacak.

Bu, TR’ye özel bir karar değil, 2018’de tüm Avrupa’da ticari araçlar haricinde dizel satışlarının durdurulacağı açıklanmıştı (bkz).

Çin’de uzun yıllar sonra ilk kez düşen araç satışlarının ardından Hyundai gönüllü erken emeklilik planının işçilere sundu (bkz). VW, Slovakya’daki fabrikasında 2009’dan bu yana ilk kez işçi çıkarmaya hazırlanıyor (bkz).

Yalnız, ilginç şekilde, 2018’de 2017’ye oranla Çin’deki araç satışını %14.3 artıran Toyota 2019’da 1.6 milyon araç satmayı hedefliyor (2018’e göre %8 artış) (bkz). 2019’da Çin’de 28.1 milyon araç satışı bekleniyor.

Audi de önümüzdeki 5 yılı kapsayan 17 milyar USD’lik masraf kısma politikasının sonucu olarak bu süreçte iş gücünde yüzde 3’lük (=14000 kişi) azalma öngörüyor (bkz).

Alman hükümetinin lityum madenciliğinde lobicilik başarısı. Çin’liler, global lityum üretiminin yarısını ve batarya üretiminin de yüzde 60’ını karşılıyor ve lityum madeni yatırımlarına son 2 yılda sadece Güney Amerika’da 4.2 milyar USD yatırdı; fakat Bolivya’daki rekabeti ACI Systems GmbH isimli bir Alman şirketi daha iyi bir teklifle kazandı.

BP, BP Ventures üzerinden, Çin’li elektrikli araç şarj platformu PowerShare’e yatırım yaptı.

Apple, 2018’de ABD’li parça parça/bileşen tedarikçilerine ve şirketlerine toplam 60 milyar USD harcamış ve ABD’de yarattığı istihdam 2011’deki 600 binden 2 milyona çıkmış.

28.01.2019

AB Daimi Temsilciler Komitesi, Avrupa Parlamentosu ile Komisyonu tarafından 18 Aralık 2018’de varılan kullan-at plastik maddelerin kullanımının yasaklanmasını amaçlayan anlaşmayı 19 Ocak 2019 tarihinde onayladı.

Anlaşmayla yasaklanması öngörülen ürünler şu şekilde:

  1. plastik çatal-bıçak
  2. plastik tabak
  3. plastik pipet
  4. yemek/içecek ambalajları (food/beverage containers made of expanded polystyrene)
  5. kupa (beverage cups made of expanded polystyrene)

Plastik su şişelerinin yasaklanması öngörülmemiş benim anladığım.

Almanya’da, Hükümet tarafından atanan komisyonun başkanı Ronald Pofalla, 7 ayın sonunda, 26 Ocak Cumartesi günü kömürden elektrik üretiminin 2038 itibariyle tamamen sıfırlanması konusunda anlaşmaya vardıklarını açıkladı. Anlaşma, 19 yıl içerisinde söz konusu bölgelere 45 milyar € kaynak aktarımı da öngörüyor. Almanya’nın toplam kömür kurulu gücü 42 GW ve bu güç, elektrik üretiminin %42’sini karşılıyor. Anlaşmayla, 2020 sonunda kurulu güç 30’a, 2030 sonunda da 17’ye düşmesi öngörülmekte. Yenilenebilir enerji kaynaklarının 2030’da elektrik üretiminin %65’ini karşılaması bekleniyor.

Greenpeace Almanya’nın direktörü Martin Kaiser, Almanya’nın sonunda bir yol haritasına sahip olmasını olumlu karşılarken, 2038’in çok uzun vade olduğunu ifade etti.

(FT linki)

24.01.2019

FT’de çıkan şuradaki yazıda, yenilenebilir enerji sektörünün yapısal olarak ne kadar farklı olduğunu çok iyi vurgulayan bir ifadeyi  buraya aynen yapıştırıyorum: “The other problem for investors is that the renewables sector remains fragmented, with thousands of small businesses often dedicated to a single geographic market.

Sonuçta, yenilenebilir enerji sektörü, esasında düşen materyal fiyatların da etkisiyle çoktan niş bir market olmaktan çıktı.


Önümüzdeki ay Nijerya’da yapılacak Başkanlık seçimlerinin mevcut Başkanın karşısındaki en güçlü aday Atiku Abubakar, seçimi kazanması halinde, Shell, Exxon ve Chevron gibi global petrol şirketlerinin üretim paylaşımına dayalı anlaşmalarının yeniden müzakere edileceği sözünü verdi (bkz).

Nigerian National Petroleum Corporation’ı “mafya organizasyonu” olarak tanımlayan Atiku, şirketin ayrıştırılacağını ve rafinelerin de özelleştirileceğini söyledi.
Nijerya’nın son 10 yıldaki petrol üretiminde yaşanan düşüş %26 dolaylarında.


Toyota ve Panasonic, prizmatik batarya hücre üretimiyle ilgili olarak ortaklığa gittiklerini duyurdu. Buna göre, JV %51 Toyota olacak şekilde 2020’nin sonuna doğru kurulmuş olacak. Panasonic, Japonya ve Çin’in Dalian bölgesindeki fabrikanın haklarını JV’ye devredecek.


ABD merkezli bir kar amacı gütmeyen kuruluş olan Institute for Energy Economics and Financial Analysis’e (IEEFA) göre (bkz), Çin’in ülke dışındaki kömür santrali finansmanı 2017 yılında  36 milyar USD olmuş. Üstelik, 399 GW güçteki bu santrallerin %26’sı ya geçtiğimiz sene planlanmış ya da yapılacağı geçen sene taahhüt edilmiş (36 milyar ve 399 GW ilişkisini anlamadım doğrusu).

Çin, ABD’nin Paris Anlaşması’ndan çekilme kararı sonrası bu konuda liderliği almaya çok meraklıydı ama işin pratiği pek öyle değil gibi. Almanya’nın dizelden kolayca vazgeçememesine benziyor sanki bu durum (dizel). Çin’in kömür tüketiminin 2013’ten bu yana sürekli düştüğünü, 2018 yılında ise nispi bir artış sergilediğini hatırlatalım.

Türkiye’nin siyasi/toplumsal durumu için kullanılan torn kelimesinin Almanya’nın iklime için kullanıldığına da ilk kez şahit oldum, ifade tam olarak şöyle: “The government is torn between the need to protect Germany’s crucial car industry, … and the need to act to protect a rapidly deteriorating climate (bkz)


Carbon Brief’in analizine göre (bkz), 2018 yılı UK elektrik tüketimi 1994’ten bu yana en düşük seviyesinde gerçekleşti. Benzer eğilim tüm gelişmiş ülkelerde söz konusu. Verimlilik veya başka sebeplerle yaşanan bu durum elektrik üretim endüstrisi açısından ise büyük sorun (bkz).

Elektrik Fiyatları (01 Ekim 2018 itibariyle)

Dünkü mükerrer REGA’da 01 Ekim’den itibaren uygulanacak elektrik birim fiyatları yayımlandı. Bu, Eylül ve Ağustos aylarında da yapılan zamla birlikte peşpeşe üçüncü zam oldu (tarifelere EPDK’nın sitesinden erişilebilir).

Son zamla birlikte, AG’den bağlı tek terimli mesken abonesi, 1 kWh elektrik için KDV ve fonlar dâhil 59.72 krş ödeme yapacak. Bu, Nisan-Temmuz döneminde 46.12 krş idi.

Nisan – Temmuz dönemindeki birim fiyatlara göre artışa bakıldığında kümüle olarak elektrik fiyatlarına tam olarak %29.5, 3 ay için aylık bazda da %9 zam yapılmış oldu.

TRT payı da Nisan – Temmuz dönemindeki birim fiyatlara göre oluşacak faturada bugün itibariyle %41.1 artmış oldu.

Elektrik faturalarına ilişkin excel buradan indirilebilir.

16.08.2018

Hız Öldürür! Bu ifade, Emniyet’in, özellikle bayram öncelerinde otoyollardaki köprülere astığı standart bir şey. Üniversiteden mezuniyetimden bu yana elektrik enerjisi sektöründeyim ve anladığım bir şey varsa o da, hızın bizatihi kendisinin yavaşlattığı. Bunu yazma nedenime, ahir ömrüm yeterse ve motivasyonumu toplarsam anılarımda yer vereceğim 🙂

Neyse, iş ve konum (İstanbul’dan Ankara’ya) değişikliği nedeniyle uzun süredir bir şey paylaşamıyorum; ama gündem o kadar yoğun ki, Bayram öncesi rahatlıktan istifade bir şeyler yazayım istedim.

Petrol, dün 65’in altına geriledi, şu anda 65 civarlarında seyrediyor (bkz). Sanki 60’ın altına düşecek gibi. Bu vesileyle, tam bayram yolculuğu başlayacakken akaryakıt ürünlerine gelen ÖTV zammının hayırlı olmasını diliyorum 🙂

Elsevier, Visegrad ülkeleri (V4) olarak adlandırılan Çekya, Macaristan, Polonya ve Slovakya özelinde, ancak AB, Ukrayna, ABD, Türkiye, Fransa, Almanya gibi harici etken olabilecek ülkeleri de kapsayacak şekilde, enerji ithalatı, nakli, dağıtımı ve tüketimi konularının ekonomik ve politik çerçevede hesaba katılacağı bölgesel enerji politikası resmedilmesini amaçlayan bir paper için başvuru bekliyor (Elsevier).

Çin’li Ganfeng, dünyanın en büyük lithum üreticilerinden Şili’li SQM’in Arjantin’deki Cauchari-Olaroz projesindeki yüzde 50 payını 87.5 milyon USD’ye aldı (Reuters). Anlaşma kapsamında, projenin satış hedeflerinin yakalanması durumunda Ganfeng, SQM’e 50 milyon USD daha ödeyecek. Öte yandan, projenin diğer ortağı olan Kanalı Lithium Americas Corp (LAC) projenin yüzde 62.5’in sahip ve Ganfeng, LAC’ye 100 milyon USD borç verecek (ilk yatırım maliyeti kapsamında).

Türkiye’den çıkmaya hazırlanan RWE, E.ON’un Innogy’deki payını satın alma yolunda ilerliyor, 2 enerji şirketi arasındaki ilk anlaşma Mart ayında imzalanmıştı (cnbc).

Almanya yıllık 170 milyon ton linyit çıkartıyor, linyit doğrudan 20 bin,  taş kömürü de 12 bin kişi istihdam ediyor. Dolaylı istihdamlar da cabası. Kömür, Almanya elektriğinin 2017’de ⅓’ünden fazlasını üretti. Bu sene başında kurulan task force nasıl bir karar alacak bekleniyor (FT).

Elektrikli araçların menzilleri (PushEVs). Çok beğendiğim Ioniq en kötü 199, en iyi 224 km menzil yapmış.

15.05.2018

BNEF’ye göre (bkz), 2017’nin ikinci yarısında rüzgar türbinleri fiyat endeksi MW başına 990 bin $ olarak gerçekleşti. Fiyat, sahaya teslimatı içeriyor, KDV ve devreye alma ile montaj maliyetlerini ise içermiyor.

RES demişken, 2017 sonu rüzgar kapasitesi 10652 MW olan EDP (Energias de Portugal), Çin’li Three Gorges’ın şirketin tamamını satın almak teklif ettiği hisse başına 3.26 €’yu çok düşük bularak reddetti. EDP hisseleri geçtiğimiz günde, potansiyel satın alma nedeniyle yüzde 9 artmıştı.


ABD Enerji Bilgi İdaresi (US EIA) shale üretiminin Haziran ayında 144 bin varil/g artmasını bekliyor. Brent petrol fiyatı dün 78.50’ye dayanmıştı, bugün de 79’u gördü.

Barış abinin dünkü notlarında (bkz) kendine yer bulan Fatih Birol’un demecini de paylaşmak gerek: “Bazı üreticiler daha yüksek petrol fiyatı istemeye başladılar. Bunun iki etkisi var: 1) ABD şeyl ve Brezilya açık deniz üretimi hızlı gelir. 2) Güçlü petrol talep büyümesi yavaşlar. İnsan ne dilediğine dikkat etmeli


CEDIGAZ’a göre global doğal gaz tüketimi 2017’de yüzde 3.3 artarak 3640 bcm’ye ulaştı. Çin’deki artış tek başına 30 bcm (yüzde 15).

Diğer detaylar ve grafikler için tıklayınız.


Uniper, CH4 sentezlemek için H2 kullanacağı pilot bir tesisi Falkenhagen rüzgar santralinde devreye aldı. AB’nin STORE&GO projesi kapsamında yapılan tesisin sentezlemede kullandığı karbon bio-etanol tesisinden geliyormuş. Tesisin saatlik CH4 üretimi 50 m2’lik bir alanın ısınması için gerekli aylık enerji miktarına eşit.

Reuters haberi (www).


Binalarda elektrik tüketimi artışında birinci sırada “soğutma” geliyor ve tüketicilerin satın aldıkları klimaların enerji performansı, piyasada bulunabilen verimlilik aralığının genelde altında. Konunun önemine ve hızlı çözüme kavuşturulabilecek bir alan olmasından ötürü Fatih Birol “klima kaynaklı elektrik tüketiminin günümüz enerji tartışmalarının kör noktalarından birisi” olduğunu söylüyor (bkz).


Güney Kore, ABD’nin güneş paneline ithalatına karşı getirdiği tarifelere karşı Washington ile ikili müzakerelerde bulunulması için DTÖ’ye resmi olarak başvurdu. DTÖ dışında yürütülen görüşmelerden sonuç alınamaması dolayısıyla bu adımı attı Kore.


Yeni nesil Nissan Leaf elektrikli araç satışlarında 2018’in ilk çeyreği itibariyle 22040 adetlik satışla ilk sırada. Aynı dönemde global ölçekte satılan elektrikli araç (BEV+PHEV) sayısı toplamda 312409.

Tablo


Tesla, otomotiv endüstrisinin 1980’lerde yaptığı hataları tekrarlıyor başlıklı şuradaki haber çok doğru olmalı, zira Elon Musk’ın kendisi de “haklı bir eleştiri” diye niteledi haberi ve hataların düzeltildiğini söyledi (electrec).

Tesla İsviçre’de bariyerlere çarptı, 48 yaşındaki Alman vatandaşı şoför öldü, araç cayır cayır yandı. Kaza, bataryanın yanmasını tetiklemiş olabilir. Thermal runaway olarak adlandırılan hadisenin (batarya sıcaklığının aniden durdurulamaz şekilde artması) yaşandığı değerlendiriliyor.

Bu arada, Avustralya’da 6 ay önce devreye alınan 100 MW/129 MWh kapasiteli depolama tesisi, frekans yardımcı hizmet maliyetlerini yüzde 90 oranında azaltmış.


Qualcomm’a göre, elektrikli araçların kablosuz şarj edilmesine yönelik teknoloji önümüzdeki 2 yıllık süreçte ticari olarak kullanılabilir olacak.

EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz da şarj işinin en kolayı olduğu olduğunu söylemiş. Kolay, katılıyorum da sanırım acelemiz yok demeye getirmiş EPDK Başkanı. Zaten, dünyadaki araçların dönüşümü 1 günde gerçekleşmiyor da demiş.